Buking sa Forensic Examination ng PAOlaman-loob at reproductive organ ng 13-anyos namatay sa

sa Dengvaxia, wala na matapos ang autopsy ng DOH

ni Atty. Persida Rueda-Acosta - @Daing mula sa hukay | November 26, 2021

Si Donita Jen Fernandez, 13, anak nina G. Edwin at Gng. Juliene Fernandez ng Quezon City, ay mahilig maglaro ng football. Noong Agosto 7, 2018, bago siya mag-track and field ay nakaramdam siya ng paninikip ng dibdib kaya hindi siya tumuloy sa pagtakbo.

Wala pang dalawang buwan ang nakaraan matapos ang pangyayaring ito, hindi lamang ang pagtakbo niya ang nahinto kundi maging ang pagpintig ng kanyang puso.

Si Donita Jen ay binawian ng buhay noong Setyembre 26, 2018. Siya ang ika-90 sa mga naturukan ng Dengvaxia na nakaranas ng sintomas na kasama sa common pattern of four serious adverse effects (anaphylactic allergic reaction, viscerotropism (pamamaga, paglaki at pagdurugo ng laman-loob), neurotropism (pamamaga at pagdurugo ng utak), and increase in severity of dengue disease) na sang-ayon sa Sanofi Declaration of Four (4) Identified and Expected Risks in its Submission for Authorization sa Food and Drug Administration (FDA) {22 Disyembre 2015} — na sumailalim sa forensic examination ng PAO Forensic Team, pagkatapos hilingin ng kanilang mga pamilya. Siya ay tatlong beses naturukan ng nasabing bakuna sa kanilang paaralan, una noong Abril 15, 2016; pangalawa noong Nobyembre 15, 2016; at pangatlo noong Hunyo 28, 2017. Ayon sa kanyang mga magulang, “Si Donita Jen ay aktibo, masayahin, masigla at malusog na bata, at walang malubhang sakit bago siya mabakunahan ng Dengvaxia vaccine. Mahilig siyang maglaro ng football, ngunit matapos siyang mabakunahan ay nagbago ang kanyang kalusugan.”

Noong Agosto 7, 2018, naganap ang pangyayaring nabanggit na sa itaas. Bumuti naman ang kanyang pakiramdam sa sumunod na araw, subalit upang mapanatag ang kanyang ina, dinala siya nito sa isang clinic sa Quezon City noong Agosto 11, 2018. Siya ay niresetahan ng gamot at patuloy namang bumuti ang kanyang kalagayan. Subalit pagdating ng Setyembre 2018, nadagdagan ang mga sintomas ni Donita Jen, naging kritikal ang kanyang kalagayan at humantong sa kamatayan. Narito ang ilan sa kaugnay na mga detalye:

• Setyembre 23 - Hindi niya malasahan ang pagkain. Aniya, para siyang busog at mabigat ang kanyang tiyan. Pinainom siya ng kanyang mga magulang ng “herbal na sambong”, subalit hindi nawala ang nararamdaman niya.

• Setyembre 25 - Namutla at nawalan siya ng ganang kumain. Labis na nanakit ang kanyang tiyan, hindi rin siya makatayo nang maayos. Pagsapit ng alas-4:00 ng hapon, dinala siya ni Aling Juliene sa isang clinic sa Quezon City at niresetahan siya ng gamot. Pagsapit ng alas-5:00 ng hapon, nagsuka siya na may kasamang dugo. Sinabihan ng doktor ang kanyang mga magulang na huwag nang bilhin ang mga nireseta at binigyan nito si Aling Juliene ng referral sa ibang ospital. Sa unang ospital na pinagdalhan sa kanya sa QC, hindi sila na-admit dahil puno. Dinala siya sa isa pang ospital sa QC, tinanggap sila at nagsuka siya nang dalawang beses na may kasamang kulay itim. Nanghina siya at sumakit ang tiyan kaya pinalagyan siya ng suwero at kinuhanan ng dugo upang suriin.

• Setyembre 26 - Nagkalagnat siya. Binigyan siya ng paracetamol at nawala naman ito. Sa pagitan ng alas-10:00 hanggang alas-11:00 ng umaga, hindi na niya makilala si Aling Juliene. Kung anu-ano na ang kanyang sinasabi at siya ay nagha-hallucinate. Sumakit ang kanyang tiyan. Sinuri siya ng doktor at sinabihan ang kanyang mga magulang na may murmur na naririnig sa kanyang puso. Pasado ala-1:00 ng hapon, nag-convulsion siya at nagsuka ng kulay berde. Mayroon ding dugong lumabas nang ipinasok ang NGT sa kanya. Alas-3:30 ng hapon, nagreklamo siya ng hirap sa paghinga at alas-6:30 ng gabi, muli siyang nag-convulsion. Sinabi ng doktor sa kanyang mga magulang na wala nang buhay ang ibabang bahagi ng kanyang katawan at tanging aparato na lamang ang bumubuhay sa kanya. Siya ay nag-agaw buhay at sinubukang i-revive, subalit pagsapit ng alas-7:00 ng gabi ay tuluyan na siyang pumanaw. Ayon sa kanyang mga magulang, “Napakasakit para sa amin ng biglang pagpanaw ng aming anak. Dengvaxia vaccine lamang ang kakaibang gamot na itinurok kay Donita Jen bago siya dapuan ng sakit na kumitil sa kanyang buhay sa murang edad.”

Nakadagdag ng bigat sa trahedyang sinapit ni Donita Jen ang isinagawang autopsy diumano ng Department of Health (DOH) sa kanyang mga labi. Ayon sa kanyang mga magulang, “Dahil palaisipan sa amin ang sanhi ng karamdaman niya, napagdesisyunan naming humingi ng tulong legal kay Atty. Persida V. Rueda-Acosta at upang isailalim muli sa Forensic Examination ang mga labi ni Donita Jen para malaman ang sanhi ng kanyang agarang kamatayan. Habang isinasagawa ng Forensic Team ng Public Attorney’s Office ang autopsy, aming napag-alaman na wala na ang internal at reproductive organ ang aming anak. Tanging utak ang natira dahil hindi kami pumayag na buksan ang kanyang ulo nang iminungkahi ito ng mga taga-DOH. Lalo kaming nanlumo nang malaman namin ito dahil hindi sumunod sa napag-usapan ang DOH hinggil sa pag-autopsy nila na tanging samples lamang ng kanyang internal organs ang kanilang kukunin. Dapat nilang panagutan ang ginawa nilang ito.”

Bilang tugon sa pamilya Fernandez sa inilapit nilang kaso ni Donita Jen sa amin, makatwiran at legal na mga hakbang na may kaugnayan sa nabanggit na pananagutan ng mga kinauukulan ang patuloy naming ibinibigay sa kanila. Sa dulo ng tunggalian sa hukuman, tulad ng patas na laro, nawa’y may magandang resulta na maipagkaloob sa yumaong football player na si Donita Jen.

17-anyos na nabakunahan ng Dengvaxia, nagka-TB, pabalik-balik sa Ospital, nagwala at nag-Seizure

bago namatay sa bakuna

ni Atty. Persida Rueda-Acosta - @Daing mula sa hukay | November 19, 2021

Ipinagmamalaki ng pamilya Sanchez ng Navotas ang pagiging ulira ng miyembro ng kanilang pamilya na si Gianne Marie Sanchez na maagang pumanaw. Sabi ng kanyang ina na si Gng. Mercedita Sanchez, si Gianne Marie ay masipag sa kanilang bahay at “Sa kabila ng kanyang murang edad, nakakatulong siya sa pang-araw-araw na gawain kaya nakakalungkot para sa amin na siya ay nawala na lamang bigla.”

Si Gianne Marie, 17, ay binawian ng buhay noong Agosto 4, 2018. Siya ang ika-89 sa mga naturukan ng Dengvaxia na nakaranas ng sintomas na kasama sa common pattern of four serious adverse effects (anaphylactic allergic reaction, viscerotropism (pamamaga, paglaki at pagdurugo ng laman-loob), neurotropism (pamamaga at pagdurugo ng utak), and increase in severity of dengue disease) na sumasang-ayon sa Sanofi Declaration of Four (4) Identified and Expected Risks in its Submission for Authorization sa Food and Drug Administration (FDA) {22 Disyembre 2015} — na sumailalim sa forensic examination ng PAO Forensic Team, pagkatapos na hilingin ng kanilang mga pamilya.

Siya ay naturukan ng Dengvaxia noong Nobyembre 29, 2017 sa kanilang paaralan. Siya ay aktibo, masayahin, masigla at malusog bago siya naturukan ng nasabing bakuna.

Mahilig siyang sumayaw at maglaro ng volleyball, ngunit pagkaraan lamang ng ilang buwan matapos siyang mabakunahan ay nagbago ang kanyang nararamdaman.

Noong Marso 2018, nag-umpisa siyang magreklamo ng pananakit ng ulo at pagkahilo.

Nawalan siya ng ganang kumain at unti-unti siyang nangangayayat. May mga pagkakataon ding sabay-sabay ang pananakit ng kanyang ulo at tiyan, pagsusuka at pagkahilo. Sa tuwing nakararanas siya ng mataas na lagnat, isinusugod siya ng kanyang pamilya sa isang ospital sa Maynila. Pagdating ng Abril hanggang Mayo 2018, narito ang ilan sa mga naramdaman ni Gianne Marie:

• Abril 2018 - Halos araw-araw ang pagdurugo ng kanyang ilong. Nagkaubo at may mataas siyang lagnat, nawalan din ng ganang kumain. Siya ay dinala sa isang ospital sa Manila at napag-alamang siya ay may tuberculosis (TB). Siya ay binigyan ng mga gamot para sa TB, subalit pabalik-balik pa rin ang kanyang lagnat at pananakit ng tiyan.

• Mayo, Hunyo 2018 - Dinala siya sa isang ospital sa Navotas City. Hindi nawala ang pabalik-balik na pananakit ng tiyan, lagnat at pagdurugo ng ilong hanggang Hunyo 2018.

Pagdating ng Hulyo hanggang Agosto 2018, nadagdagan ang kanyang mga sintomas, lumubha siya at tuluyang pumanaw.

• Hulyo 2018 - Nagka-rashes siya at ayon sa doktor, sanhi ito ng kagat ng insekto. Hindi kumbinsido ang kanyang pamilya dahil kalat din sa likod niya ang rashes na makapal at kulay pula. Labis din ang pananakit ng kanyang tiyan at siya ay nagsusuka.

• Hulyo 14, 2018 - Muli siyang isinugod sa nabanggit na ospital sa Manila.

• Hulyo 16, 21, 23, 2018 - Namanas ang kanyang mukha. Dahil bahagyang bumaba ang kanyang lagnat, inilabas siya sa ospital noong Hulyo 21. Subalit noong Hulyo 23, nanilaw ang kanyang mga mata at namaga ang kanyang paa. Masakit din ang kanyang tiyan.

• Hulyo 30, 2018 - Umiyak si Gianne Marie sa labis na pananakit ng kanyang ulo. Siya ay nagwawala at walang ganang kumain at hirap makatulog.

• Hulyo 31, 2018 - Ginising siya ng kanyang ina sa pagkakatulog, ngunit hindi na siya magising. Dinala siya sa nabanggit na ospital at na-comatose siya. Ani Aling Mercedita, hindi na niya naimulat ang kanyang mga mata sa mga sumunod na araw.

• Agosto 1 at 2, 2018 - Nag-seizure siya. Kinabukasan, ayon sa doktor ay brain-dead na siya.

• Agosto 4, 2018 - Hindi na bumuti ang kanyang kalagayan at siya ay tuluyan nang pumanaw. Ani Aling Mercedita,

“Dengvaxia vaccine lamang ang kakaibang gamot na itinurok sa aking anak bago siya dapuan ng sakit na kumitil sa kanyang buhay. Noong gabi ng ika-28 ng Nobyembre 2017, lumapit sa aming mag-asawa si Gianne Marie at pinapapirmahan sa amin ang isang consent form kung saan ang nilalaman nito ay nakasulat kamay upang payagan ang pagtuturok ng bakuna kontra dengue sa aming anak. Ito ay pinirmahan ng aking mister matapos kong sabihan ang aking anak na sa kanya siya magpapirma. Naging pabaya ang mga taong gumawa ng pagbabakuna ng Dengvaxia vaccine sa aking anak at iba pang mga bata. Hindi nila ipinaliwanag kung ano ang maaaring maging epekto ng nasabing bakuna sa kalusugan ng aking anak. Kung nalaman namin na ganito ang epekto ng bakuna, hindi kami papayag na mabakunahan ang dalawa naming anak. Isa sa kanila ay patay na at ‘yung isa ay kinakailangan naming bantayan upang hindi matulad sa kanyang kapatid.”

Ang kaso ni Gianne Marie ay isa sa mga Dengvaxia cases, na nauwi sa trahedya dahil sa kawalan ng informed consent. Maliban dito, nakaranas pa ang pamilyang naiwan ng matinding sama ng loob dahil sa halip na bigyan ng agarang medical assistance ay hinanapan pa ng dokumento na diumano ay hindi naman nila natanggap, sapagkat hindi naman ito ibinigay sa kanilang anak nang siya ay bakunahan. Ani Aling Mercedita:

“Nakakasama rin ng loob na noong may sakit na ang aking anak ay hinahanapan pa kami ng kanyang Immunization Card para mabigyan ng libreng gamot, samantalang wala naman silang ibinigay na card maliban sa kapirasong papel. Noon namang nakahingi na kami ng listahan mula sa kanilang eskuwelahan ay hindi pa rin nila ito kinilala bilang pruweba na siya ay nabakunahan ng Dengvaxia. Ilang beses ko itong idinulog sa DOH, pero lagi nilang sinasabing wala siyang card at wala siya sa listahan.”

Ang mga salitang nabanggit ay nagsisilbing hamon sa inyong lingkod, mga kasamahang public attorneys, at sa PAO Forensic Team na kanilang hiningan ng tulong. Patuloy naming ipaglalaban ang katarungan at karapatan sa kagyat, mapagmalasakit at wastong medical care at attention, lalo na sa mga napinsala ng mga kinauukulan na dapat ay kumilos sa unang hakbang pa lamang nang may buong pag-iingat at pagpapahalaga sa buhay.

Kahit nabakunahan ng Dengvaxia… Pananakit ng tiyan at ulo, nagsuka ng dugo at nagwala, dinanas ng

11 -anyos na namatay sa dengue shock syndrome

ni Atty. Persida Rueda-Acosta - @Daing mula sa hukay | November 12, 2021

“Tila naging ibang tao na sila,” naririnig namin ang komentong ito mula sa mga mahal sa buhay ng marami sa mga biktima ng Dengvaxia. Nasasabi nila ito dahil sa nakikita nilang malaking pagbabago sa miyembro ng kanilang pamilya na naturukan ng nasabing bakuna.

Kabilang sa nagkaroon ng ganitong obserbasyon sina G. Lionilo at Gng. Virgie Losanga ng Quezon City, mga magulang ni Levie Losanga. Ani G. at Gng. Losanga, “Si Levie ay isang aktibo at bibong bata. Siya rin ay masayahin, masigla at malusog bago mabakunahan ng Dengvaxia sa aming barangay. Ngunit nitong mga nakaraang buwan matapos siyang mabakunahan ay nagbago ang kanyang pag-uugali at nararamdaman. Naging mainitin ang kanyang ulo at uminit ang pakiramdam niya sa katawan. Kung maligo siya ay apat na beses sa isang araw.”

Si Levie, 11, ay binawian ng buhay noong Agosto 27, 2018. Siya ang ika-88 sa mga naturukan ng Dengvaxia na nakaranas ng sintomas na kasama sa common pattern of four serious adverse effects (anaphylactic allergic reaction, viscerotropism (pamamaga, paglaki at pagdurugo ng laman-loob), neurotropism (pamamaga at pagdurugo ng utak), and increase in severity of dengue disease) na sumasang-ayon sa Sanofi Declaration of Four (4) Identified and Expected Risks in its Submission for Authorization sa Food and Drug Administration (FDA) {22 Disyembre 2015} — na sumailalim sa forensic examination ng PAO Forensic Team, pagkatapos hilingin ng kanilang mga pamilya. Si Levie ay naturukan ng Dengvaxia noong Agosto 17, 2017. Makalipas ang ilang buwan mula nang mabakunahan, nagbago ang kanyang pag-uugali. Naging mainitin ang kanyang ulo at mabilis siyang mainis dahil sumasakit diumano ang kanyang ulo.

Bandang Agosto 21, 2018, napansin ng kanyang mga magulang na siya ay nilalagnat.

Noong Agosto 24, 2018, dumaing siya ng pananakit ng tiyan at ulo. Nagsusuka rin siya kaya isinugod siya ng kanyang mga magulang sa isang ospital sa Quezon City. Sa emergency room, ipinaalam ng kanyang mga magulang na nabakunahan siya ng Dengvaxia. Kinuhanan siya ng dugo at napag-alaman na negative naman diumano siya sa Leptospirosis. Maya-maya, sinabihan sila na kailangan siyang ma-admit dahil mayroon umano siyang Dengue Shock Syndrome. Noong nasa kuwarto na si Levie, nagsuka siya ng dugo. Isinailalim siya sa x-ray at kinunan din siya ng dugo para muling suriin sa laboratoryo. Hindi bumuti ang kanyang kalagayan at lalo siyang lumala hanggang sa dinala siya sa isang kuwarto na may aircon. Habang naroon, nagdedeliryo diumano siya at nagwawala, napakalakas niya habang siya ay sumisigaw ng kung anu-ano.

Ang petsang Agosto 27, 2018 ang naging kritikal na araw para kay Levie, at ito ay nauwi sa kanyang kamatayan. Bandang umaga, napansin ng kanyang ina na nanginginig si Levie at mataas ang kanyang lagnat. Pumunta si Aling Virgie sa nurse’s station upang sabihin ang kalagayan ni Levie, ngunit pinayuhan lamang siya na punas-punasan si Levie na siya namang ginawa niya. Pagkatapos, pinalipat sila sa ibang kuwarto dahil mayroon umanong gagamit sa inuukupa nilang kuwarto. Inilagay si Levie sa isang wheelchair para ilipat at noong naisakay siya sa wheelchair, sumakit ang kanyang mga binti dahil maliit ang wheelchair para sa kanya.

Mainit sa kuwarto na nilipatan ni Levie kaya umiyak siya nang umiyak. Siya ay nagmamakaawa na ibalik sa kuwartong pinanggalingan niya at sinabi ng kanyang ina na wala silang pera kaya hindi na siya maibalik doon. Ani Aling Virgie, “Yumuko si Levie matapos kong sabihin ‘yun at hindi na siya umimik na parang nagtampo. Hanggang sa magmakaawa siyang muli na ibalik namin siya sa malamig na kuwarto. Nagwawala siya at sinasabing doon siya mamamatay kung hindi siya maibalik sa dati niyang kuwarto.”

Kinausap si Levie ng kanyang ama na magpagaling siya. Pagkatapos nu’n, sunud-sunod ang pagdumi ni Levie at nagreklamo ito na masakit ang batok niya at nahihilo siya.

Niyakap ni Aling Virgie ang kanyang anak hanggang sa napansin niyang nahihirapan nang huminga si Levie.

Nagsabi si Levie na tawagin ang doktor kaya dali-daling tumakbo si Aling Virgie sa nurse’s station at tinawag ang doktor para tulungan ang kanyang anak. Pagdating ng doktor, sinabi ni Levie na nahihilo siya at masakit ang ulo, at nagsisigaw na parang nagwawala. Dahil dito, umalis ang doktor at may kinuha, nahirapan nang huminga si Levie. Nilagyan siya ng tubo at sinubukan naman siyang i-revive ng mga nars at doktor, subalit hindi na nakayanan ni Levie ang kanyang sakit at tuluyan na siyang iginupo nito.

Malungkot na pagsasalaysay ng mga magulang ni Levie, “Napakasakit para sa amin ang biglang pagpanaw ni Levie. Namatay ang aming anak dahil sa Dengue Shock Syndrome, samantalang siya ay nabakunahan ng anti-dengue. Sa papaanong paraan na siya nagkaroon ng dengue, gayung siya ay may bakuna na pangontra rito? Hindi namin akalain na ito rin ang magiging ugat ng kanyang maagang kamatayan. Dengvaxia vaccine lamang ang kakaibang gamot na itinurok sa aming anak bago siya dapuan ng sakit na kumitil sa kanyang buhay sa kanyang murang edad.”

Ilang ulit na rin naming narinig ang mga hinaing na katulad ng binitawan nina G. at Gng. Losanga. Kung may mga kinauukulan na manhid, nakukulitan, naiingayan o nagkakaroon ng negatibong tugon sa daing ng mga naiwan ng mga yumaong biktima ng nasabing bakuna, kami sa PAO na hinihingan nila ng tulong legal at forensic services ay patuloy silang pakikinggan at bibigyan ng kaukulang aksiyon ang kanilang mga daing.

Hindi lamang dahil ito ang mandato ng aming tanggapan kundi ito ang nararapat na gawin ng may mga konsensiya, may pagpapahalaga at malasakit sa kanilang kapwa tao.