Mga smoke-free alternatives iniuugnay sa pinakamabilis na pagbaba ng paninigarilyo sa New Zealand, ayon sa pag-aaral

ni Chit Luna @News | July 10, 2026

Photo: File

Isang bagong pag-aaral ng tatlong public health experts ang nag-ulat na ang adult smoking rates sa New Zealand ay bumaba sa pinakamabilis na antas na naitala, kung saan itinuro ang tobacco harm reduction bilang isa sa mga posibleng dahilan.

Ang pag-aaral, na inilathala noong Hunyo 2026 sa peer-reviewed medical journal na The Lancet Regional Health, ay nagsabing bumagsak ang adult smoking rate sa New Zealand mula 23.5% noong 2018, patungong 8.3% pagsapit ng 2023. Nagkaroon din ng limang beses na pagbilis sa taunang pagbaba ng smoking prevalence noong 2018 hanggang 2023.

Ayon sa regression analysis, malakas na kaugnay ng pagbaba ng paninigarilyo ang pagpapakilala ng mga smoke-free alternatives. Ayon sa pag-aaral, "New Zealand's accelerating smoking decline: lessons for tobacco harm reduction." Tinawag ng mga may-akda mula sa University of Auckland at Brunel University ang mga natuklasan bilang "independent health advisory."

Iniuugnay ng mga mananaliksik ang pagbabagong ito sa mga nangyari noong 2019, kabilang ang pagtaas ng paggamit ng vape at ang pag-endorso ng Ministry of Health sa vaping bilang isang hindi gaanong mapanganib na alternatibo para sa mga adultong nais huminto sa paninigarilyo.

Sa pamumuno ni Beaglehole, isang dating World Health Organization (WHO) director, napagpasyahan ng mga mananaliksik na ang pagtaas ng vaping ay kasabay ng matinding pagbaba ng paninigarilyo.

Binanggit din ng mga mananaliksik ang pagbawas sa kahirapan sa paninigarilyo at ang pagiging mas bukas ng publiko sa ideya ng pagbabawas ng pinsalang dulot ng paninigarilyo. Idinagdag nila na dapat tumuon ang mga polisiya sa pampublikong kalusugan sa pagbabawas ng pinsala sa halip na eksklusibong layunin ang ganap na pag-iwas sa paggamit ng tabako.

Ipinunto rin ng pag-aaral na matapos ratipikahan ng New Zealand ang WHO Framework Convention on Tobacco Control (FCTC) noong 2004, nagpatupad ang bansa ng mga smoke-free public spaces, graphic health warnings, at mas mataas na buwis. Gayunman, sinabi ng mga mananaliksik na ang mga hakbang na ito lamang ay hindi sapat upang ipaliwanag ang biglang pagbilis ng pagbaba ng paninigarilyo simula noong 2018.

Napansin din ng mga may-akda na kung nagpatuloy lamang ang mga naunang trend, mas mabagal sana ang pagbaba ng smoking prevalence ng New Zealand. "Smokefree 2025" target ay nananatiling malayo sa maaabot.

Sa kasalukuyan, mas kaunti sa 7% ng mga taga-New Zealand ang naninigarilyo, habang karamihan sa populasyon ay gumagamit ng mas ligtas na alternatibong may nicotine o hindi gumagamit ng nicotine. Ayon sa pag-aaral, nanatiling mataas ang antas ng kalusugan sa kabila ng pagtaas ng paggamit ng vape.

Ipinahihiwatig ng mga natuklasan na maaaring higit pang mapababa ang smoking prevalence kung isasama ang tobacco harm reduction strategies sa mga tradisyunal na polisiya sa tobacco control.

Mas mababa ang panganib ng vaping kumpara sa paninigarilyo, ayon sa mga pag-aaral

ni Chit Luna @News | April 15, 2026

Tinatayang 8% hanggang 11% ng mga naninigarilyo ang matagumpay na nakatitigil gamit ang nicotine e-cigarettes. Mas mataas ito kumpara sa 6% na tagumpay mula sa nicotine replacement therapies o non-nicotine vapes. Photo: File

Ipinapakita ng mga siyentipikong pagsusuri at pananaw ng mga medical expert na ang paggamit ng electronic cigarettes o vapes ay may mas mababang panganib kumpara sa tradisyonal na paninigarilyo.

“Malinaw mula sa maraming pag-aaral na nailathala na ang antas ng exposure ng mga gumagamit ng vape sa mga carcinogen at oxidant ay napakababa. Ipinahihiwatig nito na ang panganib ng vaping ay malamang na napakaliit. Ang mga taong naninigarilyo ay maaaring manatiling panatag na ang vaping ay di hamak na mas mababa ang panganib kaysa sa paninigarilyo,” ayon kay University of Nottingham Epidemiology Emeritus Professor John Britton.

Ang e-cigarettes, o vapes, ay mga handheld device na naglalabas ng vapor sa pamamagitan ng pag-init ng likidong may nicotine at flavorings. Dahil hindi nito sinusunog ang tabako, naiiwasan ang maraming nakalalasong kemikal na karaniwang nalalanghap mula sa usok ng sigarilyo. Ang paggamit nito ay tinatawag na “vaping.”

Bukod sa vapes, kabilang din sa tinatawag na smoke-free alternatives ang heated tobacco products at nicotine pouches. Dahil walang combustion o pagsunog, hindi ito nagbubunga ng usok at nababawasan ang exposure sa mga mapanganib na sangkap na matatagpuan sa tradisyonal na sigarilyo.

Sa ulat na pinamagatang “E-cigarettes and harm reduction: An evidence review,” tinukoy ng Royal College of Physicians (RCP) na ang e-cigarettes ay maaaring maging mahalagang kasangkapan sa pagbawas ng pagkamatay, kapansanan, at hindi pagkakapantay-pantay na dulot ng paninigarilyo. Ayon sa institusyon, makatutulong ang ulat sa paghubog ng mga polisiya upang mahikayat ang mga naninigarilyo na huminto, habang pinipigilan ang kabataan at mga hindi naninigarilyo na magsimula sa bisyo.

Ang konklusyon ng RCP ay batay sa malawakang pagsusuri ng ebidensya—kabilang ang randomized controlled trials, biomarker studies, at population-level research—na sumuri sa exposure sa toxic substances at health outcomes ng iba’t ibang uri ng gumagamit sa loob ng ilang taon.

Bilang isa sa pinakamatagal at kinikilalang institusyong medikal sa mundo, matagal nang may impluwensiya ang RCP sa pandaigdigang public health policy. Isa ito sa mga unang naglatag ng siyentipikong babala tungkol sa panganib ng paninigarilyo noong dekada 1960.

Gayunman, ayon sa mga eksperto, nananatiling hamon ang pagtigil sa paninigarilyo para sa maraming tao kahit batid nila ang mga panganib nito.

“Nakita namin ang ebidensya na ang nicotine e-cigarettes ay nakatutulong sa mas maraming tao na tumigil sa paninigarilyo kumpara sa nicotine replacement therapy. Malamang na mas nakatutulong din ang nicotine e-cigarettes kaysa sa e-cigarettes na walang nicotine, ngunit kailangan pa ng mas maraming pag-aaral upang ganap na makumpirma ito,” ayon sa mga mananaliksik.

Batay sa pagsusuri ng Cochrane sa 104 na pag-aaral na may kabuuang 30,366 kalahok, tinatayang 8% hanggang 11% ng mga naninigarilyo ang matagumpay na nakatitigil gamit ang nicotine e-cigarettes. Mas mataas ito kumpara sa 6% na tagumpay mula sa nicotine replacement therapies o non-nicotine vapes, at 4% lamang sa mga tumigil nang walang anumang tulong.

Sa kanilang ulat na “Can electronic cigarettes help people stop smoking, and do they have any unwanted effects when used for this purpose?” natuklasan na ang paggamit ng nicotine e-cigarettes ay nakatutulong sa pagtigil sa paninigarilyo nang anim na buwan o higit pa. Ipinapakita ng ebidensya na mas epektibo ito kaysa sa nicotine replacement therapy at posibleng mas mabisa rin kaysa sa e-cigarettes na walang nicotine. Karamihan sa mga pag-aaral ay isinagawa sa United States (48) at United Kingdom (21).

Dagdag pa rito, ipinakita ng Cochrane na ang nicotine e-cigarettes ay nagpapataas ng posibilidad ng matagumpay na pagtigil sa paninigarilyo sa loob ng anim na buwan o higit pa. Batay sa siyam na pag-aaral na may 2,703 kalahok, mas epektibo ito kaysa sa nicotine replacement therapy. Samantala, sa pitong pag-aaral na may 1,918 kalahok, mas napatunayang mabisa rin ito kaysa sa non-nicotine e-cigarettes. Maaari rin itong mas maging epektibo kumpara sa walang intervention o behavioral support lamang.

Noong 2022, naglabas din ang Cochrane ng panibagong review na pinamagatang “How effective are medications and e-cigarettes for quitting smoking, and what works best?” na nakatuon sa mga randomized controlled trials.

Sa 332 pag-aaral na sinuri, 319 ang isinama sa final analysis, na sumasaklaw sa 157,179 na adult smokers. Lumabas sa review na ang e-cigarettes, varenicline, at cytisine ang may pinakamataas na posibilidad na makatulong sa pagtigil sa paninigarilyo.

Natukoy din na ang e-cigarettes ay nakatutulong sa 10 hanggang 19 sa bawat 100 naninigarilyo na tumigil sa bisyo. Kumpara ito sa 12 hanggang 16 gamit ang varenicline, 10 hanggang 18 gamit ang cytisine, at anim lamang kung walang anumang tulong.

“Kumpiyansa kami na ang e-cigarettes, cytisine, varenicline, nicotine replacement therapy, at bupropion ay nakatutulong sa mga tao na tumigil sa paninigarilyo,” ayon sa review.

Malunggay, super sa sustansyang gulay!

ni PAO Deputy Chief Dr/Atty. Erwin P. Erfe, M.D. @Sabi ni Doc | April 13, 2026

Dear Doc Erwin,

Isa ako sa mga masugid na tagasubaybay ng Sabi ni Doc column sa BULGAR newspaper. Maraming salamat po sa patuloy ninyong pagbabahagi ng mga makabagong kaalaman tungkol sa kalusugan na malaking tulong sa amin.

Ako ay naghahanap ng mga natural na paraan upang mapanatiling maayos ang aking kalusugan, lalo na sa pag-iwas sa mga posibleng problema sa blood sugar at cholesterol. Nakaririnig po ako tungkol sa malunggay bilang isang super food.

Ano po ba ang taglay nitong sustansiya na mahalaga sa kalusugan? May ebidensiya po ba na maaari itong makatulong sa pagpapanatili ng normal na blood sugar at cholesterol levels bilang bahagi ng healthy diet? 

Gaano po ito kaligtas gamitin bilang pagkain o supplement, at ano po ang karaniwang dose? May dapat po bang bantayan na side effects, lalo na kung ito ay regular na isasama sa diet o may kasabay na maintenance medications?

Maraming salamat sa inyong gabay at sa patuloy ninyong pagbibigay linaw sa mga usaping pangkalusugan. — Rogel

---

Ang Malunggay o Moringa oleifera ay isang halamang karaniwang matatagpuan sa Pilipinas at bahagi ng pang-araw-araw na pagkain ng maraming pamilya. Kilala ito sa taglay nitong bitamina A, C, at E, pati na rin calcium, potassium, at iron. Mayroon din itong protina at dietary fiber na mahalaga sa pagbuo at pag-aayos ng mga selula sa katawan. Dahil dito, ginagamit ang dahon nito hindi lamang bilang gulay kundi pati bilang supplement sa anyo ng powder, kapsula, o tsaa.

Sa isang pag-aaral na inilathala sa Frontiers in Pharmacology noong 2012, nakita ang pagbaba ng asukal sa dugo sa mga regular na uminom ng Malunggay leaf powder. Iniugnay ang epektong ito sa mga sangkap nitong mga anti-oxidants na may papel sa maayos na paggamit ng insulin at asukal sa ating katawan. Ipinakita din sa pag-aaral na ang regular na paggamit ng Malunggay extract ay nakatutulong sa pagbaba ng LDL o bad cholesterol. Ang pagbabagong ito ay mahalaga dahil konektado ang mataas na cholesterol sa panganib ng sakit sa puso.

Kilala ang Malunggay dahil sa mataas na antioxidant content nito. Ayon sa Phytotherapy research na nailathala noong 2007, nakita ang kakayahan ng Malunggay na makatulong sa pagbawas ng oxidative stress o sa pagkasira ng selula at pag-usbong ng mga kondisyon tulad ng diabetes at mga sakit sa puso. Kapag nabawasan ang oxidative stress, mas napoprotektahan ang katawan laban sa pinsala.

Ginagamit din ang Malunggay sa mga programang pangkalusugan laban sa malnutrisyon. Sa ilang komunidad, idinadagdag ang Malunggay powder sa pagkain ng mga bata at ng mga nagpapasuso upang madagdagan ang kanilang protina at micronutrients. Sa obserbasyon ng mga health workers, may pagtaas sa timbang at pagbuti ng mga sukatan ng nutrisyon tulad ng timbang-ayon-sa-edad at sukat ng itaas na braso sa mga batang regular na kumakain ng Malunggay, gayundin ng potensyal na pagtaas ng nutritional quality ng gatas ng ina sa mga nagpapasusong kumakain nito. Ipinapakita nito ang halaga ng halaman bilang abot-kayang mapagkukunan ng sustansiya, lalo na sa mga lugar na kulang sa access sa iba pang pagkain.

Sa usapin ng paggamit ng Malunggay, ang karaniwang dose sa mga pag-aaral ay mula 500 mg hanggang 2,000 mg ng Malunggay leaf powder bawat araw. Sa pagkain, ligtas at praktikal ang pagdagdag ng sariwang dahon sa mga ulam tulad ng sabaw o ginisang gulay. Ang karaniwang epekto ng sobrang pagkonsumo ng mataas na dose ng Malunggay ay kadalasang banayad at may kinalaman sa tiyan tulad ng sakit ng tiyan, pagtatae, pagduduwal, at kabag.

Hindi pinapayuhan ang mga may sakit sa bato o umiinom ng maintenance na gamot na basta-bastang uminom ng Malunggay supplement nang walang gabay ng doktor. Mahalaga ang konsultasyon upang maiwasan ang hindi kanais-nais na epekto.

Ang Malunggay ay bahagi lamang ng balanseng pagkain at sumusuporta sa pangkalahatang kalusugan. Hindi ito kapalit ng gamot o medikal na gamutan. Para sa mga may karamdaman tulad ng diabetes, altapresyon, o sakit sa puso, mahalaga pa rin ang tamang pagkain, regular na ehersisyo, at pagsunod sa payo ng doktor. Ang pagdagdag ng Malunggay sa pagkain ay isang hakbang, ngunit ang pangangalaga sa kalusugan ay nakasalalay sa kabuuang paraan ng pamumuhay. (GPM)

---

Maraming Salamat sa inyong pagliham sa Sabi ni Doc at nawa’y magpatuloy sa pagbuti ang inyong kalusugan. Kung may mga katanungan pa, mag-email lamang sa Sabi ni Doc sa e-mail address na erwin.erfe@gmail.com o sa doc.bulgar@gmail.com