Ang mabuting resulta kapag naging organ donor ka

ni Nympha Miano-Ang - @Life and Style | August 14, 2020

Napakarami sa panahon ngayon ng pandemya ang nangangailangan ng donasyon sa mga organs partikular na sa plasma na nanggaling sa mga gumaling na pasyente ng coronavirus disease.

Ang organ transplant, ibig sabihin ay ang bagong pantawid-buhay ng mga taong kailangan ng puso, atay, baga o kaya ay ng plasma mula sa dugo o iba pang mahalagang parte ng katawan.

Kung noong wala pang pandemya ay may 10,000 o higit lang na mula sa ahensiya ng kalusugan ang nangangailangan ng donasyong human organs kung saan ay ilang daan din ang pumapanaw dahil sa kakulangan o hindi natanggap ang kailangang organ, higit lalo ngayong nag-triple ang pangangailangang organo.

Kahit anong edad ay puwedeng maging organ donor, iyong pakiramdam nila ay may kakayahan sila na iligtas ang buhay ng iba bago pa man bawian ng buhay ang mga ito.

1. MATULUNGAN ANG MAHIHIRAP. Magbigay ng tulong para sa mga mahihirap bilang mga organ donor. Anuman ang kanilang buhay at antas ng pamumuhay, kailangan din ng marami sa kanila ang madonasyunan ng plasma o iba pang organs na kailangan nila.

2. BIGYAN ANG MGA BATA NG TSANSANG MABUHAY. Bigyan ang mga bata o kabataan ng bagong tsansa na mabuhay bilang isang organ donor. Marami ring bata sa ngayon ang nangangailangan ng kidney, heart transplant, eye organ lalo na ang plasma laban sa COVID-19. Ang mata bilang partikular ay mula sa mga naaksidenteng indibidwal na agaw-buhay na rin at ang kanilang mga mata ay puwedeng i-donate ng mga naiwang mahal sa buhay.

Bagamat ang pagbibigay ng desisyon para i-donate ang parte na iyan ay napakahirap para sa buong pamilya, pero mahalaga pa ring nakagawa ng napakalaking kabayanihan at tulong ang buong pamilya, sang-ayon sa kaalaman ng kanilang mahal sa buhay na nasa bingit ng kamatayan.

3. BALEWALA ANG EDAD. Tulungan ang ibang tao sa anumang edad kung magiging isang organ donor. Ang mga bata o nasa edad mang mga tao ay puwedeng mag-donate ng organs, posibleng makapagligtas ng buhay ng iba sa anumang kagaanan o estado sa buhay. Ang mga kababaihan maging ang mga bagong silang na sanggol at mga matatanda ay puwede pa ring maging donors. Ang mga taong wala pa sa edad 18 ay kailangan ng parental consent kaya kailangan nilang banggitin ang bagay na ito sa kanilang mga guardian para matiyak na ang kanilang kahilingan ay maisakatuparan upang makapag-donate.

4. PANATAGIN ANG LOOB NG IBA SA ORAS NG PAGDURUSA. Mapapanatag mo ang loob ng iyong loveones kung magiging isang organ donor ka. Tulad halimbawa ng iyong paggaling mula sa COVID-19, walang kahalintulad na kabayanihan at pagiging isang mapagmalasakit na tao ang iyong nagawa kapag nagkaloob ka ng iyong plasma para sa napakarami pang nangangailangan nito. Gaya rin iyan ng pagdo-donate ng baga o mata na magpapaibayo sa buhay ng iyong kapwa. Ang iyong positibong pagtulong ay makatutulong sa mga naiwang pamilya bagamat hindi man nakaligtas ang kanilang loveones ay hinding-hindi ka nila makakalimutan.

Ang kanyang pamilya ay nakatatanggap ng dakilang kapanatagan at nagkakaroon ng positibong pagtanggap kahit na namatay ang kanilang mahal sa buhay mula sa sakripisyong ibinigay mo dahil sa pag-donate ng organ, nagawa mong makatulong sa iba pang tao.

‘Di lang pagtatanim at paggamit ng reusable items...

paglalakad, malaking tulong sa pangangalaga sa kalikasan

ni Nympha Miano-Ang - @Life and Style | August 13, 2020

Ang daming natutong magtanim ng mga halaman, gulay at prutas sa likod ng kanilang mga bakuran nang pumutok ang pandemya. Namulat ang marami sa pangangalaga ng mga tumutubong halaman na maaari palang mapakinabangan, kung maaalagaan at puwede pang mapagkakitaan.

Gaya na lang halimbawa ng isang barangay na ang dating lote na tinatapunan nila ng basura ay nagtulong-tulong ang magkakapitbahay na linisin ang lupa at saka dito sila nagtanim ng sari-saring gulay noong nagdaang ECQ at napagkasunduan nila na sa pagbubunga ng mga gulay ay doon na sila aani at kumuha lamang ng sapat na dami para sa pamilya upang ang iba namang kabarangay ay makinabang din. Buong barangay ngayon ay doon na kumukuha ng gulay.

Hindi lang sa mga probinsiya pinangangalagaan ang kalikasan, na-realized ng marami rito sa Kamaynilaan na ang pang-aabuso sa malalaking punongkahoy, pagtatapon ng basura kung saan-saan ay maaring magdulot ng kapahamakan sa dakong huli lalo na ngayong peligroso ang pagbabara ng mga nagkalat na plastic sa kanal na pinagmumulan ng malawakang pagbaha.

Upang hindi na maulit ang peligro halimbawa ng pagguho ng isang creek sa tabi ng ilog sa Quezon City, proteksiyunan natin ang ating kapaligiran. Maging responsable dapat ang mga naninirahan sa paligid. Maraming paraan ang kailangan upang maproteksiyunan ang Inang Kalikasan at tiyakin na ang buhay na kanyang pinaglalaanan ay makasigurong pinakamalusog na planetang kanyang pinananatilihan.

Maging ikaw man ay magkakaloob ng donasyong salapi para sa environmental organizations, pagpili ng green energy sources o pagbabahagi ng pagmamahal para sa kapaligiran na bawat tao ay isang malaking kontribusyon na ito.

Kahit na sa maliit na hakbang lamang kung magtutulungan ang maraming grupo ay sadyang magiging kakaiba ang iyong adhikain.

1. MAGLAKAD NA LANG O MAG-BIKE SA HALIP NA MAGMANEHO. Ang mga sasakyang maiitim ang buga ng usok ng tambutso ay lumilikha ng polusyon na nag-iiwan ng toxic material sa kapaligiran. Sa panahon ngayon ng MECQ, wala kang ibang choice kung papasok sa trabaho ay bumili ng e-bike. Kainaman sa ngayon ay may mga service shuttle na makabago na hindi polluted ang mga ibinubuga ng tambutso.

2. BUMILI NG BERDENG PRODUKTO. Gumamit ng household products na environmentally friendly. Halimbawa, sa halip na gumamit ng chemical-laden cleaners, gumamit na lang ng suka, baking soda, asin at kalamansi. Bumili ng produkto na galing sa biodegradable packaging at magdala ng reusable bag kapag magsa-shopping para mabawasan ang disposable na mga basura o plastic.

3. BUNUTIN ang plug ng chargers at appliances kapag hindi ginagamit. Kahit na ang appliances na hindi ginagamit ay kumokonsumo pa rin ito ng ‘standby power’. I-plug ang maliit na appliance sa power strip o surge protector at i-off ito kung aalis ka ng bahay.

4. MAGBIGAY NG DONASYON. Maraming environmental groups ang nagmamahal sa wildlife at forest conservation at nagpapalakas sa legal na proteksiyon ng kabundukan at karagatan at sila ay nangangailangan din ng donasyon para maipagpatuloy ang sinimulang adhikain. Kung hindi kayang mag-donate ng halaga ay magboluntaryo na lang at tumulong sa kanilang grupo. Kung may chance na magboluntaryo, go ahead.

Pero kung walang organisasyon sa inyo ay ikaw na lamang ang magpasimula. Mag-organisa ng clean-up drive sa inyong barangay. Ang mga estero at ilog ay linisin na para hindi magbara tuwing malakas ang buhos ng ulan.

5. TANGKILIKIN ANG LOKAL NA PAGKAIN. Madalas na ang mga pagkain sa grocery stores ay malalayo ang pinanggalingan bago makarating sa eskaparate, nag-ubos ng gas at mga pampareserba ang naging proseso upang manatiling sariwa. Pinakamaigeng pumili ng mga pagkaing lokal na pinalaki at pinabunga na hindi ginamitan ng pestisidyo ang lupa at ginamitan ng preservatives ang mga karne. Ang pagkilos na ito ang makatutulong sa iyo upang matulungan ang mga kababayan nating magsasaka maging ang ating kapaligiran.

6. MATUTO AT MAGKAROON NG SAPAT NA EDUKASYON. Ipayo sa mga bata ang tungkol sa pagmamahal sa kapaligiran at hikayatin na makibahagi sa iyong mga proyekto. Hikayatin sila na lumikha ng fabric o recycled paper tuwing walang aralin at sabihan sila na pumili ng mga laruan na puwede nilang ipamigay mula sa natural at non-toxic materials.

7. MGA HALAMANG BAHAY. Alam n’yo ba na ang mga halamang bahay ay maraming nagagawa bukod sa maganda itong tingnan at alagaan?Kaya nitong humigop ng ingay at polusyon sa hangin. Nakakarelaks ito sa isang silid at nakapagpapanatag ito sa kalooban. Kung bad mood puwedeng tumabi sa halaman at kausapin, sila ang mga bagay na buhay na hindi magagawang magsumbong sa iba.

8. MAGTANIM NG PUNONGKAHOY. Ito ang pinakamahalaga sa lahat na palagian nating ugaliin na magtanim ng puno. Dapat na kada 4 square meter na lupa ay may isang puno na nakatanim. Alagaan ang punongkahoy ng pagmamahal at tulungan ang kalikasan na lumikha ng tahanan para sa maliliit na nilalang. Sila ang magpapatuloy na magbigay sa atin ng makulay at malusog na kapaligiran. Ito ang babalanse sa paligid at magpaparelaks ng iyong pagkatao.

Tips para madaling makarekober sa baha

ni Nympha Miano-Ang - @Life and Style | August 12, 2020

Ang mga kalamidad, bagyo at malakas na pag-ulan ay mga pangunahing dahilan ng mga malawakang pagbaha. Ang pagbaha ay nakasisira ng mga ari-arian, paglubog ng mga tahanan at iba pang establisimyento maging ang pagsasara ng maraming lugar dahil sa paglubog sa baha.

Magkaroon man ng seryosong management plan ang pamahalaan para maiwasan ang pagbaha, hindi pa rin maiwasan na maraming lugar at mga residente ang tahasang apektado ng pagtaas ng tubig o malubog ang lugar na daraanan ng malakas na ulan o bagyo.

Ang makarekober sa ganitong kalamidad ay napakahirap,aabot pa ng ilang araw o linggo.

Tulad na lang kamakailan ng pag-agos ng isang ilog sa Kamuning, Quezon City kung saan ay tinangay ng malakas na pagtaas ng tubig ang ilang tahanan sa gilid ng creek at ikinasawi ng isang lolo. Maging sa iba pang bahagi ng Mindanao, ay maraming napinsala sa biglaang pagbaha dulot ng walang tigil na pag-ulan. Sa panahong ganito, paano malalampasan ang problemang hatid ng mga unos na nagpapalubog sa maraming lugar?

DITO NA PAPASOK ANG TULONG NG CALAMITY LOAN SA SSS O PAG-IBIG. Kung miyembro ka,kumuha ng mga ebidensiya ng damage sa lugar o kung wala nito ay kumpletuhin na lamang ang mga impormasyon, address ng kinaroroonan upang mai-file ito sa naturang ahensiya ng gobyerno.

2. Kung naka-insured ang tahanan, sasakyan o iba pang kagamitan ay maaring ireport ito sa inyong insurance company upang mabigyan ng kaukulang tulong, ayon sa iyong kaso.

KAPAG HUMUPA ANG BAHA, PAANO AAYUSIN ANG TAHANAN.

1. Gumamit ng gloves at bota kung lilinisin ang buong bahay o establisimyento. Gumamit ng cleaning solution tulad ng isang tasa ng bleach na ihahalo sa limang galon na tubig bilang pangkuskos sa sahig ng bahay at sa pader.

Ito rin ang gagamiting panlinis sa mga nakontaminang kagamitan tulad ng mga lalagyan ng inumin, plato, baso, kutsara at mga gamit sa kusina.

2. Hindi na rin magandang gamitin ang mga kagamitang nababad sa tubig baha mula sa nakaraang 48 oras dahil tutubuan na ito ng amag.

3. Kailangang magkaroon ng sirkulasyon ng hangin sa buong bahay. Gumamit ng electric fan para patuyuin ang iba pang lugar sa bahay na lubhang nilubog ng baha. Buksan ang mga bintana at pintuan upang maglabas-masok ang hangin.

4. Patuyuin agad ang mga mahahalagang papeles. Isampay ang mga aklat at iba pang importanteng papel. Gumamit ng gloves kung mag-aalis ng mga nanikit na putik o dumi sa mga libro. Makatutulong din ang electric fan para matuyo agad ang mga aklat. Itapon na ang mga papeles na hindi na gagamitin pa at wala nang silbi.

5. Hugasang mabuti ang mga kamay ng sabon at tubig matapos ang proseso ng paglilinis. Kung walang tubig sa gripo, magpakulo ng tubig ng isang minuto palamigin muna ang tubig gamiting panghugas ng mga kamay.

6. Hindi mo magagawang mag-isa na magkumpuni ng buong tahanan, tiyak na mangangailangan ka ng karpintero para sa bagong mga kukumpunihin.