After 2 years... Witness na binabagabag ng konsensya, nagsalita na

ni Atty. Persida Rueda-Acosta - @Daing mula sa hukay | September 8, 2023

Ang dugo ay itinuturing na simbolo ng buhay. Ang pagdaloy nito sa katawan ng mga tao at maging sa mga hayop ay napakaimportante.

Gayunman, kadalasan sa mga tao ‘pag nakakakita sila ng dugo, nababalot agad sila ng pangangamba. May ganitong pangyayari sa kasong hawak ng Public Attorney’s Office (PAO), ang People of the Philippines vs. Mario Ringbao and Marvin Ringbao (Accused), Marco Paz y Tagum and Raymond Saway y Vidal (Appellants), CA G.R. CR-HC No. 14110, November 12, 2021, na isinulat ni Court of Appeals Associate Justice, Honorable Victoria Isabel A. Paredes (14th Division). Ang nakitang mga patak ng dugo ay nagmistulang tanda ng pagkamatay ng biktima. Narito ang kaugnay na kuwento.

Isang kasong murder ang naisampa sa Regional Trial Court (RTC) ng Imus, Cavite. Ang walang-awang pinaslang na biktima ay si Ronald Bautista. Malalim na ang gabi noong Hulyo 23, 2006, nang nagising diumano sa kanyang pagkakatulog si Anthony Nang dahil sa ingay na narinig niya sa labas ng kanyang tahanan.

Sa kanyang sinumpaang salaysay, inilahad ni Anthony na nakita diumano niya sina Mario Ringbao, Marvin Ringbao, Dante Aquino at Ronald na nag-iinuman sa bahay ng isang nagngangalang Poloy, na nasa likod lamang ng kanyang bahay. Bigla niyang narinig na pumapatak na ang ulan at mayroong umuungol na tila’y nasasaktan, kung kaya’t muling sumilip si Anthony sa labas at nakita diumano ang kapitbahay niyang si Marco Paz na pinapalo ang ulo ni Ronald gamit ang isang matigas na bagay.

Nakaluhod diumano si Ronald at ang kanyang mga kamay ay hinahawakan nina Mario at Marvin.

Nakita rin diumano ni Anthony na sinaksak ni Raymond Saway sa tagiliran si Ronald at nang mapahiga ito ay sinakal diumano ni Marco si Ronald gamit ang isang alambre. Tinakpan diumano ng basahan ang katawan ni Ronald, at agad na umalis ang mga ito. Nang sila ay bumalik, nilinis diumano nila ang pinangyarihan ng krimen, inilagay ang katawan ng biktima sa isang sako at agad na umalis.

Kinaumagahan, pinuntahan ni Anthony ang nasabing lugar ngunit wala na ang katawan ni Ronald at ilang patak ng dugo na lamang ang kanyang nakita. Hinanap din ng ina ni Ronald ang kanyang anak. Kalaunan, ang nakita ay bangkay na ng biktima.

Mayo 9, 2008 o halos dalawang taon ang nakalipas bago nagbigay ng sinumpaang pahayag si Anthony, ayon sa kanya pinili niya diumano na manahimik dahil sa kanyang takot, ngunit naaawa siya sa ina ni Ronald kung kaya’t nagdesisyon siya na sabihin ang kanyang nalalaman.

Sa medikal na pagsusuri ni Dr. Roy Camarillo na noon ay Deputy Regional Chief ng Regional Crime Laboratory Office sa Camp Vicente Lim, Calamba, Laguna, sa hinukay na labi ni Ronald, nakita ang linear fracture sa buto sa leeg ni Ronald na maaari diumano na bunsod ng pagkakasakal dito. Ngunit, mahirap na malaman kung mayroong mga saksak ang biktima base lamang sa skeletal remains nito.

Nang isalang sa hukuman si Anthony, naging taliwas ang kanyang ipinahayag na testimonya. Ayon sa kanya, dalawang lalaki lamang ang nakita niyang nag-iinuman noong gabi ng insidente at dahil madilim noong gabing iyon, hindi niya nakilala ang mukha ng mga nasabing lalaki.

Sina Mario at Marvin ay nanatiling at large, habang patuloy na sinampahan ng kaso sina Marco at Raymond.

Ayon kay Marco, bagama’t kilala niya ang biktima, wala diumano siya noong gabi ng insidente. Noong Hulyo 23, 2006 ay nagsimula siyang mamasukan bilang isang welder sa talyer ng kanyang lola sa Pasay City at dalawang linggo siyang nanatili ru’n. Inaresto siya noong Pebrero 23, 2009 matapos na parahin ng mga pulis ang kanyang sasakyan dahil sa pahayag ni Anthony.

Dagdag pa niya, nagkaroon sila ng alitan ni Anthony noong Abril 27, 2008 dahil sa reklamo nito sa paglalabas-masok ng mga tao sa bahay ni Anthony, at ang ingay na dulot ng mga aso nito.

Mariin ding itinanggi ni Raymond ang bintang laban sa kanya. Nakilala diumano niya si Ronald dahil ang kanilang ina ay kapwa magkakilala, hindi umano sila magkaibigan nito. Dagdag pa niya, nasa kanilang tahanan siya noong araw ng insidente, nalaman na lamang niya ang nangyaring pagpatay kay Ronald dahil sa kanyang ina. Setyembre 9, 2009 nang siya ay maaresto bunsod din sa pagdawit sa kanya ni Anthony. Hindi umano niya kilala si Anthony at nakita lamang niya ito nang tumestigo na sa hukuman.

Agosto 28, 2018 nang hatulan ng RTC para sa salang murder sina Marco at Raymond. Gayunman, ang naturang hatol ay kanilang iniangat sa Court of Appeals (CA) sa pamamagitan ng joint appeal.

Sa muling pag-aaral ng CA sa buong kaso, pinawalang-sala ang dalawang naakusahan dahil sa makatuwirang pagdududa bunsod ng pagkakaiba sa mga ipinahayag ni Anthony sa kanyang salaysay at testimonya sa hukuman.

Ayon sa CA, sa tuwing mayroong ‘di tugma sa nailahad ng testigo sa kanyang sinumpaang salaysay na ipinahayag sa hukuman, ang testimonya sa hukuman ang higit na binibigyan ng timbang.

Ito ay sa kadahilanan na ang nailalahad sa sinumpaang salaysay ay kulang-kulang o kaya naman ay kakulangan sa angkop na pagtatanong ng kumukuha ng salaysay.

Sa kaso nila Marco at Raymond, hindi maisang-tabi ng CA ang pagkakasalungat ng pahayag ni Anthony sa kanyang sinumpaang salaysay na kung saan sinabi niya na nakita at pinangalanan niya ang mga lalaking nag-iinuman noong gabi ng naturang insidente, gayung sa kanyang testimonya sa hukuman ay sinabi niyang dalawang lalaki lamang ang kanyang nakita at hindi niya nakilala ang mga ito sapagkat madilim noong gabing iyon.

Dahil hindi tiyak na matukoy ni Anthony ang identity ng mga lalaki na nakita niya, nabuo ang labis na pag-aalinlangan sa isipan ng CA ukol sa katotohanan ng kanyang mga naging pahayag.

At dahil siya lamang ang natatanging testigo ng prosekusyon at wala ring ibang ebidensya na magtutukoy kina Marco at Raymond na sila nga ang pumaslang kay Ronald, hindi makonsidera ng CA bilang sapat na batayan ang mga pahayag at testimonya ni Anthony upang hatulan ng conviction ang dalawang naakusahan.

Ang bintang na murder ay isang napakabigat na akusasyon na maaaring magbunga ng panghabambuhay na pagkakakulong sa mga akusado, kung kaya’t sadyang kinakailangan na mapatunayan ng prosekusyon na walang bahid ng pag-aalinlangan, ang aktuwal na partisipasyon ng mga naakusahan. Kung hindi makakapagpresenta ng sapat na ebidensya ang prosekusyon ay walang magagawa ang hukuman kundi ipawalang-sala ang mga naakusahan. Ipinaliwanag ng CA, sa panulat ni Court of Appeals Associate Justice Victoria Isabel A. Paredes, “No less than proof beyond reasonable doubt is required to support a judgment of conviction. While the law does not require absolute certainty, the evidence presented by the prosecution must produce in the mind of the court a moral certainty of the accused’s guilt. When there is even a scintilla of doubt, the court must acquit.”

Umaasa kami na makakamit pa rin ni Ronald, ang katahimikan at hustisya. Nawa’y kusang sumuko ang mga tunay na salarin, o kaya naman ay makahanap ng sapat na ebidensya na magtuturo sa mga taong may gawa ng karumal-dumal na krimen upang sa gayun ay mapagbayaran din nila ang walang-awa na pagkitil nila sa buhay ni Ronald.

10 taon na ang nakakalipas… Tunay na salarin sa pagpaslang kay “Bong”, malaya pa rin

ni Atty. Persida Rueda-Acosta - @Daing mula sa hukay | September 1, 2023

Kapag may nangyayaring krimen, ‘di natatapos ang paghahanap ng hustisya hangga't ‘di natutukoy kung sino ang totoong salarin. Hindi sapat na may makulong lamang. Sa ganitong sitwasyon, hindi matutuldukan ang pagdaing ng katarungan.

Sa bawat krimen na humahantong sa kamatayan tulad sa mga kasong homicide o murder – hustisya ang tanging daing ng lahat.

Gayunman, paano makakamit ang hustisya kung makalipas ang halos isang dekada ay napatunayan na wala palang kasalanan ang akusado sapagkat sa simula pa lamang ay bunga na ng desperasyon sa hustisya ang pagkakadawit sa kanya?

Daing mula sa hukay ang patuloy nating maririnig dahil bagama’t lumipas ang panahon, ang hustisya ay nanatiling mailap sa yumaong biktima, at sa kanyang mga naulila.

Kaugnay sa mga nabanggit, ating ibabahagi ang kuwentong hatid ng kasong People v. Ansus (G.R. Number 247907, 2 December 2020), sinulat ni Honorable Associate Justice Rosmari D. Carandang.

Sa kasong ito, isa sa mga kliyente ng ating opisina, ang Public Attorneys’ Office o PAO, na itatago na lamang natin sa pangalang “Ramon,” siya ay natulungan natin, at nakamit niya ang hustisya mula sa pagkakadawit bilang pangunahing salarin sa pagkamatay ng biktimang itatago na lamang din natin sa pangalang “Bong”.

Kahit na napawalang-sala at napalaya na ang akusado – patuloy pa rin ang hangad natin na magkaroon ng hustisya para sa yumaong biktima. Sa araw na ito, ating talakayin ang perspektiba mula sa lente ng biktima.

Bilang paglalahad sa mga nangyari, noong Nobyembre 3, 2011, pormal na inakusahan si Ramon ng kasong murder, dahil sa pagpaslang diumano kay Bong noong Agosto 5, 2011. Matapos ang paglilitis, hinatulan si Ramon ng Regional Trial Court ng guilty sa kasong isinampa laban sa kanya.

Pagdating sa Court of Appeals, kinatigan nito ang naging desisyon ng Regional Trial Court kaya ang kaso ay umabot sa Korte Suprema.

Matapos ang masusing pagsusuri ng Kataas-taasang Hukuman sa kabuuang kaso, pinawalang-sala nito si Ramon sa kasong murder. Ayon sa Korte Suprema, mahalaga diumanong mapatunayan ang pagkakakilanlan ng pumatay. Ang mga salaysay ng saksi, at pisikal na ebidensya diumano ng prosekusyon ay taliwas sa konklusyon na ang akusadong si Ramon ang salarin, at may akda sa pagpaslang kay Bong.

Aniya, bukod sa hindi pagkakapare-pareho ng mga salaysay ng mga saksi, hindi rin naging malinaw ang naging dahilan at paliwanag ukol dito.

Batay sa Korte Suprema, ang mga bagay na ito ay sadyang nagdudulot ng malaking butas sa mga alegasyon na ang pumaslang kay Bong ay ang akusadong si Ramon.

Sa kabilang banda, ang pisikal na ebidensya diumano ay hindi rin tugma sa teorya ng prosekusyon sa Post-Mortem Examination Report.

Ayon sa nasabing report, ang mga sugat diumano ay dulot ng isang matulis at matalim na bagay na taliwas naman sa akusasyon na ang ginamit diumano ni Ramon ay isang mapurol na bagay tulad ng barreta.

Alinsunod sa mga nabanggit, binaliktad ng Korte Suprema ang naunang konbiksyon ni Ramon, at tuluyan siyang pinawalang-sala.

Sa kabuuan, ang kaso nina Ramon at Bong mula sa Regional Trial Court hanggang Korte Suprema ay inabot ng halos isang dekada.

Bagama’t, may kasabihan na “mas mabuti na ang sampung taong may kasalanan ay malaya, kaysa sa isang inosenteng tao ang mahatulan at makulong sa piitan,” hindi rin maipagkakaila na ang dalangin para sa hustisya mula sa perspektiba at lente ng yumaong biktima tulad ni Bong, at kanyang mga naulila ay nanatiling mailap.

Mula sa lente ng yumaong biktima na si Bong, tunay na hindi makatarungan na sa loob ng halos 10 taon ay masasabing malaya pa rin ang tunay na salarin.

Sa paglipas ng panahon, oras lamang ang dumaan ngunit hindi ang gulong ng katarungan. Sa kabilang banda, kapwa kaapihan ang 10 taon ng pagkakapiit para sa taong walang-sala tulad ni Ramon.

Ang kuwento nina Ramon at Bong ay isa lamang sa mga kuwento ng daing mula sa hukay. Ang mapait na sinapit at ang patuloy na paghahangad ng katarungan ay hindi lamang produkto ng imahinasyon. Bagkus, ito ay hango sa tunay na pangyayari.

Dahil dito, dalangin namin na hindi lamang makamit ang hustisya para sa bawat kliyente ng ating opisina. Sa halip, dalangin natin ang pagkamit ng katarungan sa lahat – kasama ang mga katulad ni Bong at kanyang pamilya. Nawa'y makamtan din ni Bong ang tunay na hustisya, at sumalangit nawa ang kanyang kaluluwa at ang daing mula sa kanyang hukay ay maparam na.

Pagdepensa sa sarili at ama, korte suprema pinawalang sala si Abuyo!

ni Atty. Persida Rueda-Acosta - @Daing mula sa hukay | August 26, 2023

Pagdepensa sa sarili at ama, korte suprema pinawalang sala si Abuyo! SADYANG napakahalaga ng buhay na ipinagkaloob sa atin ng Maykapal. Kaya naman, ang buhay na ito ay kinakailangan ng pag-iingat laban sa panganib na maaaring maging sanhi ng ating kapahamakan at kamatayan.

Sa lipunang ating ginagalawan, itinuturing na makatarungan ang pagtatanggol sa ating sarili, gayundin pagdating sa ating pamilya, Ngunit, kailangan naaayon pa rin sa mga panuntunan ng batas ang pagtatanggol sa ating sarili, pamilya, at sa iba pang tao na nasa peligro ang buhay.

Ang tatalakayin natin sa artikulong ito na pinamagatang Leo Abuyo y Sagrit vs. People of the Philippines (G.R. No. 250495, July 06, 2022, Ponente: Honorable Associate Justice Mario V. Lopez), iginiit ng akusado at nahatulang maysala na si Leo Abuyo ang pagdedepensa para sa kanyang sarili at kaanak dahilan upang kumitil ng buhay ng ibang tao.

Hanggang sa Court of Appeals (CA), ay hindi itinuturing na self-defense at defense of a relative ang ginawa ni Abuyo, ngunit sa Korte Suprema ay nakita ang makatwirang pagdedepensa ni Abuyo.

Noong Agosto 16, 2011, bandang alas 7:00 ng gabi habang pauwi sa kanilang tahanan si Abuyo at ang kanyang asawa, sakay ng kanilang motorsiklo, nang bigla silang harangin nina Cesar Tapel, na mayroong hawak na balisong, at anak nitong si Charles Tapel, na mayroong hawak na baril.

Lumihis ng daan si Abuyo at nagmadaling makarating sa bahay ng kanyang ama na si Leonardo Abuyo. Agad na nagtungo si Charles sa naturang bahay at doon ay tinutukan ng baril ang mga taong naro’n at pilit na pinalalabas si Leo.

Ang ama ni Leo ang lumabas at sinubukan pahupain ang tensyon, ngunit biglang sumugod si Cesar at sinaksak si Leonardo sa ibabang bahagi ng kanyang dibdib.

Sinubukan tumakbo palayo ni Leonardo, ngunit hinabol siya ni Cesar. Sa puntong ito ay lumabas na si Leo upang komprontahin si Cesar, subalit sinubukan siyang saksakin nito.

Nakakuha ng itak sa ibabaw ng mesa si Leo at nataga niya ang kanang kamay ni Cesar.

Nabitawan ni Cesar ang kanyang balisong at nang makuha niya itong muli, nasaksak naman siya ni Leo sa ibabang bahagi ng kanyang tiyan.

Sa kasamaang palad ay binawian ng buhay si Cesar, agad na sumuko si Leo at hinarap ang kaso na isinampa laban sa kanya. Kalaunan siya ay nahatulan ng Regional Trial Court (RTC) para sa krimen na Homicide.

Naghain ng apela si Leo sa CA, subalit ito ay ibinasura; gayundin ang hiling niyang konsiderasyon.

Ayon sa CA, ang ginawang pananaksak ni Leo kay Cesar ay hindi makatwiran. Sana umano ay sinaktan niya na lang si Cesar sa kanyang kamay.

Inangat ni Leo ang kanyang apela sa Korte Suprema at iginiit na wala siyang intensyon na patayin si Cesar, bagkus, self-defense at defense of a relative lamang ang ginawa niya na sadyang kinailangan upang salagin ang pag-atake nina Cesar at Charles sa kanya at sa kanyang ama.

Sa pagsusuri ng Korte Suprema, mabusisi nilang ipinaliwanag ang bawat elemento ng self-defense at defense of a relative:

“In self-defense, the following elements must concur: (1) unlawful aggression on the part of the victim; (2) reasonable necessity of the means employed to prevent or repel such aggression; and (3) lack of sufficient provocation on the part of the person resorting to self-defense. In defense of a relative, the accused likewise needs to establish the first two requisites of self-defense. In lieu of the third requirement, however, the accused must prove that "in case the provocation was given by the person attacked, that the one making the defense had no part therein. The first requisite of “unlawful aggression on the part of the victim” is the indispensable element of both self-defense and defense of a relative. If no unlawful aggression attributed to the victim was established, the defenses are unavailing for there is nothing to prevent or repel. For unlawful aggression to be present, there must be a real danger to life or personal safety. Anent the second requisite, “reasonable necessity of the means employed to prevent or repel such aggression” envisions a rational equivalence between the perceived danger and the means employed to repel the attack. Yet, the Court recognized that in self-defense or defense of a relative, the instinct for self-preservation will outweigh rational thinking. Thus, “when it is apparent that a person has reasonably acted upon this instinct, it is the duty of the courts to sanction the act and hold the act irresponsible in law for the consequences. “The third requisite of “lack of sufficient provocation” requires the person invoking self-defense to not have antagonized the attacker. A provocation is deemed sufficient if it is “adequate to excite the person to commit the wrong and must accordingly be proportionate to its gravity.”

Nakita ng Korte Suprema ang lahat ng nabanggit na elemento sa kaso ni Leo, partikular na ang kanyang makatwirang pagdedepensa sa kanyang sarili at kanyang ama na noon ay mayroon nang tinamong saksak. Kung kaya’t binaliktad ng Korte Suprema ang naunang desisyon ng RTC at CA at pinawalang-sala si Leo:

“In this case, the Court finds that Leo used reasonable means to defend himself and his father. The facts show that even after Leo hacked Cesar's right hand, Cesar's unlawful aggression did not cease when he regained possession of the knife. At that point, Cesar's determination to kill Leo and Leonardo was aggravated — more imminent and more dangerously real — into a fixed mindset to subdue Leo's opposition. The CA and the RTC's reasoning that Leo could have grabbed Cesar's knife when it fell off, and that Leo could have escaped and run away is unfathomable to a person juxtaposed in the same pressing situation.”

Sa pagkatig ng Korte Suprema kay Leo, marahil ay mananatiling mayroong daing para sa sinapit ng pumanaw na si Cesar. Subalit hindi sa lahat ng pagkakataon ay papanigan ng hustisya ang biktima sapagkat ang paghatol sa isang akusado ay batay sa kung anong ebidensya ang ihahain ng prosekusyon. Katulad na lamang sa kasong ito ni Cesar, kung saan kinatigan ng Korte Suprema ang akusadong si Leo dahil sa inihaing ebidensya ay umaayon sa legal na pagtatanggol sa sarili. Ito ay malinaw sa naging paliwanag ng Korte Suprema kaugnay sa pagtatanggol ni Leo sa kanyang sarili at sa kanyang ama.