May COVID pa, huwag pasaway

ni Sonny Angara @Agarang Solusyon | May 20, 2023

Kamakailan, nagdeklara ang World Health Organization (WHO) na hindi na maikokonsiderang public health emergency sa buong mundo ang COVID-19. Tayo namang mga tao, halos magdiwang at natuwa dahil sa wakas, wala na tayong inaalalang karamdaman. Ang karamdamang ito ang nagpahirap sa tao, hindi lang sa aspetong pangkalusugan kundi maging sa usapang pangkabuhayan. Marami ang mga trabahong nagsara, at maraming manggagawa ang nawalan ng hanapbuhay.

Hindi natin malilimutan na isa tayo sa mga lubhang tinamaan ng karamdamang ito noong 2020.

Hindi natin maiwasang matakot noon dahil sino nga ba naman ang hindi mag-iisip?

Napakaraming pumanaw dahil sa COVID-19, at masasabi nating kahit paano, masuwerte pa rin tayong nakaligtas sa karamdamang ito at malaki ang pasasalamat natin sa Diyos dahil ang inyong lingkod ay Kanyang ginabayan. Masuwerte rin ako dahil sa aking supportive family, sa aking maybahay, sa aking ina at mga kapatid, at siyempre, sa mga kaibigang regular na nangungumusta at dumadalangin sa aking agarang paggaling. Sa lahat ng ito, pasalamatan din natin nang malaki ang mga nagbubuwis-buhay nating doktor, nurses at iba pang frontline health workers. Hindi nila inalintana ang panganib, makapagligtas lang ng buhay. Sila ang mga bayani ng ating henerasyon.

Selfless at punumpuno ng malasakit sa mamamayan. Maraming-maraming salamat sa inyo.

Kaugnay sa pahayag ng WHO na tapos na ang tinatawag na emergency status sa buong mundo, nagpaliwanag ang Department of Health (DOH) sa pangunguna ni DOH OIC Ma. Rosario Vergeire, bagama’t nagpahayag ng ganu’n ang WHO, hindi pa rin dapat maging kampante. Ang ginawa lang aniya ng WHO ay baklasin ang ‘health emergency status’ sa pandaigdigang estado, pero hindi nangangahulugang tapos na ang pandemya. Hindi sinabing, “COVID pandemic is over,” iba ‘yan sa sinabing inalis ang public health emergency status.

Sabagay, kahit paano ay nakakabangon na ang ating ekonomiya at may mga bansa nang nagbalik-sigla ang kanilang kabuhayan. Dito sa atin, makikita ninyo na bukas na ang mga establisimyento, regular o normal na ulit ang operasyon ng mga sangay ng gobyerno, paaralan, transportasyon, turismo atbp., ibig sabihin, balik-normal na talaga.

Sa usaping turismo na ikinokonsiderang isa sa bumubuhay sa ekonomiya ng isang bansa, mula Enero hanggang Marso ngayong taon, nakapagtala ang Department of Tourism (DOT) ng mahigit 1 milyong tourist arrivals. Sabi nga nila, unang bagsak ‘yan para maabot ang year-end target na 4.8 million arrivals. Noong nakaraang taon, pumalo ang tourist arrivals sa 2.65 milyon kung saan kumita ang turismo ng higit P200-B.

Maganda na kahit paunti-unti ay bumabangon tayo, at least, bumabangon. Pero sana lang, ‘wag pa rin tayo maging kampante. Hindi pa tapos ang pandemya, hindi pa tapos ang COVID. Kung nakikita o nababalitaan ninyo sa mga pahayag, telebisyon at social media, napakabilis na naman ng pagtaas ng bilang ng mga COVID-infected Pinoys.

Noong nakaraang linggo, nag-ulat ang DOH na halos 13,000 kaso na naman ng COVID infections ang naitala. Ibig sabihin, tumaas nang 31% ang daily infections. Mabilis, mga kababayan, at nakakalungkot dahil nitong huling araw, umabot sa halos 16,000 ang infected cases. Ito ang pinakamataas na bilang mula Enero ngayong taon. Ang ICU utilization rate, ayon sa DOH ay umabot na sa 18.8%, habang ang mga non-ICU utilization rate ay nasa 21.7%. Pinakamataas ang bilang ng mga infected sa NCR, sinundan ng Calabarzon, Central Luzon, Western Visayas at Bicol.

Base sa pahayag ng OCTA Research Group, ang Omicron subvariant na Arcturus ang posibleng dahilan ng napakabilis na pagdami ng COVID cases. Ang variant na ito ay nakakalusot umano sa ating immune system at mas malakas makahawa. Gayunman, naniniwala ang OCTA na sa kabila nito, maaaring hindi natin muling sapitin ang critical levels sa health care utilization.

Sana nga. Let's keep our fingers crossed.

Lahat tayo ay saksi sa pahirap na ginawa ng COVID-19, tatlong taon na ang nakararaan.

‘Yun ang mga panahong kulang pa ang kaalaman ng karamihan sa panganib ng COVID, kaya dumami ang bilang ng mga apektado at namatay sa iba’t ibang sulok ng daigdig.

Sana ay natuto na tayo dahil hindi na natin kakayanin pa kung mauulit ang mga panahong ‘yun. Hindi na kakayanin pa ng ating bansa, ekonomiya at vulnerable sectors.

Ituloy lang natin ang pag-iingat. Wala namang mawawala kung palagi lang tayong magsusuot ng face mask, maging malinis sa katawan, maging mapagmatyag at huwag manatili sa mga lugar kung saan siksikan ang mga tao. Walang masama kung patuloy tayong sumunod sa health protocols dahil para ito sa ikabubuti nating lahat.

---

May katanungan ka ba, reklamo o nais ihingi ng tulong? Sumulat sa  AGARANG SOLUSYON ni Sonny Angara, BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City o mag-email sa agarangsolusyon.bulgar@gmail.com

Pahalagahan at ipagmalaki ang tatak Pinoy

ni Sonny Angara @Agarang Solusyon | May 15, 2023

Sa pagkakataong ito, hayaan n’yo ang inyong lingkod na magbigay-pugay sa isang minamahal at patuloy na mamahaling kapamilya.

Noong Mayo 13, 2018, sumakabilang-buhay ang isa sa mga ikinokonsiderang haligi ng lehislaturang Pilipino. Nakakataba ng puso dahil ang taong ito ay walang iba kundi ang aking pinakamamahal na ama na si dating Senate President Edgardo Javier Angara.

Noong Mayo 13, 2023, sa ikalimang anibersaryo ng kanyang pagpanaw, ating gunitain ang kanyang mga iniwang marka bilang isang senador at Pilipino.

Napakaraming adbokasiya ng aking ama, kabilang d’yan ang edukasyon, agham, sining, kasaysayan at kultura at napakarami pang iba.

Taong 2010, Marso 26, isinabatas ang RA 10066 o National Cultural Heritage Act – ang batas na nangangalaga sa ating cultural treasures. Ang pangunahing awtor ng batas na ‘yan sa Senado ay ang aking ama dahil sa sinseridad niyang protektahan ang yaman ng ating kultura. Isinulong niya ito, unang-una, dahil ito ang magsisilbing simbolo natin bilang Pilipino – ang magpapatingkad sa ating nasyonalidad. At bilang miyembro ng Mababang Kapulungan nang mga panahong ‘yun, isinulong din natin ang katulad na batas sa layuning mas mapalakas ang kultura at kasaysayang Pilipino.

Matatandaan na noong 2003, pinagtibay ng dating Pangulo na si Gloria Macapagal-Arroyo ang Proclamation No. 439 na nagtatatag sa buwan ng Mayo kada taon bilang National Heritage Month.

At bilang tagapagtaguyod sa nasimulang laban ng aking ama sa promosyon ng kultura at kasaysayan ng bansa, marami rin tayong mga isinusulong na panukalang-batas na may kinalaman dito.

Ang Senate Bill 1012 na nagdedeklara sa Chinese New Year bilang special non-working holiday ay isa sa ating mga panukala sa kasalukuyan. Ito ay bilang pagpaparangal sa kultura ng ating mga kababayang Tsinoy na naging kaagapay natin sa mga pinagdaanang digmaan noong mga nagdaang panahon. Malaki rin ang kanilang kontribusyon kung bakit marami sa mga Pilipino ay maituturing na middle class.

Ang SBN 1616 ay nagtatalaga naman sa Nobyembre 7 taun-taon bilang Sheikh Karim’ul Makhdum Day, isang special national working holiday, bilang pag-alala sa pagkakatatag ng kauna-unahang mosque sa Pilipinas sa Bohe Indangan, Simunul Island, Tawi-Tawi. Ito rin ang nagpasimula ng Islam sa bansa sa pagdating ng Arab missionary na si Shariff Karim’ul Makhdum.

Malaki rin ang ating pagpapahalaga sa mga produkto na naging bahagi ng kasaysayan at kulturang Pilipino.

Sa isa pa nating panukalang-batas, ang SBN 1868 ay nag-aatas ng pagkakaroon ng Protected Geographical Indications para sa mga produktong agricultural, gayundin sa natural products, processed goods o anumang handicraft products, bilang garantiya na ang mga ito ay tunay na gawa sa lugar na sinasabing pinagmulan ng mga ito.

Ang ating SBN 999 o ang Philippine Native Animal Development Act ay naglalayong siguraduhin ang kaligtasan ng mga unique Filipino breeds of animals. Ang mga panukalang ito ay may kaugnayan sa isinusulong nating “Tatak Pinoy” – isa sa ating mga adbokasiyang ipinagmamalaki ang mga industriya, negosyo at mga mangangalakal ng Pilipinas.

At bilang pakikiisa sa ating ama sa kanyang pagpapahalaga sa kasaysayang Pilipino, isang panukalang-batas din ang ating inihain –ang SBN 1167 na nag-aatas sa pagtatatag ng resource centers para sa ating indigenous cultural communities. Sinisiguro nito na ang lahat ng Filipino IPs ay hindi napag-iiwanan sa basic, social, technical and legal services.

Liban sa mga panukala nating ito, marami ring heritage-related interventions ang ipinaloob natin sa 2023 national budget. Kabilang d’yan ang pondong P2 milyon para sa Filipino Heritage Festival, isang month-long celebration of cultural events na isinasagawa sa iba’t ibang panig ng bansa. Layunin natin dito na maiukit sa kaisipan ng mga bagong henerasyon ang kahalagahan ng ating kasaysayan sa iba’t ibang aspeto.

Nar’yan din ang P94 milyong pondo para sa restorasyon ng mga istruktura na nasa ilalim ng pangangalaga ng National Historical Commission of the Philippines; sa selebrasyon ng Philippine-Spanish Friendship Day; restorasyon ng Mabini Shrine na nasa Sta. Mesa Manila; Molo Church sa Molo, Iloilo; Patnongon Old Casa Municipal sa Patnongon, Antique at ang Nagcarlan underground cemetery sa Nagcarlan, Laguna.

Dapat lamang na pangalagaan at tiyakin ang preserbasyon ng mga istruktura ng ating kasaysayan, sapagkat ito ang nagpapakilala sa ating nasyonalidad bilang Pilipino. Kung gaano pinahalagahan ng ating yumaong ama ang yaman ng ating kasaysayan at kultura, ganitong pagpapahalaga rin ang ating ginagawa bilang lehislador sa kasalukuyan.

---

May katanungan ka ba, reklamo o nais ihingi ng tulong? Sumulat sa  AGARANG SOLUSYON ni Sonny Angara, BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City o mag-email sa agarangsolusyon.bulgar@gmail.com

AICS Program ng DSWD para sa mahihirap, epektib

ni Sonny Angara @Agarang Solusyon | May 6, 2023

Bago nag-adjourn ang sesyon ng Kongreso noong Marso, naghain tayo ng isang counterpart bill o panukalang-batas na may kaugnayan sa inihaing panukala ni Congw. Stella Quimbo sa Mababang Kapulungan: ang institusyonalisasyon ng Assistance to Individuals in Crisis Situation (AICS) na programa ng Department of Social Welfare and Development (DSWD). Layunin natin dito na magkaloob ng karagdagang tulong sa mga kababayan nating hinagupit ng iba’t ibang uri ng kalamidad at sakuna.

Matatandaang unang ipinatupad ang programa noong 2014, kung saan iba’t ibang uri ng tulong ang ipinagkaloob ng gobyerno tulad ng tulong medikal, educational, funeral, food at non-food, transportation, gayundin ang tulong sikolohikal. Napakahalaga ng mga tulong na ito, lalo na para sa mga kababayan nating lubhang naapektuhan ng COVID-19 pandemic.

Mababatid na base sa datos na lumabas sa Family Income and Expenditure Survey (FIES) ng Philippine Statistics Authority (PSA), lumilitaw na noong 2021, 18.1% o halos 20 milyong Pilipino ang naghirap at ang kanilang kitang pangkabuhayan ay hindi sapat para sa kanilang mga pangangailangan.

Mahalagang mabigyang-pansin na ang datos na ito ay mas mataas sa 16.7% noong 2018. Ayon sa World Bank, base sa kanilang Poverty and Equity Brief on the Philippines, naging malaking dagok ang COVID-19 pandemic sa mahigit 30 taong pakikibaka ng gobyerno sa matinding kahirapan.

At bagama’t may tulong at suporta ang PhilHealth sa mamamayan pagdating sa mga usaping pangkalusugan, lumalabas na ang napakalaking gastusin pa rin sa serbisyong medikal ang nagtutulak sa ating mga kababayan sa kahirapan, partikular sa mga may malubhang karamdaman.

Dagdag pa rito, ang out-of-pocket payment (OOP) ay nananatiling malaking bahagi ng 2021 health expenditure na nasa 41.5%, ayon sa PSA.

Nar’yan din ang problema ng mga kababayan natin na matapos magpakonsulta sa mga ospital sa lungsod ay hindi agad makabalik sa kanilang lalawigan o malalayong lugar na kanilang pinanggalingan dahil wala nang pamasahe pauwi. Isa ito sa mga dahilan kung bakit hindi nagiging regular ang kanilang pagpapasuri sa mga doktor. Ang masakit pa rito, dahil sa kawalan ng panggastos, marami sa mga Pilipino ay hindi handa sa biglaang pagkamatay, medical emergency o anumang kalamidad.

Panawagan natin sa mga opisyal ng gobyerno, liban sa long-term solutions, dapat ay magkaroon din tayo ng interventions na magsisilbing proteksyon ng pamilyang Pilipino na nalulugmok sa ganitong sitwasyon.

Sa ating pagsusumikap na mabawasan ang kahirapan sa bansa, napakahalagang makapagpatupad tayo ng mga mekanismong magsasalba sa mamamayan mula sa lugmok na kahirapan.

Dito, naniniwala tayo na ang AICS Program ay isa sa pinakaepektibong proyekto ng gobyerno.

Dahil sa epektibong pagpapatupad ng AICS Program, patuloy na itinataas ng Kongreso ang budget nito sa ilalim ng General Appropriations Act na mula P4.09 bilyon noong 2014, ang pondo ng AICS ay tumaas sa higit P36.5 bilyon ngayong 2023.

Umaasa tayo na sa pamamagitan ng panukalang ito, ang DSWD bilang sangay ng gobyerno sa social protection ay higit na mapalalakas at mapagtitibay upang mas mapalawak ang kanilang pagsisilbi sa publiko.

---

May katanungan ka ba, reklamo o nais ihingi ng tulong? Sumulat sa  AGARANG SOLUSYON ni Sonny Angara, BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City o mag-email sa agarangsolusyon.bulgar@gmail.com