Karapatan at proteksyon ng mga mamimili

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | August 20, 2023

Sa ating kasalukuyang panahon, napakamahal na ng mga bilihin at kaunti na lang ang mabibili ng P1,000.00 kung ikukumpara ito sa mga nakalipas na panahon. Kaya naman dapat nating malaman kung ano ang ating mga karapatan bilang mga mamimili at consumer.

Isa sa mga polisiya ng ating gobyerno ay ang mabigyan ng proteksyon ang ating mga mamimili. Kaugnay po nito ay isinulong at isinabatas ang Republic Act No. (R.A.) 7394 o mas kilala sa titulong “The Philippine Consumer Act of the Philippines.”

Layunin ng R.A. 7394 na mabigyan ng gabay ang mga mangangalakal at ang mga mamimili upang maisakatuparan ang mga sumusunod na adhikain:

a. Mabigyan ng proteksyon ang mga mamimili laban sa panganib ng sakit;

b. Isulong ang kaligtasan ng bawat mamimili sa mga produktong makapagdudulot ng banta sa kalusugan at kaligtasan ng bawat isa;

c. Mabigyan ng impormasyon at edukasyon ang mga mamimili para maipaglaban nila ang kanilang mga karapatan;

d. Bigyan ang mga mamimili ng kinatawan sa pagsasagawa ng mga polisiya patungkol sa kapakanan ng mga mamimili.

Ang mamimili ay isang tao na bumili, bumibili, bibili o tatanggap ng mga produkto para sa kanyang pang-araw-araw na pangangailangan. Ang mga produktong ito ay mga pangunahing pangangailangang personal, pampamilya, o pambahay. Halimbawa ng mga ito ay pagkain, gamot, o cosmetics.

Karapatan ng bawat mamimili na ang produktong kanyang binibili ay may tamang specifications at presyo para malaman niya kung bibilhin niya ito o hindi. Ang presyo na nakalagay sa produkto ay siyang dapat na halaga nito. Bukod sa karapatang malaman ang tamang presyo at kalidad ng isang produkto, kailangan din na maprotektahan ang mga mamimili laban sa mga pandaraya ukol sa totoong kalidad nito.

Karaniwan sa mga pangangailangan ng bawat pamilya ay ang gamot at pagkain. Kapag mayroong problema sa mga produktong ito ay maaaring lumapit ang mga mamimili sa Bureau of Food and Drugs (BFAD), Department of Health (DOH) o kaya sa Department of Trade and Industry (DTI) para maiparating ang reklamo.

Kapag ang isang mamimili ay bumili ng isang produkto maliban sa pagkain, gamot, o cosmetics nang dahil sa maling anunsyo sa mga radyo, telebisyon o print media, o dahil sa maling garantiya, siya ay may karapatang ibalik ang produkto at hinging mapalitan ito ng parehong produkto na umaayon sa specifications nito at alinsunod sa mga sukatan na isinasaad ng batas. Kung wala namang produktong kagaya nito ay maaari ring hilingin ng mamimili mula sa nagbenta ng produkto na ibalik nito ang kanyang ibinayad.

Sa mga depektibong produkto, maaaring maitama ang mga ito sa loob ng 30 araw. Ang 30 araw na ito ay maaaring babaan o dagdagan subalit hindi ito dapat mas mababa sa 7 araw o mas matagal sa 180 araw. Kapag ang nasabing depekto ay hindi na maitama, maaaring humingi ang mamimili ng parehong produkto na walang depekto. Maaari ring bawiin na lamang niya ang kanyang naibayad o humingi ng kaukulang bawas sa presyong naibayad na. (Article 100, R.A. 7394).

Para sa mga produktong may warranties, kinakailangan lamang iprisinta ng isang mamimili sa taong pinagbilhan niya ang warranty card o ang orihinal na resibo, kasama ang produktong ibabalik o ipagagawa. Sa mga pagkakataon naman na mayroon talagang express warranty sa kalidad ng isang produkto, ang mamimili ay may 2 remedyong maaaring gawin. Ito ay kung ipaaayos niya ang produkto o ibabalik na lamang ang kanyang ibinayad.

Anumang paglabag sa mga probisyon na nakasaad sa R.A. 7394 ay maaaring maging dahilan upang ang isang mamamili, sa loob ng 2 taon, ay magsampa ng reklamo para humingi ng danyos. Ang kawalan ng kaalaman ng isang supplier (tagatustos) sa mga kakulangan sa kalidad ng mga produkto na ibinebenta nito ay hindi niya magagamit bilang depensa para siya mawalan ng responsibilidad na bayaran ng danyos ang mga mamimili sa anumang kapinsalaang natamo ng mga ito (Article 104, Id).

Para sa mga manufacturers (tagagawa) at processors ng pagkain, inumin at ng ibang katulad nito, kahit sa kawalan ng kontrata sa kanilang pagitan, ay maaaring managot para sa anumang panganib na mararanasan ng mamimili, dahilan sa pagbili at paggamit ng kanilang produkto. Ito ay alinsunod sa probisyon ng Artikulo 2187 ng Civil Code kung saan nakasaad na:

“Art. 2187. Manufacturers and processors of foodstuffs, drinks, toilet articles and similar goods shall be liable for death or injuries caused by any noxious or harmful substances used, although no contractual relation exists between them and the consumers.”

Review center, bawal ipilit sa estudyante

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | August 17, 2023

Dear Chief Acosta,

Ako ay nakatakdang magtapos sa aking kurso ngayong taon at kakailanganin kong mag-enroll sa isang review center para sa board exams. Nais ko lamang malaman kung maaari ba akong pumili ng review center kahit na pinipilit kami ng huli na mag-enroll sa pinili nilang review center? - Jet

Dear Jet,

Para sa iyong kaalaman, nakasaad sa Section 4 ng Republic Act No. 10609 o ang Protection of Students’ Right to Enroll in Review Centers Act of 2013, ang mga sumusunod:

“Section 4. Unlawful Acts. – In recognition of the student’s freedom to choose his/her review center, the following acts by HEIs shall be considered unlawful:

(1) Compelling students enrolled in courses requiring professional examinations to take review classes, which are not part of the curriculum, in a review center of the HEI’s choice;

(2) Making such review classes a prerequisite for graduation or completion of the course;

(3) Forcing students to enroll in a review center of the school’s choice, and to pay the corresponding fees that include transportation and board and lodging;

(4) Withholding the transcript of scholastic records, diploma, certification or any essential document of the student to be used in support of the application for the professional licensure examinations so as to compel the students to attend in a review center of the HEI’s choice.

Base sa nabanggit na panuntunan, maituturing na isang unlawful act ang pamumuwersa ng isang pamantasan sa mga estudyante nito na mag-enroll sa kanilang piniling review center. Ito ay sapagkat mayroong karapatan ang isang mag-aaral na pumili ng kanyang papasukang review center. Gayundin, nakasaad sa parehong batas ang kaukulang kaparusahan sa pamimilit o pamumuwersang mag-enroll sa isang review center:

“Section 5. Penalties. – Any HEI official or employee, including deans, coordinators, advisers, professors and other concerned individuals found guilty of violating any of the unlawful acts enumerated in Section 4 of this Act shall suffer the penalty prision correccional or imprisonment from six (6) months and one (1) day to six (6) years and a fine of Seven hundred fifty thousand pesos (P750,000.00). He/She shall also be suspended from his/her office and his/her professional license revoked.

In addition, the Commission on Higher Education (CHED) may impose disciplinary sanctions against an HEI official or employee violating this Act pursuant to Section 13 of Republic Act No. 7722, otherwise known as the “Higher Education Modernization Act of 1994”.

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyon na iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay.

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.

Desisyon ng anak na pumili ng apelyidong gagamitin, sa ama o ina

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | August 16, 2023

Dear Chief Acosta,

Ikinasal ako sa ama ng aking anak, ngunit sa hindi inaasahang pagkakataon ay iniwan niya ako bago ko pa maisilang ang aming anak. Alam kong nakaugalian na sa atin ang paggamit ng apelyido ng ama sa pagbibigay ng pangalan sa anak, ngunit iniwan naman kaming mag-ina ng aking asawa. Maaari ko bang ipagamit sa aking anak ang aking apelyido sa halip na ang apelyido ng kanyang ama? - Telmarie

Dear Telmarie,

Ang sagot sa iyong katanungan ay tinalakay ng ating Kagalang-galang na Korte Suprema sa kasong “Anacleto Ballaho Alanos II, vs. Court of Appeals, et.al.” (G.R. No. 216426, 11 November 2020), na isinulat ni Kagalang-galang na Kasamang Mahistrado Marvic Mario Victor F. Leonen, kung saan nakasaad ang mga sumusunod:

“In turn, Article 364 of the Civil Code provides:

ARTICLE 364. Legitimate and legitimated shall principally use the surname of the father.

The Regional Trial Court’s application of Article 364 of the Civil Code is incorrect. Indeed, the provision states that legitimate children shall “principally” use the surname of the father, but “principally” does not mean “exclusively.” This gives ample room to incorporate into Article 364 the State policy of ensuring the fundamental equality of women and men before the law, and no discernible reason to ignore it. This Court has explicitly recognized such interpretation in Alfon v. Republic.

The only reason why the lower court denied the petitioner’s prayer to change her surname is that as legitimate child of Filomeno Duterte and Estrella Alfon she should principally use the surname of her father invoking Art. 364 of the Civil Code. But the word “principally” as used in the codal-provision is not equivalent to “exclusively” so that there is no legal obstacle if a legitimate or legitimated child should choose to use the surname of its mother to which it is equally entitled.”

Nakasaad sa Artikulo 364 ng New Civil Code na ang lehitimo o legitimated na anak ay pangunahing (principally) dapat gumamit ng apelyido ng kanyang ama. Gayunpaman, binigyang-linaw sa nabanggit na desisyon na ang salitang “pangunahin” na ginamit sa nasabing artikulo ay hindi katumbas ng “eksklusibo” kaya walang legal na balakid kung ang isang lehitimo o legitimated na anak ay gagamit o pagagamitin din ng apelyido ng kanyang ina, na itinuturing din na karapatan ng bata.

Batay sa nabanggit na desisyon, maaaring gamitin ng iyong anak ang iyong apelyido sa halip na apelyido ng kanyang ama dahil may karapatan siyang gamitin ang apelyido ng alinman sa kanyang mga magulang. Gayunpaman, kailangang tandaan na ang karapatang pumili ng apelyido ay ibinibigay sa anak, at hindi sa kanyang mga magulang.

Kaya naman, ang iyong anak ang siya mismong magdedesisyon kung sakaling hindi niya gustong gamitin ang apelyido ng kanyang ama.

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyon na iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay.

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.