17-anyos na nabakunahan ng Dengvaxia, nagka-TB, pabalik-balik sa Ospital, nagwala at nag-Seizure

bago namatay sa bakuna

ni Atty. Persida Rueda-Acosta - @Daing mula sa hukay | November 19, 2021

Ipinagmamalaki ng pamilya Sanchez ng Navotas ang pagiging ulira ng miyembro ng kanilang pamilya na si Gianne Marie Sanchez na maagang pumanaw. Sabi ng kanyang ina na si Gng. Mercedita Sanchez, si Gianne Marie ay masipag sa kanilang bahay at “Sa kabila ng kanyang murang edad, nakakatulong siya sa pang-araw-araw na gawain kaya nakakalungkot para sa amin na siya ay nawala na lamang bigla.”

Si Gianne Marie, 17, ay binawian ng buhay noong Agosto 4, 2018. Siya ang ika-89 sa mga naturukan ng Dengvaxia na nakaranas ng sintomas na kasama sa common pattern of four serious adverse effects (anaphylactic allergic reaction, viscerotropism (pamamaga, paglaki at pagdurugo ng laman-loob), neurotropism (pamamaga at pagdurugo ng utak), and increase in severity of dengue disease) na sumasang-ayon sa Sanofi Declaration of Four (4) Identified and Expected Risks in its Submission for Authorization sa Food and Drug Administration (FDA) {22 Disyembre 2015} — na sumailalim sa forensic examination ng PAO Forensic Team, pagkatapos na hilingin ng kanilang mga pamilya.

Siya ay naturukan ng Dengvaxia noong Nobyembre 29, 2017 sa kanilang paaralan. Siya ay aktibo, masayahin, masigla at malusog bago siya naturukan ng nasabing bakuna.

Mahilig siyang sumayaw at maglaro ng volleyball, ngunit pagkaraan lamang ng ilang buwan matapos siyang mabakunahan ay nagbago ang kanyang nararamdaman.

Noong Marso 2018, nag-umpisa siyang magreklamo ng pananakit ng ulo at pagkahilo.

Nawalan siya ng ganang kumain at unti-unti siyang nangangayayat. May mga pagkakataon ding sabay-sabay ang pananakit ng kanyang ulo at tiyan, pagsusuka at pagkahilo. Sa tuwing nakararanas siya ng mataas na lagnat, isinusugod siya ng kanyang pamilya sa isang ospital sa Maynila. Pagdating ng Abril hanggang Mayo 2018, narito ang ilan sa mga naramdaman ni Gianne Marie:

• Abril 2018 - Halos araw-araw ang pagdurugo ng kanyang ilong. Nagkaubo at may mataas siyang lagnat, nawalan din ng ganang kumain. Siya ay dinala sa isang ospital sa Manila at napag-alamang siya ay may tuberculosis (TB). Siya ay binigyan ng mga gamot para sa TB, subalit pabalik-balik pa rin ang kanyang lagnat at pananakit ng tiyan.

• Mayo, Hunyo 2018 - Dinala siya sa isang ospital sa Navotas City. Hindi nawala ang pabalik-balik na pananakit ng tiyan, lagnat at pagdurugo ng ilong hanggang Hunyo 2018.

Pagdating ng Hulyo hanggang Agosto 2018, nadagdagan ang kanyang mga sintomas, lumubha siya at tuluyang pumanaw.

• Hulyo 2018 - Nagka-rashes siya at ayon sa doktor, sanhi ito ng kagat ng insekto. Hindi kumbinsido ang kanyang pamilya dahil kalat din sa likod niya ang rashes na makapal at kulay pula. Labis din ang pananakit ng kanyang tiyan at siya ay nagsusuka.

• Hulyo 14, 2018 - Muli siyang isinugod sa nabanggit na ospital sa Manila.

• Hulyo 16, 21, 23, 2018 - Namanas ang kanyang mukha. Dahil bahagyang bumaba ang kanyang lagnat, inilabas siya sa ospital noong Hulyo 21. Subalit noong Hulyo 23, nanilaw ang kanyang mga mata at namaga ang kanyang paa. Masakit din ang kanyang tiyan.

• Hulyo 30, 2018 - Umiyak si Gianne Marie sa labis na pananakit ng kanyang ulo. Siya ay nagwawala at walang ganang kumain at hirap makatulog.

• Hulyo 31, 2018 - Ginising siya ng kanyang ina sa pagkakatulog, ngunit hindi na siya magising. Dinala siya sa nabanggit na ospital at na-comatose siya. Ani Aling Mercedita, hindi na niya naimulat ang kanyang mga mata sa mga sumunod na araw.

• Agosto 1 at 2, 2018 - Nag-seizure siya. Kinabukasan, ayon sa doktor ay brain-dead na siya.

• Agosto 4, 2018 - Hindi na bumuti ang kanyang kalagayan at siya ay tuluyan nang pumanaw. Ani Aling Mercedita,

“Dengvaxia vaccine lamang ang kakaibang gamot na itinurok sa aking anak bago siya dapuan ng sakit na kumitil sa kanyang buhay. Noong gabi ng ika-28 ng Nobyembre 2017, lumapit sa aming mag-asawa si Gianne Marie at pinapapirmahan sa amin ang isang consent form kung saan ang nilalaman nito ay nakasulat kamay upang payagan ang pagtuturok ng bakuna kontra dengue sa aming anak. Ito ay pinirmahan ng aking mister matapos kong sabihan ang aking anak na sa kanya siya magpapirma. Naging pabaya ang mga taong gumawa ng pagbabakuna ng Dengvaxia vaccine sa aking anak at iba pang mga bata. Hindi nila ipinaliwanag kung ano ang maaaring maging epekto ng nasabing bakuna sa kalusugan ng aking anak. Kung nalaman namin na ganito ang epekto ng bakuna, hindi kami papayag na mabakunahan ang dalawa naming anak. Isa sa kanila ay patay na at ‘yung isa ay kinakailangan naming bantayan upang hindi matulad sa kanyang kapatid.”

Ang kaso ni Gianne Marie ay isa sa mga Dengvaxia cases, na nauwi sa trahedya dahil sa kawalan ng informed consent. Maliban dito, nakaranas pa ang pamilyang naiwan ng matinding sama ng loob dahil sa halip na bigyan ng agarang medical assistance ay hinanapan pa ng dokumento na diumano ay hindi naman nila natanggap, sapagkat hindi naman ito ibinigay sa kanilang anak nang siya ay bakunahan. Ani Aling Mercedita:

“Nakakasama rin ng loob na noong may sakit na ang aking anak ay hinahanapan pa kami ng kanyang Immunization Card para mabigyan ng libreng gamot, samantalang wala naman silang ibinigay na card maliban sa kapirasong papel. Noon namang nakahingi na kami ng listahan mula sa kanilang eskuwelahan ay hindi pa rin nila ito kinilala bilang pruweba na siya ay nabakunahan ng Dengvaxia. Ilang beses ko itong idinulog sa DOH, pero lagi nilang sinasabing wala siyang card at wala siya sa listahan.”

Ang mga salitang nabanggit ay nagsisilbing hamon sa inyong lingkod, mga kasamahang public attorneys, at sa PAO Forensic Team na kanilang hiningan ng tulong. Patuloy naming ipaglalaban ang katarungan at karapatan sa kagyat, mapagmalasakit at wastong medical care at attention, lalo na sa mga napinsala ng mga kinauukulan na dapat ay kumilos sa unang hakbang pa lamang nang may buong pag-iingat at pagpapahalaga sa buhay.

Kahit nabakunahan ng Dengvaxia… Pananakit ng tiyan at ulo, nagsuka ng dugo at nagwala, dinanas ng

11 -anyos na namatay sa dengue shock syndrome

ni Atty. Persida Rueda-Acosta - @Daing mula sa hukay | November 12, 2021

“Tila naging ibang tao na sila,” naririnig namin ang komentong ito mula sa mga mahal sa buhay ng marami sa mga biktima ng Dengvaxia. Nasasabi nila ito dahil sa nakikita nilang malaking pagbabago sa miyembro ng kanilang pamilya na naturukan ng nasabing bakuna.

Kabilang sa nagkaroon ng ganitong obserbasyon sina G. Lionilo at Gng. Virgie Losanga ng Quezon City, mga magulang ni Levie Losanga. Ani G. at Gng. Losanga, “Si Levie ay isang aktibo at bibong bata. Siya rin ay masayahin, masigla at malusog bago mabakunahan ng Dengvaxia sa aming barangay. Ngunit nitong mga nakaraang buwan matapos siyang mabakunahan ay nagbago ang kanyang pag-uugali at nararamdaman. Naging mainitin ang kanyang ulo at uminit ang pakiramdam niya sa katawan. Kung maligo siya ay apat na beses sa isang araw.”

Si Levie, 11, ay binawian ng buhay noong Agosto 27, 2018. Siya ang ika-88 sa mga naturukan ng Dengvaxia na nakaranas ng sintomas na kasama sa common pattern of four serious adverse effects (anaphylactic allergic reaction, viscerotropism (pamamaga, paglaki at pagdurugo ng laman-loob), neurotropism (pamamaga at pagdurugo ng utak), and increase in severity of dengue disease) na sumasang-ayon sa Sanofi Declaration of Four (4) Identified and Expected Risks in its Submission for Authorization sa Food and Drug Administration (FDA) {22 Disyembre 2015} — na sumailalim sa forensic examination ng PAO Forensic Team, pagkatapos hilingin ng kanilang mga pamilya. Si Levie ay naturukan ng Dengvaxia noong Agosto 17, 2017. Makalipas ang ilang buwan mula nang mabakunahan, nagbago ang kanyang pag-uugali. Naging mainitin ang kanyang ulo at mabilis siyang mainis dahil sumasakit diumano ang kanyang ulo.

Bandang Agosto 21, 2018, napansin ng kanyang mga magulang na siya ay nilalagnat.

Noong Agosto 24, 2018, dumaing siya ng pananakit ng tiyan at ulo. Nagsusuka rin siya kaya isinugod siya ng kanyang mga magulang sa isang ospital sa Quezon City. Sa emergency room, ipinaalam ng kanyang mga magulang na nabakunahan siya ng Dengvaxia. Kinuhanan siya ng dugo at napag-alaman na negative naman diumano siya sa Leptospirosis. Maya-maya, sinabihan sila na kailangan siyang ma-admit dahil mayroon umano siyang Dengue Shock Syndrome. Noong nasa kuwarto na si Levie, nagsuka siya ng dugo. Isinailalim siya sa x-ray at kinunan din siya ng dugo para muling suriin sa laboratoryo. Hindi bumuti ang kanyang kalagayan at lalo siyang lumala hanggang sa dinala siya sa isang kuwarto na may aircon. Habang naroon, nagdedeliryo diumano siya at nagwawala, napakalakas niya habang siya ay sumisigaw ng kung anu-ano.

Ang petsang Agosto 27, 2018 ang naging kritikal na araw para kay Levie, at ito ay nauwi sa kanyang kamatayan. Bandang umaga, napansin ng kanyang ina na nanginginig si Levie at mataas ang kanyang lagnat. Pumunta si Aling Virgie sa nurse’s station upang sabihin ang kalagayan ni Levie, ngunit pinayuhan lamang siya na punas-punasan si Levie na siya namang ginawa niya. Pagkatapos, pinalipat sila sa ibang kuwarto dahil mayroon umanong gagamit sa inuukupa nilang kuwarto. Inilagay si Levie sa isang wheelchair para ilipat at noong naisakay siya sa wheelchair, sumakit ang kanyang mga binti dahil maliit ang wheelchair para sa kanya.

Mainit sa kuwarto na nilipatan ni Levie kaya umiyak siya nang umiyak. Siya ay nagmamakaawa na ibalik sa kuwartong pinanggalingan niya at sinabi ng kanyang ina na wala silang pera kaya hindi na siya maibalik doon. Ani Aling Virgie, “Yumuko si Levie matapos kong sabihin ‘yun at hindi na siya umimik na parang nagtampo. Hanggang sa magmakaawa siyang muli na ibalik namin siya sa malamig na kuwarto. Nagwawala siya at sinasabing doon siya mamamatay kung hindi siya maibalik sa dati niyang kuwarto.”

Kinausap si Levie ng kanyang ama na magpagaling siya. Pagkatapos nu’n, sunud-sunod ang pagdumi ni Levie at nagreklamo ito na masakit ang batok niya at nahihilo siya.

Niyakap ni Aling Virgie ang kanyang anak hanggang sa napansin niyang nahihirapan nang huminga si Levie.

Nagsabi si Levie na tawagin ang doktor kaya dali-daling tumakbo si Aling Virgie sa nurse’s station at tinawag ang doktor para tulungan ang kanyang anak. Pagdating ng doktor, sinabi ni Levie na nahihilo siya at masakit ang ulo, at nagsisigaw na parang nagwawala. Dahil dito, umalis ang doktor at may kinuha, nahirapan nang huminga si Levie. Nilagyan siya ng tubo at sinubukan naman siyang i-revive ng mga nars at doktor, subalit hindi na nakayanan ni Levie ang kanyang sakit at tuluyan na siyang iginupo nito.

Malungkot na pagsasalaysay ng mga magulang ni Levie, “Napakasakit para sa amin ang biglang pagpanaw ni Levie. Namatay ang aming anak dahil sa Dengue Shock Syndrome, samantalang siya ay nabakunahan ng anti-dengue. Sa papaanong paraan na siya nagkaroon ng dengue, gayung siya ay may bakuna na pangontra rito? Hindi namin akalain na ito rin ang magiging ugat ng kanyang maagang kamatayan. Dengvaxia vaccine lamang ang kakaibang gamot na itinurok sa aming anak bago siya dapuan ng sakit na kumitil sa kanyang buhay sa kanyang murang edad.”

Ilang ulit na rin naming narinig ang mga hinaing na katulad ng binitawan nina G. at Gng. Losanga. Kung may mga kinauukulan na manhid, nakukulitan, naiingayan o nagkakaroon ng negatibong tugon sa daing ng mga naiwan ng mga yumaong biktima ng nasabing bakuna, kami sa PAO na hinihingan nila ng tulong legal at forensic services ay patuloy silang pakikinggan at bibigyan ng kaukulang aksiyon ang kanilang mga daing.

Hindi lamang dahil ito ang mandato ng aming tanggapan kundi ito ang nararapat na gawin ng may mga konsensiya, may pagpapahalaga at malasakit sa kanilang kapwa tao.

12-anyos na nabakunahan ng Dengvaxia, nagka-acute Leukemia, nagka-bukol sa panga at paulit-ulit

sinalinan ng dugo bago namatay sa bakuna

ni Atty. Persida Rueda-Acosta - @Daing mula sa hukay | November 5, 2021

Kahit may pandemya, patuloy ang aming tanggapan sa pagpupursige na maipaglaban sa hukuman ang mga hawak naming kaso. Kabilang sa mga ito ang Dengvaxia cases.

Narito ang ilang statistical data na may kaugnayan sa nabanggit na mga kaso: 61 civil cases na ang naisampa sa husgado (as of October 28, 2021) at 157 criminal cases naman ang nai-file (as of December 11, 2020). Ang bilang ng mga yumaong mahal sa buhay na ipinasailalim ng kanilang pamilya sa forensic examination ng PAO Forensic Team ay umaabot na sa 165 (as of June 2, 2021). May mga nagnanais pa ring mag-request ng autopsy, ngunit dala ng mga limitasyon sa panahon at regulasyon na nararapat sundin, nagpasya ang mga pamilya ng yumaong mga biktima na ilibing na lang muna ang labi ng huli. Sa mga naganap naman na pre-pandemic forensic examinations ng PAO Forensic Team, kabilang sa mga ‘yun ang naisagawa na sa yumaong si Elijah Rain De Guzman.

Si Elijah Rain, 12, ay binawian ng buhay noong Setyembre 17, 2018. Siya ang ika-87 sa mga naturukan ng Dengvaxia na nakaranas ng sintomas na kasama sa common pattern of four serious adverse effects (anaphylactic allergic reaction, viscerotropism (pamamaga, paglaki at pagdurugo ng laman-loob), neurotropism (pamamaga at pagdurugo ng utak), and increase in severity of dengue disease) na sumasang-ayon sa Sanofi Declaration of Four (4) Identified and Expected Risks in its Submission for Authorization sa Food and Drug Administration (FDA) {22 Disyembre 2015} — na sumailalim sa forensic examination ng PAO Forensic Team, pagkatapos na hilingin ng kanilang mga pamilya. Si Elijah Rain ay tatlong beses naturukan ng Dengvaxia; una, noong Abril 29, 2016; pangalawa, noong Oktubre 21, 2016; at pangatlo, noong Setyembre 11, 2017 sa kanilang eskuwelahan. Ayon sa kanyang mga magulang na sina G. Jonathan at Gng. Fatima De Guzman ng Taytay, Rizal, siya ay aktibo, masayahin, masigla at malusog na bata.

Dagdag pa ng mag-asawa, “Siya ay isang atleta at naglalaro ng basketball. Hindi siya kailanman nagkaroon ng malubhang karamdaman at hindi pa naospital bukod lamang noong siya ay tatlong taong gulang dahil sa hika at nitong kamakailan kung saan siya ay malubhang nagkasakit na naging sanhi ng kanyang biglaang pagpanaw.”

Noong Nobyembre 9, 2017, nahilo at nagkaroon siya ng lagnat. Noong Disyembre 2017, nagsimula siyang mamutla. Noong Disyembre 2017, Enero at Pebrero 2018, pabalik-balik ang kanyang lagnat, pagsusuka at pananakit ng tiyan. Narito ang ilan pa sa mga pinagdaanan niya:

• Pebrero 26 at Marso 2, 2018 - Kinuhanan siya ng peripheral blood smear sa isang ospital at base sa naging resulta noong Marso 2, 2018, may blast cells diumano si Elijah Rain.

• Marso 7, 2018 - Dinala siya sa isang ospital sa Quezon City at nalaman na siya ay positibo sa blast cells, at may Rheumatic Heart Disease. Ni-rule out ang Leukemia bilang sakit niya at siya ay binigyan ng gamot para sa puso.

• Marso 17 at 23, 2018 - Base sa resulta ng bone marrow aspiration, may Acute Leukemia siya. Na-confine siya sa ospital at inuwi ng kanyang mga magulang noong Marso 23, 2018.

• Mayo 7- 17 2018 - Naospital siya ulit at nalaman na mababa ang kanyang CBC at hemoglobin. Ni-refer siya sa ibang ospital upang patingnan sa isang hema-oncologist. Nalaman na positibo siya sa blast cells; mataas ang kanyang white blood cells at siya ay sinalinan ng dugo. Namalagi siya roon hanggang Mayo 17, 2018.

• Mayo 22 - 31, 2018 - May bukol siya sa kaliwang panga. May cervical abscess diumano siya at ito ay inoperahan upang tanggalin ang bukol. Siya ay sinalinan ulit ng dugo. Na-admit siya roon hanggang Mayo 31, 2018 at ibinabalik siya kada linggo upang masalinan ng dugo depende sa resulta ng CBC niya.

• Hulyo 1 - 17, 2018 - Siya ay naospital hanggang Hulyo 17, 2018 at hindi siya nakakain hanggang Hulyo 8. Sinalinan siya ng dugo habang siya ay naka-confine.

Lalo pang lumubha ang mga nararamdaman ni Elijah Rain. Narito ang ilan sa mga detalye:

• Agosto 12, 2018 - Namaga at nagdugo ang kanyang mga gilagid. Dinala siya sa isang ospital sa Makati na mayroon diumanong Dengvaxia fast lane, subalit hindi siya nalibre sa ospital dahil ayon sa ospital, hindi konektado sa Dengvaxia ang sakit niya. Kinagabihan, inilipat siya sa isang ospital sa Ortigas. Masakit ang kanyang ulo, tiyan at lalamunan, gayundin, sinalinan siya ng dugo. Binigyan din siya ng anti-depressant dahil ayon sa doktor, nadi-depress si Elijah Rain. Lumaki ang kanyang tiyan (hanggang Agosto 24, 2018).

• Agosto 31 - Setyembre 7, 2018 - Inilipat siya sa ibang ospital. Masakit ang kanyang tiyan, nananakit at namamaga rin ang kanyang lalamunan at mataas ang kanyang white blood cells. Na-confine siya roon mula Agosto 31 hanggang September 7, 2018. Habang siya ay naka-confine, namanas ang buo niyang katawan.

• Setyembre 17, 2018 - Mataas ang kanyang lagnat. Siya ay nagtatae ng maitim at ilang beses nagsuka. Naging paisa-isa ang kanyang paghinga hanggang sa siya ay huminga ng malalim at bumula ang bibig niya. Dinala siya sa ospital at sinubukang i-revive, subalit tuluyan na siyang pumanaw at nag-umpisang lumubo.

Ayon sa mga magulang ni Elijah Rain:

“Dengvaxia vaccine lamang ang kakaibang gamot na itinurok sa aming anak. Wala sa medical history namin ang sakit na leukemia. Isa rin siyang honor student mula Nursery hanggang Grade 7. Sumasali pa siya sa mga patimpalak na may kinalaman sa journalism at teatro. Ganu’n ka-aktibo ang aming anak at naglaho ang lahat ng ito dahil maaga siyang kinuha sa amin.”

Inilapit nina G. at Gng. De Guzman ang kaso ng kanilang anak sa aming tanggapan.

Ngayon ay bahagi na ng aming laban sa hukuman ang kaso ni Elijah Rain — isa na namang buhay na nagtapos sa trahedya at dumadaing ng hustisya.