12-Anyos, pabalik-balik ang ubo, sipon at lagnat, nagka-pneumonia pa bago namatay sa Dengvaxia

ni Atty. Persida Rueda-Acosta - @Daing mula sa hukay | July 29, 2022

Hindi matatawaran ang pagmamahal ng mga lolo’t lola sa kanilang mga apo. Wala silang ibang hangarin kundi ang kabutihan ng mga ito. Ang pagmamahal na ito ang nagtulak sa isang lola na pabakunahan ang kanyang apo sa pag-aakalang makabubuti ito sa kanya. Ngunit may mga pagkakataon na maging ang manipestasyon ng pagmamalasakit at pagmamahal sa pagitan ng dalawang henerasyon na ito ay nauuwi sa trahedya. Ganito ang nangyari sa pamilya Acla.

Narito ang bahagi ng salaysay ni G. Edwin Acla tungkol sa kanyang anak na si Nathaniel Acla:

“Siya ay dinala ng aking nanay na si Juanita Acla sa covered court ng aming barangay upang paturukan ng nasabing bakuna. Ito ay base rin sa anunsiyo ng barangay na libreng Dengvaxia vaccine ng aming health center. Sa kagustuhan ng aking ina na mabigyan ng proteksyon laban sa dengue si Nathaniel, dinala niya ito sa covered court para mapabakunahan. Wala sa isipan namin na hindi pala ito maaasahang klase ng bakuna.”

Si Nathaniel, 12, ay namatay noong Pebrero 23, 2019. Siya ang ika-119 sa mga naturukan ng Dengvaxia na under Clinical Trial Phase 3 (WHO, Peter Smith) at nakaranas ng sintomas na kasama sa common pattern of four serious adverse effects (anaphylactic allergic reaction, viscerotropism (pamamaga, paglaki at pagdurugo ng laman-loob), neurotropism (pamamaga at pagdurugo ng utak), and increase in severity of dengue disease) na sumasang-ayon sa Sanofi Declaration of Four (4) Identified and Expected Risks in its Submission for Authorization sa Food and Drug Administration (FDA) {22 Disyembre 2015} - na sumailalim sa forensic examination ng PAO Forensic Team, pagkatapos hilingin ng kanilang mga pamilya. Si Nathaniel ay isang beses naturukan ng Dengvaxia noong Oktubre 30, 2017 sa isang covered court sa Las Piñas City, na pinangunahan ng mga taga-health center. Ayon sa kanyang mga magulang na sina G. Edwin at Gng. Jalean Acla, si Nathaniel ay masayahin, masigla, aktibo at malusog na bata. Siya ay mahilig magbisikleta at maglaro ng basketball.

Dagdag pa nila, “Noong 7-anyos ang aming anak, nagkaroon siya ng primary complex. Gayunman, pagkatapos ng gamutan ay nanatili siyang malusog at hindi na nagkaroon ng malubhang sakit. Kailanman ay hindi pa siya nagkaroon ng malubhang karamdaman na nangangailangang madala siya sa ospital, bukod nitong kamakailan kung saan siya ay malubhang nagkasakit na humantong na sa kanyang pagpanaw.”

Pagdating ng 2018, narito ang mga naramdaman ni Nathaniel:

• Pebrero - Nag-umpisa siyang magkalagnat at ubo, at naging madalas ito. Nagkaroon din siya ng mga pantal. Dinala siya sa doktor sa isang pribadong klinika at niresetahan siya ng antibiotics at paracetamol.

• Abril at Agosto 2018 - Bumalik ang kanyang pag-ubo at lagnat na sinabayan ng sipon. Pagkatapos kumain, agad siyang dumidiretso sa palikuran, na hindi naman niya kaugalian. Dinala siya sa isang klinika at siya ay isinailalim sa x-ray at normal naman ang resulta nito. Gayunman, niresetahan siya ng antibiotics at bumuti naman ang kanyang kalagayan. Noong Agosto 2018, muling bumalik ang kanyang ubo, sipon, at lagnat; muli rin siyang dinala sa klinika. Umayos naman ang kanyang kalagayan pagkatapos niyang inumin ang mga inireseta sa kanya.

• Nobyembre - Bumalik ang kanyang ubo, sipon at lagnat. Siya ay muling isinailalim sa x-ray at nalaman na siya ay may primary complex. Siya ay isinailalim sa medikasyon sa loob ng anim na buwan. Siniguro ng kanyang mga magulang na naiinom niya ang kanyang maintenance.

Noong 2019, lumubha ang kondisyon ni Nathaniel at nauwi sa kanyang pagpanaw:

• Enero 30 - Nagkalagnat siya, nanikip ang kanyang dibdib, sumakit ang kanyang ulo, tiyan at binti. Palagi niyang sinusuntok ang kanyang mga binti dahil sinasabi niyang nangangalay ang mga ito. Naging bugnutin na rin siya at bumagsak ang kanyang katawan, kaya dinala siya sa isang ospital sa Las Piñas at doon nalaman na siya ay may pneumonia. Siya ay na-admit at ginamot ang kanyang pneumonia. Gayundin, niresetahan siya ng antibiotics sa loob ng 14 na araw.

• Pebrero 14 at 21 - May pneumonia pa rin siya. Pinalitan ng doktor ng mas malakas na klase ng antibiotics ang iniinom niya. Noong Pebrero 21, 2019, lalong nanghina si Nathaniel. Nawalan siya ng ganang kumain at nagkasingaw siya sa bibig na parang bulak ang hitsura. Mabilis din ang pagtibok ng kanyang puso at siya ay hinihingal. Nanatili ang kanyang pag-ubo, sipon at lagnat. Nananakit din ang kanyang mga binti, habang ang kanyang dumi ay may pula na may laman na parang plema.

• Pebrero 22 at 23 - Hirap na siyang magsalita at lumunok ng pagkain. Noong Pebrero 23, 2019, parang nalulunod na siya dahil sa hirap sa paghinga. Siya ay in-intubate at naging kritikal ang kanyang kalagayan. Siya ay nag-agaw buhay at pagsapit ng alas-8:00 ng umaga, tuluyan nang pumanaw si Nathaniel. Ayon sa kanyang Certificate of Death, ang sanhi ng kanyang agarang pagpanaw ay “Respiratory Failure” (Immediate Cause); “Pneumonia Severe” (Antecedent Cause); “Multi Drug Resistant Tuberculosis” (Underlying Cause).

Ayon sa kanyang ama, “Napakasakit ng biglaang pagpanaw ng aming anak. Naging pabaya ang mga taong gumawa ng pagbabakuna sa kanya. Nasa trabaho kami nang nabakunahan ng Dengvaxia si Nathaniel. Ayon sa aking ina, hindi ipinaliwanag ng mga empleyado ng health center ang maaaring maging epekto ng nasabing bakuna sa kanya. Ang primary complex ay karaniwang sakit ng mga bata at nagagamot naman ito. Hindi namin pinabayaan ang kalusugan niya kahit na gumastos pa kami sa doktor at gamot. Sa pribadong klinika rin namin siya dinadala upang siguraduhing mabibigyan siya ng tamang pag-asikaso, subalit sa kabila ng paggamot sa kanya ay hindi bumuti ang kalagayan niya.”

Ginawa ng mga magulang ni Nathaniel ang lahat ng kanilang makakaya upang maisalba ang kanyang buhay, ngunit hindi naging sapat ‘yun, kaya ang laban ngayon ng mag-asawang Acla ay karugtong ng kanilang naumpisahan noon.

Hindi na maibabalik ang buhay ni Nathaniel, ngunit ang katarungang matatamo ang magbibigay-dangal sa buhay na inutang sa naganap na nasabing trahedya. Ang PAO at PAO Forensic Team na nilapitan ng pamilya Acla ay nananatiling masigasig at matibay na kasangga nila sa labang pang-hustisya.

Mga magulang sa pagrerebyu sa Dengvaxia: Hustisya sa 166 na namatay sa bakuna, ibigay muna!

ni Atty. Persida Rueda-Acosta - @Daing mula sa hukay | July 22, 2022

Nagimbal ang mga magulang sa tinaguriang Dengvaxia fiasco pagkatapos banggitin ng sinasabing infectious disease expert na si Dr. Rontgene Solante na dapat magsagawang muli ng pagrerebyu sa pagtuturok ng Dengvaxia vaccine dahil diumano sa pagdami ng kasong ng Dengue ngayon sa ating bansa. Ito lamang ang naiisip na paraan ng nasabing eksperto upang bigyang-solusyon ang pagdami ng kaso ng Dengue. Marahil ay hindi alam ni Dr. Solante kung ano na ang mga datos ng Department of Health (DOH) hinggil sa mga naturukan at naging biktima ng nasabing bakuna.

Sa mga naturang vaccinees na ang mga kaso ay hawak ng Public Attorney’s Office (PAO), 166 na ang natapos na autopsies ng PAO Forensic Laboratory Division sa pangunguna ni Dr./Atty. Erwin P. Erfe. Mayroon namang dalawang buhay sa mga ito na isinailalim din sa Forensic Examination. Ang mga bata na ito ay dumaan din sa matinding mga karamdaman; ang isa sa kanila ay nagka-severe dengue at ang isa naman ay nagkaroon ng encephalytis.

Ang nasabing 166 na mga nasawing vaccinees na hindi dumaan sa kinakailangang screening at blood test ay ang mga sumusunod:

Anjielica M. Pestilos, Zandro N. Colite, Lenard L. Baldonado, Alexzander A. Jaime, Rei Jazztine D. Alimagno, John Paul R. Rafael, Christine Mae G. De Guzman, Kristel Jean M. Magtira, Michael V. Tablate, Zarah Mae E. De Luna, Aejay O. Bautista, Leiden M. Alcabasa, Crezele Ann Joy R. Viaros, Marc-Axl D. Eboña, Jose R. Balacano, Angelica F. Pulumbarit, Erico M. Leabres, Abbie N. Hedia, Maricel S. Manriza, Charmel T. Flordeliz, Melvin Karl G. Elipane, Lea P. Delos Santos, Roshaine D. Cariño, Jansyn Art F. Bataan, Darylle I. Sagun, Wiljen B. Alcontin, John Ray B. Pintor, Clarissa A. Alcantara, Jhon Loyd S. Rodica, Ej Christian T. Apa, Jonell Dc. Dacquel, Rolando O. Malagum, Naomi J. Nimura, Adeline B. Castroverde, Shane C. Lague, Riceza L. Salgo, Lloyd D. Babia, Christine Joy G. Asuncion, John Marky F. Ferrer, Gillianne R. Vasquez, Vicente T. Arugay, Aldrin S. Hinayon. Renelyn L. Avellanosa, Enjay Ivon M. Serrano, Julius Kenneth M. Baquiran, Gladimeir S. Juevesano, Valerie S. Pagulayan, Kendrick Guico Gotoc, Francis Ivan V. Sedilla, Mark A. Secondez, Micaella Kayla S. Mainit, Philip Jude E. Ednalaguim, Aldrid B. Aberia, Marl Aaron P. Chavez, Annaliza Dl. Silverio, Kianah Mae Garces Racuya, Marlon Jay N. Lorenzo, Joaniña T. Cortes, Elezar Brigoli Jr., Julliane R. Arriola, Anthony B. Conchada, Jocelyn C. Braga, John Lloyd M. Bautista, Crystal Mae G. Gaton, Ar-Jay O. Llantero, Trishanne T. Casona, Bianca K. Martija, Kelvin M. Anten, John Harry P. Rellores, Jericho P. Espinilla, Editha G. Arguta, Arianne Reese Verchez, Marqui Rhino B. Mangligot, Charisse Anne Dc. Pascual, Eira Mae H. Galoso, Shiela Mae C. Guerra, Elizabeth E. Gelotin, Princess Edralyn F. Serrano, Ashly Nicole P. Barbacena, Kenchi B. Ocfemia, Mary Rose V. Ibadlit, Psalm Dioquino, Maribel Santos Eustaquio, Venus E. Sedilla, Ronald L. Sibayan, Razel Lalaine M. Laylay, Elijah Rain E. De Guzman, Levie R. Losanga, Gianne Marie C. Sanchez, Donita Jen C. Fernandez, John Paul R. Dumaplin, Emmanuel C. Lirazan, Angelito Amiel C. Panugan Jr., Theresa Mae Aguipo Romano, Baron Rock Jayson Miranda, King Martin Luther T. Ancheta, Julienne Kailey D. Vidallo, Akira Mae L. Zarate, Friendly G. Mendoza, Carl Guillier D. Alfaro, Kyle Nicole S. Macasaquit, Levon Zirine C. Santos, Lance Allen O. Mitra, Krizha Agonia, Mary Grace Ela Peña, Alexa P. Regalado, Justine B. Briones, Rancel Mae G. Ganancial, Vea O. Mirandilla, Jessica V. De Chavez, Renz Mart O. Lucaba, Jericho M. Azogue, Joyce Ann Brizuela, Trixie Marie Laure, Jarmie B. Alim, Sandara A. Picones, Kylie Zsarene G. Tongco, Charmelyn Jumao-As, Nathaniel Panday Acla, Zwitsal A. Samorin, Trisha Mae A. Solamo, Maegan C. Valdez, John Arvyn D. Valenzuela, Jian S. Subing-Subing, Genalyn Ababao, Jovanni Carl Y. Caidlang, Rose Al C. Magbanua, Froilan R. Amistoso, Shaira Mae G. Lomtong, Reynalyn G. Almachar, Ella V. Villanueva, Nicole B. Benaro, Erica M. Montales, Mary Joy M. Fillarca, Calvin Jhon S. Soriano, Justine C. Paule, Jerome Q. Salazar, Jhon Stephen Nepomuceno, Trisha Janelle P. Olarte, Martha T. Camonggay, Darwen P. Racal, Cyrus Dj T. Copino, Shana Marie P. Pineda, Charish T. Debutac, Harold D. Polistico Jr., Joan L. Deang, Lennon Carl A. Ribo, Jessica B. Poquiz, Shekina Venice V. Arciaga, Rb D. Tamonan, Noreen M. Labrague, Kyle Sebastian Juan Andaleon, Rhenzyl Ilustre Castillo, Diana Diola, Edwin Jan C. Bognot, Zorev L. Nayve, Maekyla S. Cruz, Ma. Vinna Mae M. Etang, Jc Albert F. Legaspi, Crisa Mae Liya Porcia, Sam Gavriel V. Mendoza, Tyrone S. Tisbe, Angela A. Cera, Dick John L. Dela Cruz, Rizza Mae J. Ribo, Aeron Dave Susana.

Ang mga survivors naman ay sina Benedict Dominguez at Mark Joseph Estandarte.

Nagsimula na ang hearing ng criminal cases sa RTC Branch 107 sa Quezon City at ang presiding judge ay si Hon. Jose Bautista, Jr. Kabilang sa sinampahan ng kaso ang dating kalihim ng DOH at 41 mga akusado. Umabot na sa 156 sa patay at dalawa sa buhay ang naisampang kasong kriminal at 106 sa patay at dalawa sa buhay naman ang naisampang civil cases sa saka ni Judge Manuel Sta. Cruz ng RTC, Branch 226, Quezon City. Ang natitira pang bilang ng biktima ay handa nang isampa sa husgado. Kaugnay ng pagsasampa ng mga kaso sa Metropolitan Trial Courts ng Department of Justice (DOJ), nakapag-utos na ang Supreme Court na ilipat ang mga ito sa nasabing Regional Trial Court na isang Family Court kung saan ang presiding judge ay si Judge Bautista, Jr.

Kaugnay nito, sumisigaw ang mga magulang na mga miyembro ng Samahan ng mga Magulang Anak ay Biktima ng Dengvaxia (SMABD) sa pangunguna nina Gng. Sumachen Dominguez at Gng. Girlie Estandarte Samonte. Sumisigaw sila kaugnay ng mga daing mula sa hukay ng mga nasawing biktima na hanggang ngayon ay humihingi ng hustisya sa naganap na trahedya kaugnay ng nasabing bakuna na experimental pa. Sabi nga ng isang magulang, bakit hindi sinabi sa kanila ang apat na serious adverse effects, ayon sa Sanofi Declaration of Four (4) Identified and Expected Risks in its Submission for Authorization sa Food and Drug Administration (FDA) {22 Disyembre 2015}? Ang naturang serious adverse effects ay ang anaphylactic allergic reaction, viscerotropism (pamamaga, paglaki at pagdurugo ng laman-loob), neurotropism (pamamaga at pagdurugo ng utak), at increase in severity of dengue disease.

Makakaasa ang sambayanan na hindi titigil ang PAO upang itanyag ang sulo ng katarungan at katotohanan upang maghari ang katarungan sa buong kapuluan.

12-Anyos, paulit-ulit nahirapang huminga dahil sa Asthma bago namatay sa Dengvaxia

ni Atty. Persida Rueda-Acosta - @Daing mula sa hukay | July 8, 2022

Ang kamatayan ay may katiyakan, kaya ito ay dapat paghandaan. Gayunman, napakasakit sa mga magulang na makitang unti-unting nawawalan ng buhay ang kanilang anak dahil sa kapabayaan ng mga dapat na nangangalaga sa kanila. Hindi nanaisin ng isang magulang na siya ang maghatid sa kanyang anak sa huling hantungan dahil magdudulot ito ng labis na sakit sa kalooban.

Ang ganitong sitwasyon ang naranasan ni Gng. Jovelyn Jumao-As ng Caloocan City sa kanyang anak na si Charmelyn Jumao-As. Ang aktibo at girl scout na si Charmelyn ay hindi inaasahang maging handa sa napakaagang pagpanaw sa edad na 12.

Ayon kay Gng. Jumao-As, si Charmelyn ay masayahin, masigla, at malusog na bata. Dagdag pa niya, “Aktibo rin siyang makilahok sa mga activities sa paaralan gaya ng pagsasayaw at sa Girl Scout of the Philippines. Kailanman ay hindi pa siya nagkaroon ng malubhang karamdaman na nangangailangang siya ay maospital, bukod nitong kamakailan kung saan siya ay nagkasakit na naging sanhi ng kanyang pagpanaw. Hindi pa rin siya nagkakaroon ng dengue bago siya mabakunahan ng Dengvaxia.”

Si Charmelyn ay namatay noong Enero 18, 2019. Siya ang ika-118 sa mga naturukan ng Dengvaxia na under Clinical Trial Phase 3 (WHO, Peter Smith) at nakaranas ng sintomas na kasama sa common pattern of four serious adverse effects (anaphylactic allergic reaction, viscerotropism (pamamaga, paglaki at pagdurugo ng laman-loob), neurotropism (pamamaga at pagdurugo ng utak), and increase in severity of dengue disease) na sumasang-ayon sa Sanofi Declaration of Four (4) Identified and Expected Risks in its Submission for Authorization sa Food and Drug Administration (FDA) {22 Disyembre 2015} - na sumailalim sa forensic examination ng PAO Forensic Team, pagkatapos hilingin ng kanilang mga pamilya. Si Charmelyn ay tatlong beses naturukan ng Dengvaxia; una noong Hunyo 24, 2016, pangalawa noong Enero 5, 2017, at pangatlo noong Agosto 3, 2017. Ang nasabing pagtuturok ay nangyari sa kanyang paaralan.

Sa iba’t ibang petsa ng Setyembre hanggang Nobyembre 2017, narito ang mga pinagdaanan ni Charmelyn bago siya binawian ng buhay:

• Setyembre 27 - Nahihirapan siyang huminga. Nangangalay din ang kanyang likod at binti at ipinahilot ito sa kanyang ina. Dahil sa labis na pag-aalala, dinala siya sa isang ospital sa Caloocan City at pagkatapos masuri ru’n, nalaman na siya ay may bronchial asthma. Siya ay na-admit sa ospital at nanatili ru’n hanggang Oktubre 1, 2017. Dahil nahihirapan siyang huminga tuwing siya ay inaatake ng asthma, binilhan na siya ng sariling nebulizer para magamit sa bahay.

• Oktubre 17 - Matapos ang isang linggo mula nang makalabas sa ospital si Charmelyn, siya ay nagkaubo at nagkasipon. Kaya sa petsang ito, muli siyang dinala sa nabanggit na ospital sa Caloocan City, at niresetahan siya ng gamot at bitamina. Bumuti naman ang kanyang kalagayan sa mga sumunod na buwan.

• Disyembre 28 at 31 - Nakaranas siya ng labis na pag-ubo at hirap siya sa paghinga. Dahil dito, muli siyang dinala sa nasabing ospital sa Caloocan City. Nanatili siya ru’n hanggang Disyembre 31, 2017. Sa mga sumunod na buwan, bahagyang bumuti ang kanyang kalagayan.

• Nobyembre 27, 2018, alas-5:00 ng madaling-araw - Muli siyang isinugod sa naturang ospital sa Caloocan City dahil sa parehong sintomas na hirap sa paghinga. Pinauwi rin sila nang alas-10:00 ng umaga. Sa kabila nito, ayon sa kanyang ina, “Nag-aalala na ako sa mga nararamdaman niya dahil sa mga nababalitaan ko na nangyayari sa mga batang nabakunahan ng Dengvaxia. Nakatatlong turok ang aking anak, subalit hindi naman nila binibigyan ng halaga ang Dengvaxia card kahit ito ay ipinakita ko.”

Pagdating ng Enero 2019, wala pang 20 araw ang mga naging huling sandali ni Charmelyn. Narito ang kaugnay na mga detalye:

• Enero 4 - Muling nagkaubo si Charmelyn. Matapos niyang mag-nebulize, bumuti ang kanyang kalagayan.

• Enero 17 hanggang 18 - Bumalik ang kanyang ubo. Nagpatuloy ito kinabukasan (Enero 18, 2019), kung saan siya ay nahirapan muling huminga at nagkasipon. Bandang alas-6:45 ng umaga, isinugod siya sa ibang ospital sa Caloocan City. Ito ay matapos siyang pilitin ng kanyang ina na dalhin sa nasabing ospital dahil ayaw niyang pumunta sa ospital. Nang mga panahong ‘yun, nagsasabi si Charmelyn na “parang torete ang kanyang ulo at parang sasabog ito.” Nabanggit din niya na “hindi niya alam kung ano ang gagawin niya.” Habang papunta sila sa nasabing ospital, nawalan ng malay si Charmelyn. Pagdating sa ospital nang alas-7:45 ng umaga, sinabi ng mga doktor na hindi na umabot nang buhay si Charmelyn. Ani Gng. Jumao-As, “Base sa kanyang Certificate of Death, namatay siya sa Pneumonia [Immediate Cause]; Bronchial Asthma [Antecedent Cause].”

Ayon pa kay Gng. Jumao-As, “Naging pabaya ang mga gumawa ng pagbabakuna sa aking anak. Ako ay inabutan lamang niya ng isang papel upang magbigay ng pahintulot hinggil sa pagtuturok sa kanya ng Dengvaxia vaccine sa kanilang paaralan. Sa pag-aakalang ito ay tulad ng mga bakuna na itinuturok sa mga bata at ito ay kontra dengue, pumayag ako. Subalit ito ay sa pag-aakala na makabubuti ang nasabing bakuna sa kanya. Hindi nila ako sinabihan sa maaaring maging epekto nito sa aking anak.”

Totoo na ang kamatayan ay may katiyakan. Ang katotohanang ito ay kailangan tanggapin na bahagi ng buhay. Subalit, ang kamatayang ang sanhi ay kapabayaan, kailanman ay hindi magiging katanggap-tanggap. Sa pamayanang ito, inaasahan ang pagkakaroon ng mataas na antas ng pagiging makatarungan, makatao, at higit sa lahat ay maka-Diyos. Bahagi ang PAO at ang PAO Forensic Laboratory sa pagbabantay at pakikipaglaban para sa pananatili kung hindi man ikatataas ng nasabing antas. Dahil dito, ang hiling ng mga kliyente namin sa mga kasong inilalapit sa amin tulad ng Dengvaxia cases, kabilang ang kaso ni Charmelyn, ay patuloy naming tatanggapin at kakalingain.

Ito ang mandato ng aming opisina at ipaglalaban namin ito, ayon sa isinasaad ng batas.