Isang beses nabakunahan... 12-anyos, nagka-bulutong at cerebral palsy bago namatay sa Dengvaxia

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Daing mula sa hukay | April 14, 2023

Sa tinaguriang Dengvaxia cases na hawak ng PAO, aming nakita kung gaano kayaman sa kakayahan at talento ang nakababatang henerasyon sa ating bayan. Ang kanilang pagkasawi sa gulang na kasibulan sana ng pagpapaunlad ng kanilang mga kakayahan ay malaking kawalan sa yamang tao ng ating bayan. Kasama sa kabataang bahagi ng yamang tao nating ito na maagang nabuwis ang buhay ay si Kyle Sebastian Juan Andaleon.

Ayon sa kanyang ina na si Gng. Grace Juan ng Cavite:

“Mataas ang pangarap ng aking anak. Gusto niyang maging Engineer. Napakatalino niya at madali siyang matuto. Ang hilig niya ay bumuo ng lego at akmang-akma ito sa pangarap niyang gumawa ng mga bahay at buildings. Mahilig din siyang maglaro ng basketball, subalit hindi siya nakuha sa try-out dahil mataba siya at hindi siya masyadong makatakbo. Gayunman, nakuha siyang chess player sa kanilang eskuwelahan.”

Si Kyle Sebastian, 12, namatay noong Disyembre 29, 2019, at ika-152 sa mga naturukan ng Dengvaxia na under Clinical Trial Phase 3 (WHO, Peter Smith) at nakaranas ng sintomas na kasama sa common pattern of four serious adverse effects (anaphylactic allergic reaction, viscerotropism (pamamaga, paglaki at pagdurugo ng laman-loob), neurotropism (pamamaga at pagdurugo ng utak), and increase in severity of dengue disease) na sumasang-ayon sa Sanofi Declaration of Four (4) Identified and Expected Risks in its Submission for Authorization sa Food and Drug Administration (FDA) {22 Disyembre 2015}. Siya ay sumailalim sa forensic examination ng PAO Forensic Team, pagkatapos hilingin ng kanilang mga magulang. Si Kyle Sebastian ay isang beses naturukan ng Dengvaxia noong Nobyembre 24, 2017 sa kanilang paaralan. Sinabi ng kanyang ina sa bahaging ito ng kanyang salaysay ang sumusunod:

“Dahil maraming namamatay sa dengue, pumayag ako na siya ay mabakunahan ng Dengvaxia kahit medyo nagtaka ako kung bakit nagbigay din ng Dengvaxia vaccine sa eskuwelahan nila na isang pribadong paaralan. Hindi na ako nag-usisa dahil alam ko naman na delikadong sakit ang dengue at sa kagustuhan ko na maligtas siya ay pumayag akong mabakunahan siya dahil wala namang sinabi ang mga nagturok noon na maaaring magdulot ng malalang kumplikasyon ang Dengvaxia.”

Halos dalawang buwan matapos maturukan si Kyle Sebastian, palaging masakit ang kanyang ulo, subalit inakala ni Gng. Grace na ito ay dahil mahilig lamang siyang maglaro ng gadgets at pumupunta sa pisonet. Patuloy ang pagsakit ng kanyang ulo sa mga sumunod na buwan at tulad ng dati, binibigyan siya ng paracetamol.

Mula Disyembre 5, 2018 hanggang sa namatay si Kyle Sebastian noong Disyembre 29, 2019, narito ang kaugnay na mga detalye sa nangyari sa kanya:

• Disyembre 5, 2018 - Nagkaroon siya ng bulutong at nawalan ng ganang kumain dahil madalas na sumasakit ang ulo niya.

• Disyembre 13, 2018; Enero 3, 2019; Pebrero 19, 2019; Mayo 2019 - Limang araw na siya ay may bulutong. Dinala siya ng kanyang pamilya sa isang ospital dahil nawalan siya ng malay. Na-comatose siya at inilipat ng ospital. Nagkamalay siya sa nasabing ospital noong Enero 3, 2019. Nanatili siya sa nasabing ospital hanggang Pebrero 19, 2019, kung saan siya ay na-discharge na. Subalit makalipas ang apat na araw, ibinalik siya sa ospital. Pabalik-balik sila ru’n, at isang buwan ang bibilangin bago sila makalabas. Naging parang tahanan na nila ang nasabing ospital dahil halos du’n na sila nakatira hanggang matapos ang Mayo 2019.

• Hunyo 2019 - Hindi na na-confine si Kyle Sebastian, subalit bed-ridden na siya at hindi na siya nakakausap dahil nagkaroon siya ng Cerebral Palsy Grade 2 nang siya ay magising mula sa pagka-comatose.

• Oktubre 2019 - Nagsimula siyang mag-therapy para sa Cerebral Palsy. Lumilingon lamang siya kung tinatawag ang kanyang pangalan. Du’n na lamang sila sa bahay nanatili at dinadala na lamang nila sa ospital para sa kanyang therapy.

• Disyembre 13 at 21, 2019 - Dinala siya sa ospital dahil siya ay nag-seizure. Kumonsulta ang kanyang pamilya sa nutritionist at nalaman nila na nagkaroon siya ng ulcer, kaya pina-admit siya sa ospital. Nanatili sila ru’n hanggang Disyembre 21, 2019.

• Disyembre 24, 2019 - Nagtae at nagsuka si Kyle Sebastian, kaya ibinalik siya sa ospital, at nakita na siya ay sobra nang dehydrated. Sinalinan muli siya ng dugo. Sa laboratory examination niya, normal naman lahat, subalit namamaga na ang kanyang mga paa.

• Disyembre 27, 2019 - Namaga ang kanyang mukha at hirap na hirap na siyang huminga at madalas niyang titigan si Gng. Grace. Siya ay umiiyak na para bang sinasabi niya sa kanyang ina na hindi na niya kaya. Sinasabihan siya ng kanyang ina na kaya niya ‘yun at labanan niya, subalit si Kyle Sebastian ay hirap na hirap nang huminga.

• Disyembre 29, 2019 - Napansin ni Gng. Grace na wala na siyang hininga, kaya tumawag siya ng mga nurse at doktor, subalit kahit ano’ng gawin nila ay hindi na nila na-revive si Kyle Sebastian hanggang sa siya ay tuluyang pumanaw.

Ani Gng. Grace, “Napakalaking palaisipan para sa akin na magkasakit nang malala si Kyle Sebastian. Mula sa pagiging mataba at malusog na bata, pumanaw siyang buto at balat na lang.

Napakadali lamang naglaho ang lahat ng pangarap ng aking anak at dahil dito, humingi kami ng tulong sa Public Attorney’s Office (PAO) para isailalim siya sa Forensic Examination para malaman ko ang tunay na dahilan ng biglaang pagkamatay niya. Kasama sa aking hiling sa PAO ay ang mabigyan ako ng tulong legal para maipaglaban ko ang kamatayan ni Kyle Sebastian.”

Ang palaisipan na inihahanap ng kasagutan at ang katarungang inihahanap ng katuparan ng pamilya ni Kyle Sebastian ay aming tinutugunan sa abot ng aming makakaya. Sa bawat papel na aming isinusumite sa mga kinauukulan para maisampa sa hukuman ang kanilang mga hinaing ay pinag-aaralang mabuti para maipaintindi ang naging epekto ng Dengvaxia sa katawan ng mga naturukan nito. May limitasyon ang kakayahan ng tao, kaya kasabay ng aktuwal na pagsulong ng mga kaso ni Kyle Sebastian at tulad niyang mga biktima, kami ay patuloy ding nagsusumamo sa Maykapal na sa dulo ng labang ito, tamuhin nila Kyle Sebastian ang nararapat na hustisya para sa kanila.

14-anyos, nagka-leukemia at 2 beses nag-seizure bago namatay sa Dengvaxia

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Daing mula sa hukay | March 31, 2023

Sa tinaguriang Dengvaxia cases na hawak ng aming tanggapan, marami kaming nalamang kuwento ng mga bata at kabataan na hitik na hitik sa magaganda at mabubuting katangian. Sa kasamaang-palad, hindi na lumawig at umabot sa maunlad na kinabukasan ang kanilang kahusayan.

Isa sa kanila si Noreen Martinez Labrague. Ayon sa kanyang ina na si Gng. Zenaida Martinez Pardiñan ng Caloocan City, “Siya ay malusog at maliksing bata. Mahilig siyang maglaro ng badminton. Kailanman, hindi pa siya nagkasakit nang malubha nito lamang siya na-ospital dahil sa pagkakaroon ng malubhang sakit na nagresulta ng kanyang agarang kamatayan. Hindi rin siya nagka-dengue infection. Sa katunayan, siya ay may magandang pangangatawan at matangkad siyang bata. Matayog din ang pangarap ng aking anak.”

Si Noreen, 14, ay namatay noong Disyembre 26, 2019. Siya ang ika-151 sa mga naturukan ng Dengvaxia na under Clinical Trial Phase 3 (WHO, Peter Smith) at nakaranas ng sintomas na kasama sa common pattern of four serious adverse effects (anaphylactic allergic reaction, viscerotropism (pamamaga, paglaki at pagdurugo ng laman-loob), neurotropism (pamamaga, at pagdurugo ng utak), and increase in severity of dengue disease) na sumasang-ayon sa Sanofi Declaration of Four (4) Identified and Expected Risks in its Submission for Authorization sa Food and Drug Administration (FDA) {22 Disyembre 2015} - na sumailalim sa forensic examination ng PAO Forensic Team, pagkatapos na hilingin ng kanilang mga pamilya.

Dalawang beses umano siyang naturukan ng Dengvaxia.

Siya ay dalawang beses naturukan ng Dengvaxia. Una, noong Agosto 29, 2017 sa isang barangay health center sa Caloocan City, at pangalawa noong Pebrero 2018 sa kanilang paaralan sa Caloocan City din. Sa pagkabakuna kay Noreen at kapatid nito, narito ang bahagi ng salaysay ni Gng. Zenaida, “Siya ay naturukan ng Dengvaxia sa kanyang paaralan kahit wala akong pahintulot dahil nalaman ko ang mga hindi magandang epekto ng bakuna at dahil wala na akong magawa sa nauna niyang bakuna, sinabi ko na tama na ‘yung isang bakuna. Subalit, sa kasamaang-palad, naturukan pa rin siya ng pangalawa. Bukod kay Noreen, naturukan din ang isa ko pang anak na si Noel Jr. Martinez Labrague ng Dengvaxia ng 1 beses. Magkasama silang naturukan sa aming barangay health center, Malaria, Caloocan City.”

Sa iba’t ibang petsa ng 2019, narito ang ilan sa mga pinagdaanang hirap ni Noreen bago siya pumanaw noong Disyembre 26, 2019;

• Mayo - Nag-umpisang magkalagnat si Noreen, ngunit nawawala naman tuwing umiinom siya ng paracetamol.

• Agosto - Nang magkaregla si Noreen, ito ay pabalik-balik.

• Setyembre 2 - Dahil ilang linggo nang pabalik-balik ang kanyang regla, dinala siya ni Gng. Zenaida sa isang ospital, at base sa pagsusuri, mababa ang platelet count niya. Inulit ang pagsusuri sa kanyang dugo at ayon sa doktor, may infection sa dugo ni Noreen, at posibleng may leukemia siya. Maputla ang kanyang mga labi at may mga red spots sa kanyang kaliwang binti at pasa sa kanyang parehong binti.

• Setyembre 3 - Sinalinan siya ng dugo dahil hindi pa rin nawala ang kanyang pagdurugo.

• Setyembre 7 at 12 - Nag-request ng bone marrow test para sa kanya. Noong Setyembre 12, tiningnan siya ng OB-GYNE, at niresetahan ng pills, pampatigil ng pagdurugo.

• Setyembre 16 at 17 - Base sa resulta ng bone marrow test, may Acute Myeloid Leukemia (AML) siya. Kinabukasan, nag-umpisa siyang mag-chemotherapy. Ngunit dahil bumababa ang dugo niya, isinailalim ulit siya sa blood transfusion at itinigil ang chemotherapy.

• Oktubre 22 - Siya ay na-discharge sa ospital upang magpalakas muna sa kanilang bahay.

• Nobyembre 2 - Muling isinagawa ang chemotherapy cycle niya. Nahihilo siya sa tuwing natatapos ang kanyang chemotherapy. Lagas na rin ang buhok niya at hirap na siyang maglakad. Madalas siyang magreklamo ng pananakit at pangangalay ng kanyang mga binti.

• Nobyembre 21 - Na-discharge siya sa ospital, ngunit may kaunting pagdurugo pa rin siya idinaraing

• Disyembre 1 at 10 - Lumalala na naman ang pagdurugo niya. Muli siyang sinalinan ng dugo dahil bumaba na naman ito. Noong Disyembre 10, sumailalim siya ultrasound at nakita na lumala ang impeksyon sa kanyang dugo, at nakaranas din siya ng LBM.

• Disyembre 17 - Namamanas na ang kanyang mukha, mga kamay at paa.

• Disyembre 18 - Pinalitan ng kanyang OB-GYNE ang kanyang pills ng mas malakas na gamot para pampatigil ng kanyang pagdurugo. Siya ay naging lupaypay na rin.

• Disyembre 24 at 25 - Nag-seizure siya. Sinundan ito ng dalawa pang seizures, alas-3:00 ng madaling-araw at alas-8:00 ng umaga noong Disyembre 25. Bandang ala-1:00 ng hapon, na-CPR siya at na-intubate. Pagsapit ng alas-7:00 ng gabi, inilipat siya sa ICU at kritikal na ang kalagayan.

• Disyembre 26 - Pagsapit ng pasado alas-6:00 ng umaga,tuluyan nang pumanaw si Noreen.

Ayon sa kanyang ina, “Napakasakit ng dagliang pagpanaw ng aking anak. Dahil dito, humingi kami ng tulong sa Public Attorney’s Office (PAO) para isailalim si Noreen sa Forensic Examination para malaman namin ang tunay na dahilan ng kanyang biglaang pagkamatay.

Kinakailangan kong gawin ito upang matahimik ang aking kalooban. Kasama sa aking hiling sa PAO ay ang mabigyan ako ng tulong legal para maipaglaban ko ang kamatayan ng aking anak. Hindi makatarungan na siya ay namatay nang napakabata.”

Nakapanghihinayang ang buhay ng mga batang naturukan ng Dengvaxia na inaasahan sanang magliligtas sa kanila laban sa sakit. Subalit, iba ang naging dulot nito, sapagkat hindi ito pinag-aralang mabuti ng mga taong dapat nangangalaga ng kalusugan ng sambayanan.

Kaya naman ang mga kahilingan na katulad ng kay Gng. Zenaida ay hindi lamang namin dagliang tinutugunan, patuloy din namin silang tinutulungan at ipinaglalaban hanggang sa Kataas-taasang Hukuman, kung kinakailangan makamtan lamang ang katarungan.

Pamilya ng mga namatay sa hazing, patuloy na aalalayan ng Pao

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Daing mula sa hukay | March 24, 2023

Sadyang napakatibay ng koneksyon na nag-uugnay sa mag-ina, maging sa buhay na ito o sa kabilang buhay. Ang kawalan ng kapanatagan ng yumaong si Reymarc Rabutazo, 18, na dating estudyante at pinaniniwalaang namatay dahil sa hazing ay ramdam na ramdam ng kanyang ina na si Gng. Marycarh Rabutazo ng Laguna, sa tila pinagsasaluhan nilang mag-ina ang damdamin na parehong bumabaon nang hindi mapantayang hapdi sa kanilang mga dibdib.

Napakasakit para sa isang ina na mawalan ng anak, sapagkat inalagaan at minahal niya ito nang lubos. Ang hangarin ng isang ina ay palaging nasa maayos na kalagayan ang kanyang anak. Ito ang laman ng kanyang mga dasal sa araw-araw na dumaraan. Kaya ang pagkawala ng isang anak ay nagbibigay ng labis na kalungkutan para sa isang ina, tulad ni Gng. Marycarh Rabutazo. Aniya, “Sobrang sakit, nagsosolo naming anak iyon. Humantong sa time na gusto ko nang magpakamatay.

Dinadaan ko na lang sa pagdadasal at pagsisimba-simba. Dumaan ang COVID-19, hindi man lang siya nagkasipon, hindi nagkasakit, tapos ito ang mararanasan niya.”

Nang makita niya si Reymarc sa isang ospital sa Pakil, Laguna, diumano ito ay isa nang malamig na bangkay. Ang trahedyang sinapit ni Reymarc ay nagsimula noong Marso 19, 2022. Nang araw na ‘yun, bandang alas-4:00 ng hapon, nagpaalam si Reymarc na pupunta siya sa kanyang lola na si Nanay Abet. Napag-alaman mula sa mga testigo na sa kaparehong petsa ng Marso 19, 2022 ang unang araw ng hazing rites ng isang fraternity na sasalihan diumano ni Reymarc.

Kinabukasan, Marso 20, 2022, alas-5:00 ng hapon, marami nang missed calls at chats si Gng. Rabutazo, na isinugod sa ospital sa Pakil, Laguna si Reymarc, mas kilala sa palayaw na “RR”. Pagdating ni Gng. Rabutazo sa nasabing ospital, patay na ang pinakamamahal niyang anak.

Ayon sa medico-legal report ang cause of death ay subdural hemorrhage secondary to blunt head trauma.

Kaugnay sa nangyari kay Reymarc, nakasampa na sa Regional Trial Court, Branch 91 ng Sta. Cruz Laguna, ang kaso na violation ng Anti-Hazing Act. laban sa mga pinaghihinalaang sangkot sa hazing. Labing-dalawa na ang nakakulong, samantalang may inihahabol pa na tatlong sasampahan ng kaso batay sa karagdagdang testimonya ng mga testigo. Sila ang mga opisyales ng nasabing fraternity. Samantala, ang cellphone ni Reymarc ay nawawala at hindi na naibalik. Ang gadget na ito sana ay mapagkukunan ng mga impormasyon na magbibigay-linaw, magsisilbing matibay na ebidensya, at magiging isa sa mga susi na makapagbubukas ng pinto tungo sa katarungang ipinaglalaban para kay Reymarc.

Matibay ang paninindigan ni Gng. Rabutazo na nararapat managot ang mga sangkot sa kamatayang sinapit ng kanyang anak. Kaya nagpasaklolo siya sa inyong lingkod at sa Public Attorney’s Office (PAO) na agad naming tinugunan, at patuloy na tinutulungan si Gng. Rabutazo at kanyang pamilya. Sarado na ang pintuan ng aming Tanggapan sa mga nais singilin ni Gng. Rabutazo – mula sa amin ay walang tulong na maaasahan ang mga nambugbog, pumaslang, gumawa ng krimen laban kay Reymarc. Ito ay ayon sa first come-first served basis na polisiya ng PAO. Bilang Punong Manananggol Pambayan ay kailangan kong ipatupad ang mandato ng aming tanggapan na hawakan ang mga criminal cases kahit na ‘yung may malakas na ebidensya ng pagkakasala sa batas. Kung may sala, tamang parusa lamang ang dapat na maibigay sa kanila, at kung wala naman, dapat na sila ay lumaya.

Ngunit sa kaso ni Reymarc at iba pang tulad nito na mga kaso ng pambubugbog at pananakit na sadyang nakamamatay, aaminin ko na bilang isang ina rin, ako ay nagpapasalamat na ang aming tanggapan ay may first come-first served basis policy na ngayon ay legal na dahilan upang ang mga kaso ng sangkot sa hazing ay huwag na naming mahawakan. Puso sa puso – ina sa ina, ang aking masasabi, “Paano kung anak mo iyong pinatay sa hazing? Hindi napatay iyan, pinatay!”

Abangan dito sa Daing Mula Sa Hukay ng BULGAR ang marami pang mga magulang at kamag-anak na naglalakas-loob na humanap na hustisya laban sa kamatayan sa hazing.