Sabi ni Doc 5/125

Myo-inositol, tulong sa hormonal imbalance ng mga babae

BULGAR

ni PAO Deputy Chief Dr/Atty. Erwin P. Erfe, M.D. @Sabi ni Doc | March 25, 2026

Dear Doc Erwin,

Nitong mga nakaraang buwan ay nagkaroon po ng mga pagbabago sa aking katawan, mga dahilan kung bakit ako ay nag-alala at sumulat sa inyo upang humingi ng kaliwanagan.

Ang pagbigat ng timbang, pagkakaroon ng maraming tigyawat, at makapal na buhok sa mukha at kili-kili ang mga pagbabago na aking nararanasan. Dahil sa mga pagbabagong ito ay bumaba ang aking kumpiyansa sa sarili at lubusan ko itong ikinalungkot.

Ito ay napansin ng aking mga mahal sa buhay kaya naman ako ay kumonsulta sa doktor at kamakailan lamang ay na-diagnose ako na may Polycystic Ovarian Syndrome (PCOS).

Bukod sa aking mga iniinom na gamot na inireseta ng aking doktor para sa PCOS, nais kong malaman kung makakatulong ang myo-inositol para sa aking kalagayan.

– Sheena

Maraming salamat Sheena sa iyong katanungan at sa pagbabahagi ng iyong nararanasan na problema sa kalusugan.

Ang myo-inositol ay isang sustansya na unti-unting nakakakuha ng malaking atensyon sa larangan ng medisina dahil sa mga benepisyo nito sa metabolismo, hormonal balance, at kalusugan ng balat. Bagaman ito ay natural na matatagpuan sa mga prutas, beans, at grains, ang mga makabagong pagsusuri ay nagpapakita na ang pagkonsumo nito bilang supplement ay may malaking ambag sa pagsasaayos ng internal na sistema ng katawan, partikular na sa mga kababaihang nakakaranas ng hormonal imbalances.

Isa sa mga pinakakilalang benepisyo ng myo-inositol ay ang mahalagang papel nito sa pamamahala ng Polycystic Ovary Syndrome (PCOS). Ayon sa pag-aaral nina Greff et al. (2023) na inilathala sa Reproductive Biology and Endocrinology journal, ang myo-inositol ay napatunayang epektibo sa pagpapanumbalik ng regular na obulasyon at pagpapabuti ng fertility. Ang mekanismo nito ay nakatuon sa pagpapababa ng insulin resistance, isang kondisyon kung saan ang katawan ay hindi nagagamit nang maayos ang asukal. Dahil dito, ang myo-inositol ay nagsisilbing tulay upang maging mas sensitibo ang mga cells sa ating katawan sa insulin, na direktang nakatutulong sa pag-aayos ng menstrual cycle at pagbaba ng lebel ng androgens o male hormones na siyang sanhi ng maraming sintomas ng PCOS.

Hindi lamang sa loob ng katawan gumagawa ng positibong epekto ang myo-inositol dahil mayroon din itong mahalagang kontribusyon sa ating panlabas na anyo. Sa isang pagsusuri mula sa Journal of Integrative Dermatology (2021), tinalakay ang ugnayan ng inositol sa paggamot ng hormonal acne at hirsutism o ang labis na pagtubo ng buhok sa katawan. Dahil sa kakayahan nitong ayusin ang hormonal profile, nababawasan ang sobrang produksyon ng sebum o langis sa balat na siyang pangunahing sanhi ng tigyawat. Para sa marami nating kababayan na nakikipagbuno sa acne na hindi makuha sa mga karaniwang pampahid, ang pag-aayos ng balanse ng katawan gamit ang myo-inositol ay isang solusyong tinitingnan na mas pangmatagalan, ligtas, at epektibo sa pagbalik ng kumpyansa sa sarili.

Para naman sa pangkalahatang metabolismo, ang pananaliksik nina Zhang et al. (2025) sa Diabetology & Metabolic Syndrome ay nagbigay-diin sa epekto nito sa pamamahala ng timbang. Ang supplementation ng myo-inositol ay nagpakita ng makabuluhang pagbaba sa Body Mass Index (BMI) at pagpapabuti ng lipid profile o lebel ng kolesterol. Ibig sabihin, nakatutulong ito upang maiwasan ang panganib ng Type 2 Diabetes at mga sakit sa puso sa pamamagitan ng pagsasaayos ng paraan kung paano sinusunog ng katawan ang taba at asukal. Sa isang bansang mahilig sa carbohydrates, ang ganitong metabolic support ay napakahalaga upang maiwasan ang mga komplikasyong dulot ng labis na timbang at maling diyeta.

Bukod sa mga pisikal na benepisyo, tinitingnan din ang potensyal nito sa aspeto ng kalusugang mental dahil ito ay mahalagang sangkap sa cell signaling sa ating utak. May mga obserbasyon na nakatutulong ito sa pagpapababa ng anxiety at pag-aayos ng mood, lalo na’t ang hormonal health ay may direktang epekto sa emosyonal na estado ng isang tao. Gayunpaman, mahalagang tandaan na ang myo-inositol ay hindi isang “magic pill,” ito ay pinaka-epektibo kung sasamahan ng tamang diyeta at regular na ehersisyo.

Napakahalaga na kumonsulta muna sa doktor bago magsimula ng anumang supplementation upang matiyak ang tamang dosage na angkop sa inyong pangangailangan. Sa huli, ang tamang kaalaman ang ating pinakamabisang sandata sa pag-abot ng isang mas balanseng pamumuhay at matatag na kalusugan. (Sarrah F. Serrano, MD)

Maraming Salamat sa inyong pagliham sa Sabi ni Doc at nawa’y magpatuloy sa pagbuti ang inyong kalusugan. Kung may mga katanungan pa, mag-email lamang sa Sabi ni Doc sa e-mail address na erwin.erfe@gmail.com o sa doc.bulgar@gmail.com

Chronic Kidney Disease, isang silent killer na dapat paghandaan

BULGAR

ni PAO Deputy Chief Dr/Atty. Erwin P. Erfe, M.D. @Sabi ni Doc | March 24, 2026

Dear Doc Erwin,

Maraming salamat sa inyong walang sawang pagtugon sa aming mga tanong tungkol sa kalusugan. Dahil sa inyong column sa BULGAR, lalong lumalawak ang aming kaalaman kung paano iiwas sa sakit at paano mas aalagaan ang aming sarili.

Nakakabahala lang po dahil may kapitbahay ako na 28-anyos pa lang ay nag-uumpisa nang mag-dialysis dahil sa Chronic Kidney Disease (CKD). Ano po ang CKD? Bakit po kaya tila pabata nang pabata ang nagkakaroon ng sakit na ito, at ano po ang mga paraan para maiwasan namin ang ganitong karamdaman? – Izza

Maraming salamat sa iyong liham Izza. Tunay na nakakabahala ang kuwento tungkol sa iyong kapitbahay, ngunit sa kasamaang palad, hindi na ito pambihira sa ating panahon. Marami sa atin ang nagugulat na ang mga sakit na dati ay kadalasang matanda lang ang nagkakaroon, gaya ng Chronic Kidney Disease o CKD, ay unti-unti nang bumibiktima sa mas nakababatang populasyon. Mahalagang maunawaan natin kung bakit ito nangyayari at kung paano natin mapoprotektahan ang ating mga bato o kidneys habang maaga pa.

Ayon sa Philippine Society of Nephrology (PSN)–samahan ng mga dalubhasa sa kidneys, ang CKD ay ang unti-unting paghina ng ating mga bato sa loob ng tatlong buwan o higit pa. Isipin ninyo ang inyong mga bato bilang ang "filter" o tagasala ng inyong katawan; sila ang naglilinis ng dumi sa dugo, nagbabalanse ng tubig, at tumutulong sa pagkontrol ng ating presyon. Kapag ang mga batong ito ay napinsala, hindi na nila nagagawa ang kanilang tungkulin nang maayos. Ang masaklap dito, ang kidney damage ay madalas na "irreversible" o hindi na naibabalik sa dati kapag malala na ang pinsala. Para itong isang gripo na may baradong filter; habang tumatagal, lalong bumibigat ang trabaho ng mga kidneys hanggang sa tuluyan na itong masira at kailanganin na ng dialysis o transplant.

Bakit nga ba tila "pabata nang pabata" ang tinatamaan nito? Ang sagot ay nasa ating modernong pamumuhay. Ang mabilis na takbo ng buhay ngayon ay nagtulak sa marami, lalo na sa mga kabataan, na umasa sa "convenience foods.” Ang ating kinahihiligang "unli" culture—mula sa unli-rice hanggang sa mga maaalat na sawsawan, de-lata, at instant noodles—ay punumpuno ng sodium. Ang sobrang asin, na pinanggagalingan ng sodium, ay lubos na nakakasama sa ating katawan dahil pinatataas nito ang presyon ng dugo na direktang sumisira sa maliliit na ugat sa loob ng ating mga bato.

Bukod sa madalas na pagkain ng mga maaalat, mahilig din sa matatamis na inumin gaya ng milk tea at softdrinks na mataas ang sugar content, kaya mas maagang nagkakaroon ng Diabetes at Hypertension ang mga Pilipino—ang tinatawag ng mga eksperto na "silent duo" na pangunahing sanhi ng pagkasira ng bato.

Bukod sa maling diyeta, isa ring dahilan ang kakulangan sa galaw. Dahil sa mga trabahong nakaupo lang sa harap ng computer at pagkahilig sa gadgets, marami ang nagiging "obese" o labis ang timbang, na isa ring malaking risk factor sa CKD. Hindi rin natin dapat kalimutan ang masamang gawi ng "self-medication." Marami sa atin, kapag nakaramdam ng sakit ng katawan o ulo, ay agad na umiinom ng mga pain relievers nang walang payo ng doktor. Kung ididikit pa rito ang bisyo ng paninigarilyo at pag-inom ng alak, ay mas mataas ang posibilidad na masira ang ating bato.

Binabansagan ngayon ng mga eksperto na isang "silent killer" ang CKD dahil sa maagang yugto ng karamdamang ito ay karaniwang walang nararamdamang anumang sintomas. Maaaring pakiramdam mo ay malakas ka pa, ngunit ang totoo ay unti-unti nang bumababa ang kakayahan ng iyong bato na linisin ang iyong dugo. Lalabas lamang ang mga senyales gaya ng pamamanas ng paa, madaling pagkapagod, pangangati ng balat, at pagbabago sa ihi (gaya ng pagbula o madalas na pag-ihi sa gabi) kapag nasa stage 4 o 5 na ang sakit. Sa puntong ito, madalas ay huli na ang lahat at tanging dialysis o transplant na lamang ang paraan upang madugtungan ang buhay.

Ngunit huwag kayong mawalan ng pag-asa dahil marami tayong magagawa upang hindi humantong sa ganitong sitwasyon. Ang pinaka-epektibong depensa ay ang regular na pagpapatingin sa doktor. Kung ikaw ay mayroon nang high blood o diabetes, ang pag-inom ng gamot sa tamang oras at pagsunod sa diet na payo ng doktor ay hindi dapat ituring na pabigat kundi isang mahalagang proteksyon para sa iyong kinabukasan.

Simulan nating baguhin ang ating nakagawian: bawasan ang alat, piliin ang mga sariwang pagkain kaysa sa mga de-lata, at uminom ng sapat na tubig araw-araw sa halip na matatamis na juice o soda. Ang ating mga bato ay parang mga tahimik na bayani na hindi nagrereklamo hangga’t kaya pa nila, kaya tungkulin nating pakinggan sila bago pa sila tuluyang sumuko. Para sa ating mga nasa "middle-age" at maging sa mga kabataan, ang pinakamagandang pamana na maibibigay natin sa ating pamilya ay ang ating malakas na pangangatawan. Huwag nating hintayin na ang "silent epidemic" na ito ay kumatok sa ating pintuan. Tandaan, ang pag-iingat at pagbabago ng lifestyle ay laging mas mura, mas madali, at mas masaya kaysa sa anumang gamutan sa ospital. (Sarrah F. Serrano, MD)

Selenium at Vitamin E katulong sa pagbuo ng anak

BULGAR

ni PAO Deputy Chief Dr/Atty. Erwin P. Erfe, M.D. @Sabi ni Doc | March 23, 2026

Dear Doc Erwin,

Maraming salamat sa patuloy ninyong pagsulat ng mga makubuluhang impormasyong pangkalusugan. Ang inyong column sa BULGAR newspaper ay nakakadagdag sa aming kaalaman, na siyang nakabubuti sa aming pangkalahatan na kalusugan.

Ako po ay matagal nang kasal at kasalukuyan naming sinusubukan ng aking mister na magkaroon ng anak. Maituturing na pinagtagpo kami ng tadhana dahil pareho kaming vegetarian, kaya naman hindi naging mahirap para sa amin ang sumunod sa aming mga diyeta. Subalit sa kasamaang palad, mahigit tatlong taon na kaming hindi magkaanak. Dahil dito, nagpasya kaming kumonsulta sa doktor at doon namin nalaman na mababa ang kalidad ng semilya ng aking mister, habang ako naman ay may kondisyong Polycystic Ovary Syndrome (PCOS). Ayon sa aming doktor, ito ang mga pangunahing dahilan kung bakit kami nahihirapang makabuo ng anak.

Nabanggit po ng aming doktor ang mineral na Selenium na maaari naming subukan pareho, at karagdagang Vitamin E naman para sa aking mister. Maaari ba ninyong ipaliwanag kung para saan ang Selenium at ang kombinasyon nito sa Vitamin E para sa kalalakihan? Nais ko rin pong malaman kung paano ang mga ito makakatulong sa aming pertilidad at ano ang mga natural na paraan upang makonsumo ang mga nasabing sustansya. — Grace

Maraming salamat Grace sa iyong liham sa BULGAR newspaper at sa patuloy na pagsubaybay sa “Sabi ni Doc” column.

Hindi maikakaila na napapanahon ang iyong katanungan dahil milyun-milyong mag-asawa sa buong mundo ang nakararanas ng emosyonal at pinansyal na mga hamon dahil sa kawalan ng kakayahang magkaanak. Ang selenium at Vitamin E ay may mahalagang papel sa pangangalaga ng pertilidad, lalo na sa mga mag-asawang nahaharap sa hamon ng pagbubuntis. Bilang isang mahalagang trace element, ang selenium ay bahagi ng 25 selenoproteins sa katawan na kritikal sa pagpapanatili ng cellular functions at paglaban sa oxidative stress. Ang oxidative stress ay isang kondisyon kung saan ang kawalan ng balanse ng free radicals ay maaaring makapinsala sa DNA ng semilya at makagulo sa proseso ng paghinog ng itlog sa kababaihan. Sa pamamagitan ng pag-inom ng selenium, nababawasan ang pinsalang ito, na nagbibigay ng mas malusog na kapaligiran para sa matagumpay na konsepsyon.

Para sa mga kalalakihan, ang kombinasyon ng selenium at Vitamin E ay napatunayang epektibo sa pagpapabuti ng kalidad ng semilya. Ayon sa isang klinikal na pag-aaral na inilathala noong 2011, ang pag-inom ng 200 micrograms ng selenium at 400 units ng Vitamin E araw-araw ay nagresulta sa higit 50% na pagbuti sa motility o paggalaw at morpolohiya ng semilya. Ang Vitamin E ay nagsisilbing katuwang ng selenium upang mas mapalakas ang antioxidant defense ng katawan, na direktang nakatutulong upang maging mas malakas at buhay ang mga semilyang susubok na bumuo ng sanggol.

Para naman sa mga kababaihang may Polycystic Ovary Syndrome (PCOS), ang selenium ay nagbibigay ng metabolic support. Ipinapakita ng mga pananaliksik mula 2015 hanggang 2022 na ang suplementasyon nito ay nakatutulong sa pagpapababa ng pamamaga at lipid peroxidation sa katawan. Higit sa lahat, pinapabuti nito ang insulin sensitivity, na madalas na problema ng mga may PCOS. Kapag mas maayos ang pagtugon ng katawan sa insulin, nagiging mas balanse ang mga hormones, na siyang susi upang maging regular ang obulasyon at mapataas ang tsansa ng pagbubuntis.

Dahil kayo ay mga vegetarian, mahalagang malaman na ang selenium ay matatagpuan sa mga pagkaing tulad ng Brazil nuts, beans, at lentils. Gayunpaman, dapat maging maingat sa tamang dosage dahil ang labis na selenium o selenosis ay maaaring magdulot ng pagkalagas ng buhok at pinsala sa lamang-loob. Ang sapat na konsumo para sa isang normal na diyeta ay humigit-kumulang 55 micrograms, at hindi dapat lumampas sa 800 micrograms. Pinakamainam na sundin ang payo ng inyong doktor tungkol sa eksaktong dosage ng supplement upang matiyak na ito ay makatutulong nang ligtas sa inyong hangarin na makabuo ng pamilya. (Dr. Alexis Angelo L. Sulit, RN, MD, JD)

. .

Myo-inositol, tulong sa hormonal imbalance ng mga babae

Chronic Kidney Disease, isang silent killer na dapat paghandaan

Selenium at Vitamin E katulong sa pagbuo ng anak

RECOMMENDED