Empleyadong pabaya at pasaway, puwedeng sibakin

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | October 09, 2023

Dear Chief Acosta,

Mayroon akong maliit na negosyo na prutasan. Nagsimula ako sa negosyo na ito nang mawalan ako ng trabaho noong kasagsagan ng pandemya. Sa totoo lang, ngayon pa lamang ako nakakabawi sa pinuhunan ko, ngunit ang problema ko naman ay ang isang tindera ko. Maraming beses na siyang lumiban sa trabaho nang walang paalam.

Madalas din siyang sanhi ng gulo at hindi pagkakaintindihan ng mga kasama niyang tindera. Ilang beses ko na siyang inintindi at binigyan ng pagkakataon na magbago, ngunit kamakailan lamang ay napag-alaman ko na sinisira niya ang mga gamit sa aking tindahan. Maaaring sa mata niya o ng ibang tao ay maliit na bagay lamang iyon, ngunit para sa akin ay napakalaking panlalapastangan iyon dahil dugo at pawis ang ibinuhos ko para ipundar at patuloy na patakbuhin ang tindahan ko ng prutas. Kung ang isang manggagawa ba ay marami nang kapabayaan, paglabag sa kanyang tungkulin at gawaing hindi tama sa kanyang trabaho at mga katrabaho, maaari ba siyang i-terminate? Sana ay malinawan ninyo ako. - Kym

Dear Kym,

Ang isang pribadong manggagawa ay maaaring tanggalin sa trabaho kung siya ay sadyang pabaya, hindi tumutupad sa kanyang tungkulin at sa tiwala na ibinigay sa kanya, gumagawa ng paglabag sa polisiya at panuntunan ng kanyang pinagtatrabahuan at iba pang kawangis na sanhing itinuturing bilang just causes sa ilalim ng batas. Para sa kaliwanagan ng lahat, nakasaad sa Labor Code of the Philippines, as renumbered:

“ART. 297 (282). Termination by employer. - An employer may terminate an employment for any of the following causes:

a. Serious misconduct or willful disobedience by the employee of the lawful orders of his employer or representative in connection with his work;

b. Gross and habitual neglect by the employee of his duties;

c. Fraud or willful breach by the employee of the trust reposed in him by his employer or duly authorized representative;

d. Commission of a crime or offense by the employee against the person of his employer or any immediate member of his family or his duly authorized representatives;

e. Other causes analogous to the foregoing.”

Hindi nakasaad sa batas kung ilan ang partikular na dapat na maging kapabayaan o paglabag ng manggagawa. Hindi rin ikinahon ng batas na kinakailangan na maging sadyang napakalaki ang naging kapabayaan o paglabag ng manggagawa bago ito matanggal sa trabaho. Maliit man o malaki, kung paulit-ulit at patuloy na mayroong kapabayaan o paglabag ang manggagawa ay maaaring ikonsidera ito ng kanyang employer.

Binigyang-diin ng Korte Suprema ang Principle of Totality of Infractions sa desisyon nito sa kasong Neren Villanueva vs. Ganco Resort and Recreation, Inc. (G.R. No. 227175, January 08, 2020). Sa panulat ni Honorable Associate Justice Alfredo Benjamin S. Caguioa, kanilang ipinaliwanag na ang isang manggagawa na paulit-ulit na may paglabag o kapabayaan ay maaaring tanggalin sa trabaho, kahit pa siya ay napatawad na, o napatawan na ng angkop na pagdidisiplina sa mga nakaraan niyang pagkakamali at/o paglabag sa kanyang tungkulin, kung patuloy siyang lumalabag o nagiging pabaya.

Sa sitwasyong iyon, ang kabuuan ng kanyang gawain, kabilang na ang kanyang mga nakaraang naging paglabag o kapabayaan, ang magsisilbing sukatan:

“x x x It is here that totality of infractions may be considered to determine the imposable sanction for her current infraction. In Merin v. National Labor Relations Commission, the Court explained the principle of “totality of infractions” in this wise:

The totality of infractions or the number of violations committed during the period of employment shall be considered in determining the penalty to be imposed upon an erring employee. The offenses committed by petitioner should not be taken singly and separately.

Fitness for continued employment cannot be compartmentalized into tight little cubicles of aspects of character, conduct and ability separate and independent of each other. While it may be true that petitioner was penalized for his previous infractions, this does not and should not mean that his employment record would be wiped clean of his infractions. After all, the record of an employee is a relevant consideration in determining the penalty that should be meted out since an employee's past misconduct and present behavior must be taken together in determining the proper imposable penalty. Despite the sanctions imposed upon petitioner, he continued to commit misconduct and exhibit undesirable behavior on board. Indeed, the employer cannot be compelled to retain a misbehaving employee, or one who is guilty of acts inimical to its interests. It has the right to dismiss such an employee if only as a measure of self-protection.”

To be sure, the totality of an employee’s infractions is considered and weighed in determining the imposable sanction for the current infraction.”

Kung kaya’t ang isang manggagawa na marami nang kapabayaan, paglabag sa kanyang tungkulin at gawaing hindi tama sa kanyang trabaho at mga katrabaho ay maaaring tanggalin sa trabaho kung mayroong sapat na katibayan sa mga ito at dadaan sa angkop na proseso.

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyon na iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay.

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.

Ama ng ipinagbubuntis, obligadong magbigay ng sustento

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | October 06, 2023

Dear Chief Acosta,

Kasalukuyan kong ipinagbubuntis ang aking panganay na anak. Dahil maselan ang aking pagbubuntis, ako ay napilitang hindi na muna magtrabaho. Sinubukan kong humingi ng sustento sa ama ng aking dinadalang anak sapagkat napakagastos pala ng pagbubuntis, ngunit sinabi niya sa akin na magbibigay lamang siya ng sustento kapag isinilang ko na ang bata. Nararapat ba ang kanyang naging tugon? - Beth

Dear Beth,

Para sa iyong kaalaman, mayroong napagdesisyunang kaso ang Korte Suprema na nakasasaklaw sa iyong katanungan. Ayon sa Quimiguing v. Icao, G.R. No. 26795, July 31, 1970, Ponente: Honorable Associate Justice Jose Benedicto Luis Luna “J.B.L.” Reyes, nakasaad na:

“We find the appealed orders of the court below to be untenable. A conceived child, although as yet unborn, is given by law a provisional personality of its own for all purposes favorable to it, as explicitly provided in Article 40 of the Civil Code of the Philippines. The unborn child, therefore, has a right to support from its progenitors, particularly of the defendant-appellee (whose paternity is deemed admitted for the purpose of the motion to dismiss), even if the said child is only “en ventre de sa mere”; just as a conceived child, even if as yet unborn, may receive donations as prescribed by Article 742 of the same Code, and its being ignored by the parent in his testament may result in preterition of a forced heir that annuls the institution of the testamentary heir, even if such child should be born after the death of the testator (Article 854, Civil Code).

It is thus clear that the lower court’s theory that Article 291 of the Civil Code declaring that support is an obligation of parents and illegitimate children “does not contemplate support to children as yet unborn”, violates Article 40 aforesaid, besides imposing a condition that nowhere appears in the text of Article 291. It is true that Article 40 prescribing that “the conceived child shall be considered born for all purposes that are favorable to it” adds further “provided it be born later with the conditions specified in the following article” (i.e., that the foetus be alive at the time it is completely delivered from the mother's womb). This proviso, however, is not a condition precedent to the right of the conceived child; for if it were, the first part of Article 40 would become entirely useless and ineffective.”

Sang-ayon sa nabanggit, ang isang unborn child/fetus ay binibigyan ng ating batas ng pansamantalang pagkakakilanlan upang makamit niya ang mga benepisyo at sustentong nararapat sa kanya mula sa kanyang mga magulang o lolo at lola, kahit siya ay nasa sinapupunan pa lamang. Ibig sabihin, hindi tama ang naging tugon sa iyo ng ama ng iyong ipinagbubuntis na sanggol sapagkat sa ngayon pa lamang ay obligado na siya na magbigay ng sustento, upang masigurado ang ikabubuti ng bata.

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyon na iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay.

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.

Paraan para mapawalang-bisa ang kasal

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | October 01, 2023

Ang bawat mag-asawa ay may karapatang maging masaya sa kani-kanilang buhay may-asawa. Kasama rito ang pagdadamayan sa lahat ng oras at pagkakataon. Sa katunayan, ang pabaon sa bawat mag-asawa noong sila ay humarap sa dambana ay ang mga katagang, “Ang mag-asawa ay magsasama sa hirap at ginhawa, sa kalusugan at sa kahinaan, sa kasaganaan at sa kahirapan; hanggang sa kamatayan ay magsasama.”

Subalit, may mga pagkakataon na dumarating sa buhay ng mag-asawa kung saan sa kabila ng kanilang pagsisikap na gampanan ang kanilang mga obligasyon ay hindi ito sumasapat at hindi na sila nagiging maligaya sa isa’t isa.

Kapag dumating ang sitwasyong hindi na maligaya ang mag-asawa sa piling ng isa’t isa ay may karapatan din naman sila na makakita ng kapayapaan ng kalooban at makawala sa tanikala ng kasal. Sa ngayon, may mga remedyo at karapatan sa ilalim ng batas ang isang asawa na maghain ng mga sumusunod:

1. Petition for Annulment of Marriage under Article 45of the Family Code;

2. Petition for Legal Separation under Article 55 of the Family Code;

3. Petition for Declaration of Nullity of Marriage under Articles 36, 37, 38 and 41 of the Family Code.

Ang tatlong ito ay may mga limitadong kadahilanan kung kailan lamang ito maaaring magamit bilang remedyo o hakbang. Malimit na nagagamit bilang paraan upang maipawalang-bisa ang kasal ang probisyon ng Article 36 ng Family Code kung saan nakasaad na:

“Art. 36. A marriage contracted by any party who, at the time of the celebration, was psychologically incapacitated to comply with the essential marital obligations of marriage, shall likewise be void even if such incapacity becomes manifest only after its solemnization.”

Base sa nabanggit na probisyon, ating makikita na kapag ang isang partido sa kasal ay mayroong psychological incapacity para gampanan ang kanyang obligasyon bilang isang asawa, ang kanilang kasal ay itinuturing na walang bisa kahit na lumabas lamang ito matapos na ang kasal. Sa mga unang naging desisyon ng ating Korte Suprema, ang psychological incapacity ay itinuring na isang kapansanang mental na nakakaapekto nang sobra sa pagtupad ng isang tao sa kanyang mga obligasyon bilang isang asawa.

Subalit sa kaso ng Tan-Andal versus Andal, G.R. No. 196359, May 11, 2021, na isinulat ni Honorable Associate Justice Marvic Mario Victor F. Leonen, binigyang-diin ng Korte Suprema na ang psychological incapacity ay hindi isang sakit sa pag-iisip o isang personality disorder na kailangang patunayan ng isang eksperto. Sa nabanggit na kaso, sinabi ng Korte Suprema na:

“Psychological incapacity is neither a mental incapacity nor a personality disorder that must be proven through expert opinion. There must be proof, however, of the durable or enduring aspects of a person’s personality, called “personality structure,” which manifests itself through clear acts of dysfunctionality that undermines the family. The spouse’s personality structure must make it impossible for him or her to understand and, more important, to comply with his or her essential marital obligations.”

Malinaw na inihayag ng Korte Suprema na ang psychological incapacity ay hindi kapansanan sa pag-iisip o isang kaguluhan sa pagkatao na nangangailangan ng opinyon ng isang eksperto. Kinakailangan lamang na mayroong basehan o patunay na ebidensya na ang ugali o pagkatao ng isang partido ay naghahayag nang malinaw na akto na nagpapahina ng pamilya. Kalaunan, ang istraktura ng pagkatao ng asawa ay gagawing imposible na maintindihan nito at magampanan ang kanyang mahalagang obligasyon bilang asawa.