‘Di alam na nabakunahan... 14-anyos, namantal ang buong katawan, namaga ang mga paa at sumuka

ng dugo bago namatay sa Dengvaxia

ni Atty. Persida Rueda-Acosta - @Daing mula sa hukay | May 27, 2022

Ang bunso ay itinuturing na beybi ng pamilya. Bilang pinakabata, karaniwang pinagtutuunan siya ng atensiyon ng kanyang mga kapamilya. Pinagsisikapan din ng kanyang mga kaanak na maibigay, hindi lamang ang mga pangunahin niyang pangangailangan kundi maging ang mga kaunting luho na makakapagpasaya sa kanya. Ngunit may mga bunso na maagang “naka-graduate” sa mga pribilehiyo na dala ng posisyon nila sa pamilya.

Sila ang mga maagang nagkaroon ng responsibilidad sa buhay o boluntaryong gumanap sa nasabing mga responsibilidad sa kanilang murang edad.

Isa si Rinz Mart Lucaba sa mga bunsong ito; masaya niyang inako ang ilang gampanin sa kanilang pamilya. Anang kanyang mga magulang na sina G. Ricky at Gng. Aileen ng Bulacan, “Siya ang aming bunso at matulungin sa aming mag-asawa at kilala siya sa aming lugar na naghahanapbuhay sa kanyang murang edad dahil sumasama siya sa akin na maglako ng tsinelas.”

Sayang lamang dahil hindi nabigyan ng pagkakataon at sapat na panahon si Rinz Mart upang madiskubre at mapagyaman ang iba pa niyang kakayahan upang higit na mapaunlad ang kanyang sarili at pamilya. Si Rinz Mart, 14, ay namatay noong Enero 2, 2019.

Siya ang ika-111 sa mga naturukan ng Dengvaxia na nakaranas ng sintomas na kasama sa common pattern of four serious adverse effects (anaphylactic allergic reaction, viscerotropism (pamamaga, paglaki at pagdurugo ng laman-loob), neurotropism (pamamaga at pagdurugo ng utak) and increase in severity of dengue disease) na sumasang-ayon sa Sanofi Declaration of Four (4) Identified and Expected Risks in its Submission for Authorization sa Food and Drug Administration (FDA) {22 Disyembre 2015} — na sumailalim sa forensic examination ng PAO Forensic Team, pagkatapos hilingin ng kanilang mga pamilya.

Ayon sa kanyang Certificate of Death, ang sanhi ng kanyang pagpanaw ay “Multi Organ Failure” (Immediate Cause); “T/C Central Nervous System Infection Prob.” (Antecedent Cause); “Bacterial Meningitis” (Underlying cause).

Mga taong 2018 at 2019 ang mga pinagdaanang kalbaryo ni Rinz Mart at kanyang pamilya bago siya binawian ng buhay noong 2019. Narito ang kaugnay na mga detalye:

• Hunyo 2018 - Nag-umpisa ang pagkahilo at pananakit ng ulo ni Rinz Mart. Naging antukin siya at madalas na natutulog.

• Agosto 2018 - Sa kasagsagan ng kontrobersiya hinggil sa mga namamatay na naturukan ng Dengvaxia, biniro ni Mang Ricky si Rinz Mart kung siya ba ay nabigyan ng nasabing bakuna. Sumagot ito na siya ay isang beses naturukan sa kanilang paaralan kasama ng ilang kamag-aral niya noong Setyembre 2017, ngunit sinabi niyang huwag mag-alala dahil malakas siya at hindi mamamatay. Ngunit sabi ni Mang Ricky, “Labis pa rin ang pag-aalala ko dahil pabalik-balik na ang pagkahilo at pananakit ng ulo ni niya.”

• Disyembre 27 at 28, 2018 - Nagkasinat siya. Bumuti ang kanyang kalagayan matapos siyang painumin ng paracetamol. Kinabukasan, Disyembre 28, muli siyang nagkalagnat.

• Disyembre 29, 2018 - Namantal ang buo niyang katawan. Sa sumunod na araw, Disyembre 30, namaga ang kanyang mga paa habang ang mga pantal niya sa katawan ay nawala. Nagsimula rin siyang sumuka ng dugo at makaranas ng pananakit ng tiyan at pagtatae. Hindi na rin siya makatayo.

• Disyembre 31, 2018 at Enero 1, 2019 - Kinumbulsiyon siya, kaya agad siyang isinugod sa isang ospital sa Bulacan, ala-1:00 ng madaling-araw at in-intubate. Ayon sa doktor, kailangan siyang masalinan ng dugo at mailipat sa ibang ospital sa Bulacan. Nailipat si Rinz Mart, alas-7:30 ng umaga. Kinuhanan siya ng dugo sa parehong paa upang isailalim sa pagsusuri. Pinalitan din ang tubo na ginamit na pang-intubate sa kanya nang hindi nalalaman ng kanyang mga magulang. Napansin ng mag-asawa na may dugo na lumalabas sa kanyang ilong at bibig. Alas-3:00 ng hapon, inilipat siya sa ICU at lalong lumala ang kondisyon niya hanggang sa sumunod na araw.

• Enero 2, 2019 - Alas-4:00 ng hapon, nawalan na ng pulso si Rinz Mart. Agad na rumesponde ang mga tauhan ng ospital at siya ay sinubukang i-revive, subalit tuluyan din siyang pumanaw, alas-4:30 ng hapon.

Anila Mang Ricky at Aling Aileen, “Napakasakit ng biglaang pagpanaw ni Rinz Mart. Siya ay malusog at maliksing bata, at kailanman ay hindi siya nagkasakit nang malubha, bukod lamang nitong kamakailan kung saan siya ay nagkasakit na naging sanhi ng kanyang pagpanaw. Kaya nakapagtataka na siya ay nagkasakit at ikinamatay pa niya ito. Ito na ang epekto ng aming pangamba dahil isa siya sa mga naturukan ng Dengvaxia. Ang masakit pa nito, hindi namin alam na siya ay naturukan kung hindi pa niya sinabi ito nang balitang-balita na ang tungkol sa bakuna.”

Si Rinz Mart ay isa sa mga bunso ng ating Inang Bayan na nasakripisyo dahil sa kawalan ng pag-iingat ng mga awtoridad sa kanyang kalusugan. Ganundin ng kawalan ng respeto sa kanyang mga magulang na higit na may karapatan na magdesisyon para sa kanilang anak na isa pang menor-de-edad.

Alinsunod sa hiling nina Mang Ricky at Aling Aileen, kabilang na rin ang kaso ni Rinz Mart sa tinaguriang Dengvaxia cases na aming ipinaglalaban. Sa masigasig naming pagtataguyod sa nasabing mga kaso, hustisya ang inaasahan naming makamtan sa dulo ng aming laban para sa nasakripisyong mga anak ng ating Inang Bayan.

11-anyos, paulit-ulit nilagnat at nagsuka, inuumpog ang ulo dahil sa sakit bago namatay sa Dengvaxia

ni Atty. Persida Rueda-Acosta - @Daing mula sa hukay | May 20, 2022

May mga pagkakataon na damang-dama ang karalitaan bilang matinding dahilan upang ang kakayahan at kalayaang magdesisyon ay isuko dahil sa isang matindi ring dahilan. Ganito ang naging sitwasyon ng magkapatid na sina Romeo at Jessica V. De Chavez, na nagpasyang magpaturok ng Dengvaxia kahit hindi pumayag ang kanilang ina na si Aling Airene ng Catanauan, Quezon. Ani Aling Airene sa kanyang salaysay, “Hindi ko pinayagan na maturukan sila ng Dengvaxia, subalit napilitan daw silang magpabakuna dahil sinabihan sila na mawawala kami sa listahan ng 4Ps kapag hindi sila magpapabakuna. Kaya kahit wala akong pahintulot, nagpabakuna ang aking mga anak dahil sa takot na mawala kami sa mga nakatatanggap ng tulong mula sa DSWD.”

Kaugnay ng nasabing pagpapabakuna, narito ang naging pahayag ni Aling Airene, partikular sa pinaniniwalaan niyang epekto nito kay Jessica: “Kaisa-isang babae at bunso pa. Malakas at masiglang bata ang aking anak bago siya maturukan ng nasabing bakuna at bago ‘yun ay hindi siya kailanman dinapuan ng malubhang sakit.”

Si Jessica, 11, ay namatay noong Hunyo 12, 2017. Siya ang ika-110 sa mga naturukan ng Dengvaxia at nakaranas ng sintomas na kasama sa common pattern of four serious adverse effects (anaphylactic allergic reaction, viscerotropism (pamamaga, paglaki at pagdurugo ng laman-loob), neurotropism (pamamaga at pagdurugo ng utak), and increase in severity of dengue disease) na sumasang-ayon sa Sanofi Declaration of Four (4) Identified and Expected Risks in its Submission for Authorization sa Food and Drug Administration (FDA) {22 Disyembre 2015} — na sumailalim sa forensic examination ng PAO Forensic Team, pagkatapos hilingin ng kanilang mga pamilya. Si Jessica ay dalawang beses naturukan ng Dengvaxia kasabay ni Romeo; una noong Mayo 5, 2016 at pangalawa noong Pebrero 22, 2017 sa isang paaralan sa Catanauan, Quezon. Si Romeo lamang ang binigyan ng Dengvaxia card. Gayunman, ani Aling Airene, “Hindi binigyan si Jessica ng immunization card, pero gumawa ang aking anak na si Romeo ng kanyang salaysay na nagpapatunay na naturukan si Jessica kasabay niya nang mga araw na nabanggit.” Pagdating ng Mayo 2017, may mga naging karamdaman si Jessica. Narito ang kaugnay na mga detalye:

• Mayo 12, 14, 2017 - Noong Mayo 12, 2017, isinugod si Jessica sa isang ospital sa Quezon dahil sa labis na pagsusuka, pagsakit ng ulo at pabalik-balik na mataas na lagnat. Ipinag-utos ng doktor na ilipat si Jessica sa ibang ospital sa Quezon noong Mayo 14, 2017 dahil hindi na nila kayang lapatan ng lunas ang mga nararamdaman niyang sakit.

• Mayo 16, 2017 - Hindi na makausap ni Aling Airene si Jessica, sapagkat hindi na siya makapagsalita dahil sa pamamaga ng kanyang dila. Nagagawa na lang niyang makatugon sa mga tanong ni Aling Airene sa pamamagitan ng pagtungo at pag-iling. Inirekomenda ng doktor na dalhin si Jessica sa Maynila upang maoperahan sa utak, ngunit hindi na ito nagawa ni AlingAirene, sapagkat pinapipirma umano siya ng nasabing doktor sa dokumentong may nakasaad na magbabayad siya ng P150,000 at ang nasabing halaga ay hindi naman umano niya kayang bayaran. Dahil dito, nanatili si Jessica sa pinaglipatan sa kanyang ospital sa Quezon. Ayon kay Aling Airene, “Si Jessica ay tumagal sa hospital nang isang buwan at sa panahong ‘yun, nasaksihan ko ang unti-unting pagbagsak ng kanyang timbang, lubos na pamamayat, pabalik-balik na lagnat at pagsusuka. May mga panahon ding iniuumpog niya ang kanyang ulo sa kama at dumadaing sa sobrang sakit nito, gayundin ang kanyang tiyan. Walang malinaw na paliwanag ang doktor kung ano ba ang naging karamdaman ni Jessica at kung bakit hindi siya gumagaling sa kabila ng patuloy na pagbibigay ng gamot sa kanya. Sa halip, lumala pa ang pagsusuka at pagdaing niya sa malubhang sakit ng ulo at tiyan.”

Pagdating ng Hunyo 12, 2017, alas-7:00 ng umaga, napansin ni Aling Airene ang labis na pangingitim ni Jessica. Napansin din niya na hirap na hirap na siyang huminga kahit siya ay may oxygen. Dahil dito, ipinatawag ni Aling Airene ang mga doktor at ginawa naman nilang bombahin ang dibdib ni Jessica upang tulungan siyang huminga. Sa kasamaang-palad, hindi na rin ito nakatulong sa bata. Sinabi ng mga doktor kay Aling Airene na ipasa-Diyos na lamang ang kanyang anak, sapagkat wala na silang magagawa upang isalba ito. Ani Aling Airene, “Inihinto ng mga doktor ang pag-revive sa aking anak at wala na akong magawa kundi panoorin ang unti-unti niyang pagkamatay. Noong ika-12 ng Hunyo 2017, alas-10:00 ng umaga, tuluyan nang binawian ng buhay si Jessica.”

Matapos mamatay ni Jessica, saka lamang nabanggit ni Romeo na naturukan siya ng Dengvaxia kasabay ng una. Sa pagkakaturok ng nasabing bakuna sa magkapatid, malinaw na nangyari na naman ang kawalan ng consent ng magulang. Bagay na nagpapakita ng kawalan ng pag-iingat ng mga taong nagpasimuno ng pagbabakuna ng Dengvaxia. Buo ang loob ni Aling Airene na ipaglaban ang nangyari kay Jessica at panagutin ang mga taong may kaugnayan sa pagbabakuna nang walang pag-iingat sa kanyang mga anak.

Bilang tugon sa kahilingan ni Aling Airene sa libreng serbisyo-legal ng aming tanggapan at forensic services ng aming Forensic Team, ang inyong lingkod, special public attorneys at forensic doctors ay masigasig na isinusulong ang kaso ni Jessica sa legal na pamamaraan. Para naman kay Romeo at mga tulad niyang survivors, nananatili kaming mapagmatyag, lalo na ang aming mga doktor, sa kanilang pangangailangang medikal upang mapangalagaan ang kanilang kalusugan na posibleng nalagay na rin sa panganib.

Nilagnat, nagka-kulani at rashes... Pamilya ng 12-anyos na namatay sa Dengvaxia

pursigidong panagutin ang mga nagbakuna

ni Atty. Persida Rueda-Acosta - @Daing mula sa hukay | May 13, 2022

May mga relasyong nagbibigay-kahulugan at kulay sa ating buhay. Ang mga relasyong ito, lalo na kung “dugo” at pinagsasaluhang pangalan ang ugat o pundasyon ay nasusubukan ng panahon at mga hamon sa buhay ang katatagan at kadakilaan. Pasado sa pagsubok na ito ang mag-ate na sina Lea at Vea, at ang buong pamilya Mirandilla ng Quezon Province. Gayunman, hindi sila nakaligtas sa trahedya na nag-iwan ng malalim at mahapding mga latay sa kanilang damdamin. Ito ang idinulot sa kanila ng maagang pagkawala sa mundo ng isa sa mga miyembro ng kanilang pamilya na si Vea.

Si Vea, 12, namatay noong Setyembre 19, 2017, ang ika-109 sa mga naturukan ng Dengvaxia na under Clinical Trial Phase 3 (WHO, Peter Smith) at nakaranas ng sintomas na kasama sa common pattern of four serious adverse effects (anaphylactic allergic reaction, viscerotropism (pamamaga, paglaki at pagdurugo ng laman-loob), neurotropism (pamamaga at pagdurugo ng utak), and increase in severity of dengue disease) na sumasang-ayon sa Sanofi Declaration of Four (4) Identified and Expected Risks in its Submission for Authorization sa Food and Drug Administration (FDA) {22 Disyembre 2015} — na sumailalim sa forensic examination ng PAO Forensic Team, pagkatapos hilingin ng kanilang mga pamilya.

Bagama’t ang mga magulang nina Lea at Vea na sina G. Rolando at Gng. Letty Mirandilla ay taga-Catanauan, Quezon, si Vea ay pumasok sa isang eskuwelahan sa Candelaria, Quezon noong siya ay nasa Grade 5, sapagkat du’n niya gustong mag-aral kasama ng kanyang Ate Lea at pamilya nito. Subalit bago siya nailipat ng eskuwelahan ay nabakunahan siya ng Dengvaxia sa dati niyang paaralan sa Catanauan. Ito ay binanggit ni Vea sa kanyang mga magulang nang magsimula siyang makaramdam ng pananakit ng ulo, tiyan at pagdurugo ng ilong noong Hunyo 2017. Nagkaroon din siya ng lagnat, kulani at rashes.

Pagkaraan nito, ayon kay G. Mirandilla,“Noong Setyembre 10, 2017, habang ako ay nasa Catanauan, Quezon, kami ay nakatanggap ng tawag mula kay Lea na si Vea ay nilalagnat, nagsusuka, dumudugo ang ilong at nagkaka-rashes. Dahil dito, inutusan namin si Lea na dalhin siya sa ospital upang masuri ng doktor.

“Sa kabila ng aming utos, ayaw magpadala ni Vea at mas ginusto niyang manatili sa bahay ng anak kong si Lea at uminom na lamang ng gamot. Ako naman ay tinatawagan ni Lea at iniuulat na umaayos naman ang pakiramdam ng bata.”

Gayunman, noong Setyembre 19, 2017, dumating sa bahay nila sa Catanauan, Quezon si Vea kasama ang kanyang Ate Lea. Pagdating pa lang nila, nakita na agad ng kanilang mga magulang na nangingitim na ang mga kuko ni Vea at siya ay nanghihina na. Tinanong nila si Lea kung bakit ganu’n ang lagay ni Vea, sinabi ni Lea na hindi niya alam dahil malakas pa ito nang umalis sila ng Candelaria at nagsimula itong maghina nang nasa tricycle na sila sa Catanauan.

Nang tanungin ng mag-asawa si Vea kung paano siya nagkasakit at kung ano ang kanyang nararamdaman at gaano na niya ito katagal nararamdaman, sinabi niyang nagsimula siyang makaramdam nito nang siya ay naturukan ng Dengvaxia. Dahil dito, agad na ipinag-utos ni G. Mirandilla na isugod na siya sa isang ospital sa Catanauan, ngunit hindi na siya umabot nang buhay sa nasabing ospital. Siya ay namatay habang nasa biyahe.

Isinalaysay ng mag-asawang Mirandilla, “Labis ang aming pagdadalamhati, hinagpis, lungkot at sama ng loob sa sinapit ni Vea. Malakas at masigla siya bago pa maturukan ng nasabing bakuna. Hindi rin siya kailanman dinapuan ng malubhang sakit, kaya sobrang sakit at sama ng aming kalooban dahil sa kapabayaan ng mga taong nasa likod ng pagbabakuna sa aming anak na hindi naman namin pinahintulutan.”

Buo ang loob ng pamilya Mirandilla na panagutin ang mga responsable sa pagkamatay ni Vea. Lumapit sila sa aming tanggapan upang mabigyan ng katarungan ang kanyang pagkamatay. Hiniling ng mag-asawang Mirandilla na hukayin ang bangkay ni Vea upang isailalim sa forensic examination upang malaman ng kanilang pamilya ang naging sanhi ng kanyang pagkamatay. Partikular din nilang hiniling ang pagsasampa ng kaukulang kasong sibil, kriminal at administratibo sa mga taong responsable sa pagkamatay ni Vea. Kaya tumalima ang inyong lingkod, kasamang public attorneys at forensic doctors sa kanilang hiling.

Sa pagpapatuloy ng aming laban sa ngalan ng mga biktima ng Dengvaxia, kung saan kabilang na ang kaso ni Vea, nagiging matatag ang aming relasyon sa kanila. Hindi man ito nakaugat sa parehong “dugo” at pangalan, ito naman ay may matatag nang pundasyon — ang aming dedikasyon na sila ay tunay na mapagsilbihan sa ngalan ng katotohanan at katarungan. Ang dedikasyon ding ito ang nagbibigay sa amin ng inspirasyon at lakas sa patuloy naming pagsagupa sa mga dambuhalang personalidad na nasa likuran ng mga kasong ito.