Lockdown, sanhi ng lalong pagdami ng mga batang ina

ni Kuya Win Gatchalian - @Win Tayong Lahat | July 08, 2021

Ngayong naglabas na ng executive order ang Pangulo na nagdedeklarang gawing prayoridad ang pagsugpo sa teenage pregnancy o maaagang pagbubuntis, nais nating muling ipaalala ang matagal na nating binibigyang-diin — ang kahalagahan ng pagpapatupad ng comprehensive sexuality education (CSE).

Mandato ng Responsible Parenthood and Reproductive Health (RPRH) Act of 2012 (Republic Act 10354) ang pagkakaroon ng angkop na reproductive health education. Kabilang sa mga dapat talakayin ay ang mga isyung tulad ng proteksiyon mula sa maagang pagbubuntis, pang-aabusong seksuwal, gender-based violence, at responsableng asal. Upang gabayan ang paghahatid ng CSE, nilabas ng DepEd ang DepEd Order No. 31 s. 2018.

Nakalulungkot mapag-alamang sa kabila ng pagsasabatas ng RPRH Act, patuloy pa rin ang pagtaas ng bilang ng mga batang ina, ayon sa Commission on Population and Development (POPCOM).

Bilang Chairman ng Committee on Basic Education, Arts and Culture sa Senado, noon pa natin ibinigay ang babala na ang pagpapatupad ng lockdown dahil sa COVID-19 pandemic ay maaaring maging sanhi ng lalong pagdami ng mga batang ina. Iniulat ng POPCOM na noong 2020, mahigit 2,000 sanggol ang isinilang ng mga batang ina sa Cordillera, mas mataas ng 46.43 porsiyento mula sa mahigit 1,600 na isinilang noong 2019.

Para sa 2019, ang mga menor-de-edad na 15 pababa na naging ina ay mahigit 62,510 mula sa 62,341, base sa ulat ng POPCOM. Ayon pa sa komisyon, mahigit 2,000 batang may edad na 10 hanggang 14 ang nanganak noong 2019, mas mataas ng tatlong beses mula sa 755 na naitala noong 2000.

Sa pag-aaral ng Philippine Institute for Development Studies (PIDS), lumalabas na sa pagtuturo ng RPRH ay nakita ang kakulangan ng manpower at pasilidad, pagsasanay, kagamitan sa pagtuturo, koordinasyon at monitoring system. Ayon pa sa PIDS, hindi rin sapat at abot-kamay ang mga trainings sa pag-integrate ng CSE sa kurikulum.

Ang kagandahan ng Republic Act No. 11510, o ang Alternative Learning System Act, kung saan ang inyong lingkod ang pangunahing may-akda at sponsor ay nagbibigay ito ng pagkakataon sa mga batang ina na muling makapag-aral.

Naniniwala tayong ang pagbibigay ng sapat at wastong edukasyon ay isa sa mga pinakamahalagang hakbang na maaari nating gawin upang hindi mapagkaitan ang ating mga kabataang mag-aaral ng magandang kinabukasan.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Hindi hadlang ang kalamidad para sa edukasyong de-kalidad

ni Kuya Win Gatchalian - @Win Tayong Lahat | July 06, 2021

Ngayong Hulyo ay ating ginugunita ang National Disaster Resilience Month. Napapanahon ito ngayong humaharap tayo sa pinakamalaking sakuna na nararanasan ng buong mundo — ang pandemya ng COVID-19. Dapat talagang matiyak na ang sistema ng edukasyon sa bansa ay mas matatag upang mapangalagaan ang kapakanan ng bawat mag-aaral.

Hinihimok natin na mapatatag pa ang basic education sector at ang kakayahan nitong maghatid ng angkop na kaalaman at wastong pagsasanay sa gitna ng mga sakuna at anumang emergency situations upang patuloy na maitaguyod ang new o better normal sa edukasyon.

Dahil sa naging pinsala ng COVID-19, lalong nakita ang pangangailangang patatagin at gawing mas flexible ang sistema ng edukasyon, lalo na tuwing kinakailangang magsara ng mga paaralan. Mahigit 26.5 milyong mga mag-aaral sa basic education ang kinailangang sumailalim sa distance learning pagkatapos mahinto ang face-to-face learning noong Marso 2020.

Sa pagpapaigting sa edukasyon sa gitna ng mga sakuna, mahalaga para sa atin ang papel ng mga lokal na pamahalaan, lalo na ang mga local school boards. Isa sa mga probisyon sa Senate Bill No. 1579 o ang 21st Century School Boards ang mas pinalawig na papel ng mga local school boards. Sa ilalim ng panukalang-batas, magiging papel na rin ng local school board ang paghahatid ng napapanahon, organisado at localized na mga intervention para sa pagpapatuloy ng edukasyon sa panahon ng kalamidad at mga sakuna.

Isinusulong din ng 21st Century School Boards Act ang mas pinalawig na paggamit ng Special Education Fund (SEF) upang magamit sa mga hindi pormal at distance education classes, pati na rin sa mga training programs.

Isinusulong din ng inyong lingkod ang Senate Bill No. 1565 o ang Education in the Better Normal Act, kung saan itinataguyod ang paggamit ng iba’t ibang paraan ng pagtuturo at pag-aaral kabilang na ang homeschooling, online learning, pagtuturo sa radyo at telebisyon at mga printed modules.

Sa panahon ng mga krisis pang-kalusugan, dapat tukuyin sa mga plano ng pagbabalik-eskuwela ang mga hakbang tulad ng disinfection ng mga paaralan, ang pagkakaroon ng public health supplies, preventive public health programs, teacher training sa disease prevention and management, at iba pa.

Sa ilalim din ng panukalang-batas, ang mga mental health services, life skill classes at psychosocial first aid ay ihahatid sa mga mag-aaral. Para naman sa mga mag-aaral na may kapansanan at nangangailangan, isinusulong ang pagkakaroon ng abot-kaya at angkop na mga serbisyo.

Umaasa tayong sa pamamagitan ng mga panukalang ito ay maiaangat natin ang kalidad ng edukasyon ng mga kabataang mag-aaral at mapahahalagahan ang kanilang kinabukasan sa kabila ng pinagdaraanan nating mga pagsubok at suliranin.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Satellite-based technology, isulong para sa mas malakas na internet connection

ni Kuya Win Gatchalian - @Win Tayong Lahat | June 24, 2021

Isinusulong ng inyong lingkod ang Senate Bill No. 2250 o ang panukalang Satellite-Based Technologies for Internet Connectivity Act of 2021, kung saan maaaring magamit ang satellite upang makakuha ng internet signal mula sa Internet Service Provider (ISP) na magkokonekta sa mga gumagamit ng internet. Ibig sabihin, ang ISP ang magpapadala ng fiber internet signal sa satellite na nasa kalawakan. Gamit ang satellite dish, ito ang pagkukunan ng signal ng modem upang magkaroon ng koneksiyon sa internet.

Mahalaga ang paggamit ng satellite technology bilang alternatibong solusyon sa pagkakaroon ng mas maaasahang internet connection, lalo na sa malalayong lugar sa bansa na walang imprastruktura ng mga telecommunications companies.

Ang problema sa ating bansa, bukod sa kulang sa imprastruktura, limitado pa rin ang bilang ng mga nagbibigay-serbisyo pagdating sa internet connectivity. Kaya kahit sabihin pang bumibilis na ang internet sa ilang mga siyudad, hindi pa rin ramdam lalo na sa mga liblib na probinsiya na walang cell sites o towers.

Marami pa rin ang hindi gumagamit ng digital technology sa bansa sa kabila ng pagkakaroon ng iba’t ibang virtual platforms na naging paraan para mabawasan ang pisikal na interaksiyon magmula noong magkaroon ng pandemya dulot ng COVID-19. Nasa 45% ng mga Pilipino at 74% ng pampublikong paaralan sa buong bansa ang walang internet connectivity. Ngunit mas malala ang sitwasyon sa Visayas at Mindanao dahil wala pa sa 40% ang naitalang gumagamit sa kanila ng internet.

Kung tutuusin, hindi na bago ang satellite-based internet dahil ginagamit na ito ng mga maraming bansa upang makapagbigay ng internet service, lalo na sa mga lugar kung saan malaki ang hamon ng paglalagay ng wired o mobile networks.

Naniniwala tayong ang pagsasaayos ng internet access sa bansa ay makapagbibigay-daan upang dumami ang mga mamumuhunan sa sektor ng Information and Communications Technology (ICT) at mapalawak pa ang digital infrastructure upang masiguro ang universal access sa internet, lalo na sa mga lugar kung saan gumagamit ng online government services na may kinalaman sa kalusugan, pakikipagkalakalan, pinansiyal, paghahanda sa sakuna, kaligtasan ng publiko at pati na sa sektor ng edukasyon, lalo na ngayong distance learning ang umiiral.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com