16-anyos, paulit-ulit sumakit ang ulo, mataas ang lagnat at nag-seizure bago namatay sa Dengvaxia

ni Atty. Persida Rueda-Acosta - @Daing mula sa hukay | February 04, 2022

May mga taong may karamdaman na dapat ay ang pagpapagaling at pagpapabuti ng pakiramdam ang pangunahing intindihin at hindi ang iba pang mga bagay. Subalit nakalulungkot isipin na mayroong mga maysakit na lalo pang bumibigat ang kalagayan dahil sa mga negatibong komento na naririnig tungkol sa kanila. Ganito ang nangyari kay Friendly Ganzore Mendoza.

Ayon sa kanyang ina na si Aling Liberty Garcia Ganzore ng Mandaluyong City,

“Agosto 2018 nang sabihin ng aking anak na patak-patak lang ang kanyang regla at isang araw sa isang buwan lang siya dinadatnan. Nagpatuloy ito sa mga sumunod na buwan. Unti-unti ring lumalaki ang kanyang tiyan at dahil du’n, napagkamalan siyang buntis. Kaya naman pina-ultrasound ko siya upang malaman kung bakit lumalaki ang tiyan niya at base sa resulta, wala namang nakitang problema sa kanyang tiyan at hindi naman siya buntis.”

Bagama’t natapos ang pahirap ng matatalas na dila, hindi pa rin siya nakaligtas sa kamatayan. Si Friendly, 16, ay namatay noong Oktubre 31, 2018. Siya ang ika-99 sa mga naturukan ng Dengvaxia na nakaranas ng sintomas na kasama sa common pattern of four serious adverse effects (anaphylactic allergic reaction, viscerotropism (pamamaga, paglaki at pagdurugo ng laman-loob), neurotropism (pamamaga at pagdurugo ng utak), and increase in severity of dengue disease) na sumasang-ayon sa Sanofi Declaration of Four (4) Identified and Expected Risks in its Submission for Authorization sa Food and Drug Administration (FDA) {22 Disyembre 2015} — na sumailalim sa forensic examination ng PAO Forensic Team, pagkatapos hilingin ng kanilang mga pamilya. Siya ay isang beses naturukan ng Dengvaxia sa isang health center sa Mandaluyong City noong Nobyembre 27, 2017.

Ayon kay Aling Liberty, si Friendly, kailanman ay hindi nagkaroon ng malubhang karamdaman at hindi pa naospital, maliban na lamang nang nagkaroon siya ng malubhang sakit na naging sanhi ng kanyang kamatayan pagkatapos siyang maturukan ng bakuna kontra dengue.

Nagsimulang magkaroon ng pagbabago sa kanyang katawan at kalusugan noong Enero 2018.

Nagpasundo si Friendly sa kanyang nanay sa kanilang eskuwelahan dahil sa sakit ng ulo at umiiyak na siya dahil dito. Pinagawan siya ni Aling Liberty ng salamin sa mata sa pag-aakala nitong maaaring konektado sa mga mata ang pananakit ng ulo niya, subalit naging pabalik-balik ang pananakit ng kanyang ulo at lagnat. Noong Agosto 2018, naganap kay Friendly ang mga pangyayaring naikuwento ni Aling Liberty sa itaas ng artikulong ito.

Pagdating ng Oktubre 2018, nadagdagan pa ang mga nararamdaman ni Friendly, lumubha ang kanyang kalagayan at siya ay binawian ng buhay. Narito ang kaugnay na mga pangyayari:

• Oktubre 13 - Sumakit ang tiyan ni Friendly. Hindi rin normal ang pagdumi niya. Bumuti ang kalagayan niya sa mga sumunod na araw.

• Oktubre 28 - Nakaranas siya ng labis na pananakit ng tiyan. Pinatulog siya ni Aling Liberty at nawala naman ito.

• Oktubre 30 - Hirap sa paghinga si Friendly, kaya isinugod siya sa isang ospital sa San Juan City, sinabi ng doktor na may diabetes siya. Ayon sa doktor, kritikal ang kalagayan ni Friendly at kailangan siyang ilipat sa ICU. Dahil walang ICU ang nasabing ospital, inilipat siya sa isang ospital sa Mandaluyong City. Pagkalipat ng ospital, hindi na makagalaw si Friendly at mga mata na lang niya ang kanyang naigagalaw. Pagsapit ng gabi, in-intubate siya dahil sa hirap sa paghinga. Patuloy din ang paglabas ng likido sa kanyang bibig at ilong at siya ay namumutla.

• Oktubre 31 - Mataas ang lagnat ni Friendly. Pagsapit ng alas-7:45 ng gabi, umabot sa 40 centigrade ang kanyang lagnat. Siya ay nag-seizure, at alas-7:50 ng gabi, tuluyang pumanaw si Friendly. Ayon sa kanyang Certificate of Death, ang sanhi ng kanyang pagpanaw ay “Diabetic Ketoacidosis”.

Ani Aling Liberty, “Napakasakit para sa amin ng biglang pagpanaw ng aking anak. Isa siyang masigla at malusog na bata, mahilig siyang sumayaw at nagtuturo siya ng sayaw sa aming lugar. Nagtuturo rin siya ng aerobics, kaya nakapagtataka na matapos siyang maturukan ng Dengvaxia ay biglang nagbago ang estado ng kanyang kalusugan. Ito ay sa kabila ng sinasabi nilang ang bakuna na itinurok sa aking anak ay makapagbibigay-proteksiyon sa kanya.

“Naging pabaya ang mga taong gumawa ng pagbabakuna ng Dengvaxia. Hindi ako pinapirma ng kahit anong dokumento hinggil sa pagbibigay-pahintulot ko sa pagtuturok nila ng bakuna kontra dengue sa aking anak, kaya walang pagpapaliwanag sa maaaring maging epekto nito sa kalusugan niya. Kung sinabi rin sana sa akin na bawal maturukan ng Dengvaxia ang hindi pa nagkaka-dengue ay hindi ko siya pinabakunahan dahil hindi siya nagkaroon ng dengue infection bago mabakunahan. Hindi rin doktor ang nagturok ng nasabing bakuna sa kanya.”

Kung pagbabasehan ang pangalan ni Friendly, masasabing ninais ng pamilya niya na maging palakaibigan siya. Hindi naman sila nabigo sapagkat yumabong sa ganu’ng katangian si Friendly. Napakasakit lamang isipin na siya na isang mabuting kaibigan ay hindi nagkaroon ng mapagmalasakit na kaibigan sa katauhan ng mga awtoridad na nasa likod at nagsagawa ng pagtuturok ng nasabing bakuna. Sa paglapit sa PAO at PAO Forensic Team ng pamilya ni Friendly, mga kaibigan kaming patuloy na tumutugon sa kanilang mga hiling na sakop ng aming mandato. Sa pagpapatuloy din ng aming laban para kay Friendly, nawa’y makatagpo namin ang isa pang kaibigan — Lady Justice ang pangalan.

11-anyos, nag-seizure, nagka-Leukemia at nag-hallucinate bago namatay sa Dengvaxia

ni Atty. Persida Rueda-Acosta - @Daing mula sa hukay | January 28, 2022

Mahilig sa sports, kumanta, mag-drawing atbp. Ano ang silbi ng mga talentong ito kung hindi na namamalas ang katangi-tanging mga biyayang ito dahil ang nabiyayaan ay tuluyan nang nagpaalam? Masayahin, aktibo, masigla at malusog na bata… Ano ang ganda ng mga salitang ito kung ang pinatutungkulan ay hindi na nakikita? Ang mga ito ay alaala na lamang ni Aling Aida L. Zarate ng Leyte sa yumaong anak na si Akira Mae L. Zarate. Gayunman, ang nasabing mga alaala ay patuloy na buhay sa isip at damdamin ni Aling Aida, na bagama’t kumukurot pa rin sa kanyang puso ay nag-iiwan ng magandang kasaysayan ng pinakamamahal niyang si Akira Mae.

Higit sa lahat, ang mga ito ay nagbibigay sa kanya ng lakas na patuloy na ipaglaban ang trahedyang nangyari sa kanyang anak.

Si Akira Mae, 11, ay namatay noong Nobyembre 5, 2018. Siya ang ika-98 sa mga naturukan ng Dengvaxia na nakaranas ng sintomas na kasama sa common pattern of four serious adverse effects (anaphylactic allergic reaction, viscerotropism (pamamaga, paglaki at pagdurugo ng laman-loob), neurotropism (pamamaga at pagdurugo ng utak), and increase in severity of dengue disease) na sumasang-ayon sa Sanofi Declaration of Four (4) Identified and Expected Risks in its Submission for Authorization sa Food and Drug Administration (FDA) {22 Disyembre 2015} — na sumailalim sa forensic examination ng PAO Forensic Team, pagkatapos na hilingin ng kanilang mga pamilya.

Siya ay isang beses naturukan ng Dengvaxia sa kanilang paaralan noong Abril 4, 2016.

Kasama niyang naturukan ang nakatatandang kapatid na si Kevin Zarate. Ayon kay Aling Aida, “Hindi pa siya nagkaroon ng malubhang karamdaman at hindi naospital, maliban na lamang noong Nobyembre 2015 kung saan nagka-dengue infection siya, at noong nagkaroon siya ng malubhang sakit na naging sanhi ng kanyang kamatayan pagkatapos niyang maturukan ng bakuna kontra dengue.”

Sabi pa ni Aling Aida, “Ang pagkakaroon niya ng dengue infection ang naging dahilan kaya ako naudyukang pabakunahan siya ng Dengvaxia.”

Pagkatapos mabakunahan ni Akira Mae noong Abril 2016, biglang nagbago ang estado ng kalusugan niya. Dahil dito, hindi na ipinagpatuloy ni Aling Aida ang pangalawang pagbabakuna sa kanya. Gayunman, nadagdagan pa ang mga nararamdaman ni Akira Mae, na naging kritikal at humantong sa kanyang kamatayan. Narito ang kaugnay na mga detalye na naganap noong Mayo 2016 hanggang Nobyembre 2018:

· Mayo, Hunyo, Hulyo 2016 - Pabalik-balik ang pananakit ng kanyang lalamunan at ng kanyang pagkamatamlay.

· Agosto 2016 - Nagkaroon siya ng UTI, mataas na lagnat, nawalan ng ganang kumain at patuloy na nangayayat. Naninikip din ang kanyang dibdib at nagbabago ang kanyang paningin.

· Agosto 2017 - Nagkaroon siya ng pabalik-balik na lagnat, pananakit ng buto at kasu-kasuan. Namumutla rin siya at nagbabago ang kulay ng kanyang balat.

· Disyembre 26, 2017 - Ayon sa doktor, posibleng may leukemia siya. Nagkalagnat siya at isinugod sa isang ospital sa Lucena City; sinalinan siya ng dugo.

· Disyembre 31, 2017; Enero 3-8, 2018 - Dahil hindi sapat ang pasilidad ng nasabing ospital sa Lucena City, inilipat siya sa isang ospital sa Manila. At doon, ani Aling Aida, “Halos ipagtabuyan nila kami.” Ang pangyayaring ito ay nasundan ng pagtungo niya sa PAO-Manila. Aniya, “Ang nakaharap ko ay si Atty. Marlon Buan na mabilis na kumilos upang kami ay matulungan. Tinulungan nila akong madala sa isang medical center ang aking anak. Pinasamahan kami ni Atty. Buan kay Atty. Santiago at inihatid kami sa naturang ospital. Hindi umalis si Atty. Santiago hanggang ma-admit si Akira Mae.

· Nanatili kami roon mula January 3, 2018 hanggang January 8, 2018. Ginamot nila ang aking anak sa kanyang sakit na leukemia.”

· Pebrero - Marso 2018 - Nalapnos ang mga balat niya at isinasailalim siya sa chemotherapy.

· Setyembre 2018 - Nagkaroon siya ng seizure. Hindi niya makayanan ang chemotherapy.

· Oktubre 22, 2018 - Mainit ang parte ng kanyang ulo kahit normal naman ang temperatura ng kanyang katawan. Hirap siyang makatayo at nanginginig ang kanyang mga kamay. Pagsapit ng tanghali, nagkalagnat siya at hindi na makatayo. May involuntary movements siya. Muli siyang dinala sa nasabing medical center.

· Oktubre 23, 2018 - Nag-seizure siya. Tinurukan siya ng pampakalma, bahagya siyang tumahan. Nagha-hallucinate rin siya, subalit ayon kay Aling Aida, “Sa gitna ng kanyang paghihirap ay nakuha pa niyang mag-sorry sa akin kung naging pasaway siya at masyado niya akong napapagod.” Dagdag pa niya, “Sinagot ko siya na hindi ako napapagod dahil mahal ko siya.”

· Oktubre 27, 2018 - Matapos siyang isailalim sa lumbar puncture, hindi na siya muling nagising. Hindi na bumuti ang kalagayan niya.

· Nobyembre 5, 2018 - Tuluyan na siyang pumanaw.

Ayon kay Aling Aida:

“Napakasakit ng biglang pagpanaw ng aking anak. Palaisipan talaga sa akin ang pagkakaroon ng sakit ni Akira Mae. Wala siyang history ng pagkaka-ospital mula sa kanyang pagkabata. Nakapagtataka na matapos niyang maturukan ng Dengvaxia ay biglang nagbago ang kanyang kalusugan. Ito ay sa kabila ng sinasabi nilang ang Dengvaxia vaccine na itinurok sa kanya ay makapagbibigay-proteksiyon sa kanya, hindi lamang sa dengue infection kundi pati sa cancer.”

Ang kamatayan ni Akira Mae ay hindi lamang nananatiling palaisipan kay Aling Aida, nais niya rin itong maliwanagan at mabigyan ng katarungan, kaya hiningi niya ang libreng serbisyo ng PAO at PAO Forensic Laboratory Division. Ang paghingi niya ng tulong ay hindi lamang para kay Akira Mae kundi para rin kay Kevin. Ayon kay Aling Aida, “Isa itong paghihirap sa aking dibdib dahil sa araw-araw akong nag-aalala.”

Ang pag-aalala ni Aling Aida ay mahigpit na paalala sa kanya na wala siyang ibang hinahangad kundi hustisya para sa kanyang dalawang anak. Natural na reaksiyon ito ng isang inang nawalan ng minamahal na anak at nag-aalala nang sobra para sa isa pang anak na nabakunahan din. Kaya ang sigaw ng katarungan ni Aling Aida ay hindi lamang para kay Akira Mae, ito ay para rin kay Kevin, na naturukan din ng nasabing bakuna.

Magulang ng 12-anyos, kumbinsidong Dengvaxia ang dahilan ng pagpanaw ng anak at 'di Pneumonia

ni Atty. Persida Rueda-Acosta - @Daing mula sa hukay | January 21, 2022

Kay saya ng pakiramdam kapag kasama ang mga mahal sa buhay habang pinagsasaluhan at nilalasap ang mga biyayang kaloob ng Diyos sa hapag-kainan. Sa ganitong pagkakataon, hindi lamang pisikal na katawan ang nabubusog kundi maging ang damdamin ay puspos ng saya. May mga ganitong sandali sa buhay ng mag-inang Allaine Marie B. Durano at Julienne Kailey Durano Vidallo ng Pasig City, ngunit may partikular na umaga noong Oktubre 15, 2018 na nagmistulang babala para sa mag-ina na ang mga tagpo sa kanilang hapag-kainan ay babawian ng saya. Sa nasabing petsa, naaalala ni Aling Allaine ang sumusunod,

“Kumain pa kami ng almusal ng aking anak at sumaglit sa school upang ipasa ang kanyang project at dumiretso na kami sa clinic. Sinuri ng doktor si Kailey at wala namang plema sa kanyang dibdib at likod, subalit napansin ng doktor na mapula ang kanyang lalamunan kaya siya ay niresetahan ng antibiotics na binili ko agad sa drugstore.”

Ang naturang araw ay bahagi ng trahedyang dinanas ni Kailey nang siya ay nabubuhay pa. Si Kailey, 12, ay namatay noong Oktubre 15, 2018. Siya ang ika-97 sa mga naturukan ng Dengvaxia na nakaranas ng sintomas na kasama sa common pattern of four serious adverse effects (anaphylactic allergic reaction, viscerotropism (pamamaga, paglaki at pagdurugo ng laman-loob), neurotropism (pamamaga at pagdurugo ng utak), and increase in severity of dengue disease) na sumasang-ayon sa Sanofi Declaration of Four (4) Identified and Expected Risks in its Submission for Authorization sa Food and Drug Administration (FDA) {22 Disyembre 2015} — na sumailalim sa forensic examination ng PAO Forensic Team, pagkatapos hilingin ng kanilang mga pamilya. Si Kailey ay tatlong beses naturukan ng Dengvaxia sa kanilang paaralan sa Pasig City. Una noong Hunyo 24, 2016; pangalawa noong Enero 11, 2017; at pangatlo noong Hunyo 28, 2017. Noong Oktubre 14, 2018, nilagnat si Kailey at ayon sa kanyang ina,

“Buong araw siyang nilagnat at dumadaing ng pananakit ng ulo. Inisip ko na lamang na dahil sa sobrang dami ng projects at tasks sa kanilang eskuwelahan, kaya sumasakit ang ulo niya. Pinainom namin siya ng paracetamol kada apat na oras at guminhawa naman ang pakiramdam niya pagsapit ng gabi, kaya nakapasok pa ako sa aking trabaho.”

Kinabukasan, Oktubre 15, naganap ang pangyayaring nailahad na sa itaas ng artikulong ito.

Pagkatapos ay umuwi ang mag-ina, sinabi ni Kailey sa kanyang ina na gusto lang niyang magpahinga dahil masakit ang kanyang ulo at mabigat ang kanyang dibdib. Nagpahinga silang mag-ina at nagising ng alas-7:30 ng gabi upang maghapunan at para mapainom ulit si Kailey ng gamot, subalit wala siyang ganang kumain. Alas-8:30 ng gabi, pumunta si Kailey sa banyo upang magsipilyo; narinig ng kapatid ni Aling Allaine na siya ay sumuka.

Bandang alas-10:00 ng gabi, nang magpapahinga si Aling Allaine, sumigaw ang bunso niyang kapatid dahil nakita nitong nakahiga si Kailey sa sahig at nakatirik ang mga mata nito. Iniupo niya agad si Kailey at hinagod-hagod ang kanyang dibdib. Wala nang malay si Kailey kaya isinugod siya sa pinakamalapit na ospital sa Pasig City, subalit dead-on-arrival na siya.

Sinubukan pa siyang i-revive ng mga doktor, subalit sila ay nabigo. Pinayuhan sina Aling Allaine na ipa-autopsy si Kailey, kaya dinala ang huli sa medico-legal ng Camp Crame.

Ani Aling Allaine, “Ayon sa Death Certificate ng aking anak, ang sanhi ng kanyang pagkamatay ay ‘Lobar Pneumonia, left lung’.” Gayunman, humingi pa rin siya ng tulong sa Public Attorney’s Office, sa inyong lingkod, at sa PAO Forensic Team. Ayon kay Aling Allaine,

“Dahil palaisipan sa aming pamilya ang sanhi ng biglaang pagkamatay ni Kailey, napagdesisyunan naming humingi ng tulong kay Atty. Persida V. Rueda-Acosta upang malaman ang naging sanhi ng agarang kamatayan ng aking anak.”

Ang labis na pagtatakang ito ni Aling Allaine ay bunsod ng sumusunod na mga dahilan,

“Si Kailey ay walang malalang sakit bago siya maturukan ng Dengvaxia. Kailanman ay hindi pa siya nadala sa ospital dahil sa malubhang karamdaman, bukod na lamang nitong kamakailan kung saan malubha siyang nagkasakit, na naging sanhi ng agaran niyang pagpanaw. Nakapagtataka na matapos niyang maturukan ng Dengvaxia ay biglang nagbago ang kanyang kalusugan. Sa napakaikling panahon ay agad nawala ang aking anak.”

Ayon pa kay Aling Allaine, si Kailey ay hindi pa nagkaroon ng Dengue. Aniya, kung naipaliwanag sa kanya na maaaring makasama ito sa kalusugan ng kanyang anak na si Kailey at magiging sanhi pa ng kanyang dagliang pagpanaw ay hindi siya pumayag na mabakunahan ang anak. Si Aling Allaine ay naninindigan na dapat managot ang pinaniniwalaan niyang may kapabayaan sa nangyari kay Kailey. Kasama ni Aling Allaine ang inyong lingkod, special panel of public attorneys, forensic doctors at staff, at lahat ng mga sumusuporta sa tinaguriang Dengvaxia cases sa kanyang laban, para sa paghahari ng katarungan para kay Kailey.

Nang nabubuhay pa si Kailey, siya ay mahilig sumayaw at aktibo sa kanilang paaralan bilang student journalist. Sa patuloy naming pagpupunyagi na makamit ang hustisya para sa kanya at tulad niyang mga biktima, sana sa kanilang kinaroroonan, kung hindi man mapasayaw si Kailey,

sana ay may maisulat siya sa kanilang kuwento na magandang katapusan na hatid ng tagumpay ng katarungan.