4Ps member na required umano magpabakuna, 16-anyos na 3 beses naturukan ng Dengvaxia, patay!

ni Atty. Persida Rueda-Acosta - @Daing mula sa hukay | July 28, 2023

Walang duda na ang Pantawid Pamilyang Pilipino Program (4Ps) ay may malaking kontribusyon sa pagsugpo ng kahirapan sa ating lipunan. Ang 4Ps ay isang kilalang conditional cash transfer program ng ating pamahalaan para pinakamahihirap nating mga kababayan.

Isa sa mga kondisyon para sa mga maralitang pamilyang Pilipino upang sila ay makatanggap ng cash grants ay ang pagpasok ng kanilang mga anak sa eskuwelahan na magkaroon ng regular health check-ups, mamo-monitor ang kanilang paglaki, at makatanggap ng mga bakuna.

Nakakalungkot isipin na bagama’t lubos ang pasasalamat ng Pamilya Ribo ng Rizal sa 4Ps, ang kanilang alaala tungkol dito ngayon ay nalalambungan ng lungkot. Ang miyembro ng pamilya na si Rizza Mae Ribo, na binawian ng buhay sa murang edad dahil sa Dengvaxia vaccine.

Sa kanilang salaysay, “Bago siya mabakunahan ay nasabihan kami na dahil umano miyembro kami ng Pantawid Pamilyang Pilipino Program (4Ps) ay awtomatikong kasali kami sa malawakang pagbabakuna kontra dengue. Kahit na hindi naipaliwanag sa amin ang epekto ng nasabing bakuna, patuloy pa rin nilang binakunahan ang aming anak. Wala rin kaming consent form na pinirmahan. Napakalungkot ang mawalan ng anak, lalo pa at iniisip namin na dala marahil ng kakulangan namin sa pera na mapabilang sa 4Ps ay napasama pa ang aming anak. Sa kakapusan din namin ay hindi namin agad naagapan ang sakit ng aming anak. Masakit para sa amin ang pinagdaanan niya subalit hindi namin siya nabigyan ng lunas.”

Si Rizza Mae, 16, ay namatay noong Hunyo 2, 2021. Siya ang ika-165 sa mga naturukan ng Dengvaxia na under Clinical Trial Phase 3 (WHO, Peter Smith) at nakaranas ng sintomas na kasama sa common pattern of four serious adverse effects (anaphylactic allergic reaction, viscerotropism (pamamaga, paglaki, at pagdurugo ng lamang-loob), neurotropism (pamamaga, at pagdurugo ng utak), and increase in severity of dengue disease) na sumasang-ayon sa Sanofi Declaration of Four (4) Identified and Expected Risks in its Submission for Authorization sa Food and Drug Administration (FDA) {22 Disyembre 2015}. Siya ay sumailalim sa forensic examination ng PAO Forensic Team, matapos na hilingin ito ng kanyang mga magulang. Si Rizza Mae ay naturukan ng Dengvaxia ng tatlong beses; una noong Hunyo 28, 2016; pangalawa noong Disyembre 8, 2016 at pangatlo noong Agosto 10, 2017 sa kanilang eskuwelahan sa Rizal.

Pagkatapos ng kanyang unang pagbabakuna, nagreklamo siya na sumasakit ang kanyang ulo at nahihilo. Nagtagal ito ng dalawang linggo at nawala rin naman. Binigyan siya ng kanyang ina ng paracetamol. Matapos ang kanyang pangalawang pagbabakuna ay nagreklamo siyang sumasakit ang kanyang mga paa at nanlalambot ang kanyang tuhod. Dinala siya ng kanyang pamilya sa ospital upang patingnan siya. Binigyan siya ng vitamins, ngunit hindi nawala ang pananakit ng kanyang mga paa. Naapektuhan na rin ang kanyang paglalakad dahil sa panlalambot ng kanyang mga paa.

Ang mga petsang Agosto 13, 2017; Pebrero 15, 2021; Marso 2, 2021; at Hunyo 2, 2021 ay nakatatak sa isipan ng Pamilya Ribo na bahagi ng trahedyang pinagdaanan ng kanilang anak:

• Agosto 13, 2017 - Tatlong araw matapos ang kanyang pangatlong bakuna, nagsuka siya ng puro laway. Nahihilo rin siya at masakit ang kanyang ulo. Binigyan siya ng kanyang mga magulang ng vitamins at nawala ang kanyang pagkahilo. Ipina-check-up si Rizza at binigyan ng gamot para rito subalit hindi umano nawala ang mga sakit na nararamdaman niya. Pabalik-balik sila sa clinic, kaya lang ay hindi nawawala ang kanyang mga nararamdaman. Dahil sa patuloy na paglala ng kanyang sakit na nararamdaman, sinabihan sila na isailalim si Rizza Mae sa CT scan, pero sa kasamaang palad ay hindi siya napa-CT scan ng kanyang mga magulang dahil sa hirap ng buhay. Pinapainom na lang siya noon ng mga gamot na puwedeng ipainom sa kanya tuwing siya ay dadaing ng pananakit ng ulo, pagkahilo at pananakit ng paa. Hanggang sa nagka-pandemya na at hindi na siya nadala pa sa doktor para ipa-check-up. Dinala siya sa ospital at doon ay nalamanvna mayroon diumano siyang Urinary Tract Infection (UTI). Hindi nawala ang kanyang nararamdaman, subalit hindi siya nagawang ipa-CT scan dahil walang kakayahan ang kanyang mga magulang para ro’n.

Ayon kay Gng. Vilma: “Patuloy siyang nagrereklamo sa sakit na kanyang nararamdaman, subalit binibigyan ko lamang siya ng gamot na inireseta sa kanya sa tuwing siya ay nagrereklamo ng pananakit ng ulo at paa. Tiniis namin ang pinagdaanan ng aming anak dahil wala naman kaming kakayahan na ipagamot siya at gawin ang sinasabi nilang MRI at CT-Scan.”

• Pebrero 15, 2021 - Mayroong nag-magandang loob na tumulong sa Pamilya Ribo na mapa-CT-scan si Rizza Mae, at napag-alaman na mayroon diumano siyang Cerebellar Cystic Mass. Kaya pinayuhan silang isailalim siya sa MRI.

• Marso 2, 2021 - Isinailalim siya sa MRI, at ang resulta ay mayroon diumano siyang bukol sa ulo.

• Hunyo 2, 2021 - Nagpatuloy ang masamang nararamdaman niya kahit na siya ay dinadala sa ospital, hanggang sa bumigay na ang kanyang katawan sa sakit na dumapo sa kanya. Nilisan na niyang tuluyan ang mundong ito.

Salaysay ng mag-asawang Ribo: “Malaki ang paniniwala namin na ang Dengvaxia vaccine ang sanhi ng pagkamatay niya dahil ang kanyang mga nararamdaman ay parehas ng mga naramdaman ng mga batang katulad niyang nabakunahan at namatay din. Hindi rin siya nagkaroon ng dengue bago siya maturukan. Malakas at malusog na bata si Rizza Mae, nagsimula lamang ang hindi magandang kalusugan niya noong siya ay maturukan ng Dengvaxia. Wala ni isa sa mga anak namin ang nagkasakit katulad niya.”

Ang kahirapan at kawalan ng katarungan ay kambal na pasanin na nagpapabigat sa balikat ng mga Pilipino. Ito ay isang pasanin na nais ng bawat biktima na maibsan. Maiibsan lamang ito kapag nakamit na ang hangad na hustisya. Ang aming Tanggapan ay patuloy na nagpupunyagi na maging bahagi ng solusyon sa pagharap sa mga suliraning ito ng ating bayan, lalo na sa maghahanap ng katarungan ng ating mga kababayan, katulad ng Pamilya Ribo at katulad nilang mga biktima.

2 beses nabakunahan ng Dengvaxia… Leukemia at Tuberculosis, dinanas ng 14-anyos na namatay sa bakuna

ni Atty. Persida Rueda-Acosta - @Daing mula sa hukay | July 21, 2023

Larawan ng katatagan ang pamilyang Pilipino sa kabila ng matinding pagsubok sa buhay. Ang katatagang ito ay mababanaag sa pamilya nina G. Jessie at Gng. Analyn Dela Cruz ng Cavite. Ang anak nilang si Dick John Dela Cruz ay nagkaroon ng malubhang karamdaman na naging mitsa ng buhay nito.

Bagama’t pinapupurihan natin ang katatagang ito, ninanais natin at gumagawa tayo ng mga konkretong hakbang upang hindi na muli maulit ang pagbubuwis ng buhay lalo na kung ang sanhi nito ay ang matinding kapabayaan. Kaugnay nito, narito ang bahagi ng salaysay ng mag-asawang Dela Cruz:

“Napakasakit ito para sa amin dahil sa halip na gumaling ang aming anak ay lumala pa ang kanyang kundisyon. Magkagayunman dahil sa kagustuhan naming gumaling ang aming anak ay itinuloy pa rin namin ang kanyang gamutan, subalit napansin naming nangangayayat na siya, pilit pa ring lumalaban si Dick John sa kabila ng lahat hanggang sa bumigay na ang mura nitong katawan na natamo niya matapos na siya ay mabakunahan ng Dengvaxia vaccine.”

Ayon kay Gng. Dela Cruz, bago mabakunahan si Dick John, mayroong papel na pinapipirmahan sa kanya ang kanyang anak para maturukan umano siya ng nasabing bakuna.

Dagdag pa niya sa kanyang salaysay: “Sa papel na iyon ay walang nakalagay kung ano ang magiging epekto ng nasabing bakuna sa kalusugan ng aming anak, maliban sa kontra sa dengue. Marami sa kanilang eskuwelahan ang nabakunahan at ayon sa kanila maigi pangontra sa dengue ang bakuna kung kaya’t pumayag kami.”

Si Dick John, 14, namatay noong Mayo 24, 2021. Siya ang ika-164 na mga naturukan ng Dengvaxia na under Clinical Trial Phase 3 (WHO, Peter Smith) at nakaranas ng sintomas na kasama sa common pattern of four serious adverse effects (anaphylactic allergic reaction, viscerotropism (pamamaga, paglaki, at pagdurugo ng lamang-loob), neurotropism (pamamaga, at pagdurugo ng utak), and increase in severity of dengue disease) na sumasang-ayon sa Sanofi Declaration of Four (4) Identified and Expected Risks in its Submission for Authorization sa Food and Drug Administration (FDA) {22 Disyembre 2015}. Siya ay sumailalim sa forensic examination ng PAO Forensic Team, pagkatapos na hilingin ito ng kanyang mga magulang. Siya ay naturukan ng Dengvaxia ng dalawang beses; una noong Abril 5, 2016 at pangalawa noong Nobyembre 24, 2016 sa kanilang eskwelahan sa Cavite. Naging maayos naman ang naging kalagayan ni Dick John matapos siya'y mabakunahan. Ngunit mula Marso hanggang Agosto 2018, narito ang matinding pinagdaanan ng kanyang murang katawan:

∙ Marso 2018 - Masakit umano ang kanyang tuhod at nananakit din ang kanyang mga kasu-kasuan. Pinapainom at pinahiran siya ng kanyang magulang ng herbal medicine at nawawala naman ang mga sakit na naramdaman niya.

∙ Unang linggo ng Abril 2018 - Nagkaroon siya ng kulani sa kanyang leeg, agad na pinacheck-up siya sa isang medical center. Isinailalim siya sa physical examination at binigyan ng antibiotics. Sinabihan sila ng doktor na bumalik siya pagkatapos ng pitong araw na gamutan.

∙ Pangalawang linggo ng Abril 2018 - Pagbalik nila sa nasabing doktor ay sinabi nitong nando’n pa rin ang bukol. Sinabihan sila na ipa-x-ray siya at napag-alaman nila na mayroon diumanong tama ang kanyang baga. Positibo umano siya sa Tuberculosis, kaya naman ay isinailalim siya sa anim na buwang gamutan. Subalit hindi siya rito gumaling at lalo pang dumami ang kanyang mga bukol. Nagkaroon na rin siya sa kanyang kili-kili at singit.

∙ Agosto 2018 - Dinala siya sa isang ospital sa Manila, at doon ay na-diagnosed siya na mayroong “Acute Lymphoblastic Leukemia” (Acute Lymphocytic Leukemia). Sinabihan sila ng mga doktor na isailalim sa chemotherapy, subalit hindi pumayag si G. Dela Cruz dahil may nakita diumano siyang namatay habang sumasailalim sa chemotherapy.

∙ Setyembre 11, 2018 - Dinala si Dick John sa isang ospital sa Quezon City, dahil hirap siyang maglakad at manas na ang kanyang mga paa. Doon ay nakumpirma na mayroon nga siyang “Acute Lymphoblastic Leukemia.” dahil kumpirmadong mayroon siyang Leukemia, isinailalim siya sa oral chemotherapy, at do’n ay bumuti naman ang kanyang kalagayan.

Mula 2020 hanggang 2021, mas lalo pang lumala ang kondisyon ni Dick John. At humantong na nga ito sa kanyang pagpanaw. Narito ang kaugnay na mga detalye:

∙ Abril 2020 – Mula nang mag-lockdown, noong Abril 2020 ay natigil din ang Chemotherapy niya dahil hindi na siya maibalik ng kanyang pamilya sa nasabing ospital sa Quezon City.

∙ Hulyo 2020 - Naipagpatuloy lamang ang kanyang chemotherapy nitong buwang ito. Nagpatuloy ang kanyang gamutan hanggang sa mga sumunod na buwan.

∙ Enero 25 - 29, 2021 - Na-confine siya sa ospital dahil bumaba ang kanyang ANC level. Nanatili siya roon hanggang Enero 29, 2021.

∙ Mayo 24, 2021 - Sa kabila ng patuloy na paggagamot sa kanya, siya ay pumanaw sa araw na ito.

Salaysay ng kanyang mga magulang: “Hindi na namin siya naitakbo sa ospital at inabutan na siya sa aming tahanan.”

Dagdag pa nila, “Napakalungkot ang mawalan ng anak na inalagaan at kung maaari ay ayaw naming siyang mahirapan, subalit nang dahil sa bakuna na ibinigay sa kanya ay nag-iba ang kanyang kalusugan. Sa haba ng panahon na siya ay sumasailalim sa chemotherapy napakahirap ng kanyang pinagdaanan. Malaki rin ang paniniwala namin na ang Dengvaxia vaccine ang sanhi ng pagkamatay niya. Ang kanyang mga nararamdaman ay parehas ng mga naramdaman ng mga batang katulad niyang nabakunahan at namatay din. Hindi rin naman siya nagkakaroon ng dengue bago siya maturukan.

Malakas at malusog na bata si Dick John, nagsimula lamang ang hindi magandang kalusugan niya nang siya ay maturukan ng Dengvaxia vaccine. Hindi siya na-ospital mula noong siya'y bata. Nagsimula lamang siyang ma-ospital nang nabakunahan siya ng Dengvaxia.”

Ang mga pahayag ng mag-asawang Dela Cruz, at ang paghahanap ng katarungan para kay Dick John ang naghatid sa aming tanggapan. Sila ay aming pinatuloy hindi lamang sa PAO, kundi sa aming puso ̶ pusong patuloy na maalab na maglilingkod sa aming mga kliyente, mula sa pagtanggap ng kanilang mga kaso sa aming tanggapan. Mga dambuhala sa larangan ng industriya ng gamot ang kinakaharap ng aming mga kliyente, subalit hindi nito natinag ang kanilang katatagan para sila ay manindigan at lumaban para sa katarungan. Kaya naman ang katatagan nilang ito ang nagsisilbing inspirasyon ng aming tanggapan para ipagpatuloy ang aming tungkuling maihatid sa kanila ang hustisyang kanilang minimithi.

Tyrone Tisbe, 15, patay sa Dengvaxia

ni Atty. Persida Rueda-Acosta - @Daing mula sa hukay | July 14, 2023

Ang informed consent ay bahagi na ng vocabulary ng mga Pilipino dahil sa mga naganap na pagbabakuna kung saan isa sa mga naging tampok ang Dengvaxia vaccines.

Naintindihan ng maraming Pilipino kung ano ang informed consent dahil sa kawalan nito sa maraming kaso ng pagkakaturok ng nasabing bakuna sa maraming bata. Isa sa mga nabanggit na kaso ang nangyari kay Tyrone Tisbe, anak nina G. Mhykel at Gng. Lorena Tisbe ng Pasay City.

Kaugnay nito, narito ang bahagi ng sanaysay ni G. Tisbe ukol sa pagpapabakuna ng kanilang anak:

“Bago mabakunahan si Tyrone ay mayroon siyang maliit na papel na pinapirmahan sa akin para umano mabigyan siya ng bakuna kontra dengue. Sa papel na iyon ay walang nakalagay kung ano ang magiging epekto ng nasabing bakuna sa kalusugan ng aming anak, pinirmahan ko ang nasabing papel dahil iniisip ko na hindi na magkakaroon ng dengue ang aming anak.”

Malinaw na hindi sapat ang impormasyon o kaalaman ng mag-asawang Tisbe ukol sa nabanggit na bakuna. Hindi nakasulat sa nasabing papel ang mga maaaring maging epekto ng Dengvaxia vaccine na ituturok nila kay Tyrone. Kaya ang pagsang-ayon ng mag-asawa na mabigyan ng bakuna ang kanilang anak ay hindi kailanman maituturing na informed consent. Nang ibigay nila ang kanilang pagsang-ayon, ay hindi nila alam na mayroong severe adverse effects ang bakuna kaya hindi pa rin masasabi na informed consent.

Si Tyron Tisbe, 15, namatay noong Marso 31, 2021. Siya ang ika-162 sa mga naturukan ng Dengvaxia na under Clinical Trial Phase 3 (WHO, Peter Smith) at nakaranas ng sintomas na kasama sa common pattern of four serious adverse effects (anaphylactic allergic reaction, viscerotropism (pamamaga, paglaki, at pagdurugo ng lamang-loob), neurotropism (pamamaga, at pagdurugo ng utak), and increase in severity of dengue disease) na sumasang-ayon sa Sanofi Declaration of Four (4) Identified and Expected Risks in its Submission for Authorization sa Food and Drug Administration (FDA) {22 Disyembre 2015}. Si Tyrone ay naturukan ng Dengvaxia ng 2 beses; una noong Enero 11, 2017, at pangalawa noong Hulyo 11, 2017. Noong Hunyo 2017, bago siya nakatanggap ng pangalawang bakuna, may lumabas na bukol sa kanyang kanang leeg. Malaki ang bukol na lumabas sa kanya. Maayos pa naman ang pakiramdam ni Tyrone noon kahit na may bukol siya at inakala lamang ng kanyang mga magulang na sipong lubog ang nasabing bukol.

• Oktubre 20, 2017 - Dinala siya sa isang ospital sa Manila, at doon nalaman na ang nasa kanang leeg niya ay isa diumanong cyst. Isinailalim ito sa operasyon upang maalis ang bukol. Nakauwi rin agad sila noong araw na iyon, at binigyan lamang si Tyrone ng mefenamic acid at antibiotics. Matapos ang operasyon ay naging maayos naman ang naging pakiramdam niya. Patuloy pa rin ang kanyang pagpasok hanggang nagkaroon sila ng Christmas Break noong Disyembre 8, 2017.

Pagdating ng taong 2018 hanggang 2021, narito ang hirap na pinagdaanan ni Tyrone hanggang sa siya ay pumanaw noong Marso 31, 2021:

• Enero 2 at 3, 2018 – Nakita ng kanyang mga magulang ang dalawang bukol sa kaliwa at kanang leeg niya sa bandang ilalim ng kanyang tainga. Nilalagnat at namamanas din ang kanyang mukha noon. Kinabukasan, pinagamot nila si Tyrone sa albularyo. Tinanong sila ng albularyo kung nabakunahan si Tyrone ng Dengvaxia, sapagkat kaparehas na kaparehas diumano ng sakit ni Tyrone ang sakit ng isang batang naturukan din ng Dengvaxia na ginagamot niya. Pinayuhan ang mag-asawang Tisbe na agapan nila ang sakit ni Tyrone. Tatlong beses nilang dinala si Tyrone sa nasabing albularyo hanggang sa nakita sila ng midwife ng kanilang center at sinita sila nito na bakit umano sa albularyo nila dinadala si Tyrone na sa halip ay sa ospital. Ang midwife na iyon ang siyang nagbakuna diumano sa kanilang anak. Agad na dinala nila sa isang ospital sa Manila ang kanilang anak. Sa emergency room do'n, sinuri si Tyrone at nalaman na mababang-mababa na ang kanyang platelet, kinakailangan niyang masalinan ng dugo at ma-admit sa nasabing ospital. Sinalinan siya ng dugo at naging maayos naman ang kanyang pakiramdam. Isinagawa rin sa kanya ang BMA o Bone Marrow Aspiration, at nalaman na mayroon diumano siyang Acute Lymphoblastic Leukemia. Pagkatapos nito, ang sumunod na isinagawa sa kanya ay ang Chemotherapy sa isang ospital sa Quezon City, kung saan tuluy-tuloy ang naging gamutan niya mula Pebrero 3, 2018. Nahinto lamang noong Marso 2020 hanggang Agosto 2020 dahil sa pandemya. Itinuloy muli ang kanyang gamutan noong Setyembre 2020.

• Enero 27, 2021 – Napansin ng kanyang mga magulang na bagama’t pabalik-balik sila sa ospital parang hindi naman siya gumagaling. Sinabihan sila ng doktor na hindi na kinakaya ni Tyrone ang Chemotherapy, at binigyan na ng taning ang kanyang buhay. Anim na buwan na lamang diumano ang itatagal niya. Dahil dito ay tinanong sina G. Mhykel at Gng. Lorena ng doktor kung gusto pa nila ituloy ang gamutan at gawin na lamang oral, at sa bahay na ito isasagawa. Pumayag sila, at noong araw din na 'yun ay inuwi na nila sa bahay si Tyrone, at doon na nila itinuloy ang gamutan.

Salaysay ng mga magulang ni Tyrone: “Patuloy naming inaalagaan ang aming anak lakip ang pag-asang gumaling pa ito. Hanggang sa dumating ang araw na kinatatakutan namin.

Noong March 31, 2021, nagkakaroon siya ng pasa-pasa sa katawan at bigla siyang inubo kaya naglaga ako ng tawa-tawa at pinainom ko siya ng Ambroxol dahil sa sunud-sunod niyang pag-ubo. Nagpatuloy ang pag-ubo niya hanggang sa nagsikip ang paghinga niya kaya dinala na namin siya sa ospital na siyang pinakamalapit sa aming lugar. Ayon sa mga doktor, dead-on-arrival na raw ang aming anak”

Dagdag pa nila “Napakalungkot ang mawalan ng anak na inalagaan namin mula sa kanyang pagsilang at dahil lamang sa bakuna na ibinigay sa kanya ay nag-iba na ang kanyang kalusugan. Malaki rin ang paniniwala naming mag-asawa na ang Dengvaxia vaccine ang sanhi ng pagkamatay ni Tyrone dahil ang kanyang mga naramdaman ay parehas nang sintomas ng mga batang katulad niya na nabakunahan at namatay din. Hindi rin siya nagkaroon ng dengue bago siya maturukan.”

Ang kakulangan ng impormasyon sa tinaguriang Dengvaxia cases na pinabigat ng kakulangan din ng sapat na malasakit ay hinding-hindi na kailanman hayaang maulit. Isa ito sa matinding dahilan kung bakit patuloy kaming nagpupunyagi sa mga kasong inilalapit sa amin na may kaugnayan sa nasabing bakuna. Matinding pagkukulang sa impormasyon at malasakit, husto na! Hustisya ay igawad na!