Kapabayaan sa transport policy, nagpapalobo sa colorum drivers

ni Leonida Sison @Boses | May 5, 2026

Sa gitna ng pagtaas ng presyo ng krudo at hirap ng buhay, lumalabas ngayon na libu-libong TNVS drivers at motorcycle taxi riders ang walang prangkisa o “colorum,” ngunit kabilang sa mga humihingi ng ayuda mula sa gobyerno. Dito pa lang, malinaw na may malaking butas sa sistema at ang tanong ng taumbayan: sino ang tunay na mananagot?

Sa datos ng Department of Transportation (DOTr), may itinakdang 54,000 na lehitimong TNVS drivers. Ngunit sa listahan ng mga humihingi ng ayuda, umabot ito sa halos 100,000. Ibig sabihin, may libu-libong indibidwal na posibleng ilegal ang operasyon ngunit nakapasok pa rin sa listahan ng benepisyaryo. 

Mas matindi pa sa sektor ng motorcycle taxi—mula sa cap na 78,000 riders, tinatayang lumobo ito sa mahigit 200,000 sa kalsada. Hindi na ito simpleng paglabag, dahil malinaw na ito ay indikasyon ng sistematikong kapabayaan.

Dahil dito, ipinag-utos ng DOTr ang pagpapatigil ng onboarding ng mga bagong driver at rider, pati na ang on-the-spot na pagre-recruit ng ilang platform. Bagamat hakbang ito tungo sa pag-aayos, tila huli na ang aksyon kung iisipin kung gaano kalaki na ang lumabis. Aminado rin ang pamunuan na may pagkukulang ang mga opisyal.

Ang isyung ito ay hindi lang usapin ng prangkisa o regulasyon. Ito ay tungkol sa patas na oportunidad at tamang distribusyon ng tulong. Habang may mga legal na driver na sumusunod sa batas, may mga “colorum” na nakikinabang din sa ayuda—kawalan ng hustisya. Para sa pasahero, may dagdag pang panganib sa kaligtasan dahil hindi sigurado kung ang sinasakyang sasakyan ay rehistrado at sumusunod sa pamantayan.

Ang problemang ito ay sumasalamin sa kahinaan ng monitoring at enforcement. Hindi sapat ang paglalagay ng cap kung wala namang mahigpit na pagpapatupad. Hindi rin sapat ang pag-amin ng pagkukulang kung walang konkretong pananagutan at reporma.

Ang tunay na hamon ay kung paano maibabalik ang tiwala ng publiko. Kailangang maging malinaw ang proseso, patas ang implementasyon, at may tunay na accountability. Kung hindi ito matutugunan, mananatiling paulit-ulit ang ganitong problema—at ang laging talo ay ang ordinaryong mga Pinoy na umaasa lamang sa maayos, ligtas, at patas na sistema ng transportasyon. 

Talamak na illegal recruitment, aksyunan

ni Leonida Sison @Boses | May 4, 2026

Titiyakin na may pananagutan ang sinumang mananamantala sa pangarap ng kapwa—ito ang malinaw na mensahe ng Korte Suprema sa pagpapatibay ng hatol laban kay Elizabeth Espiritu Mendoza. 

Sa panahon kung saan marami ang kumakapit sa oportunidad makapagtrabaho sa abroad, ang ganitong uri ng panlilinlang ay hindi lamang krimen kundi direktang pagwasak sa tiwala at pag-asa ng ordinaryong mamamayan.

Sa desisyong isinulat ng isang opisyal ng Supreme Court of the Philippines, kinatigan ng Korte Suprema ang parusang life imprisonment at multang P5 milyon para sa large-scale illegal recruitment. 

Napatunayan na nanghikayat si Mendoza ng mga aplikante na magtrabaho sa Japan, nangako ng mataas na sahod at benepisyo, at naningil ng halagang mula P15,000 hanggang P45,000 kahit wala siyang lisensya mula sa Philippine Overseas Employment Administration. Mahigit 12 biktima ang tumestigo na nagbayad sila, nagsumite ng kumpletong requirements, ngunit hindi natuloy ang kanilang deployment.

Binibigyang-diin ng Korte na ang magkakatugmang testimonya ng mga biktima ay sapat upang patunayan ang sistematikong panlilinlang. Hindi rin pinaniwalaan ang depensa ni Mendoza na isa lamang siyang aplikante, dahil sa ebidensyang siya mismo ang aktibong nanghikayat, nangolekta ng bayad, at nagpakilalang may kakayahang magpadala ng manggagawa sa ibang bansa. Ang naunang hatol ng Regional Trial Court at ang pagpapatibay nito ng Court of Appeals ay tuluyang kinatigan ng Korte Suprema.

Bukod dito, pinanatili rin ang parusang 12 hanggang 20 taong pagkakakulong at multang P1 milyon para sa simple illegal recruitment sa ilalim ng Republic Act No. 8042, na inamyendahan ng Republic Act No. 10022.

Ang kasong ito ay repleksyon ng mas malalim na problema—ang kahinaan ng maraming Pilipino sa harap ng kahirapan at kakulangan ng oportunidad sa sariling bansa. Dahil dito, nagiging target sila ng mga mapagsamantala na handang gamitin ang kanilang pangarap para sa pansariling kita. Hindi lamang hustisya ang kailangan dito, kundi mas mahigpit na pagbabantay, sapat na impormasyon, at mas accessible na lehitimong oportunidad para sa mga naghahanapbuhay.

Ang desisyong ito ay hindi lamang parusa sa isang indibidwal kundi babala sa lahat. Pinapaalala nito na ang batas ay kakampi ng mamamayan, lalo na ng mga naaapi.

Gayunpaman, nananatiling hamon sa lipunan kung paano mapipigilan ang ganitong mga krimen bago pa man may mabiktima. Ang tunay na hustisya ay hindi lamang nakikita sa hatol, kundi sa paglikha ng sistemang hindi na nagbibigay puwang sa panlilinlang.

P50K entry-level salary para sa titser, ibigay na

ni Leonida Sison @Boses | May 3, 2026

“Ibigay ang nararapat at hindi puro pakiusap—pagkilala sa mga tagahubog ng ating mga kabataan at isa sa mga haligi ng lipunan na patuloy na naglilingkod at nagbibigay ng serbisyo kahit sa hirap ng sistema sa ating bansa.”

Ito ang malinaw na mensahe ng mga guro at education workers na nagmartsa patungong Malacañang upang ihain ang kanilang petisyon para sa makatarungang sahod.

Sa gitna ng tumataas na presyo ng bilihin at patuloy na hamon sa ekonomiya, sinasabing hindi na sapat ang kasalukuyang kita ng mga guro para mabuhay nang disente. Ang panawagang P50,000 entry-level salary para sa lahat ng guro—pampubliko man o pribado—ay hindi luho, kundi pangangailangan.

Ayon sa Alliance of Concerned Teachers (ACT) Philippines, kasama sa kanilang panukala ang P36,000 na basic pay para sa Salary Grade 1 at P1,200 na national minimum wage para sa lahat ng manggagawa. Ipinunto ng kanilang pamunuan na ang sistema ng edukasyon ay patuloy na tumatakbo hindi dahil sapat ang suporta, kundi dahil pinipilit itong buhatin ng mga guro sa kabila ng kakulangan sa sahod, hirap sa kondisyon sa trabaho, at walang sapat na tulong mula sa gobyerno.

Sa kasalukuyan, siyam sa bawat 10 guro sa pampublikong paaralan ay kumikita ng mas mababa sa family living wage. Mas malala ang sitwasyon sa pribadong sektor kung saan hindi standard ang pasahod at kadalasang mababa at hindi sapat.

Sa mga lokal na kolehiyo at unibersidad, nakaasa ang sahod sa kakayahan ng local government, habang sa state universities and colleges, nananatiling kulang ang entry-level pay para sa disenteng pamumuhay.

Hindi maikakaila na ang suliraning ito ay may direktang epekto sa kalidad ng edukasyon. Kapag ang guro ay pagod, kulang sa sahod, at walang katiyakan sa kinabukasan, naaapektuhan ang kanilang kakayahang magturo nang buong husay. Ang mga estudyante ang susunod na henerasyon at ang direktang maaapektuhan nito.

Ang laban ng mga guro ay hindi lang para sa kanilang sarili. Ito ay laban para sa mas maayos na edukasyon, mas handang kabataan, at mas matatag na kinabukasan ng bansa. Ang pagtaas ng sahod at pagbibigay ng sapat na suporta sa kanila ay isang pamumuhunan na babalik sa anyo ng mas maunlad na lipunan.

Matagal nang overdue ang ganitong hakbang. Hindi sapat ang papuri at pagkilala kung hindi ito sasabayan ng konkretong aksyon. Kung tunay na pinahahalagahan ang edukasyon, dapat ding pahalagahan ang mga taong nasa likod nito.

Ang pagbibigay ng makatarungang sahod sa mga guro ay hindi lamang usapin ng ekonomiya—ito ay usapin ng dignidad, respeto, at kinabukasan ng bawat Pilipino.