Mga senyales ng atake sa puso

ni Dr. Shane Ludovice - @Sabi ni Dok | April 22, 2021

Dear Doc. Shane,

Ang nanay ng BF ko ay namatay dahil sa sakit sa puso sa edad na 49. Wala naman daw itong naramdamang sintomas kaya nagtaka sila nang mahilo ito at nawalan ng malay. Bagama’t, itinakbo nila ito ospital, ilang oras lamang ang nakalipas ay namatay ito at ang sabi raw ay inatake sa puso. Ano ba ang sanhi ng sakit sa puso? Hindi kasi nila alam na may sakit pala ito sa puso. Mayroon itong high blood at diabetes pero may maintenance naman. – Menggay

Sagot

Dati-rati ay iniisip natin na ang lalaki lamang ang madalas na nagkakasakit sa puso. Pero ayon sa bagong datos, dumarami na rin ang mga babaeng inaatake sa puso. Kapag ang babae ay nag-menopause o lagpas na sa edad 50, tumataas na ang tsansa niyang magkasakit sa puso.

Ito ay dahil nawawala na ang proteksiyon na ibinibigay ng estrogen hormones dahil bumababa na ang level nito sa oras na mag-menopause na ang babae. Sa katunayan, kapag lumagpas na sa edad 65, may pagkakataong mas marami pang babae ang inaatake sa puso kumpara sa lalaki.

Magkaiba ang sintomas ng atake sa puso (heart attack) sa lalaki kumpara sa babae. Sa mga lalaki, nakararamdam sila ng paninikip ng dibdib. Ngunit, sa mga babae, ang sintomas nila ay kakaiba tulad ng hirap sa paghinga, pagsusuka, pagkahilo at pagkawala ng malay.

Minsan ay hindi sumasakit ang dibdib ng mga babaeng inaatake sa puso. Dahil dito, dapat maging maagap at dalhin agad sa ospital ang pasyente kapag may ganitong sintomas.

Mas maraming babaeng matataba kumpara sa lalaki. Ayon sa pagsusuri, 31% ng mga kababaihan na edad 50 hanggang 65 ang sobra sa timbang o overweight.

Bukod sa mga nabanggit, may mga risk factor na parehong nakikita sa kalalakihan at kababaihan. Tataas ang tsansang magkasakit sa puso kung ang tao ay may high blood pressure, mataas ang cholesterol, may diabetes, naninigarilyo, kulang sa ehersisyo at nasa lahi ang sakit sa puso.

Tatandaan, nakamamatay ang sakit sa puso kaya ingatan ang inyong puso sa pamamagitan ng tamang pamumuhay (healthy lifestyle) at pag-inom ng maintenance na gamot kung kinakailangan.

Tips kontra singaw

ni Dr. Shane Ludovice - @Sabi ni Dok | April 21, 2021

Dear Doc Shane, Palagi akong nagkakaroon ng singaw kahit wala naman akong sirang ngipin at wala ring brace kaya nagtataka ako kung bakit hindi nawawala ang aking mga singaw, magkakaroon ako nito tapos mawawala rin in 2 weeks time tapos babalik makalipas ang ilang linggo. Wala akong iginagamot, gargle lang ng mouthwash. Ano ba ang pinagmumulan nito? – Belen

Sagot

Hindi tiyak kung saan nanggagaling ang singaw, ngunit sinasabing baka sa sobrang stress at kakulangan sa bitamina ang madalas na sanhi nito, bukod sa nabanggit ay ang pagsusugat ng labi o dila, halimbawa ay aksidenteng napaso ito ng may mainom na sobrang init na bagay tulad ng kape o sabaw o nakagat ang dila at kung may braces ang mga ngipin.

Kung inyong napapansin kapag may singaw, mahapdi ito lalo na kapag may nakain tayong maasim tulad ng pinya, mangga, kalamansi at suka kaya dapat iwasan ang mga ito.

Makatutulong para sa singaw ang pag-inom ng Vitamin C at may ipinapahid na nagdudulot ng malaking ginhawa, ito ‘yung solcoseryl dental paste at may iba pang brand para sa mouth sore o ulcer na mabibili sa botika. Ito ay ipinapahid ng tatlo hanggang limang beses sa bahagi na may mga singaw. Siyempre, kailangang panatilihing malinis ang bibig sa pamamagitan ng pagsesepilyo tatlong beses sa isang araw at ang pagmumumog ng anumang mouthwash para makatulong na mapuksa ang bakterya sa bibig.

Mahalagang masuri ang butlig-butlig

ni Dr. Shane Ludovice - @Sabi ni Dok | April 20, 2021

Dear Doc. Shane,

May tumubong mga butlig-butlig sa aking katawan, makati ito at nakaiistorbo sa aking pagtatrabaho. Wala naman akong maalala kung kanino ako nahawa o paano ako nagkaroon nito? Ano ang dapat kong inumin o gawin? – Larah

Sagot

Dahil iba’t iba ang sanhi ng mga butlig-butlig, hindi sapat na alam lang natin na may butlig-butlig upang makapagbigay ang inyong lingkod ng diagnosis at gamot. Kinakailangang masuri ng doktor at maiugnay ang mga butlig-butlig sa iba pang sintomas.

Kung magpapatingin sa dermatologist, mahalaga ring malaman niya kung kailan nag-umpisa, saang bahagi ng katawan naunang lumabas at kung ano’ng mga nagti-trigger sa pagkakaroon ng mga butlig-butlig na ito. Itatanong din niya ang ilang detalye tungkol sa iyo tulad ng mga gamot na iyong iniinom, mga ipinapahid sa katawan at ang iyong sex life. Pagkatapos pa lamang nito siya magkakaroon ng ideya kung ano ito bago makapagbigay ng solusyon.

Kung ang mga butlig-butlig ay dahil sa virus, puwedeng kusa na lang itong mawala. Kung ito naman ay allergic, puwede itong mawala kung maiiwasan mo ang trigger o mitsa na nagdudulot sa pagkakaroon o pagsumpong ng mga butlig-butlig. Habang hindi pa nakapagpapatingin sa doktor, ang pag-inom ng over-the-counter na antihistamine ay puwedeng makatulong na mawala ang pangangati sa katawan.