13-anyos, nagsuka, sumakit ang ulo, nagka-viral infection at tubig sa ulo bago namatay sa Dengvaxia

ni Atty. Persida Rueda-Acosta - @Daing mula sa hukay | December 23, 2022

Sa Pilipinas, ang anihan ay nasa panahon ng tag-araw. Sa ibang mga lugar naman, halimbawa sa mga bansa sa Europa, ang buwan ng Setyembre ang tinaguriang harvest month. Sa harvest month na ito ng nasabing mga kanluraning bansa, nagkaroon ng malubhang karamdaman si Jhon Stephen Nepomuceno na nauwi sa kanyang dagliang kamatayan.

Sa iba’t ibang petsa ng Setyembre 2017, naramdaman ng pamilya Nepomuceno ang unti-unting pagdantay ng karit ng kamatayan kay Jhon Stephen, hanggang sa tuluyan siyang anihin nito nang maaga at wala sa panahon.

Si Jhon Stephen, 13, ay namatay noong Setyembre 27, 2017. Siya ang ika-138 sa mga naturukan ng Dengvaxia na under Clinical Trial Phase 3 (WHO, Peter Smith) at nakaranas ng sintomas na kasama sa common pattern of four serious adverse effects (anaphylactic allergic reaction, viscerotropism (pamamaga, paglaki at pagdurugo ng laman-loob), neurotropism (pamamaga at pagdurugo ng utak), and increase in severity of dengue disease) na sumasang-ayon sa Sanofi Declaration of Four (4) Identified and Expected Risks in its Submission for Authorization sa Food and Drug Administration (FDA) {22 Disyembre 2015} - na sumailalim sa forensic examination ng PAO Forensic Team, pagkatapos hilingin ng kanilang mga pamilya. Ayon sa Death Certificate ni Jhon Stephen, ang sanhi diumano ng kanyang pagkamatay ay Tuberculous Meningitis (Immediate Cause). Siya ay naturukan ng Dengvaxia sa barangay nila sa Cebu noong Hulyo 28, 2017. Sa kalendaryo ng buhay ng pamilya Nepomuceno, ang pinakamalungkot na panahon sa kanila ay ang Setyembre 2017, kung kailan naganap ang isang trahedya kay Jhon Stephen na humantong sa kanyang pagpanaw.

Narito ang mga kaugnay na detalye:

• Unang linggo ng Setyembre 2017 - Nagkalagnat si Jhon Stephen. Madalas niyang isinusuka ang kanyang mga kinakain. Nagreklamo rin siya ng pananakit ng ulo.

• Ikalawang linggo ng Setyembre 2017 - Dahil sa mga nabanggit na naramdaman ni Jhon Stephen, pinatingnan siya ng kanyang ina na si Ma. Lourdes N. Escabas sa doktor. Isinailalim siya sa iba’t ibang uri ng pagsusuri at ayon sa doktor, mayroon siyang viral infection.

• Setyembre 11, 2017 - Dahil hindi bumuti ang kanyang kalagayan, dinala siya sa isang ospital sa Cebu. Hindi maganda ang kalagayan niya at siya ay nagwawala dahil sa labis na pananakit ng kanyang ulo, kaya in-admit siya sa nasabing ospital. Hindi nawala ang kanyang lagnat. Kung anu-ano rin ang kanyang sinasabi at hindi na niya makilala ang kanyang ina na si Gng. Ma. Lourdes. Isinailalim siya sa CT scan at base sa resulta, may mild hydrocephalus at meningitis diumano siya.

• Setyembre 13, 2017 - Inoperahan siya sa ulo upang tanggalin ang tubig na nakita ru’n. Matapos siyang maoperahan, hindi na siya muling nagising. Hindi na bumuti ang kalagayan niya sa mga sumunod na araw.

• Setyembre 27, 2017 - Sa araw na ito ay tuluyan na siyang pumanaw.

Sa salaysay ni Gng. Ma. Lourdes, sinabi niya, “Napakasakit para sa aming pamilya ng pagpanaw ni Jhon Stephen. Hindi namin akalain na babawian siya ng buhay nang napakabata. Si Jhon Stephen ay malakas, aktibo, malusog at masiglang bata. Mahilig siyang maglaro ng basketball. Kailanman ay hindi pa siya nagkasakit nang malubha at kinailangang maospital, maliban na lamang nitong kamakailan kung saan siya ay labis na nagkasakit na naging sanhi ng kanyang agarang pagpanaw.

“Labis din ang aking pangamba ngayon dahil ang isa ko pang anak na si Jhon Steven ay kasabay niyang naturukan ng Dengvaxia noong ika-28 ng Hulyo 2017.”

Ang kuwento ng yumaong si Jhon Stephen at kapatid niyang si Jhon Steven ay kuwento rin ng magkakapatid na parehong naturukan ng Dengvaxia – may mga binawian ng buhay at bagama’t may patuloy na nabubuhay ay pinangangambahan sa tuwina ang kanilang kaligtasan. Paulit-ulit man itong naririnig at naikukuwento, hindi nababawasan – sa halip ay lalo pang kumikinang – ang brilyo ng katotohanan hinggil sa nangyaring kapabayaan sa mga bata at kabataang naturukan ng nasabing bakuna.

Sapat ang aming mga ebidensya, kaya ang PAO at PAO Forensic Laboratory Division na nilapitan ng pamilya Nepomuceno at tulad nilang mga mahal sa buhay ng mga biktima ay nanatiling matibay ang paniniwala na malakas ang laban ng nasabing mga kaso sa hukuman. Anumang balakid na tatahakin ng aming tanggapan dahil sa pagtalima sa hiling na tulong legal ng mga biktima ng Dengvaxia ay aming matapang na haharapin sa ngalan ng hustisya.

Magulang ng 16-anyos na namatay sa Dengvaxia, todo-alala sa mga anak na naturukan din

ni Atty. Persida Rueda-Acosta - @Daing mula sa hukay | December 16, 2022

May mga magulang na sadyang mapalad sa pagkakaroon ng mga anak na sa murang edad pa lamang nila ay tumutulong na upang maitaguyod ang kani-kanilang mga pamilya. Kabilang sa mga magulang na ito sina G. Jimmy M. Tenebroso at Gng. Rubelyn S. Tenebroso ng Cebu. Ang kanilang anak na si Jerome Salazar ay maagang nakaisip ng paraan upang sila ay masuportahan. Nabanggit ito nina G. Jimmy at Gng. Rubelyn sa kanilang salaysay.

Anila, “Siya ay namamasada gamit ang padyak upang matulungan kaming matugunan ang aming pang-araw-araw na pangangailangan.” Sa kasamaang palad, ang pagpadyak ni Jerome ay hindi na nakatawid sa mahaba-haba at matatag na mga daan ng buhay.

Si Jerome, 16, ay namatay noong Abril 23, 2019. Siya ang ika-137 sa mga naturukan ng Dengvaxia na under Clinical Trial Phase 3 (WHO, Peter Smith) at nakaranas ng sintomas na kasama sa common pattern of four serious adverse effects (anaphylactic allergic reaction, viscerotropism (pamamaga, paglaki at pagdurugo ng laman-loob), neurotropism (pamamaga at pagdurugo ng utak), and increase in severity of dengue disease) na sumasang-ayon sa Sanofi Declaration of Four (4) Identified and Expected Risks in its Submission for Authorization sa Food and Drug Administration (FDA) {22 Disyembre 2015} - na sumailalim sa forensic examination ng PAO Forensic Team, pagkatapos hilingin ng kanilang mga pamilya. Si Jerome ay naturukan ng Dengvaxia sa kanilang barangay noong Agosto 23, 2017.

Ayon sa kanyang Death Certificate, ang sanhi ng kanyang pagkamatay ay Myocardial Failure (Immediate Cause); Rheumatic Heart Disease, In Failure, New York Heart Association Class 4, Stage C (Antecedent Cause).

Noong unang linggo ng Setyembre 2018 ay nilagnat si Jerome. Siya ay nagkaroon din ng rashes sa likod at mga binti. Siya ay pinainom ng paracetamol, subalit pabalik-balik pa rin ang kanyang lagnat at rashes. Ang mga ito ay nagpatuloy sa mga sumunod na buwan. Dahil hindi bumuti ang kanyang kalagayan, dinala siya ng kanyang mga magulang sa isang ospital sa Cebu. Isinailalim siya sa iba’t ibang pagsusuri gaya ng CBC at x-ray. Base sa resulta ng CBC, normal ito, subalit ang resulta ng kanyang x-ray ay nagpakita na mayroon siyang enlargement of the heart. Iminungkahi ng doktor na ipa-2D echo ang puso niya, ngunit hindi ito naipagawa ng kanyang mga magulang dahil hirap silang makakuha ng schedule sa isang ospital sa Cebu. Noong Disyembre 2018, hindi pa rin bumuti ang kanyang kalagayan. Nagkakaroon pa rin siya ng pabalik-balik na lagnat at rashes sa katawan.

Pagdating ng 2019, nadagdagan ang kanyang mga naging karamdaman hanggang sa bawian siya ng buhay noong Abril 23, 2019. Narito ang kaugnay na mga detalye:

• Enero - Muling sinuri si Jerome at isinailalim sa 2D echo. Base sa resulta ng 2D echo ay mayroon siyang Rheumatic Heart Disease. Siya ay tinurukan ng antibiotics at niresetahan ng mga gamot para sa kalagayan ng kanyang puso. Hindi pa rin bumuti ang estado ng kanyang kalusugan sa mga sumunod na buwan.

• Marso - Pabalik-balik na naman ang kanyang lagnat at lumitaw ang mga rashes sa kanyang katawan.

• Abril - Parehong mga sakit pa rin ang pinagdadaanan niya. Siya ay nagsusuka rin ng parang laway. Kasabay nito, nagreklamo rin siya ng pananakit ng tiyan. Namanas din ang kanyang mga paa.

• Abril 18, alas-10:00 ng gabi - Dinala siya sa isang ospital sa Cebu at in-admit siya. Siya ay isinailalim sa iba’t ibang pagsusuri. Siya ay nagkaroon na rin ng ubo. Nagreklamo siya ng pananakit ng sikmura. Ayon sa doktor, ang pananakit ng kanyang sikmura ay kaugnay sa sakit niyang Rheumatic Heart Disease.

• Abril 22, alas-8:00 ng gabi - Inilipat si Jerome sa ward section ng ospital. Siya ay nagreklamo ng pananakit ng tiyan, nagsusuka at hindi pa rin nawala ang kanyang rashes sa katawan. Bandang ala-1:00 ng madaling-araw, matapos niyang umihi, napansin ng kanyang pamilya na naghahabol na siya ng hininga. Siya ay na-CPR at in-intubate.

• Abril 23 - Sa kabila ng pagtatangka ng mga medical personnel na isalba ang kanyang buhay, nabigo pa rin sila dahil pagsapit ng alas-2:00 ng madaling-araw, tuluyan nang pumanaw si Jerome.

Ayon sa mga magulang ni Jerome, “Napakasakit para sa aming pamilya ng pagpanaw ni Jerome. Hindi namin akalain na babawian siya ng buhay nang napakabata. Siya ay malakas, aktibo, malusog at masiglang bata. Mahilig siyang maglaro ng basketball at marunong sa buhay. Kailanman ay hindi pa siya nagkasakit nang malubha at kinailangang maospital, maliban na lamang nitong kamakailan kung saan siya ay labis na nagkasakit na naging sanhi ng kanyang agarang pagpanaw.

“Ang aming anak ay nabakunahan ng Dengvaxia sa aming barangay bilang programa ng Department of Health. Ang bawat kabahayan sa aming barangay ay hinimok ng mga health workers sa amin upang makiisa sa nasabing programa at pabakunahan ng Dengvaxia ang aming mga anak. Ayon sa nangasiwa ng nasabing pagtuturok sa aming barangay, ang Dengvaxia ay bakuna kontra dengue infection. Sa pag-aakalang mainam ito sa kaligtasan ng aming mga anak, nagpasya naman kaming pabakunahan sila ng Dengvaxia.”

Ang pagdadalamhati nina G. Jimmy at Gng. Rubelyn ay nadagdagan pa ng bigat dahil sa labis na pag-aalala sa dalawa pa nilang anak na sina Jinnylyn at Jimrex Tenebroso na kapwa naturukan ng Dengvaxia noong Agosto 23, 2017. Ang paghingi ng tulong nina G. Jimmy at Gng. Rubelyn sa PAO at PAO Forensic Team ay hindi lamang para kay Jerome kundi para na rin kina Jinnylyn at Jimrex.

May mga katulad na sitwasyon ang nangyayaring ito sa sambahayan nina G. Jimmy at Gng. Rubelyn sa mga kliyente ng aming tanggapan sa tinaguriang Dengvaxia cases. Kaya ang laban namin sa mga namayapang biktima ay laban din para sa surviving victims na bagama’t buhay ay may iba’t ibang karamdaman na nananatiling banta sa kanilang kalusugan. Ito ang dahilan kaya ipinaglalaban ng mga magulang ang mga kasong ito, sapagkat hindi lamang ang pagkamatay ng kanilang mga anak ang kanilang ipinaglalaban. Para rin ito sa marami pang naturukan na patuloy na nangangambang maranasan din nila ang naranasan ng mga batang namatay dahil sa bakunang Dengvaxia.

UTI at impeksyon sa utak, dinanas ng 13-anyos na namatay dahil sa Dengvaxia

ni Atty. Persida Rueda-Acosta - @Daing mula sa hukay | December 9, 2022

Ang musika at sayaw ay kabilang sa malawak at makulay na mundo ng sining. Maraming kabataan ang nasa mundong ito. Ang kinahihiligan nilang pagkanta at pagsayaw ay akma naman sa kanilang kakayahan at talento. Isa sa mga talentadong kabataan na ito ang mahilig kumanta at sumayaw na si Justine Paule, anak nina G. Francis at Gng. Ligaya Paule ng Pampanga. Sa kasamaang-palad, maagang namaalam ni Justine sa mundo ng musika at sayaw, ganundin sa mundong ibabaw.

Si Justine, 13, ay namatay noong Hunyo 2, 2019. Siya ang ika-136 sa mga naturukan ng Dengvaxia na under Clinical Trial Phase 3 (WHO, Peter Smith) at nakaranas ng sintomas na kasama sa common pattern of four serious adverse effects (anaphylactic allergic reaction, viscerotropism (pamamaga, paglaki at pagdurugo ng laman-loob), neurotropism (pamamaga at pagdurugo ng utak), and increase in severity of dengue disease) na sumasang-ayon sa Sanofi Declaration of Four (4) Identified and Expected Risks in its Submission for Authorization sa Food and Drug Administration (FDA) {22 Disyembre 2015} - na sumailalim sa forensic examination ng PAO Forensic Team, pagkatapos hilingin ng kanilang mga pamilya. Ang sanhi ng kanyang pagpanaw na nakasaad sa kanyang Certificate of Death ay Septic Shock (Immediate Cause), Central Nervous System Infection (Antecedent Cause) at Urinary Tract Infection (Underlying Cause). Si Justine ay tatlong beses naturukan ng Dengvaxia sa kanilang paaralan sa Pampanga. Una, noong Abril 4, 2016; pangalawa, noong Oktubre 18, 2016; at pangatlo, noong Hulyo 18, 2017. Matapos maturukan ni Justine, maayos naman ang kanyang kalusugan, maliban lamang sa pasulpot-sulpot na pagkakaroon niya ng lagnat na naaagapan naman sa tuwing pinapainom siya ng paracetamol.

Pagkalipas ng halos dalawang taon mula noong huli siyang maturukan ng Dengvaxia o noong Mayo 3, 2019, dumaing si Justine ng pananakit ng ulo, tiyan, likod at kasu-kasuan. Pinainom siya ng paracetamol at bahagyang naibsan ang kanyang masasamang nararamdaman, subalit bumalik agad ang mga ito pagkalipas ng ilang sandali. Nang panahon na ‘yun, napansin ng kanyang ina na si Gng. Ligaya na gustung-gusto niyang naliligo at binabasa ang kanyang mga paa. Sa mga sumunod na araw, hindi bumuti ang kalagayan ni Justine at siya ay naging malungkutin. Nagbago ang kanyang ugali at naging bugnutin.

Narito ang mga naging karamdaman ni Justine noong Mayo 2019 hanggang siya ay bawian ng buhay noong Hunyo 2, 2019:

• Mayo 5 - Pinasuri siya sa isang ospital sa Pampanga dahil walang pagbabago sa kanyang mga nararamdaman. Base sa resulta, may UTI si Justine, kaya niresetahan siya ng antibiotics at in-admit sa nasabing ospital dahil siya ay naturukan ng Dengvaxia.

• Mayo 16 - Nanginginig at giniginaw si Justine, gayundin, kung anu-ano ang kanyang mga sinasabi na hindi maintindihan. Siya ay nagwawala dahil sa sakit na kanyang nararamdaman. Hindi bumuti si Justine, bagkus, lalong lumala ang kanyang masasamang nararamdaman.

• Mayo 17 - Hindi na muling nagising si Justine. Ayon sa doktor, na-comatose na siya, kaya iminungkahi na ipa-CT scan siya. Dahil dito, inilipat si Justine ng ospital. Ayon sa doktor at base sa resulta ng kanyang CT scan, namamaga ang utak ni Justine dahil sa impeksyon. Siya ay in-intubate at pagsapit ng alas-3:00 ng hapon, inilipat siya sa ICU. Nang hapon ding ‘yun, inulit ang x-ray at CT scan sa kanya. Base sa resulta, pareho pa rin ang nakita ng doktor. Hindi na muling bumuti ang kondisyon ni Justine sa mga sumunod na araw.

• Hunyo 2, alas-3:00 ng madaling-araw - Nag-agaw buhay si Justine. Sinubukan siyang i-revive ng doktor, subalit pagsapit ng alas-3:15 ng madaling-araw ay tuluyan siyang binawian ng buhay.

Anila G. at Gng. Paule sa kanilang salaysay, “Napakasakit para sa aming pamilya ng dagliang pagpanaw ni Justine. Hindi namin akalain na babawian siya ng buhay nang napakabata.

“Kailanman ay hindi pa siya nagkasakit nang malubha at kinailangang maospital, maliban na lamang nitong kamakailan kung saan siya ay labis na nagkasakit na naging sanhi ng kanyang agarang pagpanaw. Nais naming banggitin na maayos ang kalusugan ni Justine at hindi pa siya nagkakaroon ng dengue bago siya maturukan ng Dengvaxia. Walang ibang kakaiba o bagong gamot o kemikal na pumasok sa katawan niya maliban sa nasabing bakuna.”

Ang mga nabanggit sa taas ang naging dahilan para lumapit sina G. at Gng. Paule sa PAO at PAO Forensic Team. Sabi pa ng mag-asawang Paule, “Nais din naming liwanagin na hindi ipinaliwanag nang maigi sa amin kung ano ang bakunang itinurok sa aming anak. Sa katotohanan, wala kaming pahintulot nu’ng araw na binakunahan si Justine.”

Maliwanag na tulad ng napakaraming kaso sa tinaguriang Dengvaxia cases, nabalewala rin sa kaso ni Justine ang karapatang magdesisyon ng mga magulang para sa menor-de-edad nilang mga anak. Ang magulang ang higit na nakakaalam kung ang kanyang anak ay nararapat na mabigyan ng bakuna, lalo na kung ang pinag-uusapang bakuna ay bago pa lamang tulad ng Dengvaxia. Walang karapatan ang sinuman na magdesisyon para sa kanila, tulad ng nangyari sa mag-asawang Paule. Kaya naninindigan ang mag-asawang Paule na hindi nila palalagpasin ito. Sa pagtatamo ng katarungan para rito, kasama nila ang PAO at PAO Forensic Team.