10-anyos, humaba ang biyas, lumaki ang puso at tiyan bago namatay sa Dengvaxia

ni Atty. Persida Rueda-Acosta - @Daing mula sa hukay | February 25, 2022

Sa pag-inom ng mga gamot, may inaasahang kagalingan ng katawan at kalooban ang mga taong nireresetahan at tumatanggap ng mga ito. Subalit ang mga gamot ay walang taglay na mahika o milagro, kaya may hangganan ang bisa nito. Dahil dito, may mga pagkakataon na hindi kayang agawin ng mga gamot ang buhay sa kamatayan ng pasyenteng may malalang karamdaman.

Maaari lamang nitong mabigyan ng palugit ang pasyente sa panahong kanyang ilalagi pa sa lupa.

Ganito ang nangyari kay Levon Zirine C. Santos.

Si Levon Zirine, namatay noong Nobyembre 18, 2018, ang ika-102 sa mga naturukan ng Dengvaxia at nakaranas ng sintomas na kasama sa common pattern of four serious adverse effects (anaphylactic allergic reaction, viscerotropism (pamamaga, paglaki at pagdurugo ng laman-loob), neurotropism (pamamaga at pagdurugo ng utak), and increase in severity of dengue disease) na sumasang-ayon sa Sanofi Declaration of Four (4) Identified and Expected Risks in its Submission for Authorization sa Food and Drug Administration (FDA) {22 Disyembre 2015} — na sumailalim sa forensic examination ng PAO Forensic Team, pagkatapos hilingin ng kanilang mga pamilya. Siya ay isang beses naturukan ng Dengvaxia noong Nobyembre 30, 2017 sa isang health center sa Malabon.

Ayon kay Gng. Edna, ina ni Levon Zirine, ang kanyang anak ay masayahin, masigla, aktibo at malusog na bata. Siya ay hindi pa nagkaroon ng malubhang karamdaman at hindi pa naospital, bukod lamang nang siya ay malubhang nagkasakit na naging sanhi ng kanyang pagpanaw. Gayunman, aniya, “Matapos siyang maturukan ng bakuna kontra dengue, biglang nagbago ang kanyang kalusugan.”

Noong ikalawang linggo ng Disyembre 2017, halos dalawang linggo matapos siyang maturukan ng Dengvaxia, napansin ng kanyang mga magulang na humahaba ang biyas niya. Kasabay nito ang kanyang pangangayayat at nagkaroon din siya ng ubo. Dahil dito, pinatingnan siya sa doktor at siya ay binigyan ng antibiotics. Pagdating ng 2018, nadagdagan ang kanyang mga nararamdaman at lumubha ang kanyang kalagayan na humantong sa kanyang pagpanaw.

Narito ang kaugnay na mga detalye sa nangyari kay Levon Zirine:

• Unang linggo ng Enero 2018 - Muli siyang dinala sa isang ospital sa Quezon City at isinailalim sa iba’t ibang pagsusuri at napag-alamang siya ay may pneumonia.

• Enero 30 - Isinailalim siya sa 2D Echo. Base sa resulta, lumaki ang kanyang puso at mahina ito. Sa pagdaan ng mga araw, nagpatuloy ang pangangayayat niya. Na-confine siya sa nasabing ospital sa Quezon City nang dalawang linggo.

• Marso at Abril - Lumaki ang tiyan at ari niya. Ayon kay Aling Edna, mula nang inilabas siya sa ospital noong Pebrero 2018, panay ang follow-up check-up sa kanilang anak. Ilang beses siyang isinailalim sa 2D Echo at base sa mga resulta, hindi bumuti ang kalusugan niya. Sinabihan din ng doktor ang kanyang mga magulang na bawasan ang liquid intake niya dahil bihira siyang umihi sa isang araw at kaunti ang inilalabas niyang ihi. Binigyan siya ng gamot pampaihi.

• Oktubre 2018 - Lalong lumaki ang tiyan niya. Hindi na ito lumiit pa sa kabila ng pagbawas ng kanyang iniinom.

• Nobyembre 9, madaling-araw - Nagsuka siya; muli siyang dinala sa naturang ospital at pagdating du’n, patuloy ang kanyang pagsusuka. Wala ring rehistro ang blood pressure niya pero mataas ang bilang ng kanyang pulso na umaabot ng mahigit 150 bpm. Ipinagbawal pa rin sa kanya ang pag-inom ng tubig. Masakit din ang kanyang dibdib at tiyan. In-admit siya sa ospital at nilagay sa ICU at isinailalim siya sa 2D Echo at base sa resulta ay sobrang mababa ang functionality ng puso niya. Hindi na bumuti ang kanyang kalagayan. Ang masakit na katotohanan ay kaya na lamang siya pinapainom ng gamot ay para makapiling pa siya ng kanyang pamilya nang ilang araw. Wala nang bisa ang mga gamot na ibinibigay sa kanya para mapakalma siya. Nagpatuloy ang pagrereklamo niya ng pananakit ng tiyan, dibdib at katawan.

• Nobyembre 18 - Iginupo siya ng kanyang mga nararamdaman at tuluyan na siyang pumanaw, alas-6:30 ng umaga.

Ayon sa kanyang ina,

“Napakasakit ng biglang pagpanaw ng aming anak. Isa siyang masigla, aktibo at malusog na bata, kaya nakapagtataka na matapos niyang maturukan ng Dengvaxia ay biglang nagbago ang kanyang kalusugan. Ito ay sa kabila ng sinasabi nilang ang Dengvaxia ay makapagbibigay ng proteksiyon sa kanya. Naniwala kaming makabubuti sa kanya ang bakuna, kaya pumayag kaming mabigyan siya nito.

“Naloko kami nang pinaniwala nila kaming makabubuti ang Dengvaxia sa kanya at ito lamang ang kakaibang gamot na itinurok sa aming anak.”

Isa si Levon Zirine sa mga Dengvaxia vaccinees na ang mga kaso ay inilapit sa aming tanggapan na nakaranas ng labis na paghihirap bago tuluyang pumanaw. Ayon pa sa kanyang ina, “Namayat siya nang husto at lumaki ang kanyang tiyan. Naging kaawa-awa ang hitsura ng aking anak. Ang haba ng paghihirap niya bago sumuko ang kanyang murang katawan.”

Sa trahedyang sinapit ng mga nasabing biktima dala ng pahirap sa katawan at isipan nila at ng kanilang pamilya, hustisya ang aming inilalaban. Katulong ang aming tanggapan ng mga naulilang magulang at pamilya upang makamtan nila ang katarungang inaasam at mapanagot ang mga taong nasa likod ng pagkakasakit at maagang kamatayan ng kanilang mga minamahal na anak. Nawa’y aming makamtan sa lalong madaling panahon ang inaasam nilang hustisya mula sa ating mga hukuman.

12-anyos, nagkabukol sa iba't ibang parte ng katawan at nagka-TB bago namatay sa Dengvaxia

ni Atty. Persida Rueda-Acosta - @Daing mula sa hukay | February 18, 2022

May magandang nagagawa ang mga pangarap sa ating buhay. Ito ay tila may mga pakpak na may kakayahang dalhin tayo sa mas magandang bukas. Mapalad ang mga nangangarap na may talentong maaaring magsilbing karagdagang bagwis na makatutulong sa kanila na maabot ang kanilang mga inaasam. Si Kyla Nicole Macasaquit ay kabilang sa mga kabataang nabiyayaan ng mga talento na maaari niyang maging puhunan sa pagpapaunlad sa kanyang sarili at paghahanda sa kinabukasan. Ayon sa kanyang mga magulang na sina G. Herman at Gng. Lucita Macasaquit ng Pampanga,

“Siya ay madalas sumali sa pageant at iba pang contest sa paaralan. Mahilig din siyang sumayaw at mahusay siya rito kaya ito ang kanyang ginagamit na talento sa kanyang pagsali sa mga patimpalak.”

Sa kasamaang-palad, siya ay hindi na nagkaroon ng panahon upang higit pang mapalago ang kanyang mga talento. Si Kyla Nicole,12, namatay noong Nobyembre 16, 2018, ang ika-101 sa mga naturukan ng Dengvaxia na nakaranas ng sintomas na kasama sa common pattern of four serious adverse effects (anaphylactic allergic reaction, viscerotropism (pamamaga, paglaki at pagdurugo ng laman-loob), neurotropism (pamamaga at pagdurugo ng utak), and increase in severity of dengue disease) na sumasang-ayon sa Sanofi Declaration of Four (4) Identified and Expected Risks in its Submission for Authorization sa Food and Drug Administration (FDA) {22 Disyembre 2015} — na sumailalim sa forensic examination ng PAO Forensic Team, pagkatapos hilingin ng kanilang mga pamilya. Siya ay tatlong beses naturukan ng Dengvaxia; una noong Abril 13, 2016, pangalawa noong Oktubre 18, 2016 at pangatlo noong Hunyo 14, 2017 sa kanilang paaralan. Ayon kina G. at Gng. Macasaquit, si Kyla Nicole ay masayahin, masigla at malusog na bata. Sabi pa nila,

“Siya ay hindi pa nagkaroon ng malubhang karamdaman at hindi pa naospital bukod lamang noong siya ay malubhang nagkasakit na naging sanhi ng kanyang biglaang pagpanaw.”

Matapos siyang maturukan ng Dengvaxia, nagbago ang kanyang kalusugan. Noong Nobyembre 2016, matapos ang pangalawang dose ng nasabing bakuna, nagkabukol siya sa kanang tagiliran.

Masakit diumano ito at mabilis lumaki. Noong Pebrero 2017, pinaopera ang bukol niya.

Noong Abril 2017, mayroon muling lumitaw na bukol sa kanyang kanang tagiliran. Ito ay sinundan ng paglitaw ng bukol sa kaliwang bahagi ng kanyang likod noong Agosto 2017.

Noong Oktubre 2017 naman, nagkaroon siya ng bukol sa kaliwang tagiliran. Nabawasan ang ganang kumain ni Kyla Nicole at siya ay naging bugnutin. Madalas din siyang mainitan at naiirita kapag naiinitan. Noong Disyembre 2017, siya ay nagkaroon ng ubo; pinatingnan siya sa pribadong klinika at binigyan ng gamot para sa ubo. Isinailalim siya sa x-ray rin at maayos naman ang resulta nito. Bumuti ang kalusugan niya matapos mainom ang nasabing gamot.Subalit pagdating ng 2018, nagkaroon ng problemang pangkalusugan si Kyla Nicole, ito ay lumubha at humantong sa kanyang kamatayan.

Narito ang kaugnay na mga detalye:

• Mayo - Masakit ang kalahating parte ng kanyang ulo. Sinabayan ito ng pagkahilo at pag-ubo. Namamanhid din ang kanyang mga paa.

• Hunyo - Pabalik-balik ang ubo niya at tuwing umuubo, may kasamang dugo ang kanyang plema.

• Hulyo 21 - Muli siyang dinala sa doktor at ayon sa pagsusuri, maaaring may tuberculosis (TB) siya.

• Hulyo 27 - Binigyan siya ng mga gamot kontra TB. Siya ay mas nangayayat dahil sa kawalan ng ganang kumain. Hirap na rin siyang huminga. Mula noon, madali na siyang mapagod at madalas hingalin.

• Oktubre 15 - Dinala siya sa isang ospital sa Pampanga dahil hirap siyang huminga at hindi gumagaling ang kanyang ubo. Na-confine siya roon at pagdaan ng mga araw, lalong bumagsak ang kanyang kalusugan. Palagi siyang nakayuko dahil hindi makahinga nang maayos at masakit ang lalamunan. Init na init din ang kanyang katawan. Siya ay isinailalim sa iba’t ibang pagsusuri tulad ng CT scan at x-ray. Base sa resulta, may nakitang bukol sa kanyang kaliwang baga.

• Nobyembre 3 - Muli siyang isinailalim sa x-ray at ayon sa doktor, may lamat na ang baga niya.

• Nobyembre 10 - Dahil sa mas lumalang kondisyon, sinabihan ang kanyang mga magulang na kailangang ilipat siya sa isang ospital sa Quezon City, ngunit hindi siya nailipat dahil walang bakanteng higaan. Hirap na hirap na siyang huminga at malala ang kanyang ubo. Nagreklamo rin siya ng pananakit ng likod, lalamunan at paninikip ng dibdib. Nagpatuloy ito sa mga sumunod na araw.

• Nobyembre 15 at 16 - In-intubate si Kyla Nicole. Siya ay inilipat sa ICU nang ala-1:00 ng hatinggabi ng Nobyembre 16 dahil siya ay naging kritikal. Pagsapit ng alas-3:00 ng madaling-araw, tuluyang pumanaw si Kyla Nicole. Pagkaraan ng ilang sandali matapos siyang mamatay, lumabas ang mga pantal sa kanyang katawan.

Ayon kina G. at Gng. Macasaquit,

“Napakasakit ng biglang pagpanaw ng aming anak. Naniwala kaming makabubuti sa kanya ang Dengvaxia, kaya pumayag kaming mabigyan si Kyla Nicole nito, subalit kabaligtaran ang nangyari. Naloko kami nang pinaniwala nila kaming makabubuti ang Dengvaxia vaccine sa kanya at ‘yun lamang ang kakaibang gamot na itinurok sa aming anak.”

Sa tinaguriang Dengvaxia cases na ipinagkatiwala ng aming mga kliyente, kasama na rito ang kaso ni Kyla Nicole, masasabi na ang maraming sambahayan at ang atin mismong sambayanan ay napagkaitan ng maipagmamalaking bahagi ng henerasyon na makatutulong sana sa pagpapaunlad at pagpapatatag sa mga bagay na nasimulan na, ngunit patuloy na pinagyayaman pa.

Dahil dito, wala nang ibang maaaring ihandog ang mga kinauukulan sa nasabing mga napagkaitan kundi katarungan. Gagawin ng aming tanggapan ang lahat ng paraan na naaayon sa batas upang mabigyan ng katarungan ang mga pamilyang nawalan ng mga mahal sa buhay dahil sa maling pagbabakuna. Hindi ito kalabisan, sapagkat maging ito ay kulang — hindi na maibabalik ang mga buhay na napaslang at inutang.

11-anyos, sumakit ang paa, ‘di nakalakad at nagkasakit sa puso bago namatay sa Dengvaxia

ni Atty. Persida Rueda-Acosta - @Daing mula sa hukay | February 11, 2022

Napakahalaga sa mga ospital ng pagkakaroon ng mga espesyalista sa bawat sangay ng medisina. Sila ay makatutugon sa pangangailangan ng mga pasyente, lalo na sa mga kritikal o emergency situations. Sa mga ganitong sitwasyon, alam nating napakaimportante ng bawat segundo sa pagliligtas o pag-aagaw ng buhay ng mga pasyente. Sa kasamaang-palad, sa pamilya ng mga Alfaro ng Bulacan, nang nangailangan ng cardiologist si Carl Guillier D. Alfaro, anak nina Mang Norberto B. Alfaro at Aling Virginia P. Dayao, dalawang ulit silang napagkaitan ng presensiya at serbisyo ng nasabing espesyalista sa dalawang ospital na pinagdalhan kay Carl. Kung natugunan ang pangangailangan ni Carl, nadugtungan pa kaya ng ilang panahon ang kanyang buhay kundi man ganap na naisalba ito? Hindi maiwasang maitanong ito sa kuwento ng buhay ng nasabing yumao.

Si Carl, 11, namatay noong Hulyo 19, 2018 sa isang ospital sa Bulacan, ang ika-100 sa mga naturukan ng Dengvaxia na nakaranas ng sintomas na kasama sa common pattern of four serious adverse effects (anaphylactic allergic reaction, viscerotropism (pamamaga, paglaki at pagdurugo ng laman-loob), neurotropism (pamamaga at pagdurugo ng utak), and increase in severity of dengue disease) na sumasang-ayon sa Sanofi Declaration of Four (4) Identified and Expected Risks in its Submission for Authorization sa Food and Drug Administration (FDA) {22 Disyembre 2015} — na sumailalim sa forensic examination ng PAO Forensic Team, pagkatapos hilingin ng kanilang mga pamilya. Si Carl ay tatlong beses naturukan ng Dengvaxia sa kanilang paaralan sa Bulacan. Una noong Abril 13, 2016; pangalawa noong Nobyembre 17, 2016; at pangatlo noong Hunyo 23, 2017. Ayon sa ina ni Carl,

“Pumayag akong pabakunahan ang aming anak dahil kontra-dengue infection daw ang bakuna. Sinong ina ang tatanggi na mabigyan ng proteksiyon ang kanyang anak? Sa kagustuhan kong mabigyan ng proteksiyon si Carl, pinayagan ko siyang mabigyan ng bakunang Dengvaxia.”

Gayunman, ang pangakong proteksiyon ng nasabing bakuna, ganito naman ang nangyari kay Carl. Noong pangalawang linggo ng Enero 2018, nagreklamo siya ng pananakit at pamamanhid ng mga paa, hindi rin siya makatayo. Nagtagal ito nang ilang araw, kaya hindi siya nakapasok ng paaralan hanggang sa bumuti ang kanyang kalagayan. Noong Pebrero 2018, halos isang buwan siyang hindi nakapasok dahil dinaramdam niya sa kanyang dibdib. Mula noon, nawalan na siya ng ganang kumain na naging sanhi ng kanyang pangangayayat. Napansin ng kanyang mga magulang ang mabilis at malakas na pagtibok ng kanyang puso. Dinala siya sa doktor at sinabihan sila na may rheumatic heart disease diumano si Carl. Niresetahan siya ng mga gamot, kaya noong Marso 2018 ay bahagyang bumuti ang kanyang kalagayan, ngunit madalas ang mabilis na pagtibok ng kanyang puso. Ang pagbuti ng kanyang kalusugan ay nagpatuloy mula Abril hanggang Hunyo 2018. Gayunman, humantong pa rin sa maaga at hindi inaasahang kamatayan ang buhay ni Carl. Narito ang ilan sa mga pangyayari sa mga huling sandali ng kanyang buhay:

• Hulyo 16 - Pagkagaling niya sa paaralan, hirap siyang huminga at hingal na hingal. Hindi siya makakain nang maayos; siya ay nakaupong matulog dahil hindi siya makahinga ‘pag siya ay nakahiga.

• Hulyo 17 - Hindi siya makatayo at siya ay hinang-hina.

• Hulyo 18 - Namutla siya at hingal na hingal. Nagpatuloy ito kinabukasan.

• Hulyo 19 - Isinugod siya ng kanyang mga magulang sa isang ospital sa Bulacan. Dahil sa kawalan ng cardiologist, inilipat siya sa ibang ospital doon din sa Bulacan. Sa parehong dahilan na walang cardiologist at bakas sa mukha ni Carl ang pagod dahil sa biyahe, iniuwi na lang siya. Bandang alas-8:00 ng gabi, naging balisa si Carl, naging maligalig siya na parang hindi niya alam ang kanyang ginagawa. Siya ay nahirapang huminga at hindi makapagsalita. Nang buhatin ni Mang Norberto si Carl, naramdaman niya ang paghina nito at unti-unting pagbagal ng pagtibok ng puso. Nahimatay si Carl at agad siyang isinugod sa isang ospital sa Bulacan. Pagdating doon, agad siyang isinailalim sa ECG, ngunit nakita ng mag-asawa ang pahalang na linya sa resulta ng ECG. Sinabihan sila na pumanaw na si Carl. Anang mag-asawang Alfaro,

“Napakasakit para sa amin ng biglang pagpanaw ni Carl. Gaya ng nabanggit namin, masigla, malusog at aktibong bata ang aming anak. Mahilig siyang maglaro ng sports, kaya nakapagtataka na matapos niyang maturukan ng Dengvaxia ay biglang nagbago ang estado ng kanyang kalusugan. Ito ay sa kabila ng sinasabi nilang ang Dengvaxia vaccine ay makapagbibigay ng proteksiyon sa kanya.”

Base sa kuwentong ibinahagi ng nasabing mag-asawa sa artikulong ito hinggil sa kawalan ng cardiologist sa mga ospital na pinagdalhan nila kay Carl (at katulad na mga kuwento), mayroon sanang kinakailangang paghahanda ang mga awtoridad na nagpatupad ng pagbabakuna ng Dengvaxia— tulad ng pagiging organisado at handa sa lahat ng mga pangangailangang medikal ng naturang vaccinees sa oras na sila ay may naramdaman pagkatapos ng nabanggit na pagbabakuna.

Huli na para sa mga yumao, ngunit hindi pa para sa survivors na patuloy na lumalaban sa adverse effects ng nasabing bakuna. Kaya sa paglapit sa PAO at PAO Forensic Team ng pamilya Alfaro, at sa pagtanggap namin sa kasong ito, muli naming binibigyang-diin ang kambal naming laban na ito para sa hustisya sa nasabing mga biktima.