Karapatan at beneepisyo ng mga caregiver

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney Marso 3, 2024

Noong nakaraang November 23, 2023 ay nilagdaan ng ating Pangulong Ferdinand R. Marcos, Jr. ang Republic Act (RA) No. 11965 o mas kilala sa titulong “Caregivers’ Welfare Act”. Nakapaloob sa batas na ito ang polisiya ng estado na kilalanin ang gampanin ng mga caregiver sa kaunlaran ng ating bansa at mabigyan sila ng karampatang benepisyo sa kanilang pagtatrabaho.

Layunin din ng batas na pangalagaan ang karapatan ng mga caregiver na mapagkalooban ng disenteng kondisyon ng pagtatrabaho at maayos na pasahod, at mabigyan sila ng proteksyon laban sa pang-aabuso, pananakot, pananakit, at pang-ekonomiyang pagsasamantala.

Pinangangalagaan ng batas na ito ang mga licensed healthcare professionals na boluntaryong nagpalista sa Department of Labor and Employment (DOLE) o iyong mga binigyan ng sertipikasyon ng Technical Education and Skills Development Authority (TEDSA) na nakapagtapos ng caregiving o ng ibang health care courses mula sa ibang institusyon na may edad 18 at nagtatrabaho bilang tagapangalaga ng mga bata (newborn, infant, toddler, preschooler, school children), may edad (adult), matatanda (elderly), at iyong mga may espesyal na pangangailangan.

Sakop lamang dito iyong mga caregiver na nagtatrabaho sa loob ng bansa na nasa mga “private homes”, “nursing or care facilities” at sa iba pang “residential setting”. Ayon sa Seksyon 5 ng RA No.11965, kinakailangan na mayroong employment contract na isasagawa sa pagitan ng employer at ng caregiver kung saan nakasulat doon ang mga responsibilidad ng caregiver, ang haba ng pagtatrabaho, ayos ng pagtatrabaho, kompensasyon, mga pinapayagang kaltas, oras ng pagtatrabaho, araw ng pahinga at pinapayagang pagliban, at probisyon para sa pagkain, tulugan at pangangailangang medikal. At dahil sa mayroong kontrata sa pagitan ng caregiver at ng kanyang amo, ang pagtatapos ng empleyo ay nakasaad din sa nasabing kontrata.

Ang haba ng oras ng pagtatrabaho at halaga ng sahod ay sang-ayon sa kung ano ang nakasaad sa napirmahang kasunduan at kinakailangan na ito ay tatalima sa kung ano ang sinasabi ng ating Labor Code. Ang sahod ng isang caregiver ay hindi dapat bababa sa minimum wage na ipinatutupad sa rehiyon kung saan ito nagtatrabaho. Kapag lumampas ang pagtatrabaho sa walong oras, ang caregiver ay may karapatan na mabigyan ng overtime pay at mabigyan din ng night shift differential kung ito ay angkop.

Bukod sa sahod, ang isang caregiver na nakapagsilbi na ng isang buwan ay may karapatang makatanggap ng kanyang 13th month pay na hindi bababa sa 1/12 ng kabuuan ng kanyang sahod sa isang taon. Ito ay babayaran nang hindi lalampas ng Disyembre 24 kada taon o sa araw ng pagwawakas ng kanyang pagtatrabaho.

Ang isang caregiver na nakapagtrabaho na ng isang taon ay may karapatan na mabigyan ng annual service incentive leave na limang araw at ng ibang angkop na bakasyon na isinasaad ng batas.

Bukod sa mga nabanggit, ang isang caregiver ay may karapatan na mabigyan ng ibang benefits katulad ng SSS, PhilHealth, Pag-IBIG at ng iba pang mga benepisyong nakatalaga sa batas. Sila rin ay may karapatang mabigyan ng maayos na pagkain, angkop na pahinga, at medical assistance katulad ng first-aid medicines.

Katulad ng ibang empleyado, ang pagtatrabaho ng isang caregiver ay mawawakasan lamang kapag natapos na ang takdang araw na nakasaad sa kasunduan o sa alinman sa kadahilanang isinasaad ng batas. Walang nagbabawal sa amo at caregiver na napagkasunduan na wakasan nang mas maaga ang kanilang kasunduan. Kinakailangan lamang na mayroong written notice para malaman ng mga partido ang nabibinbing pagwawakas ng kasunduan ng pagtatrabaho. Kapag gusto ng caregiver na wakasan ang kasunduan nang mas maaga kaysa sa pinagkasunduan, kailangan niyang magbigay ng kanyang written notice isang buwan bago ang araw ng intensyong pagtatapos ng kontrata.

Subalit, maaaring wakasan ng amo o ng caregiver ang pagtatrabaho alinsunod sa mga dahilan na nakasaad sa batas. Ang isang caregiver na tinanggal nang walang dahilan ay makatatanggap ng kabayaran para sa mga araw na kanyang napagtrabahuan at danyos na katumbas ng 15 araw. Ano mang labor dispute sa pagitan ng amo at ng caregiver ay maaaring isampa sa regional office ng DOLE o sa angkop na ahensya ng DOLE na may sakop sa lugar kung saan nagtatrabaho ang caregiver.

Mga kasal na walang bisa kahit valid sa ibang bansa

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney Pebrero 28, 2024

Dear Chief Acosta,

Ang aking boyfriend ay kaka-propose lamang sa akin. Kami ay parehas na nasa wastong gulang na at parehas ding Pilipino, ngunit aming binabalak na sa ibang bansa ikasal. Pangarap ko kasi talagang ikasal sa Paris, France. Gusto ko lamang malaman kung valid at kikilalanin dito sa Pilipinas ang aming kasal kahit ito ay ginanap sa ibang bansa. Maraming salamat. -- Pamela

Dear Pamela,

Para sa iyong kaalaman, ang batas na nakasasaklaw sa iyong katanungan ay ang Article 26 ng Family Code kung saan nakasaad na:

“Art. 26. All marriages solemnized outside the Philippines, in accordance with the laws in force in the country where they were solemnized, and valid there as such, shall also be valid in this country, except those prohibited under Articles 35 (1), (4), (5) and (6), 36, 37 and 38.”

Ayon sa batas, lahat ng kasal na ginanap sa labas ng Pilipinas, alinsunod sa mga batas na ipinatutupad sa bansang iyon kung saan ginanap ang kasal, kung ito ay kinukonsiderang valid sa nasabing bansa, ay magiging valid din at kikilalanin sa Pilipinas. Para sagutin ang iyong katanungan, oo, ang isang valid na kasal na isinagawa sa ibang bansa ay kinikilala rito sa Pilipinas. Ngunit, kailangang tandaan na ang mga kasalan na lalabag sa Articles 35 (1), (4), (5) and (6), 36, 37 at 38 ng ating Family Code, kahit na valid sa ibang bansa, ay hindi kikilalanin dito sa Pilipinas. Kabilang dito ang kasal ng isang menor-de-edad, bigamous at incestuous na kasal, at yaong mga labag sa polisiya ng ating estado gaya ng kasal sa pagitan ng step-parent at step-child at mga magkamag-anak sa loob ng ikaapat na antas.

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyon na iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay.

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.

Paniningil ng bayad sa delivery rider pumapasok sa subdivision, bawal

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney Pebrero 28, 2024

Dear Chief Acosta,

Ako ay nakatira sa isang subdivision na kung saan ang aming homeowners’ association ay naniningil ng sampung piso mula sa mga delivery rider na pumapasok sa aming subdivision upang maghatid ng iba’t ibang produkto sa mga residente. Ito ay ikinagulat ko sapagkat walang pagpupulong o pagkonsulta sa mga miyembro ng asosasyon kaugnay sa patakarang ito. Gusto kong malaman kung tama ba ang ginagawa ng aming homeowners’ association sa pangongolekta ng nasabing halaga mula sa mga delivery rider? -- Luis

Dear Luis,

Ang batas na sasaklaw patungkol sa iyong katanungan ay ang Republic Act (R.A.) No. 9904 o kinikilala bilang Magna Carta for Homeowners and Homeowners’ Associations. Nakasaad sa Section 10 ng batas na:

“Section 10. Rights and Powers of the Association. - An association shall have the following rights and shall exercise the following powers:

xxx

(d) Regulate access to, or passage through the subdivision/village roads for purposes of preserving privacy, tranquility, internal security, and safety and traffic order: Provided, That: (1) public consultations are held; (2) existing laws and regulations are met; (3) the authority of the concerned government agencies or units are obtained; and (4) the appropriate and necessary memoranda of agreement are executed among the concerned parties...

xxx”

Kaugnay nito, nakasaad sa Rule XIV, Section 99 ng Department Order No. 2021-007, Series of 2021, ng Department of Human Settlements and Urban Development (DHSUD), o ang 2021 Revised Implementing Rules and Regulations (IRR) of Republic Act No. 9904 na:

“RULE XIV PROHIBITED ACTS Section 99. Prohibited Acts. It shall be prohibited for any person or association:

xxx

f. To exercise rights and powers as stated in Section 10 of Republic Act No. 9904 in violation

of the required consultation and approval of the required number of homeowners or members; xxx

k. To prevent access or entry to, or collect gate fees, toll or any amount for such purpose from, any utility service or delivery provider in order to enter the subdivision/village or community to deliver goods or services ordered by the members or residents...

xxx”

Ayon sa nabanggit na probisyon ng batas at kaakibat nitong IRR, ang karapatan ng isang homeowners’ association na magpataw ng mga alituntunin kaugnay sa pagpasok o pagdaan sa loob ng subdivision ay may mga kaakibat na rekisito, at kasama rito ay ang pagsasagawa ng public consultation at pagtitiyak na ang nasabing alituntunin ay alinsunod sa mga umiiral na batas at regulasyon. Sa inyong sitwasyon, sa kadahilanang ang paniningil ng halaga mula sa mga delivery riders na pumapasok sa inyong subdivision upang maghatid ng produkto sa mga residente nito ay mariing ipinagbabawal ng IRR ng R.A. No. 9904 at ang pagpapataw nito ay hindi rin dumaan ng public consultation -- malinaw na ito ay paglabag sa probisyon ng batas.

Sa pagkakataong ito, marapat na idulog ninyo ang inyong suliranin sa DHSUD upang ito ay agarang matugunan.

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyon na iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay.

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.