Pagkilala sa mga guro ngayong National Teachers’ Month

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | September 9, 2025

Ako ay nakikiisa sa ating mga kababayan sa pagdiriwang ng National Teachers’ Month mula September 5 hanggang sa October 5 na siyang petsa rin ng World Teachers’ Day. Nagpapasalamat at binibigyang pugay natin ang mga guro para sa kanilang dedikasyon sa ating mga mag-aaral, pati na rin sa kanilang mga sakripisyo sa gitna ng maraming mga hamong ating kinakaharap sa sektor ng edukasyon.

Ngunit para sa inyong lingkod, ang pagtaguyod sa kapakanan ng ating mga guro ang pinakamagandang paraan upang ipaabot sa mga guro ang ating taos-pusong pasasalamat para sa mahalagang papel na kanilang ginagampanan. Kaya sa ilalim nitong 20th Congress, muli nating inihain ang mga panukalang batas na naglalayong iangat at itaguyod ang kapakanan ng ating mga guro.

Isa sa mga muli nating inihain ay ang Revised Magna Carta for Public School Teachers na layong amyendahan ang 66-taong Magna Carta for Public School Teachers (Republic Act No. 4670). Inihain natin ang panukalang batas na ito upang tiyaking akma sa mga

hamon ng kasalukuyang panahon ang mga proteksyong itinakda ng batas.

Sa ilalim ng bill na ito, nais nating palawakin at gawing institutionalized ang mga benepisyo at proteksyon para sa ating mga guro. Halimbawa, isinusulong nating mabawasan ang oras ng pagtuturo sa apat mula anim. Nais rin nating tuluyang ipagbawal ang pagpapagawa ng non-teaching tasks sa ating mga guro. Gayundin, isinusulong nating maprotektahan ang ating mga guro mula sa mga out-of-pocket expenses.

Nakasaad din sa ating panukalang batas na pagdating sa mga sahod, benepisyo, at kondisyon sa trabaho, hindi dapat higit ang mga entry-level teachers kung ihahambing sa natatanggap ng mga probationary teachers. Nais din nating magkaroon ng mas maayos na batayan ng mga sahod ng guro. Itatakda rin natin ang mga kondisyon para sa pagbibigay ng mga special hardship allowance. Kabilang sa mga benepisyong isinusulong natin ang pagkakaroon ng calamity leave, educational benefits, longevity

pay, at iba pa.

Maliban sa pag-amyenda sa Magna Carta for Public School Teachers, patuloy din nating isinusulong ang pagtaas sa sahod ng mga guro. Sa ilalim ng Teacher Salary Increase Act na inihain ng inyong lingkod, nais nating P20,000 across-the-board na pagtaas sa sahod ng mga guro.

Napapanahon ito dahil lumalabas sa ating pagsusuri na 16 taon nang hindi tumataas ang Salary Grade (SG) ng mga guro. Sa kasalukuyan, ang SG ng isang Teacher I ay SG 11 na katumbas ng P30,024. Iminumungkahi natin ang P20,000 across-the-board increase upang mapunan ang matagal na panahong hindi pagtaas ng SG ating mga guro.

Ilang lamang ito sa mga isinusulong nating panukalang batas para sa ating mga guro. Makakaasa kayong patuloy ang inyong lingkod na tututukan ang kapakanan ng ating mga guro. Sa pagtalakay natin sa national budget para sa taong 2026, titiyakin din nating mabibigyang pansin ang pangangailangan ng mga guro.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Usapin sa pambansang badyet, maaaring silipin sa ‘Budget Transparency Portal’

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | September 4, 2025

Inilunsad nitong nakaraang Lunes ang “Budget Transparency Portal” ng Senado, isang website kung saan makikita na ng ating mga kababayan ang lahat ng mga mahahalagang dokumentong may kinalaman sa pagtalakay sa national budget. Maaari ring gamitin ang naturang portal upang ibahagi ang mga suhestiyon ng publiko at pagsusuri sa panukalang pondo ng bansa para sa susunod na taon.

Ang paglulunsad ng portal na ito ay alinsunod sa pag-apruba sa Senate Concurrent Resolution No. 4, kung saan isinusulong natin ang mas transparent na proseso sa pagtalakay ng national budget. Nakasaad sa resolusyong inaprubahan ng bawat isa sa ating mga kasamahan sa Senado na ang mahahalagang dokumentong may kinalaman sa national budget ay isasapubliko natin sa website ng parehong Kamara at Senado. Isinusulong din natin sa ilalim ng naturang resolusyon ang mas aktibong pakikilahok ng ating mga kababayan sa pag-usisa ng pambansang pondo. 

Anu-ano nga ba ang nasa budget transparency portal? Isa sa mga makikita natin dito ang mga petsa at oras ng mga nakatakdang pagdinig ng Committee on Finance sa mga panukalang budget ng iba’t ibang ahensya ng pamahalaan. Naka-livestream ang bawat pagdinig at maaaring balikan ng ating mga kababayan ang video recording ng mga pagdinig.

Maaari ring makita sa budget transparency portal ang transcript ng mga pagdinig. Sa mga transcript mababasa ang mismong mga talakayan upang mabalikan at mapag-aralan ng ating mga kababayan. Makikita na rin natin ang mga journal records ng mga magiging talakayan sa plenary session.   

Sa mga nagdaang taon, ang naipapasilip lang sa atin ay ang National Expenditure Program (NEP) at ang General Appropriations Act (GAA). Ang NEP ang panukalang budget na isinumite ng ehekutibo sa Kongreso batay sa mga prayoridad ng Pangulo, samantalang ang GAA naman ang pinal na bersyon ng national budget na nilagdaan ng Pangulo.

Alinsunod sa Senate Concurrent Resolution No. 4, makikita na rin natin ang iba’t ibang mga pagbabago sa iba’t ibang yugto ng pagtalakay sa national budget. Sa website ng parehong Senado at Kamara, makikita na ang General Appropriations Bill (GAB) na inaprubahan ng Kamara sa huli at ikatlong basa at isinumite sa Senado. Sa budget transparency portal ng Senado, makikita na rin ang committee report ng Senate Committee on Finance, pati na rin ang bersyon ng budget na inaprubahan ng Senado sa huli at ikatlong pagbasa.

Isasapubliko rin natin ang bicameral conference committee report na magreresolba sa pagkakaiba ng bersyon ng Senado at Kamara at ang matrix na maghahambing sa magkaibang bersyon ng dalawang kapulungan ng Kongreso.  

Isa rin sa mga pinakamahalagang makikita sa budget transparency portal ang feedback form, kung saan maaaring iparating ng ating mga kababayan ang kanilang mga suhestiyon. Patuloy nating babantayan ang pagtalakay sa national budget upang matiyak na bawat sentimo ng buwis na binabayad ng ating mga kababayan ay nakalaan sa tamang mga programa.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Pag-ban sa paggamit ng smartphone sa iskul, suportado ng marami

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | September 2, 2025

Nitong nakaraang linggo ay ipinasa sa South Korea ang isang batas na layong ipagbawal ang paggamit ng mga smartphone sa kanilang mga silid-aralan. Sinundan ng South Korea ang mga bansang naghigpit sa paggamit ng smartphone sa kanilang mga paaralan, kabilang ang United Kingdom, Spain, at Belgium. 

Noong nakaraang 19th Congress, naghain ang inyong lingkod ng isang panukalang batas upang ipagbawal ang paggamit ng mga smartphone at electronic gadgets. Nang magbukas ang 20th Congress, muling inihain ng inyong lingkod ang naturang panukala. 

Sa ilalim ng inihain nating Electronic Gadget-Free Schools Act (Senate Bill No. 627) ngayong 20th Congress, imamandato sa Department of Education (DepEd) ang pagpapatupad ng mga pamantayang magbabawal sa paggamit ng mga smartphone at iba pang electronic gadgets sa oras ng klase. Saklaw ng isinusulong na ban ang ating mga guro at mag-aaral mula Kindergarten hanggang senior high school. 

Ngunit may mga pagkakataong maaari pa ring gamitin ang mga smartphone at iba pang mga electronic gadgets. Halimbawa, maaaring gamitin ang mga ito sa mga gawaing may kinalaman sa pag-aaral katulad ng mga classroom presentation. 

Maaari ring gamitin ang mga smartphones at iba pang gadgets kung may kinalaman sa kalusugan. Halimbawa nito ang mga kondisyong nangangailangan ng tulong ng mga gadget. Maaari ring gamitin ang mga smartphone at gadgets kung may kinalaman ito sa pagpapanatili ng kaligtasan ng mga mag-aaral, tulad halimbawa sa mga field trip at iba pang exercises sa labas ng paaralan.

Bagama’t isinusulong natin ang paggamit ng teknolohiya para makatulong sa edukasyon, nais din nating tiyakin na hindi ito nakakaabala sa kanilang mga aralin at nagagamit ito upang makatulong sa ating mga mag-aaral. Sa katunayan, lumabas sa isang ulat ng UNESCO noong 2023 na matapos magpatupad ng smartphone ban, nakita sa mga bansang kagaya ng United Kingdom, Spain, at Belgium na umangat ang performance ng mga mag-aaral. 

Nakita rin natin sa resulta ng 2022 Programme for International Student (PISA) na batay sa karanasan ng ating mga mag-aaral, naaabala sila ng smartphones at nagdudulot ito ng mas mababang marka. Walo sa 10 mag-aaral na 15-taong gulang ang nagsabing naabala sila ng paggamit ng smartphone sa klase, at parehong bilang ang nagsabing naaabala sila kapag merong ibang mag-aaral na gumagamit ng smartphone sa oras ng klase. 

Batay din sa resulta ng PISA, ang pagkakaabala na dulot ng paggamit ng smartphone ay nagdudulot ng pagbaba ng marka ng mga mag-aaral: 9.3 points sa mathematics, 12.2 points sa science, at 15.04 points sa reading.

Suportado naman ng ating mga kababayan ang panukalang ipagbawal ang mga smartphone sa ating mga paaralan. Batay sa isang Pulse Asia survey na isinagawa noong Hunyo 2024, 76% o halos walo sa 10 Pilipino ang nagsasabing sinusuportahan nila ang pagbabawal ng mga cellphone sa mga paaralan. 

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com