Dami nang naaadik, naaabuso... 15-anyos, mga bata, bawal sa socmed

ni Mylene Alfonso @News | March 31, 2026

Photo: Win Gatchalian / FP

Matapos ipatupad ng Indonesia ang isang social media ban para sa mga wala pang edad 16, muling iginiit ni Senador Win Gatchalian ang pangangailangang magpatupad ng parehong polisiya dito sa Pilipinas.

Indonesia ang unang bansa sa Timog-Silangang Asya na nagbabawal sa mga menor-de-edad na gumamit ng social media. 

Sa ilalim ng naturang regulasyon, ipagbabawal para sa mga wala pang edad 16 ang paglikha at paggamit ng mga account sa mga platforms na itinuturing na ‘high-risk’ kabilang ang Instagram, TikTok, Facebook, YouTube, X, Roblox, at iba pa.

Matatandaang hinimok din kamakailan ng Cybercrime Investigation and Coordinating Center (CICC) ang mga telcos na maghanda para sa posibleng ban ng Roblox sa buong bansa upang protektahan ang mga bata mula sa pang-aabuso sa online platform at sa nakakapinsalang nilalaman ng naturang platform.

Sinundan din ng panawagan ni Gatchalian ang naging desisyon ng isang jury sa Los Angeles kung saan pinapanagot ang YouTube at Meta dahil sa idinulot nitong social media addiction sa mga kabataan.

Binalikan din ng senador ang mga naging resulta ng 2022 Programme for International Student Assessment (PISA), kung saan lumalabas na sa bawat isang oras na dagdag sa paggamit ng digital devices ng mga 15-taong gulang na mga mag-aaral para sa paglilibang, bumaba ng apat na puntos ang kanilang mga marka sa math.

“Huwag na nating hayaang lumala pa ang problema bago tayo kumilos,” ani Gatchalian.

Noong 2024, Australia ang naging unang bansa sa mundo na nagbawal ng paggamit ng social media para sa mga menor-de-edad na wala pang 16-taong gulang. Naging ganap ang naturang ban noong Disyembre 2025.

Dahil sa umano'y ilegal na aktibidad… Roblox, posibleng i-ban sa ‘Pinas — CICC

ni Cristine Marish Rivera @Technology | March 21, 2026

Photo: Kid playing Roblox - 5 Rights Foundation

Roblox ban?

Binigyan ng isang buwang ultimatum ng Cybercrime Investigation and Coordinating Center (CICC) ang Roblox upang tugunan ang umano’y ilegal na aktibidad sa naturang platform.

Isinailalim ng CICC ang naturang app sa strict monitoring dahil sa ulat ng umano’y pedophiles at drug traffickers sa loob nito.

Ayon sa ahensya, kapag hindi nakipag-ugnayan ang kumpanya sa kanila ay dudulog sila sa Department of Information and Communications Technology (DICT) upang ipatupad ang posibleng nationwide ban.

‘Think before you click’ para iwas-scam

ani Judith Sto. Domingo @Asintado | March 20, 2026

Pagkagising natin noong Miyerkules, isang email alert ang bumulaga sa atin na nagpapahayag na may bagong log-in noong umagang iyon sa ating Facebook account. Tinatanong tayo sa email kung tayo nga ba ang nag-log in o hindi. Paano naman tayo makaka-log in sa gitna ng ating pagkakahimbing?  

Sa rami ng mga ganitong sitwasyon na ating hinaharap ay hindi na agad tayo basta gumagawa ng anumang hakbang o pagkilos nang wala munang pag-iimbestiga o pagmumuni-muni. Dahil sa mga tulad ng pagkakataong ito nahuhulog sa bitag ng mga scammer ang mga inosente't walang muwang nating mga kababayan, na agad-agad tutugon sa ipinagagawa ng email hanggang sa manakaw na ang mga hinahalukipkip na personal na detalye. 

Ang mga nagpapadala ng email na ito ay tila lehitimo sa unang tingin, kung kaya't marami ang nakapagsusuko rito ng mga inililihim na impormasyong pansarili lamang sana. Marami na tayong kwento na nadinig mula sa mga kaibigan, na na-lock out sa sarili nilang mga account. Kaya't ating pinapaalalahanan ang ating mga tagatangkilik na huwag magpanic sa mga ganitong sitwasyon, kundi mag-isip-isip muna para hindi mautakan ng mga mapanlinlang na nakaabang sa kapaligiran. 

Kapag nakatanggap ng email na nagsasabing ang inyong account kung saan man ay nakompromiso, maghunos-dili muna at mag-imbestiga. Pumunta sa pangalan ng sender, at baka doon pa lamang ay matanto nang ito'y huwad at hayok na naghahanap ng mabibitag. Sa kabilang dako, maraming pagkakataon namang ito ay tila lehitimo, ngunit kahit pa sa inyong palagay ay lehitimo nga, huwag pa ring basta sumunod sa kadahilanang maaaring magamit ang lehitimong account ng mga modernong scammer. 

Huwag na huwag magbubukas ng link na ipinadadala sa inyo, sapagkat ang link na ito ang maaaring maging pinakamabilis na kasangkapan para kayo ay tuhugin sa landas ng kapahamakang hindi na malilimutan o sa isang iglap ay ikapanlulupaypay. 

Lalong magduda kapag kayo ay pinagmamadaling umaksyon ng nagpadala ng email, kung saan nakakabit din ang link. Bagkus ay maghinay-hinay para makapag-isip-isip nang hindi nauunahan ng pangambang kadalasan ay nagpapadilim sa kakayanang mag-analisa. 

Kung hindi nakatitiyak sa gagawin ay kumunsulta sa mga kasama sa tahanan, lalo na ang mga kabataang sanay sa teknolohiya. Makatutulong sila para kayo ay mahimasmasan. 

Alalahanin lagi: ang disgrasya ay bunga kadalasan ng isang mabilis at maling pagdedesisyon o kawalan ng kakayanang mag-isip ng husto. Dinggin ang panawagan ng karunungang laging naghihintay ng pansin, sa bawat sandali. 

Panawagan sa Department of Information and Communications Technology, sa Cybercrime Investigation and Coordinating Center, sa PNP Anti-Cybercrime Group, sa National Bureau of Investigation Cybercrime Division, sa Bangko Sentral ng Pilipinas, mga ahensya at pribadong sektor na dapat sumugpo o makatutulong sugpuin ang peligrong ito, na umaksyon at ipaalam sa atin ang kani-kanilang ginagawa para mapaigting ang pagprotekta sa ating mga kawawang kababayan. 

Hindi naman dapat tayo-tayo rin lamang ang nagpoprotekta sa kanilang mga sarili, kundi nahaharang dapat ng mga dapat humarang sa mga scam ang pasakit ng walang patumanggang panloloko sa mamamayan!

---

Kung may reaksyon, sumbong o katanungan, sumulat sa ASINTADO ni Judith Sto. Domingo sa BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City o mag-email sa asintado.bulgar@gmail.com.