Kaalaman tungkol sa pharyngeal cancer

ni Dr. Shane Ludovice - @Sabi ni Dok | May 15, 2021

Dear Doc. Shane,

Nagkaroon ng cancer sa lalamunan ang tatay ko, naninigarilyo siya dati ngunit, itinigil na niya ito 2 yrs ago pa. Bukod sa paninigarilyo ano pa ang posibleng sanhi nito? Ano ba ang pharyngeal cancer? – Niña

Sagot

Ang pharynx ay isang kalamnang hugis tubo na nagsisilbing lagusan papunta sa oral at nasal cavities na nasa ulo papunta sa esophagus at larynx. Ito ay halos limang pulgada ang haba at malimit na tinatawag na lalamunan. Nagsisimula ito sa likuran ng ilong at ang kabilang dulo ay nasa trachea o windpipe.

Ang bawat bahagi ng pharynx ay may kani-kanyang gawain sa pagtunaw ng pagkain at sa paghinga. Dahil dito, ito ay nahahati sa tatlong pangkat:

Nasopharynx

Ang nasopharynx ay ang nasa likod ng nasal cavity sa likod ng ilong at ito ang itaas na bahagi ng lalamunan. Ito ay nakikipag-usap sa oropharynx sa pamamagitan ng pharyngeal isthmus na nakatabi sa soft palate, palatopharyngeal arches at likod ng pharynx. Ang isthmus ay naisasara kapag lumulunok. Sa lateral wall ng nasopharynx matatagpuan ang mga puwang papunta sa bukana ng auditory tube. At dahil dito, maaaring kumalat ang anumang impeksiyon sa nasopharynx sa tainga.

Oropharynx

Ang oropharynx ay nagmumula sa loob ng soft palate hanggang sa ibabaw ng epiglottis. Ito ay nasa kalagitnaan ng lalamunan. Konektado ito sa oral cavity sa pamamagitan ng isthmus, palatoglossal arches at ng dila. Ang tonsil ay bahagi rin nito.

Laryngopharynx

Ang laryngopharynx ay umaabot sa ibabaw ng epiglottis hanggang cricoid cartilage at dumudugtong sa esophagus. Mayroon itong tinatawag na piriform recess kung saan puwedeng maipit ang mga kinakain na nagiging sanhi ng pagkabulon.

Mga sakit ng lalamunan o pharynx:

• Kanser sa lalamunan o pharyngeal cancer. Ito ang pagkakakumpul-kumpol ng mga tumor na lumalaki at tumutubo sa mismong lalamunan, sa larynx o tonsil. Ang kanser sa lalamunan ay nakaaapekto rin sa epiglottis. Madalas itong magdulot ng mga sintomas na tulad ng ubo, pag-iiba ng boses o pamamalat, kahirapan sa paglunok, sakit sa tainga, bukol na hindi gumagaling, pamamamaga at pagbawas ng timbang.

• Namamagang lalamunan o sore throat (pharyngitis). Ang sore throat ay nakaiirita at masakit. Ito ay maaaring hatid ng mga sakit mula sa virus na tulad ng sipon, impeksiyon sa larynx, mononucleosis, mumps o trangkaso. Maaari rin itong manggaling sa bacteria mula sa streptococcus o pamamaga ng tonsil o adenoid, epiglottis o uvula. Puwede rin itong manggaling sa STD tulad ng gonorrhea o chlamydia o aksidente sa lalamunan.

Malimit na ang dahilan ng sakit sa lalamunan ay dahil sa paninigarilyo at pagkairita nito dahil sa mga environmental factors; labis na pagsigaw. Ito ay gumagaling kahit walang medikasyon. Ang gamot sa pamamaga ng lalamunan ay nakadepende sa pinagmulan nito.

Babala sa madalas ma-ihi!

ni Dr. Shane Ludovice - @Sabi ni Dok | April 28, 2021

Dear Doc. Shane,

Maaari ba ninyong talakayin ang tungkol sa cystitis at sintomas nito? Ako ay limang buwang buntis ngayon at sabi ng doktor ay hindi raw ito UTI, kundi cystitis. Kailangan ko raw uminom ng maraming tubig at antibiotic dahil dito. – Menggay

Sagot

Ang cystitis o bladder infection ay sanhi ng bakterya. Pinaka-common na sintomas nito ay ang madalas na pag-ihi, nakararanas ng sakit o mainit na pakiramdam tuwing iihi.

Mas common ang cystitis sa kababaihan lalo na sa panahon na sila ay buntis. Mas prone ang babae sa cystitis dahil sa mga sumusunod:

• Malapit ang urethra patungong vagina sa anus

• Maaaring pagmulan nito ang sexual intercourse

• Ang pregnancy mismo ay nakai-interfere sa pag-e-empty ng bladder

• Ang pagkaunti ng estrogen sa menopausal period ay nakapagpapanipis ng vaginal at vulvar tissues sa paligid ng urethra (atrophic vaginitis and atrophic urethritis) na maaaring mag-expose sa babae sa paulit-ulit na cystitis

Narito ang ilang sintomas ng cystitis:

• Pakiramdam na palaging naiihi. Ang madalas na pag-ihi ay posibleng maging sanhi ng hindi makontrol na pag-ihi (uncontrollable loss of urine) lalo na sa matatanda

• Lagnat

• Nakararamdam ng sakit sa itaas na bahagi ng pubic bone at minsan ay masakit din sa lower back

• Madalas na pag-ihi sa gabi (nocturia)

• Cloudy ang ihi at maaaring mayroong dugo

Maaaring mawala ang cystitis kahit walang treatment. Minsan, ang cystitis ay walang sintomas, partikular na sa matatanda at nakikita lamang sa urinalysis o pagsusuri sa ihi.

Ang cystitis ay karaniwang nagagamot sa pamamagitan ng antibiotics subalit, mahalagang magpasuri muna bago uminom ng gamot. Kung may sumasakit na parte ng urinary tract, binibigyan din ng pain reliever ang pasyente. Ang pag-inom ng tubig ay nakatutulong ding ma-prevent ang cystitis. Sa pamamagitan nito, ang urine ay nakahuhugas sa bakterya palabas ng bladder.

Tips kung paano magagamot ang pamamanas

ni Dr. Shane Ludovice - @Sabi ni Dok | April 24, 2021

Dear Doc. Shane,

Ilang araw nang minamanas ang mga paa ng aking misis. May diabetes din siya subalit, may maintenance namang iniinom. Masama ba ito, may sakit kaya sa bato ang aking misis? Ano ba ang sanhi ng pamamanas ng mga paa ng tao? – Renzo

Sagot

Ang pamamanas ng mga paa ay maaaring sanhi ng maraming uri ng karamdaman; ang iba ay malala, ang iba naman ay hindi. Gayunman, kapag minanas ang mukha o ibang bahagi ng katawan, palatandaan ito ng malubhang karamdaman.

Kung minsan, ang mga paa ng babae ay minamanas sa huling tatlong buwan ng pagbubuntis. Kadalasang, hindi ito delikado at dahil lamang ito sa bigat ng dinadalang sanggol na dumadagan sa mga ugat na nanggagaling sa mga binti at pumipigil sa tuluyang na pagdaloy ng dugo. Gayunman, kapag minamanas din ang mukha at mga kamay, nahihilo o may problema sa paningin o kaunti ang ihi, ang babae ay maaaring may toxemia o pagkalason sa pagbubuntis. Magpatingin agad sa doktor. Kadalasan, namamanas ang mga paa ng matatandang tumatayo o umuupo nang matagal sapagkat napipigil ang mahusay na pagdaloy ng dugo. Gayunman, nagiging resulta rin ito ng sakit sa bato o puso.

Ang pamamanas ng mga paa sa mga bata ay maaaring sanhi ng anemya o malnutrisyon. Sa mga grabeng kaso, minamanas din pati ang mga kamay at mukha.

Para mabawasan ang pamamanas, gamutin ang pinagmumulan ng problemang ito. Iwasan o gumamit lamang ng kaunting asin o patis sa pagkain. Makatutulong din ang pag-inom ng tsaa.

Gawin din ang mga sumusunod:

• Huwag umupo nang nakababa ang mga paa

• Kapag umuupo, itaas ang mga paa para mabawasan ang pamamanas nito. Paulit-ulit itong gawin sa loob ng isang araw

• Matulog din nang nakataas ang mga paa