Misis, ninakawan na ginahasa pa, alyas ‘b’ patay sa pamamaril

ni Atty. Persida Rueda-Acosta - @Daing mula sa hukay | August 18, 2023

Ang pagkakasundo at pagsasama-sama ng mga tao sa iba’t ibang larangan ay kagiliw-giliw. ‘Ika nga, “no man is an island.” Ang bawat isa ay nangangailangan ng tulong ng iba upang magtagumpay sa anumang adhikain.

Gayunman, ang pagkakasundo at pagsasama-samang ito ay nagkakaroon ng masamang epekto kapag ginamit na sa layuning ikakapahamak ng ating kapwa tao.

Sa ganitong sitwasyon nabibilang o nagagamit ang salitang conspiracy o pagsasabwatan na siyang nagiging sanhi ng patuloy na pagdaing sa hukay ng biktimang napaslang sa isang karumal-dumal na krimen na tinalakay sa isang kasong hawak ng Public Attorney’s Office (PAO).

Ang nasabing kaso ay ang People of the Philippines vs. Renato De Guzman et al. (G.R. No. 241248, June 23, 2021, Ponente: Honorable Associate Justice Edgardo L. Delos Santos). Narito ang kaugnay na kuwento ng nasabing kaso.

Ang conspiracy ay kinakailangan na mapatunayan sa hukuman upang ang lahat ng mga akusado sa isang krimen ay mapanagot at mapatawan ng angkop na kaparusahan.

Kung hindi makapagsusumite ang prosekusyon ng malinaw at matibay na ebidensya na magpapatunay sa naging sabwatan ay maaaring mapawalang-sala ang mga naakusahan.

Katulad na lamang ng kinalabasan ng isinulong na kaso ni A. Si A at ang kanyang asawa na si B ay mga residente ng munisipalidad ng Ramon, Isabela. Ikalawa ng Abril taong 2007, kasama ang kanilang apat na taong gulang na anak, nang sapitin nila ang napakalagim na trahedya.

Batay sa bersyon ng prosekusyon, bandang alas-9:00 ng gabi ay pinasok sila sa kanilang tahanan ni Renelito Valdez at Romeo Cabico. Si A ay tinutukan ng patalim ni Valdez, habang si B naman ay tinutukan ng baril. Kapwa inutusan ang mag-asawa na ibigay ang kanilang pera. Nang sabihin ni A na wala silang pera ay ginalugad ng dalawa ang bahay at nakuha ang halagang dalawang libo at limang-daang piso, pati na rin ang isang relo na nagkakahalaga ng isang libong piso.

Hindi pa nakuntento sa ginawang puwersahang pagnanakaw, hinila ni Valdez si A sa isang silid at do’n ay makailang ulit na ginahasa. Batid ni B ang ginawang kahayupan sa kanyang asawa, kung kaya’t nang makakita ng pagkakataon ay agad itong sumigaw ng “takbo na!” Bagama’t nakatakbo sila palabas ng bahay, nando’n naman si Renato De Guzman, nang makita si B, ay pinaputukan ito ng hawak niyang baril.

Ayon kay A, nakita niya agad na tumakbo at tumakas sina De Guzman, Valdez at Cabico.

Nakita rin ni A na tumakbo sina Michael Domingo at Bringle Balacanao. Kahit na sumaklolo ang mga kapatid ni B na sina D at E, binawian pa rin ng buhay si B.

Matinding lungkot at paghihinagpis ang sinapit ni A, bunsod sa malagim na gabing iyon.

Dahilan upang isulong niya ang pagsasampa ng reklamo laban sa limang lalaki.

Nanatiling at large sina De Guzman at Cabico, kung kaya’t naisulong lamang ang paglilitis laban kina Valdez, Domingo at Balacanao, na kalaunan ay nahatulan para sa krimen na Robbery with Homicide and Rape.

Hindi sang-ayon sina Domingo at Balacanao sa naging hatol sa kanila, kung kaya’t sila ay naghain ng apela na umabot hanggang sa Korte Suprema.

Ayon kina Domingo at Balacanao, hindi napatunayan ng prosekusyon na sila ay mayroong partisipasyon sa pagnanakaw na ginawa nila Valdez at Cabico, sa pamamaril na ginawa ni De Guzman na siyang kumitil sa buhay ni B. Bagama’t sila ay nakita ni A na tumakbo matapos magpaputok ng baril ni De Guzman, hindi umano ito nangangahulugan na sila ay mayroong ginawang labag sa batas at wala ring sapat na ebidensya na nagpapatunay na mayroon silang kinalaman sa mga krimen na ginawa nina Valdez, Cabico at De Guzman.

Hindi nagtagumpay ang apela nina Domingo at Balacanao sa Court of Appeals, ngunit sila naman ay napawalang-sala sa Korte Suprema sa kadahilanang hindi naging sapat ang ebidensya na isinumite ng prosekusyon.

Hindi napatunayan ang kanilang partisipasyon sa krimen o ang bintang laban sa kanila na pakikipagsabwatan. Batay sa naging desisyon ng Korte Suprema, sa panulat ni Honorable Associate Justice Edgardo L. Delos Santos:

“Although there was a positive identification of accused-appellants, there was no conclusive evidence to prove the existence of conspiracy among the accused or was there any overt act on the part of accused-appellants as to the commission of the crime.

As we have said, conspiracy transcends mere companionship and mere presence at the crime scene does not in itself amount to conspiracy. Since the prosecution failed to establish conspiracy with positive and conclusive evidence, necessarily, herein accused-appellants must be acquitted of the crimes charged.” (People of the Philippines vs. Renato De Guzman et al., G.R. No. 241248, June 23, 2021)

Kung kaya’t sa aspeto na ito ay maaaring masabi na hindi lubusang nakamit ng pumanaw na biktima na si B ang hustisya na para sana sa kanya at patuloy pa rin ang pagdaing mula sa kanyang hukay na maparusahan ang totoong pumaslang sa kanya.

Mailap man ang katarungan para sa namatay, sana ay dumating ang panahon na magkaroon ng kapayapaan ang kaluluwa niya.

Mga suspek na nahatulan ng murder, inabsuwelto...

Hustisya para sa namatay na si G. Erive, wa’ pa rin

ni Atty. Persida Rueda-Acosta - @Daing mula sa hukay | August 11, 2023

May isang tao na nagpahiram na nga ng pera, siya pa ang hinatulan ng murder sa mababang hukuman sa pagkamatay ng taong humiram ng pera sa kanya.

Ang nangyari sa kanya ay isang trahedya, ganundin sa isang tao na magbabayad na sana ng utang, ngunit siya ay binawian ng buhay sa kamay ng taong pumaslang sa kanya.

Ganito ang nangyari kina Jesus Borromeo at Dondon, akusado at kliyente ng Public Attorney’s Office (PAO) na nahatulan ng murder sa kasong People of the Philippines vs. Jesus Borromeo y Garduque at Dondon (CA G.R. CR-HC No. 14396, October 21, 2021, Ponente: Honorable Court of Appeals Associate Justice Raymond Reynold R. Lauigan [4th Division]), at G. Ernest Andrew Erive (G. Erive), ang biktima na binawian ng buhay sa nasabing kaso.

Sa tulong ng PAO, napawalang-sala si Dondon, dahil ayon sa Court of Appeals (CA), hindi naging sapat ang ebidensya na isinumite ng prosekusyon. Bagama’t natuldukan na ang mapait na kabanata sa buhay ni Dondon, ang namatay na biktimang si G. Erive ay dumadaing pa rin ng kawalan ng katarungan. Narito ang kuwento kaugnay ng nasabing kaso, kung saan ay pangunahing mga tauhan sina Dondon at ang yumaong si G. Erive.

Ang bawat akusado ay ipinagpapalagay na inosente hangga't hindi nabubuwag ang makat’wirang pag-aalinlangan o reasonable doubtna siya ang may kagagawan ng krimen na ibinibintang sa kanya. Kung hindi makakapagpresenta ang prosekusyon ng matibay at konkretong ebidensya ay nangangahulugan na kawalan ito ng hustisya para sa biktima.

Noong Pebrero 3, 2019, natagpuan si G. Erive sa kanyang tinutuluyan na duguan at mayroong nakasaksak na kutsilyo sa kaliwang bahagi ng kanyang ulo. Ang tinamong saksak ang siyang naging sanhi ng kanyang pagpanaw. Ang itinurong pumaslang sa kanya ay sina Jesus Borromeo at Dondon.

Ayon sa saksi ng prosekusyon na si Lorenzo Tubongbanua, noong madaling araw ng Pebrero, 3, 2019 ay mayroon siyang nakitang tatlong lalaki, lulan ng tricycle, na huminto sa tapat ng condominium building kung saan nakatira si G. Erive. Ang isang lalaki ay bumaba sa naturang tricycle at pumanik habang ang dalawa ay nanatili sa labas. May lima hanggang sampung minuto ang nakalipas ay bumaba na rin ang lalaki at ang tatlo ay umalis.

Makalipas ang sampung minuto ay muling bumalik ang tatlong lalaki. Nang tanungin si Tubongbanua ang lalaki na naunang umakyat kung alam niya kung nasaan si G. Erive, sinabi nito na tawagan na lamang si G. Erive kung mayroon siyang cellphone, sabay tumalikod ang lalaki. Nang umagang iyon, nabalitaan niya na pumanaw na ito.

Ang kapatid ni G. Erive na si Anthony Erive, ay nakatira sa ibabang baitang ng parehong gusali, ay tumayo ring saksi. Nakarinig diumano siya ng mga tumatakbo sa baitang kung nasaan naninirahan ang kanyang kapatid ngunit hindi niya ito pinansin sapagkat madalas diumanong may pumupunta at naghahanap sa kanyang kapatid. Nalaman na lamang niya ang nangyari kay G. Erive dahil sa tawag ng kanilang tiyahin. Pinuntahan niya si G. Erive at nakita ang malagim na sinapit nito. Sinabi diumano sa kanya ni Lord Natividad na si Dondon ang huli niyang nakita na kasama ng biktima.

Ayon din sa testimonya ni Natividad, saksi ng prosekusyon, nilapitan diumano siya ni Dondon noong araw ng insidente at humihingi ng tulong dahil may saksak diumano si G. Erive, agad nila itong pinuntahan at nakita itong nakabulagta at mayroong saksak sa ulo. Ipinaalam sa kaanak ni G. Erive ang sinapit niya at nang dumating ang mga pulis at opisyal ng Barangay, ibinigay ni Natividad ang pangalan ni Dondon.

Batay naman sa bersyon ng inakusahan, bandang 11:00 ng gabi noong Pebrero 2, 2019 ay nakatanggap siya ng text message mula kay G. Erive na pinapupunta siya sa tinutuluyan nito upang maibalik ang pera na hiniram niya.

Alas 12:30 ng madaling araw ng Pebrero 3, 2019, sakay ng tricycle ay nagpunta si Dondon sa nasabing gusali kasama ang kanyang kaibigan na si Robert Gazon. Si Dondon lamang ang umakyat, habang si Robert na nagmamaneho ng tricycle ay nanatili sa labas. Pagpasok niya sa tinutuluyan ni G. Erive ay nakita niya itong nakahiga sa kama at duguan. Agad siyang humingi ng tulong sa dalawang lalaki na nakita niya sa ibabang baitang ng gusali ngunit hindi siya tinulungan.

Pumunta siya sa kalapit na paresan at doon nakita si Natividad na hiningian niya ng tulong.

Pinuntahan nila ang duguang si G. Erive. Nang makita ni Dondon ang isang kaanak ni G. Erive at nang dumating na ang mga pulis sa crime scene ay umuwi na si Dondon.

Nalaman na lamang ni Dondon kinaumagahan na hinahanap siya ng Barangay Tanod, kung kaya’t noong hapon ng araw na iyon ay nagtungo siya sa Barangay Hall subalit wala diumano roon ang naturang tanod.

Binanggit niya sa Barangay ang sinapit ni G. Erive ngunit sinabihan siya na sa pulis magpatala.

Kung kaya’t nagpunta si Dondon sa presinto. Laking gulat na lamang niya nang bigla na lamang siyang pinosasan.

Mariing itinanggi ni Dondon ang bintang sa kanya, subalit kalaunan ay hinatulan siya ng Regional Trial Court (RTC) ng reclusion perpetua at pinagbabayad ng danyos para sa mga naulila ni G. Erive.

Hindi tanggap ang naturang hatol, umapila si Dondon. At sa masusing pag-aaral ng CA sa kanyang apila, pinawalang-sala si Dondon sa krimen na murder.

Ayon sa CA, hindi naging sapat ang ebidensya na isinumite ng prosekusyon. Binigyang-diin ng hukuman na mahalagang mapatunayan ang bawat elemento ng krimen at kinakailangan ding lubusan at tiyak na mapatunayan kung sino ang gumawa nito.

Balewala na matukoy ang krimen kung hindi naman positibong matutukoy kung sino ang salarin.

Bagama’t mayroong mga testimonya at ebidensya na isinumite ang prosekusyon, ang mga ito ay hindi direktang tumutukoy kay Dondon bilang salarin. Ang mga ito, ayon sa CA, ay maituturing lamang na circumstantial evidence na sa huli, ay hindi rin sapat para maalis ang makat’wirang pag-aalinlangan sa isipan ng hukuman na si Dondon ang kumitil sa buhay ni G. Erive.

Ipinaalala ng CA na ang presensya ng akusado sa pinangyarihan ng krimen ay hindi nangangahulugan na siya na ang gumawa nito. (Citing People of the Philippines vs. Rex T. Canlas, G.R. No. 141633, December 14, 2001) Nakita rin ng CA na mayroong posibilidad na ibang tao ang pumaslang kay G. Erive dahil mayroong ibang mga tao ang umuukupa sa gusali kung saan naninirahan si G. Erive, na ang pinangyarihan ng krimen ay itinuturing na common area na walang harang o pinto na madadaanan bago makapunta sa kuwarto ni G. Erive, at wala ring katibayan na si Dondon lamang ang pumasok sa nasabing gusali dahil mismong sa testimonya ni Anthony ay kadalasan na mayroong pumapasok at lumalabas sa lugar na iyon at hinahanap ang kanyang kapatid.

Taliwas din diumano ang mga ginawa at ikinilos ni Dondon para sa isang taong gumawa ng krimen. Kung siya talaga ang salarin, bakit pa siya mismo ang humingi ng tulong? Nang hindi tinulungan ng mga una niyang hiningan ng saklolo, pilit pa itong humanap ng ibang tao na tutulong at sasaklolo kay G. Erive. Kung siya ang salarin, bakit pa siya pumunta sa Barangay Hall at sa presinto upang ipatala ang nangyari?

Dahil sa kahinaan ng mga circumstantial evidence ng prosekusyon, ay minarapat ng CA na ipawalang-sala ang akusado.

Ang panalangin namin nawa’y sumuko na ang tunay na pumaslang kay G. Erive nang sa gayon ay makamit na niya ang katahimikan at hustisya. Ang daing para sa hustisya ni G. Erive ay mananatili hanggang ang tunay na salarin ay madala sa hukuman at malitis upang kanyang pagbayaran ang krimeng nagawa.

Binabati rin namin si Atty. Rachelle Ann T. Guiang ng PAO Special and Appealed Cases Service sa mahusay na pagtatanggol sa inosenteng nasasakdal sa kasong ito. Mabuhay ang hustisya!

4Ps member na required umano magpabakuna, 16-anyos na 3 beses naturukan ng Dengvaxia, patay!

ni Atty. Persida Rueda-Acosta - @Daing mula sa hukay | July 28, 2023

Walang duda na ang Pantawid Pamilyang Pilipino Program (4Ps) ay may malaking kontribusyon sa pagsugpo ng kahirapan sa ating lipunan. Ang 4Ps ay isang kilalang conditional cash transfer program ng ating pamahalaan para pinakamahihirap nating mga kababayan.

Isa sa mga kondisyon para sa mga maralitang pamilyang Pilipino upang sila ay makatanggap ng cash grants ay ang pagpasok ng kanilang mga anak sa eskuwelahan na magkaroon ng regular health check-ups, mamo-monitor ang kanilang paglaki, at makatanggap ng mga bakuna.

Nakakalungkot isipin na bagama’t lubos ang pasasalamat ng Pamilya Ribo ng Rizal sa 4Ps, ang kanilang alaala tungkol dito ngayon ay nalalambungan ng lungkot. Ang miyembro ng pamilya na si Rizza Mae Ribo, na binawian ng buhay sa murang edad dahil sa Dengvaxia vaccine.

Sa kanilang salaysay, “Bago siya mabakunahan ay nasabihan kami na dahil umano miyembro kami ng Pantawid Pamilyang Pilipino Program (4Ps) ay awtomatikong kasali kami sa malawakang pagbabakuna kontra dengue. Kahit na hindi naipaliwanag sa amin ang epekto ng nasabing bakuna, patuloy pa rin nilang binakunahan ang aming anak. Wala rin kaming consent form na pinirmahan. Napakalungkot ang mawalan ng anak, lalo pa at iniisip namin na dala marahil ng kakulangan namin sa pera na mapabilang sa 4Ps ay napasama pa ang aming anak. Sa kakapusan din namin ay hindi namin agad naagapan ang sakit ng aming anak. Masakit para sa amin ang pinagdaanan niya subalit hindi namin siya nabigyan ng lunas.”

Si Rizza Mae, 16, ay namatay noong Hunyo 2, 2021. Siya ang ika-165 sa mga naturukan ng Dengvaxia na under Clinical Trial Phase 3 (WHO, Peter Smith) at nakaranas ng sintomas na kasama sa common pattern of four serious adverse effects (anaphylactic allergic reaction, viscerotropism (pamamaga, paglaki, at pagdurugo ng lamang-loob), neurotropism (pamamaga, at pagdurugo ng utak), and increase in severity of dengue disease) na sumasang-ayon sa Sanofi Declaration of Four (4) Identified and Expected Risks in its Submission for Authorization sa Food and Drug Administration (FDA) {22 Disyembre 2015}. Siya ay sumailalim sa forensic examination ng PAO Forensic Team, matapos na hilingin ito ng kanyang mga magulang. Si Rizza Mae ay naturukan ng Dengvaxia ng tatlong beses; una noong Hunyo 28, 2016; pangalawa noong Disyembre 8, 2016 at pangatlo noong Agosto 10, 2017 sa kanilang eskuwelahan sa Rizal.

Pagkatapos ng kanyang unang pagbabakuna, nagreklamo siya na sumasakit ang kanyang ulo at nahihilo. Nagtagal ito ng dalawang linggo at nawala rin naman. Binigyan siya ng kanyang ina ng paracetamol. Matapos ang kanyang pangalawang pagbabakuna ay nagreklamo siyang sumasakit ang kanyang mga paa at nanlalambot ang kanyang tuhod. Dinala siya ng kanyang pamilya sa ospital upang patingnan siya. Binigyan siya ng vitamins, ngunit hindi nawala ang pananakit ng kanyang mga paa. Naapektuhan na rin ang kanyang paglalakad dahil sa panlalambot ng kanyang mga paa.

Ang mga petsang Agosto 13, 2017; Pebrero 15, 2021; Marso 2, 2021; at Hunyo 2, 2021 ay nakatatak sa isipan ng Pamilya Ribo na bahagi ng trahedyang pinagdaanan ng kanilang anak:

• Agosto 13, 2017 - Tatlong araw matapos ang kanyang pangatlong bakuna, nagsuka siya ng puro laway. Nahihilo rin siya at masakit ang kanyang ulo. Binigyan siya ng kanyang mga magulang ng vitamins at nawala ang kanyang pagkahilo. Ipina-check-up si Rizza at binigyan ng gamot para rito subalit hindi umano nawala ang mga sakit na nararamdaman niya. Pabalik-balik sila sa clinic, kaya lang ay hindi nawawala ang kanyang mga nararamdaman. Dahil sa patuloy na paglala ng kanyang sakit na nararamdaman, sinabihan sila na isailalim si Rizza Mae sa CT scan, pero sa kasamaang palad ay hindi siya napa-CT scan ng kanyang mga magulang dahil sa hirap ng buhay. Pinapainom na lang siya noon ng mga gamot na puwedeng ipainom sa kanya tuwing siya ay dadaing ng pananakit ng ulo, pagkahilo at pananakit ng paa. Hanggang sa nagka-pandemya na at hindi na siya nadala pa sa doktor para ipa-check-up. Dinala siya sa ospital at doon ay nalamanvna mayroon diumano siyang Urinary Tract Infection (UTI). Hindi nawala ang kanyang nararamdaman, subalit hindi siya nagawang ipa-CT scan dahil walang kakayahan ang kanyang mga magulang para ro’n.

Ayon kay Gng. Vilma: “Patuloy siyang nagrereklamo sa sakit na kanyang nararamdaman, subalit binibigyan ko lamang siya ng gamot na inireseta sa kanya sa tuwing siya ay nagrereklamo ng pananakit ng ulo at paa. Tiniis namin ang pinagdaanan ng aming anak dahil wala naman kaming kakayahan na ipagamot siya at gawin ang sinasabi nilang MRI at CT-Scan.”

• Pebrero 15, 2021 - Mayroong nag-magandang loob na tumulong sa Pamilya Ribo na mapa-CT-scan si Rizza Mae, at napag-alaman na mayroon diumano siyang Cerebellar Cystic Mass. Kaya pinayuhan silang isailalim siya sa MRI.

• Marso 2, 2021 - Isinailalim siya sa MRI, at ang resulta ay mayroon diumano siyang bukol sa ulo.

• Hunyo 2, 2021 - Nagpatuloy ang masamang nararamdaman niya kahit na siya ay dinadala sa ospital, hanggang sa bumigay na ang kanyang katawan sa sakit na dumapo sa kanya. Nilisan na niyang tuluyan ang mundong ito.

Salaysay ng mag-asawang Ribo: “Malaki ang paniniwala namin na ang Dengvaxia vaccine ang sanhi ng pagkamatay niya dahil ang kanyang mga nararamdaman ay parehas ng mga naramdaman ng mga batang katulad niyang nabakunahan at namatay din. Hindi rin siya nagkaroon ng dengue bago siya maturukan. Malakas at malusog na bata si Rizza Mae, nagsimula lamang ang hindi magandang kalusugan niya noong siya ay maturukan ng Dengvaxia. Wala ni isa sa mga anak namin ang nagkasakit katulad niya.”

Ang kahirapan at kawalan ng katarungan ay kambal na pasanin na nagpapabigat sa balikat ng mga Pilipino. Ito ay isang pasanin na nais ng bawat biktima na maibsan. Maiibsan lamang ito kapag nakamit na ang hangad na hustisya. Ang aming Tanggapan ay patuloy na nagpupunyagi na maging bahagi ng solusyon sa pagharap sa mga suliraning ito ng ating bayan, lalo na sa maghahanap ng katarungan ng ating mga kababayan, katulad ng Pamilya Ribo at katulad nilang mga biktima.