Libreng health insurance sa e-wallet

ni Mylene Alfonso @News | August 7, 2026

Photo: File / Gcash Ginsure

Naglunsad ang isang digital e-wallet ng bagong feature na magpapalawak sa access ng insurance sa milyun-milyong Pilipino. 

Sa pagbili ng load sa GCash app, makatatanggap ng libreng health insurance ang mga prepaid customer.

“Ang inisyatibong ito ng GInsure katuwang ang FPG Insurance, ay sumasalamin sa layunin ng GCash na gawing abot-kamay ang financial protection sa bawat Pilipino,” ayon kay Winsley Bangit, Vice President at Group Head ng New Businesses ng GCash.

Tiniyak naman ni Ren-Ren Reyes, president and CEO ng GCash mobile wallet operator G-Xchange, Inc. na may sapat na pondo para sa mga mag-a-avail ng health insurance.

Sa bawat pagbili ng load, makatatanggap ang user ng P10,000 na accidental death coverage. Maaari itong maipon sa maximum na P30,000 sa pamamagitan ng tatlong magkakahiwalay na load purchases.

Kapag naospital, makakakuha rin ng income assistance na P500 kada araw bilang salary assistance sa loob ng hanggang limang araw. Maaari ring makatanggap ng hanggang P10,000 disablement benefit.

Mga smoke-free alternatives iniuugnay sa pinakamabilis na pagbaba ng paninigarilyo sa New Zealand, ayon sa pag-aaral

ni Chit Luna @News | July 10, 2026

Photo: File

Isang bagong pag-aaral ng tatlong public health experts ang nag-ulat na ang adult smoking rates sa New Zealand ay bumaba sa pinakamabilis na antas na naitala, kung saan itinuro ang tobacco harm reduction bilang isa sa mga posibleng dahilan.

Ang pag-aaral, na inilathala noong Hunyo 2026 sa peer-reviewed medical journal na The Lancet Regional Health, ay nagsabing bumagsak ang adult smoking rate sa New Zealand mula 23.5% noong 2018, patungong 8.3% pagsapit ng 2023. Nagkaroon din ng limang beses na pagbilis sa taunang pagbaba ng smoking prevalence noong 2018 hanggang 2023.

Ayon sa regression analysis, malakas na kaugnay ng pagbaba ng paninigarilyo ang pagpapakilala ng mga smoke-free alternatives. Ayon sa pag-aaral, "New Zealand's accelerating smoking decline: lessons for tobacco harm reduction." Tinawag ng mga may-akda mula sa University of Auckland at Brunel University ang mga natuklasan bilang "independent health advisory."

Iniuugnay ng mga mananaliksik ang pagbabagong ito sa mga nangyari noong 2019, kabilang ang pagtaas ng paggamit ng vape at ang pag-endorso ng Ministry of Health sa vaping bilang isang hindi gaanong mapanganib na alternatibo para sa mga adultong nais huminto sa paninigarilyo.

Sa pamumuno ni Beaglehole, isang dating World Health Organization (WHO) director, napagpasyahan ng mga mananaliksik na ang pagtaas ng vaping ay kasabay ng matinding pagbaba ng paninigarilyo.

Binanggit din ng mga mananaliksik ang pagbawas sa kahirapan sa paninigarilyo at ang pagiging mas bukas ng publiko sa ideya ng pagbabawas ng pinsalang dulot ng paninigarilyo. Idinagdag nila na dapat tumuon ang mga polisiya sa pampublikong kalusugan sa pagbabawas ng pinsala sa halip na eksklusibong layunin ang ganap na pag-iwas sa paggamit ng tabako.

Ipinunto rin ng pag-aaral na matapos ratipikahan ng New Zealand ang WHO Framework Convention on Tobacco Control (FCTC) noong 2004, nagpatupad ang bansa ng mga smoke-free public spaces, graphic health warnings, at mas mataas na buwis. Gayunman, sinabi ng mga mananaliksik na ang mga hakbang na ito lamang ay hindi sapat upang ipaliwanag ang biglang pagbilis ng pagbaba ng paninigarilyo simula noong 2018.

Napansin din ng mga may-akda na kung nagpatuloy lamang ang mga naunang trend, mas mabagal sana ang pagbaba ng smoking prevalence ng New Zealand. "Smokefree 2025" target ay nananatiling malayo sa maaabot.

Sa kasalukuyan, mas kaunti sa 7% ng mga taga-New Zealand ang naninigarilyo, habang karamihan sa populasyon ay gumagamit ng mas ligtas na alternatibong may nicotine o hindi gumagamit ng nicotine. Ayon sa pag-aaral, nanatiling mataas ang antas ng kalusugan sa kabila ng pagtaas ng paggamit ng vape.

Ipinahihiwatig ng mga natuklasan na maaaring higit pang mapababa ang smoking prevalence kung isasama ang tobacco harm reduction strategies sa mga tradisyunal na polisiya sa tobacco control.

Mas mababa ang panganib ng vaping kumpara sa paninigarilyo, ayon sa mga pag-aaral

ni Chit Luna @News | April 15, 2026

Tinatayang 8% hanggang 11% ng mga naninigarilyo ang matagumpay na nakatitigil gamit ang nicotine e-cigarettes. Mas mataas ito kumpara sa 6% na tagumpay mula sa nicotine replacement therapies o non-nicotine vapes. Photo: File

Ipinapakita ng mga siyentipikong pagsusuri at pananaw ng mga medical expert na ang paggamit ng electronic cigarettes o vapes ay may mas mababang panganib kumpara sa tradisyonal na paninigarilyo.

“Malinaw mula sa maraming pag-aaral na nailathala na ang antas ng exposure ng mga gumagamit ng vape sa mga carcinogen at oxidant ay napakababa. Ipinahihiwatig nito na ang panganib ng vaping ay malamang na napakaliit. Ang mga taong naninigarilyo ay maaaring manatiling panatag na ang vaping ay di hamak na mas mababa ang panganib kaysa sa paninigarilyo,” ayon kay University of Nottingham Epidemiology Emeritus Professor John Britton.

Ang e-cigarettes, o vapes, ay mga handheld device na naglalabas ng vapor sa pamamagitan ng pag-init ng likidong may nicotine at flavorings. Dahil hindi nito sinusunog ang tabako, naiiwasan ang maraming nakalalasong kemikal na karaniwang nalalanghap mula sa usok ng sigarilyo. Ang paggamit nito ay tinatawag na “vaping.”

Bukod sa vapes, kabilang din sa tinatawag na smoke-free alternatives ang heated tobacco products at nicotine pouches. Dahil walang combustion o pagsunog, hindi ito nagbubunga ng usok at nababawasan ang exposure sa mga mapanganib na sangkap na matatagpuan sa tradisyonal na sigarilyo.

Sa ulat na pinamagatang “E-cigarettes and harm reduction: An evidence review,” tinukoy ng Royal College of Physicians (RCP) na ang e-cigarettes ay maaaring maging mahalagang kasangkapan sa pagbawas ng pagkamatay, kapansanan, at hindi pagkakapantay-pantay na dulot ng paninigarilyo. Ayon sa institusyon, makatutulong ang ulat sa paghubog ng mga polisiya upang mahikayat ang mga naninigarilyo na huminto, habang pinipigilan ang kabataan at mga hindi naninigarilyo na magsimula sa bisyo.

Ang konklusyon ng RCP ay batay sa malawakang pagsusuri ng ebidensya—kabilang ang randomized controlled trials, biomarker studies, at population-level research—na sumuri sa exposure sa toxic substances at health outcomes ng iba’t ibang uri ng gumagamit sa loob ng ilang taon.

Bilang isa sa pinakamatagal at kinikilalang institusyong medikal sa mundo, matagal nang may impluwensiya ang RCP sa pandaigdigang public health policy. Isa ito sa mga unang naglatag ng siyentipikong babala tungkol sa panganib ng paninigarilyo noong dekada 1960.

Gayunman, ayon sa mga eksperto, nananatiling hamon ang pagtigil sa paninigarilyo para sa maraming tao kahit batid nila ang mga panganib nito.

“Nakita namin ang ebidensya na ang nicotine e-cigarettes ay nakatutulong sa mas maraming tao na tumigil sa paninigarilyo kumpara sa nicotine replacement therapy. Malamang na mas nakatutulong din ang nicotine e-cigarettes kaysa sa e-cigarettes na walang nicotine, ngunit kailangan pa ng mas maraming pag-aaral upang ganap na makumpirma ito,” ayon sa mga mananaliksik.

Batay sa pagsusuri ng Cochrane sa 104 na pag-aaral na may kabuuang 30,366 kalahok, tinatayang 8% hanggang 11% ng mga naninigarilyo ang matagumpay na nakatitigil gamit ang nicotine e-cigarettes. Mas mataas ito kumpara sa 6% na tagumpay mula sa nicotine replacement therapies o non-nicotine vapes, at 4% lamang sa mga tumigil nang walang anumang tulong.

Sa kanilang ulat na “Can electronic cigarettes help people stop smoking, and do they have any unwanted effects when used for this purpose?” natuklasan na ang paggamit ng nicotine e-cigarettes ay nakatutulong sa pagtigil sa paninigarilyo nang anim na buwan o higit pa. Ipinapakita ng ebidensya na mas epektibo ito kaysa sa nicotine replacement therapy at posibleng mas mabisa rin kaysa sa e-cigarettes na walang nicotine. Karamihan sa mga pag-aaral ay isinagawa sa United States (48) at United Kingdom (21).

Dagdag pa rito, ipinakita ng Cochrane na ang nicotine e-cigarettes ay nagpapataas ng posibilidad ng matagumpay na pagtigil sa paninigarilyo sa loob ng anim na buwan o higit pa. Batay sa siyam na pag-aaral na may 2,703 kalahok, mas epektibo ito kaysa sa nicotine replacement therapy. Samantala, sa pitong pag-aaral na may 1,918 kalahok, mas napatunayang mabisa rin ito kaysa sa non-nicotine e-cigarettes. Maaari rin itong mas maging epektibo kumpara sa walang intervention o behavioral support lamang.

Noong 2022, naglabas din ang Cochrane ng panibagong review na pinamagatang “How effective are medications and e-cigarettes for quitting smoking, and what works best?” na nakatuon sa mga randomized controlled trials.

Sa 332 pag-aaral na sinuri, 319 ang isinama sa final analysis, na sumasaklaw sa 157,179 na adult smokers. Lumabas sa review na ang e-cigarettes, varenicline, at cytisine ang may pinakamataas na posibilidad na makatulong sa pagtigil sa paninigarilyo.

Natukoy din na ang e-cigarettes ay nakatutulong sa 10 hanggang 19 sa bawat 100 naninigarilyo na tumigil sa bisyo. Kumpara ito sa 12 hanggang 16 gamit ang varenicline, 10 hanggang 18 gamit ang cytisine, at anim lamang kung walang anumang tulong.

“Kumpiyansa kami na ang e-cigarettes, cytisine, varenicline, nicotine replacement therapy, at bupropion ay nakatutulong sa mga tao na tumigil sa paninigarilyo,” ayon sa review.