Paninikip ng dibdib, hirap sa pagdumi at stage 5 Dengue infection, dinanas ng 11-anyos na namatay sa

Dengvaxia

ni Atty. Persida Rueda-Acosta - @Daing mula sa hukay | December 10, 2021

Ang pangalang “Emmanuel” ay may kahulugan na “Ang Dios ay sumasaatin”. Sa buwan ng taglamig o Disyembre, nagugunita ang batang si Emmanuel o si “Jesus” na isinilang sa hamak na sabsaban. Ngunit may mga magulang na may mga alaala tungkol sa pumanaw nilang mga anak na habambuhay nang magmamarka sa kanilang isipan. Ang mga gunitang ito ay kaugnay sa higit pang pahirap sa katawan at damdamin na sinapit ng nasabing mga yumao nang ang mga ito ay pilit na inaagaw ang mga sandali upang maidugtong sa kanilang mga buhay. Kabilang sa nasabing mga magulang sina G. Gualberto at Gng. Theresa Lirazan ng Makati City. Anila,

“Isang taon matapos maturukan ng bakuna kontra dengue si Emmanuel o noong Agosto 2018 nang magreklamo siya na palaging mainit ang kanyang nararamdaman kaya madalas gusto niyang maligo. Pitong araw siyang tulog, subalit nakikita lamang naming lumuluha siya habang nakapikit.”

Ang nabanggit na bata ay si Emmanuel Lirazan, 11-anyos na binawian ng buhay noong Setyembre 30, 2018. Siya ang ika-92 sa mga naturukan ng Dengvaxia na nakaranas ng sintomas na kasama sa common pattern of four serious adverse effects (anaphylactic allergic reaction, viscerotropism (pamamaga, paglaki at pagdurugo ng laman-loob), neurotropism (pamamaga at pagdurugo ng utak), and increase in severity of dengue disease) na sumasang-ayon sa Sanofi Declaration of Four (4) Identified and Expected Risks in its Submission for Authorization sa Food and Drug Administration (FDA) {22 Disyembre 2015} — na sumailalim sa forensic examination ng PAO Forensic Team, pagkatapos hilingin ng kanilang mga pamilya. Si Emmanuel ay naturukan ng Dengvaxia noong Agosto 18, 2017 sa isang health center sa Makati City. Ayon kina G. at Gng. Lirazan si Emmanuel, “Kailanman ay hindi nagkaroon ng malalang karamdaman at naospital maliban na lamang nitong kamakailan. Ngunit matapos siyang mabakunahan ng kontra dengue ay nagbago ang kanyang kalusugan.” Ang detalye nito na nangyari noong Agosto 2018 ay nakasulat sa itaas. Noong Setyembre 10, 2018, nagreklamo ng pananakit ng lalamunan si Emmanuel. Dinala siya ng kanyang mga magulang sa isang health center. Ayon sa doktor, siya ay mayroong tonsillitis kaya niresetahan siya ng Co-Amoxiclav.

Bumili at pinainom siya nito at nadagdagan pa ang mga nararamdaman ni Emmanuel sa mga sumunod na mga araw na ito ng Setyembre 2018:

• Setyembre 11 - Alas-4:00 ng madaling-araw, nagreklamo siya ng paninikip ng dibdib at naulit ito ng alas-8:30 ng umaga. May lagnat siya kaya dinala siya sa isang ospital sa Makati City. Siya ay pinakalma ng doktor at binigyan ng gamot na pampahupa ng mabilis na tibok ng puso dahil nakaranas siya ng palpitations. Ayon sa doktor, siya ay may severe tonsillitis. Ginawan sila ng referral para sa isa pang ospital sa Makati City; kapag naulit diumano ang paninikip ng kanyang dibdib ay kinakailangang madala siya sa nasabing ospital.

• Setyembre 13 - Alas-3:00 ng hapon, muling nanikip ang kanyang dibdib at dinala siya sa ospital na binanggit sa referral ng naunang ospital na pinagdalhan sa kanya. Sa nasabing ospital, siya ay sinuri at niresetahan ng gamot at pinauwi rin. Bandang alas-10:00 ng gabi, nagsuka si Emmanuel. Isinakay siya ng ambulansiya at pitong beses pa ulit siyang nagsuka ng kulay itim. Nakaramdam din siya ng pananakit ng sikmura.

• Setyembre 14 - Na-admit siya sa isang ospital sa Makati. Pagkalipas ng limang oras, pinauwi rin sila; may acid reflux lang diumano siya. Sa kanilang bahay, naramdaman ng kanyang mga magulang na malamig ang kanyang katawan. Siya ay uhaw na uhaw at palaging gustong uminom ng tubig. Hindi rin siya makatulog nang nakahiga na patag sa higaan at siya ay parang nalulunod ang pakiramdam.

Narito ang ilan pa sa mga naranasan ni Emmanuel bago siya iginupo ng kanyang mga naging karamdaman at tuluyang namatay:

• Setyembre 15 - Sumakit ang kanyang tiyan. Gusto niyang dumumi, pero wala siyang mailabas. Dalawang araw na siyang hindi makadumi, kaya isinugod muli siya sa isang ospital sa Makati at nabigyan siya ng gamot para rito. Nakadumi naman siya, ngunit kulay itim) at bumagsak ang kanyang blood pressure. Laking-gulat ng kanyang mga magulang nang sabihin ng doktor na kritikal na kanyang lagay dahil may stage 5 dengue infection umano siya. Siya ay in-intubate at dahil hindi siya tumitigil sa pagwawala, tinurukan siya ng pampakalma. Nawalan siya ng malay at nangyari ang nakasulat sa itaas tungkol sa pitong araw niyang pagkakatulog.

• Setyembre 21 at 22 - May lumabas na dugo sa kanyang tainga. Kinabukasan na niya muling naidilat ang kanyang mga mata.

• Setyembre 25 - Pabalik-balik ang kanyang lagnat. Matapos siyang suriin ng doktor, tumaas naman ang kanyang platelet count. Gayundin, siya ay nakaihi at nakadumi. Natuwa ang kanyang mga magulang dahil tumaas na ang kanyang platelet count. Kinabukasan, laking-gulat nila nang sabihan sila na kritikal na ang kondisyon ni Emmanuel.

• Setyembre 29 at 30 - Ayon sa doktor, puno na ng tubig ang kaliwang baga niya. Muling bumagsak ang kanyang platelet count at hindi na siya makaihi. Naging kritikal ang kanyang kalagayan at tuluyan siyang pumanaw noong Setyembre 30, 2018. Anang mag-asawang Lirazan, “Nakapagtataka na matapos niyang maturukan ng Dengvaxia, na dapat ay magbibigay sa kanya ng proteksiyon, bigla na lamang nagbago ang estado ng kanyang kalusugan. Hindi namin akalain na ito rin ang magiging ugat ng kanyang maagang kamatayan.”

“Napakasakit para sa aming mag-asawa ng biglang pagpanaw ng aming anak. Malambing siya at kahit nasa ika-anim na baytang na siya ay nagpapakandong pa sa amin. Pero ngayon, nawala na ang aming bunsong anak,” hinagpis pa nila na ramdam na ramdam namin ang tila sariwa pang mga sugat na iniwan sa kanila ng pagyao ng pinakamamahal nilang si Emmanuel.

Ano nga ba ang maibibigay natin sa mga magulang na sobrang nami-miss at hinahanap ang paglalambing ng kanilang yumaong anak? Wala tayong maaaring maibigay sa kanila kundi ang katarungan na nararapat para sa kanilang yumaong mahal sa buhay. Nawa ay maibsan nito ang pait na dulot ng katotohanan na ang hiling nilang lambing mula mismo kay Emmanuel ay hinding-hindi na magkakaroon ng katuparan sa buhay na ito.

2 beses naturukan ng Dengvaxia... 13-anyos, paulit-ulit na-paralyze bago namatay sa bakuna

ni Atty. Persida Rueda-Acosta - @Daing mula sa hukay | December 03, 2021

Sa tinaguriang Dengvaxia cases na hinahawakan namin, may mga magulang at iba pang mga mahal sa buhay ng mga naturukan ng nasabing bakuna na aminadong ang naturang vaccinees ay nagkaroon na noon ng karamdaman. Gayunman, hindi ‘yun humantong sa kritikal na kalagayan — sa katunayan, ito ay nalunasan. Isa sa kanila si John Paul Dumaplin, anak nina G. Nelson at Gng. Gloria Dumaplin ng Laguna. Ayon kina G. at Gng. Dumaplin,

“Noong una siyang nagkasakit, binigyan lamang ng Gatorade at K-Lyte at bumuti na ang kanyang kalagayan. Subalit nang dahil sa Dengvaxia vaccine na naiturok sa kanya ay nawala siya sa amin.”

Si John Paul, 13, binawian ng buhay noong Setyembre 26, 2018. Siya ang ika-91 sa mga naturukan ng Dengvaxia na nakaranas ng sintomas na kasama sa common pattern of four serious adverse effects (anaphylactic allergic reaction, viscerotropism (pamamaga, paglaki at pagdurugo ng laman-loob), neurotropism (pamamaga at pagdurugo ng utak), and increase in severity of dengue disease) na sumasang-ayon sa Sanofi Declaration of Four (4) Identified and Expected Risks in its Submission for Authorization sa Food and Drug Administration (FDA) {22 Disyembre 2015} — na sumailalim sa forensic examination ng PAO Forensic Team, pagkatapos hilingin ng kanilang mga pamilya. Si John Paul ay naturukan ng Dengvaxia ng dalawang beses; una noong Abril 19, 2016, at pangalawa noong Nobyembre 22, 2016 sa kanilang paaralan. Ayon sa kanyang mga magulang, bago pa man maturukan ng nasabing bakuna si John Paul ay hindi pa siya naospital bukod na lamang noong Enero 2015 nang ma-confine siya sa isang ospital sa Batangas dahil mababa diumano ang kanyang potassium level na naging sanhi ng kanyang pagka-paralyze. Siya ay niresetahan noon ng K-Lyte na gamot. Pagkatapos ng isang linggo, sinabihan sila ng doktor na maaari nang umuwi ng bahay. Anila G. at Gng. Dumaplin,

“Ang aming anak na si John Paul ay isang masayahin, masigla at malusog na bata. Kailangan lang naming i-monitor ang kanyang potassium level. Hindi na rin siya muling naospital pagkatapos maospital noong 2015. Ngunit matapos siyang mabakunahan ng kontra-dengue ay nagbago ang kanyang nararamdaman at naging madalas nang mababa ang kanyang potassium level.”

Noong Hunyo 2018, na-paralyze si John Paul. Hindi niya maigalaw ang kanyang buong katawan. Bumubuti naman ang kanyang kalagayan pagkatapos niyang uminom ng Gatorade at K-Lyte na gamot. Subalit naging pabalik-balik ang mga nasabing sintomas hanggang sa siya ay binawian ng buhay.

Dalawang araw ng Setyembre 2018 ang naging kritikal sa buhay ni John Paul. Narito ang kaugnay na mga detalye:

• Setyembre 25 - Nakaramdam si John Paul ng sobrang pag-init sa katawan. Gusto niyang maligo at punasan ng malamig na tubig ang kanyang katawan. Nagreklamo rin siya ng pananakit sa tagiliran, ulo at tiyan, at siya ay nagsuka. May mga pasa rin sa kanyang hita. Pagsapit ng hatinggabi ng nasabing araw, muli siyang na-paralyze. Isinugod siya sa isang ospital sa Cabuyao City kung saan sinuri ang kanyang dugo at nakitang mababa ang kanyang potassium level. Kailangan siyang i-confine sa Intensive Care Unit (ICU). Dahil walang ICU ang nasabing ospital, inilipat siya sa isang ospital sa Batangas City. Siya ay nanatili sa emergency room dahil walang available na kama sa ICU.

• Setyembre 26 - Hindi na siya makapagsalita. Siya ay isinailalim sa iba’t ibang pagsusuri gaya ng Electrocardiogram (ECG). Alas-11:00 ng umaga, siya naipasok sa ICU at pagsapit ng alas-3:00 ng hapon, tumirik ang kanyang mga mata. Pagsapit ng alas-5:00 ng hapon, nahihirapan na siyang huminga at naging kritikal na siya. Sinubukan siyang i-revive ng mga doktor, subalit pagsapit ng alas-6:00 ng gabi, tuluyan nang pumanaw si John Paul. Narito ang bahagi ng salaysay nina G. at Gng. Dumaplin sa sinapit na trahedya ng kanilang anak:

“Naging pabaya ang mga taong gumawa ng pagbabakuna ng Dengvaxia vaccine kay John Paul at sa iba pang mga bata. Hindi nila ipinaliwanag kung ano ang maaaring maging epekto ng nasabing bakuna kontra dengue sa kalusugan ng aming anak. Kung hindi nabakunahan si John Paul, nabubuhay pa sana siya ngayon dahil wala naman kaming nalalaman na karamdaman niya na maaaring maging sanhi nang agaran niyang pagkamatay. Kaya kinakailangang may managot sa naging kapabayaan ng mga taong nagbakuna sa aming anak. Nakakatulong siya sa amin sa araw-araw na gawain kaya nakakalungkot para sa amin nawala na lamang siya nang ganu’n.”

Hindi maitatakwil ang labis na paghihirap ni John Paul bago siya bawian ng buhay. Anang kanyang mga magulang, “Mabait siyang bata ngunit nang siya ay may sakit ay nakakapagmura siya kapag siya ay nahahawakan dala ng matindings sakit sa katawan na kanyang nararanasan.” Ang kalagayang ito at iba pang paghihirap na dinanas ni John Paul ang higit pang nagpapabigat sa dibdib nina G. at Gng. Dumaplin na iniinda nila hanggang ngayon.

Ang aming tulong legal sa PAO at forensic services ng PAO Forensic Team na kanilang hiniling ay ibinigay namin. Patuloy din ang aming pagpupunyagi na makamit ang katarungan para kay John Paul. Nawa ang mga ito ay makagaan sa kanilang pasanin hanggang sa aming matamo ang hustisyang nararapat para sa kanilang pinakamamahal na yumaong panganay na anak.

Buking sa Forensic Examination ng PAOlaman-loob at reproductive organ ng 13-anyos namatay sa

sa Dengvaxia, wala na matapos ang autopsy ng DOH

ni Atty. Persida Rueda-Acosta - @Daing mula sa hukay | November 26, 2021

Si Donita Jen Fernandez, 13, anak nina G. Edwin at Gng. Juliene Fernandez ng Quezon City, ay mahilig maglaro ng football. Noong Agosto 7, 2018, bago siya mag-track and field ay nakaramdam siya ng paninikip ng dibdib kaya hindi siya tumuloy sa pagtakbo.

Wala pang dalawang buwan ang nakaraan matapos ang pangyayaring ito, hindi lamang ang pagtakbo niya ang nahinto kundi maging ang pagpintig ng kanyang puso.

Si Donita Jen ay binawian ng buhay noong Setyembre 26, 2018. Siya ang ika-90 sa mga naturukan ng Dengvaxia na nakaranas ng sintomas na kasama sa common pattern of four serious adverse effects (anaphylactic allergic reaction, viscerotropism (pamamaga, paglaki at pagdurugo ng laman-loob), neurotropism (pamamaga at pagdurugo ng utak), and increase in severity of dengue disease) na sang-ayon sa Sanofi Declaration of Four (4) Identified and Expected Risks in its Submission for Authorization sa Food and Drug Administration (FDA) {22 Disyembre 2015} — na sumailalim sa forensic examination ng PAO Forensic Team, pagkatapos hilingin ng kanilang mga pamilya. Siya ay tatlong beses naturukan ng nasabing bakuna sa kanilang paaralan, una noong Abril 15, 2016; pangalawa noong Nobyembre 15, 2016; at pangatlo noong Hunyo 28, 2017. Ayon sa kanyang mga magulang, “Si Donita Jen ay aktibo, masayahin, masigla at malusog na bata, at walang malubhang sakit bago siya mabakunahan ng Dengvaxia vaccine. Mahilig siyang maglaro ng football, ngunit matapos siyang mabakunahan ay nagbago ang kanyang kalusugan.”

Noong Agosto 7, 2018, naganap ang pangyayaring nabanggit na sa itaas. Bumuti naman ang kanyang pakiramdam sa sumunod na araw, subalit upang mapanatag ang kanyang ina, dinala siya nito sa isang clinic sa Quezon City noong Agosto 11, 2018. Siya ay niresetahan ng gamot at patuloy namang bumuti ang kanyang kalagayan. Subalit pagdating ng Setyembre 2018, nadagdagan ang mga sintomas ni Donita Jen, naging kritikal ang kanyang kalagayan at humantong sa kamatayan. Narito ang ilan sa kaugnay na mga detalye:

• Setyembre 23 - Hindi niya malasahan ang pagkain. Aniya, para siyang busog at mabigat ang kanyang tiyan. Pinainom siya ng kanyang mga magulang ng “herbal na sambong”, subalit hindi nawala ang nararamdaman niya.

• Setyembre 25 - Namutla at nawalan siya ng ganang kumain. Labis na nanakit ang kanyang tiyan, hindi rin siya makatayo nang maayos. Pagsapit ng alas-4:00 ng hapon, dinala siya ni Aling Juliene sa isang clinic sa Quezon City at niresetahan siya ng gamot. Pagsapit ng alas-5:00 ng hapon, nagsuka siya na may kasamang dugo. Sinabihan ng doktor ang kanyang mga magulang na huwag nang bilhin ang mga nireseta at binigyan nito si Aling Juliene ng referral sa ibang ospital. Sa unang ospital na pinagdalhan sa kanya sa QC, hindi sila na-admit dahil puno. Dinala siya sa isa pang ospital sa QC, tinanggap sila at nagsuka siya nang dalawang beses na may kasamang kulay itim. Nanghina siya at sumakit ang tiyan kaya pinalagyan siya ng suwero at kinuhanan ng dugo upang suriin.

• Setyembre 26 - Nagkalagnat siya. Binigyan siya ng paracetamol at nawala naman ito. Sa pagitan ng alas-10:00 hanggang alas-11:00 ng umaga, hindi na niya makilala si Aling Juliene. Kung anu-ano na ang kanyang sinasabi at siya ay nagha-hallucinate. Sumakit ang kanyang tiyan. Sinuri siya ng doktor at sinabihan ang kanyang mga magulang na may murmur na naririnig sa kanyang puso. Pasado ala-1:00 ng hapon, nag-convulsion siya at nagsuka ng kulay berde. Mayroon ding dugong lumabas nang ipinasok ang NGT sa kanya. Alas-3:30 ng hapon, nagreklamo siya ng hirap sa paghinga at alas-6:30 ng gabi, muli siyang nag-convulsion. Sinabi ng doktor sa kanyang mga magulang na wala nang buhay ang ibabang bahagi ng kanyang katawan at tanging aparato na lamang ang bumubuhay sa kanya. Siya ay nag-agaw buhay at sinubukang i-revive, subalit pagsapit ng alas-7:00 ng gabi ay tuluyan na siyang pumanaw. Ayon sa kanyang mga magulang, “Napakasakit para sa amin ng biglang pagpanaw ng aming anak. Dengvaxia vaccine lamang ang kakaibang gamot na itinurok kay Donita Jen bago siya dapuan ng sakit na kumitil sa kanyang buhay sa murang edad.”

Nakadagdag ng bigat sa trahedyang sinapit ni Donita Jen ang isinagawang autopsy diumano ng Department of Health (DOH) sa kanyang mga labi. Ayon sa kanyang mga magulang, “Dahil palaisipan sa amin ang sanhi ng karamdaman niya, napagdesisyunan naming humingi ng tulong legal kay Atty. Persida V. Rueda-Acosta at upang isailalim muli sa Forensic Examination ang mga labi ni Donita Jen para malaman ang sanhi ng kanyang agarang kamatayan. Habang isinasagawa ng Forensic Team ng Public Attorney’s Office ang autopsy, aming napag-alaman na wala na ang internal at reproductive organ ang aming anak. Tanging utak ang natira dahil hindi kami pumayag na buksan ang kanyang ulo nang iminungkahi ito ng mga taga-DOH. Lalo kaming nanlumo nang malaman namin ito dahil hindi sumunod sa napag-usapan ang DOH hinggil sa pag-autopsy nila na tanging samples lamang ng kanyang internal organs ang kanilang kukunin. Dapat nilang panagutan ang ginawa nilang ito.”

Bilang tugon sa pamilya Fernandez sa inilapit nilang kaso ni Donita Jen sa amin, makatwiran at legal na mga hakbang na may kaugnayan sa nabanggit na pananagutan ng mga kinauukulan ang patuloy naming ibinibigay sa kanila. Sa dulo ng tunggalian sa hukuman, tulad ng patas na laro, nawa’y may magandang resulta na maipagkaloob sa yumaong football player na si Donita Jen.