Laban sa mga krisis sa bansa publiko at pribadong sektor, dapat makipagtulungan sa gobyerno

ni Ka Ambo @Bistado | March 22, 2023

NAGMAMAKAAWA ang mga bangko sa United States na ayudahan sila ng gobyerno upang makaligtas sa nararanasang “bank run”.

Hindi lang bangko ang bumabagsak, bagkus, maging ang kalakalan sa “stocks” ay ganundin.

Ligtas ba ang Pilipinas? Parang awa, huwag n’yong lokohin ang mga sarili n’yo!

◘◘◘

SA kabila ng positibong pagtaya ng mga eksperto sa “growth” ng ekonomiya, paulit-ulit nating ibinababala ang hindi maiiwasang pagbagsak nito.

Ang negatibong epekto ng COVID-19 pandemic at giyera ng Russia at Ukraine ay mararanasan mula ngayong taon, didiretso ito sa 2024 hanggang 2025 at nalalabing mga taon sa dekadang ito.

Bumagsak na ang presyo ng petrolyo, isang kongkretong indikasyon ‘yan ng krisis.

◘◘◘

SAPOL ng negatibong epekto ng krisis ang Marcos Administration, pero hindi puwedeng sisihin ang Pangulo ng bansa o ang gobyerno.

Imbes na sisihin, dapat ay makipagtulungan ang pribadong sektor at mga ordinaryong mamamayan.

◘◘◘

PERO, kailangan ng Marcos administration na ipakitang seryoso sila na harapin ang krisis sa pamamagitan ng ibayong pagtitipid, pagsisinop at pagiging episyente sa buong burukrasya.

Hindi puwedeng dakdak, kuwento o talumpati—dapat ay maglabas ng espesipikong executive order na magbubunga o pagtitipid at pagsisinop.

◘◘◘

ISANG halimbawa nito ay ang pagpapatupad ng daily saving time (DST) kung saan paaagahin ang pagbubukas ng opisina ng publiko at pribadong sektor upang makatipid sa konsumo ng elektrisidad at tubig.

Puwede ring ipatupad agad ang ‘four-day workweek’ upang isarado ang mga opisina tuwing Biyernes, Sabado at Linggo.

◘◘◘

MAGING ang pribadong sektor ay maaaring magpatupad nito, hindi lang para makatipid kundi upang mapasigla ang ekonomiya.

Himukin ang mga tao na maging aktibong bahagi ng ekonomiya—produksyon, marketing atbp. gaya ng turismo o outsourcing industry sa panahon na walang pasok.

◘◘◘

IBIG sabihin, ang Biyernes, Sabado at Linggo ay gamitin sa personal entrepreneurship o family business upang hindi umasa lamang sa suweldo o employment.

Ang salary increase ay hindi solusyon sa krisis—ang solusyon at makipagkalakal o magnegosyo sa “idle time”.

◘◘◘

INOBASYON at iwasang matali o maikadena ng lipas na sistema ng ekonomiya ang idinikta ng Europe at Amerika.

Kailangang magkaroon ng “yagbols” ni P-BBM na magpasimuno ng mga inobasyon at talikuran ang payo ng mga delibro o makalumang tagapayo.

◘◘◘

IDIREKTA ang takbo ng gobyerno sa LGUs at mga barangay at bantayan ang talamak at garapalang graft and corruption sa mga lalawigan, siyudad, bayan at barangay.

Ang mga kontratang ipinapasok ng mga LGU ay batbat ng technical corruption.

Naging legal ito dahil sa talamak na ‘under the table’ deal.

◘◘◘

MARAMING iskema upang maibsan ang krisis kung magsisipag at magpapakatalino ang mga ehekutibo ng gobyerno at pribadong sektor.

Ngayon na kailangang magdesisyon at hindi next month o next year dahil baka masurpresa tayo sa hindi inaasahang bago at panibagong delubyo.

Digital withdrawal na naranasan ng malalaking bangko sa US, maiiwasan ba ng 'Pinas?

ni Ka Ambo @Bistado | March 20, 2023

BUMAGSAK ang ilang bangko at financial institution sa US.

Meaning, hindi lang China ang dumaranas ng economic meltdown kundi maging ang America.

◘◘◘

KUNG ang mga may ‘superpower’ ay hindi immune sa krisis sa ekonomiya, paano sasabihin na hindi tatablan nito ang Pilipinas?

Bagama’t mabuti ang maging kalmante, mas magandang mag-abiso sa ordinaryong mamamayan na maghanda sa isang krisis na mahirap iwasan.

◘◘◘

SURPRESA ang pagbagsak ng mga bangko, hindi ito inaabiso dahil kahit nakakakita ng ‘lamat’ ang mga regulators ay hindi ito isasapubliko.

Ito ay upang maiwasan ang bank run, ibig sabihin, sabay-sabay o magkakasunod na pagwi-withdraw ng mga deposito.

◘◘◘

ANG digital banking ay mayroon ding negatibong epekto, partikular sa bank run.

Ito ay dahil sa simpleng pindot sa laptop, computer o cellphone ay puwedeng ma-withdraw kahit sabay-sabay nang hindi kailangan pumila nang aktuwal na bangko.

◘◘◘

DIGITAL withdrawal ang naranasan ng malalaking bangko sa US sa loob lang ng isa o tatlong araw, kung saan bilyun-bilyong dolyar ang na-withdraw upang makatakas sa delubyo ang mga depositors.

Alerto naman ang mga eksperto, agad na nagpautang o nagsuporta rin ng bulto-bultong dolyar sa mga bangkong dumaranas ng bank run.

May ganyan bang sistema ang Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP) para iligtas ang mga bangko na mabibiktima ng bank run?

◘◘◘

KAHIT pa naareglo o natugunan ng bulto-bultong ayudang cash ang mga bangko na biktima ng bank run, hindi ‘yan ang isyu.

Malinaw ang isyu — may nararanasang economic meltdown ang buong mundo.

Ligtas ba ang Pilipinas sa digital catastrophe?

◘◘◘

OPO, mabuti ang teknolohiya. Pero, lahat ng bagay sa mundo ay may side effects.

Kahit sa matematika, may percentage error na inilalaan.

Dapat laging paghandaan ang krisis dahil surpresa itong nararanasan.

◘◘◘

MAHALAGANG magkaroon ng kampanya ang gobyerno tungkol sa malawakang pagtitipid, pagsisinop, at pagiging episyente.

Simulan ito mismo sa burukrasya o sa loob ng mga tanggapan at ahensya ng pamahalaan.

◘◘◘

MAGING ang pribadong sektor ay dapat himukin sa ibayong pagsisinop, pagtitipid at pagiging episyente. Mayroon bang ganyang programa ang gobyerno at malalaking korporasyon?

Wala. Lahat ay sabay-sabay nagbubulagsak.

Diyos na mahabaging langit, maawa ka!

Imahe ng pambansang pulisya, sira na naman lider na may magandang track record, kailangan

ni Ka Ambo @Bistado | March 6, 2023

KAPANSIN-PANSIN ang pagdami ng kaso ng pagpatay at ambush na hinihinalang may kaugnayan sa pulitika.

Ibig bang sabihin, ang hustisya ay isinasalong na sa kanilang mga kamay o ito ay sanhi ng maruming pulitika?

◘◘◘

NASISIRA na naman ang imahe ng pambansang pulisya.

Hindi maiiwasan na balikan ang panunungkulan ni dating PNP Chief Guillermo Eleazar kung saan luminis at tumino ang pambansang pulisya.

◘◘◘

NAKAPAGTATAKANG hindi inaalok ng anumang puwesto si Heneral Guillor gayung siya ang may pinakamagandang performance bilang PNP chief sa panahon ni Digong.

Kailangan ng isang lider na pinagpipitaganan at may magandang track record.

◘◘◘

MALINAW na dispalinghado ang larangan ng agrikultura dahil pinaiikot-ikot lang ang kalihim ng kanyang mga tagapayo.

Maging ang pulisya ngayon ay nagkaletse-letse na.

◘◘◘

MAPAPASO na ang pagbabawal sa pagtatalaga sa mga natalong kandidato noong nakaraang taon.

Mas mainam kung magsagawa ng malawakang balasahan si Pangulong ‘Bongbong’ Marcos Jr.

◘◘◘

KABILANG sa inirerekomenda sa gobyerno sina Eleazar at dating Defense Secretary Gibo Teodoro.

Malaki ang maitutulong nila sa administrasyong Marcos.

◘◘◘

DAPAT nang kastiguhin ng gobyerno ang Maynilad, sapagkat malaking pagkalugi na ang nararanasan ng mga negosyante dahil sa napakahabang water interruption.

Imposible ang ganyang sitwasyon pero kinukunsinte ng Malacañang.

◘◘◘

SA totoo lang, pinatawan na ng penalty ang Maynilad dahil sa hindi makatarungang water interruption, pero patuloy pa rin ang kanilang paglabag.

Hindi sila papatawan ng penalty kung “justified” o naaayon sa batas ang pagputol sa serbisyo ng tubig.

◘◘◘

KUNG ganu’n, malinaw na lumabag ang Maynilad sa regulasyon ng prangkisa.

Pero, paano makakasingil ng naluging kapital ang mga naperwisyong negosyante?

◘◘◘

INALERTO na ang posibleng kakapusan ng suplay ng kuryente, pero dinededma lang ito ng Department of Energy (DOE).

Eh, bakit?

◘◘◘

MARAMI nang eskuwelahan ang nagdeklara ng online class ngayong lingo dahil sa banta ng transport strike.

Maselan ang sitwasyon dahil posibleng gamitin ang isyu laban sa Marcos administration. Kwidaw!

◘◘◘

MASASAKSIHAN natin kung ano ang magiging sitwasyon sa isang ibinabantang transport strike.

Sana ay hindi maging madugo.

◘◘◘

MAGKAKAIBA ang ulat sa media. May ulat na hindi tuloy ang welga at may ilan naman na nagsasabing tuloy ang transport strike.

‘Yan ang tinatawag na ‘propaganda war’.