top of page
WINNER - BEAUTY QUEEN GF NI SANTINO, NAPAGKAMALANG TRANSGENDER-IG _ashleysubijano.jpg
Search

ni PAO Deputy Chief Dr/Atty. Erwin P. Erfe, M.D. @Sabi ni Doc | April 6, 2026



Sabi ni Doc - Apple Cider Vinegar


Dear Doc Erwin,


Magandang araw! Ako si Elena, 41 taong gulang. Isa po akong masugid na tagasubaybay ng BULGAR newspaper, lalo na ng inyong Sabi ni Doc column. Malaki po ang naitutulong ng inyong mga payo at impormasyon tungkol sa kalusugan sa aming mga mambabasa. 


Doc, nais ko lamang magtanong tungkol sa mangosteen capsule na matagal ko nang iniinom bilang daily supplement. Mahigit limang taon na akong gumagamit nito, ngunit aminado akong hindi ko pa rin ganap na nauunawaan kung ano talaga ang mga benepisyo nito sa katawan. 


Nagsimula lamang akong uminom nito dahil may napanood akong commercial noon na nagsasabing marami raw itong mabuting epekto sa kalusugan, kaya naisip kong subukan at ipagpatuloy ang pag-inom nito. Gusto ko rin sanang malaman kung ano nga ba ang mga tunay na benepisyo nito. Ligtas ba itong inumin araw-araw sa mahabang panahon tulad ng ginawa ko? Mayroon po ba itong posibleng side effects o mga pag-iingat na dapat tandaan bago ito ipagpatuloy bilang supplement? Maraming salamat po at umaasa akong mabibigyan ninyo ng kasagutan ang aking mga katanungan. — Elena





Maraming salamat sa iyong liham, Elena, at sa iyong patuloy na pagsuporta at pagbabasa ng Sabi ni Doc sa BULGAR newspaper. 

Ang mangosteen (Garcinia mangostana L.) ay isang tropikal na prutas na kilala hindi lamang sa masarap nitong lasa kundi pati sa mga sustansyang taglay nito na makakatulong sa kalusugan. Tinatawag din itong “queen of fruits” dahil sa kakaibang sarap at sa mga benepisyong maaaring ibigay nito sa katawan. Sa ilang bansa sa Asya, matagal na rin itong ginagamit sa tradisyunal na medisina upang makatulong sa iba’t ibang karamdaman. Ang mangosteen, lalo na ang balat at laman nito, ay mayaman sa antioxidants na mahalaga sa pagpapanatili ng kalusugan. Bukod dito, naglalaman din ito ng iba’t ibang nutrients tulad ng vitamin C, dietary fiber, at ilang mahahalagang mineral na nakakatulong sa pagpapalakas ng ating immune system.


Batay sa artikulo ni Shahaban sa The Pharma Innovation Journal noong 2023, ang mangosteen ay kilala sa taglay nitong antioxidant properties na tumutulong sa pagprotekta sa mga selula ng katawan laban sa pinsalang dulot ng free radicals—ang mga mapanganib na molecules na nakakasira ng selula. Dahil dito, maaaring makatulong ang mangosteen sa pag-iwas sa ilang uri ng kanser at sa pagpapanatili ng pangkalahatang kalusugan. Ang taglay din nitong anti-inflammatory properties ay malaking tulong sa mga kondisyong tulad ng rayuma, allergies, at autoimmune diseases.


Ayon naman kina Ansori et al. (2020), ang mangosteen ay may antibacterial, antifungal, at antihyperglycemic properties na maaaring makatulong sa pagkontrol ng blood sugar at sa proteksyon ng mahahalagang mga organ tulad ng kidney at atay. Maaari rin itong magkaroon ng antiviral, antidepressant, at anti-obesity effects. Dagdag pa rito, ipinakita sa isang pag-aaral sa International Journal of Pharmaceutical Research and Applications (2024) na ang mga sangkap ng mangosteen ay may benepisyong anti-acne, anti-aging, at anti-hyperpigmentation. Pinag-aaralan din ang potensyal nito sa pamamahala ng mga kondisyon gaya ng Alzheimer’s disease, chronic kidney disease, at maging neuropathic pain.


Bagama't maraming benepisyo ang mangosteen capsule bilang dietary supplement, nararapat pa ring maging maingat sa paggamit nito. Mas mabuting kumonsulta muna sa doktor bago ito inumin, lalo na kung may iniinom na ibang gamot o may umiiral na karamdaman. Tandaan na hindi ito dapat gawing kapalit ng mga gamot na nireseta ng inyong doktor. Pinapayuhan din ang mga buntis at nagpapasuso na mag-ingat dahil kulang pa ang mga pag-aaral tungkol sa kaligtasan nito para sa kanila. May ilang tao na maaaring makaranas ng banayad na side effects tulad ng pananakit ng tiyan, pagduduwal, o allergic reaction gaya ng pangangati at pantal. Maaari rin itong makipag-interaksyon sa mga gamot na pampalabnaw ng dugo (blood thinners) at gamot para sa diabetes. Karaniwan, ang inirerekomendang dosis ay 500 mg hanggang 1,000 mg bawat araw, at mas mainam itong inumin pagkatapos kumain upang maiwasan ang iritasyon sa tiyan. Laging tandaan na ang mangosteen capsule ay suplemento lamang at hindi pangunahing lunas sa anumang sakit. (Dr. Eunice Anne G. Garcia, RPh, MD, CCS)


Maraming Salamat sa inyong pagliham sa Sabi ni Doc at nawa’y magpatuloy sa pagbuti ang inyong kalusugan. Kung may mga katanungan pa, mag-email lamang sa Sabi ni Doc sa e-mail address na erwin.erfe@gmail.com o sa doc.bulgar@gmail.com

 
 

ni PAO Deputy Chief Dr/Atty. Erwin P. Erfe, M.D. @Sabi ni Doc | March 31, 2026



Sabi ni Doc - Peperomia pellucida WIKI - FP


Dear Doc Erwin, 


Mapagpalang araw po sa inyo. Maraming salamat sa patuloy ninyong pagsulat ng mga makabuluhang impormasyon para sa amin. Ang inyong column sa pahayagang BULGAR ay tunay na nakadaragdag sa aming kaalamang pangkalusugan. 


Ako ay matagal nang may altapresyon; ilang beses na akong nagpalit ng gamot, pero hindi ko pa rin makamit ang nais kong presyon ng dugo. May nirekomenda ang aking kapitbahay na natural na remedyo—ang inuming galing sa remolatsa o beetroot. Ito ay nakabababa raw ng kanyang altapresyon at mas ganado diumano siya sa pag-eehersisyo. Nais ko sanang malaman kung mairerekomenda ninyo ito sa mga tulad ko, dahil balak ko itong idagdag sa aking regular na pag-eehersisyo, gamot, at tamang diyeta. – Romy





Maraming salamat, Romy, sa iyong liham sa BULGAR at sa patuloy na pagsubaybay sa "Sabi ni Doc" column. 

Para sa iyong katanungan, tunay na maaari ninyong subukan ang juice mula sa remolatsa o mas kilala bilang beetroot. Ayon sa isang pag-aaral na isinagawa noong Oktubre 2024 sa Journal on Nutrition, Metabolism and Cardiovascular Diseases, natagpuan na ang beetroot ay mayaman sa nitrate na nagiging nitric oxide sa loob ng katawan. Ang nitric oxide ay tumutulong sa pagpapaluwag ng mga ugat at pagpapababa ng presyon ng dugo. Ang araw-araw na pag-inom ng beetroot juice ay napatunayang nagpapababa ng baseline blood pressure sa mga taong may altapresyon, at ang epekto nito ay pinakamalakas makalipas ang tatlong oras.


Ayon sa pag-aaral, ang dietary nitrate mula sa remolatsa ay nagdulot ng bahagyang pagbaba sa altapresyon ng mga pasyenteng may presyon na higit sa 130/80 mmHg. Ito ay malinaw na nakita sa grupo matapos ang interbensyon, bagaman kinilala ng mga may-akda ang pangangailangan para sa karagdagang pananaliksik upang lubos na makumpirma ang mga natuklasang ito. Ang normal na konsumo ng dietary nitrates ay nasa 108 mg kada araw mula sa gulay, karne, at tubig. Ang doble nito, o nasa 222 mg kada araw, ay katanggap-tanggap pa rin para sa isang nakatatanda na may timbang na 60 kg. Gayunpaman, kailangan nating tandaan na ang labis na dietary nitrates ay hindi rin mabuti sa kalusugan at maaaring magdulot ng sobrang pagbaba ng presyon o iba pang hindi kanais-nais na komplikasyon.


Ayon din sa isang kahawig na pag-aaral mula sa American Journal of Biomedical Science and Research na nailathala noong Oktubre 2025, ang suplementasyon ng katas ng beetroot ay nagtaas ng antas ng plasma nitrate kumpara sa grupong walang suplementasyon. Ito ay nagpapatunay ng epektibong paghahatid ng nitrate sa katawan gamit ang beetroot. Gayunpaman, ang biyokemikal na epektong ito ay hindi nagresulta sa tuloy-tuloy na benepisyo sa pisyolohiya ng ehersisyo, kaya maituturing na pansamantala lamang ito. 


Bagaman ipinakita ng mga nakaraang pananaliksik na ang nitrate ay maaaring magpababa ng presyon at bawasan ang paggamit ng oxygen ng mga selula habang nag-eehersisyo, ang kawalan ng ganitong epekto sa ilang pag-aaral ay maaaring dahil sa normal na presyon ng mga kalahok sa simula pa lamang. Sa katunayan, ang epekto ng nitrate ay mas malinaw sa mga indibidwal na may altapresyon kumpara sa mga may normal na presyon.


Sa kabuuan, ang inuming mula sa remolatsya ay mabisang nagpapataas ng dietary nitrate levels na makatutulong sa inyong kondisyon. Ang epekto nito sa abilidad sa ehersisyo ay patuloy na pinagaaralan ng mga siyentipiko dahil sa makaibang resulta ng mga nakaraang pagaaral. 

Mairerekomenda rin ang tamang diyeta at mga programang tulad ng Dietary Approach to Stop Hypertension (DASH) na mayaman sa prutas, gulay, at isda, habang mababa naman sa maaalat at matatamis na pagkain. Ating tandaan na ang remolatsya ay karagdagan lamang sa inyong regular na diyeta at gamot. 


Kumunsulta sa inyong doktor upang mabigyan kayo ng medical advice na angkop sa inyong personal at medical history. (Dr. Alexis Angelo L. Sulit, RN, MD, JD)


Maraming Salamat sa inyong pagliham sa Sabi ni Doc at nawa’y magpatuloy sa pagbuti ang inyong kalusugan. Kung may mga katanungan pa, mag-email lamang sa Sabi ni Doc sa e-mail address na erwin.erfe@gmail.com o sa doc.bulgar@gmail.com

 
 

ni PAO Deputy Chief Dr/Atty. Erwin P. Erfe, M.D. @Sabi ni Doc | March 30, 2026



Sabi ni Doc - Peperomia pellucida WIKI - FP


Dear Doc Erwin,


Taos-pusong pasasalamat sa patuloy ninyong pagtuturo tungkol sa kalusugan. Ang inyong column sa BULGAR ay nagsisilbing gabay namin upang mamuhay nang mas malusog at ligtas sa sakit.


Bilang isang guro sa pampublikong paaralan, ang aking katawan ang aking puhunan sa pagtuturo. Kaya naman napakabigat para sa akin kapag sinusumpong ako ng gout; bukod sa sobrang sakit na halos hindi ako makalakad, naapektuhan din ang pag-aaral ng aking mga estudyante dahil hindi ako makakilos at makapagturo nang may buong sigasig. 


Gusto kong itanong kung paano ba mabisang makokontrol ang uric acid para maiwasan ang ganitong mga atake ng gout. Anobang mga pagkain o natural na lunas ang maaaring makatulong sa akin? Maraming salamat po. — Mel




Maraming salamat, Mel, sa iyong pagbabahagi ng iyong karanasan at sa hamong kinakaharap mo sa iyong kalusugan.


Ang Peperomia pellucida, o mas kilala sa lokal na pangalang Ulasimang Bato o Pansit-pansitan, ay isa sa pinakatanyag at pinag-aaralang halamang gamot sa Pilipinas.


Bagaman madalas itong ituring na damo lamang dahil sa mabilis nitong pagtubo sa mga mamasa-masang lugar, ang halamang ito ay kinikilala na ngayon ng Department of Science and Technology (DOST), Department of Health (DOH), at ng mga dalubhasa bilang isang mabisang sandata laban sa mataas na uric acid at gout.


Ang hyperuricemia ay ang kondisyon kung saan ang antas ng uric acid sa dugo ay masyadong mataas. Kapag hindi ito naagapan, nagbubuo ito ng mga kristal sa mga kasukasuan na siyang sanhi ng matinding sakit at pamamaga na nagdudulot ng sakit na gout. 


Ayon sa pag-aaral nina Alvero, Quijano, et al., napatunayan sa laboratoryo ang kakayahan ng halamang ito na pababain ang antas ng uric acid. Sa nasabing eksperimento, ang mga binigyan ng extract ng Peperomia pellucida ay nagpakita ng makabuluhang pagbaba ng uric acid sa kanilang dugo na maihahambing sa epekto ng ilang komersyal na gamot. Ipinapakita nito na ang bisa ng halaman ay hindi lamang base sa tradisyonal na paniniwala, kundi suportado ng matibay na siyentipikong ebidensya.


Hindi lamang pagpapababa ng uric acid ang kayang gawin ng Ulasimang Bato. Ayon sa Department of Science and Technology - Philippine Council for Health Research and Development (DOST-PCHRD), ang halamang ito ay may taglay ding mahahalagang anti-inflammatory properties. Ang pamamaga ng mga kasukasuan na dulot ng gout ay labis na masakit at madalas na nakakapilay. Sa pamamagitan ng pagbuo ng mga drug formulations mula sa Ulasimang Bato, nabibigyan ang mga Pilipino ng karagdagang opsyon na mas abot-kaya at likas na paraan upang mabawasan ang pamamaga na dulot ng gout at hyperuricemia. Ang inobasyong ito ay bahagi ng layunin ng bansa na gawing mas accessible ang de-kalidad na gamot para sa masa.


Dahil sa potensyal nito, patuloy ang pag-unlad ng teknolohiya sa pagproseso ng halamang ito upang matiyak ang kaligtasan ng mga gagamit. Sa ulat na "Conceptual design development of a Peperomia pellucida decoction machine," binibigyang-diin ang pangangailangan para sa mga kagamitang makakapag-standardize ng paggawa ng tsaa o decoction mula rito. Layon ng teknolohiyang ito na matiyak na ang tamang dosis at kalidad ng gamot ay mapapanatili sa bawat paghahanda, upang ang bawat pag-inom ng halamang gamot na ito ay maging ligtas, puro, at epektibo.


Ang Ulasimang Bato ay isang paalala na ang kalikasan ay may sariling "botika" na handang magbigay ng lunas sa ating mga karamdaman. Sa tulong ng mga komprehensibong pag-aaral at suporta ng DOST, malinaw na ang Peperomia pellucida ay hindi lamang dekorasyon sa hardin kundi isang mahalagang yaman sa medisina. Sa tamang paggamit, patuloy na pananaliksik, at regular na pagkonsulta sa doktor, ang munting halamang ito ay patuloy na magbibigay ng ginhawa at pag-asa sa libu-libong Pilipinong nagdurusa sa gout at hyperuricemia. (Sarrah F. Serrano, MD)


Maraming Salamat sa inyong pagliham sa Sabi ni Doc at nawa’y magpatuloy sa pagbuti ang inyong kalusugan. Kung may mga katanungan pa, mag-email lamang sa Sabi ni Doc sa e-mail address na erwin.erfe@gmail.com o sa doc.bulgar@gmail.com

 
 
RECOMMENDED
bottom of page