Dekalidad na edukasyon sa lahat ng PWD

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | July 25, 2023

Isang karangalan ang makatanggap ng “Special Apolinario Mabini Award” na iginawad sa inyong lingkod kamakailan ng Philippine Foundation for the Rehabilitation of the Disabled, Inc.

Ngunit mas malaking kagalakan sa ating malaman na mas lumalawak na ang kamalayan ng mga Pilipino kaugnay sa mga karapatan ng ating mga kababayang may kapansanan o persons with disabilities (PWDs). Nagpapasalamat tayo sa ating mga kapwa lingkod-bayan para sa kanilang makabuluhang kontribusyon sa pagtataguyod ng kapakanan ng ating mga PWD, kabilang dito ang mga kabataang mag-aaral.

Sa pagsasabatas ng Republic Act No. 11650 o “Instituting a Policy of Inclusion and Services for Learners with Disabilities in Support of Inclusive Education Act”, dapat sinisiguro ng lahat ng mga paaralan ang access sa dekalidad na edukasyon ng bawat batang may kapansanan. Sa madaling salita, dapat walang learners with disabilities ang mapagkakaitan ng pagkakataong makapag-aral dahil lang sa kanilang kapansanan.

Sa ilalim din ng batas, may mandato ang Department of Education (DepEd) na makipag-ugnayan sa mga lokal na pamahalaan para magtayo at magpatakbo ng Inclusive Learning Resource Center for Learners with Disabilities (ILRC) sa bawat lungsod at munisipalidad sa bansa. Magbibigay ang mga ILRC ng mga serbisyong may kinalaman sa pagtuturo at pag-aaral, kabilang din ang mga therapy, reading at writing materials, at iba pang mga serbisyo upang matulungan ang proseso ng pag-aaral ng mga mag-aaral na may kapansanan.

Mas magiging matagumpay ang programa kung matitiyak natin ang sapat na implementasyon nito at masisiguro na hindi mapagkakaitang makaranas ng magandang kinabukasan ang mga kabataang mag-aaral na may kapansanan.

Nakasaad sa batas ang pagbuo ng multi-year roadmap na gagabay sa pamahalaan at sa pribadong sektor. Nakalagay din sa batas na dapat ilagay sa multi-year roadmap ang kasalukuyang polisiya, mga kakulangan, at mga hamong kinakaharap sa edukasyon ng mga mag-aaral na may kapansanan. Layon ng roadmap na magbalangkas ng mga detalyadong target at mga inaasahang resulta sa loob ng limang taon.

Sa ganitong paraan, tuluy-tuloy ang ating pagsusulong ng inclusive education upang walang mag-aaral na may kapansanan ang mapag-iiwanan.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Batas na tutulong sa K-12 graduates na makapasok sa trabaho

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | July 20, 2023

Marami na tayong nabasang mga ulat patungkol sa hindi pagkakatugma ng kakayahan ng Senior High School (SHS) graduates at sa kinakailangan ng ating mga industriya. Mas maraming mga kumpanya ang hindi tumatanggap (35%) kaysa tumatanggap ng mga SHS graduate (24%), ayon sa survey ng Jobstreet.com noong 2018. Isa ito sa mga nag-udyok sa inyong lingkod upang mariing isulong ang panukalang batas na Batang Magaling Act o ang Senate Bill No. 2022.

Para matugunan ang isyu ng jobs-skills mismatch, layon ng ating panukala na matulungan ang mga K to 12 graduate na makamit ang angkop at sapat na kaalaman, kahusayan at kasanayan na required sa mga kumpanya at korporasyon.

Isinusulong natin ang paglikha ng National at mga Local Batang Magaling Councils upang paigtingin ang ugnayan sa pagitan ng Department of Education (DepEd), local government units, ang akademya, at pribadong sektor para tugunan ang mismatch sa skills ng mga K to 12 graduate at sa mga pangangailangan ng labor market.

Iminumungkahi din sa ating panukalang batas na tiyaking makakatanggap ng certification ang mga magtatapos sa ilalim ng Technical-Vocational (Tech-Voc) livelihood track ng SHS.

Upang mabigyan ang mga Technical and Vocational Education and Training (TVET) students ng mas magandang oportunidad na makapagtrabaho sa pribadong sektor, isinusulong din ng inyong lingkod ang pagkakaroon ng mas maraming TVET programs na may mas mataas na lebel ng sertipikasyon.

Sa ngayon kasi, marami sa ating TVET trainees ang sumailalim sa mga programang National Certificate I at National Certificate II, kung saan entry level skills ang kanilang natututuhan. Nakakapanghinayang na kakaunti lang ang dumadaan sa NC III, NC IV, at sa mga programang may mas matataas na lebel na nakatutok sa mas kumplikadong skills na hinahanap ng mga kumpanya.

Kung titingnan natin ang datos ng Technical Education and Skills Development Authority (TESDA) noong Mayo at sa pagsusuri ng tanggapan ng inyong lingkod, lumalabas na wala pang isang porsyento o 31 lamang sa mga TESDA-accredited TVET programs ang nagbibigay ng National Certificate (NC) Level IV at 3.7% o 548 lamang ang mga TVET diploma programs o NC V. NC I (7.3%) at NC II (79 %) ang bumubuo sa 86.3% ng mga TESDA-accredited TVET programs sa bansa.

Sinumang may NC Level IV certificates ay maaaring makagawa ng mga kumplikado at mga non-routine na gawain. Kasama rin sa kanilang trabaho ang pamumuno, paggabay, at pag-organisa sa kanilang mga kasamahan at pati na ang pagsusuri sa mga kasalukuyang practices sa isang kumpanya at sa pagbuo ng mga bagong patakaran.

Habang ang NC Level V naman ay nag-aalok din sa mga tech-voc trainees, graduates, at middle level workers ng pagkakataon na makapasok sa trabaho na mayroong mas mabigat na responsibilidad tulad ng supervisory level.

Malaking pakinabang ang mga sertipikasyong ito kung nais nating tiyaking handa at mahuhusay ang mga kabataang magiging bahagi ng ating labor market.

Sama-sama nating isulong ang kahandaang magtrabaho at competitiveness ng mga manggagawang Pilipino sa pamamagitan ng pagkakaroon ng dekalidad at angkop na edukasyon.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Teenage pregnancy, maiiwasan kung may wastong edukasyon

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | July 18, 2023

Mahalaga ang pagbibigay proteksyon sa mga kababaihang mag-aaral laban sa teenage pregnancy o maagang pagbubuntis. Mabuti’t bumaba na ang bilang nito. Mula sa sa 8.6% na naitalang nabuntis sa age group na 15 hanggang 19 taong gulang noong 2017, iniulat sa 2022 National Demographic and Health Survey ng Philippine Statistics Authority (PSA) na bumaba sa 5.4% o mahigit 5,000 ng mga babaeng nasa parehong age group ang naitalang nabuntis.

Ayon sa ahensya, naitala sa 15 rehiyon noong nakaraang taon ang patuloy na pagbaba ng mga kaso ng teenage pregnancy. Pero sa Cordillera Administrative Region at Western Visayas ay umakyat pa ang mga kaso nito.

Batay sa survey, bumababa ang porsyento ng teenage pregnancy kung mas mataas ang educational attainment o tinapos sa pag-aaral ng mga bata. Sa mga nakatapos ng Grade 7 hanggang Grade 10 halimbawa, 5.3% ang nabuntis, 4.8% sa mga nakatapos ng Grade 11 at Grade 12, at 1.9% sa mga umabot ng kolehiyo.

Kaya patuloy nating isinusulong na dapat tutukan nang husto ang pagbaba ng bilang ng maagang pagbubuntis sa mga kabataang kababaihan.

Naniniwala ang inyong lingkod na mahalagang estratehiya na mapanatili sila sa mga paaralan para maiwasan ang paglobo ng kaso ng maagang pagbubuntis at magabayan sila laban sa mga panganib nito.

Sa tulong ng Comprehensive Sexuality Education (CSE) na itinuturo sa mga paaralan, matitiyak natin na may akma at wastong edukasyon ang mga batang kababaihan upang mapangalagaan nila ang kanilang kalusugan at magandang kinabukasan.

Noong nakaraang taon ay inihain na natin ang Proposed Senate Resolution No. 13 na nagsusulong ng pagdinig hinggil sa bilang ng maagang pagbubuntis ng mga kabataan at ang patuloy na pag-akyat ng kaso ng human immunodeficiency virus infections sa bansa. Layon ng imbestigasyon na pag-aralan ang kasalukuyang polisiya ng CSE ng Department of Education (DepEd) upang malaman ang lawak o saklaw nito at kung gaano ka-epektibo ang implementasyon nito.

Sabay-sabay nating itaguyod ang krusadang ito dahil bilang mga pag-asa ng bayan, kailangang makatapos sila ng pag-aaral at magkaroon ng magandang kinabukasan.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com