7 Milyong Pinoy na “no read, no write”, tulungan

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | October 05, 2023

Ang Functional Literacy, Education and Mass Media Survey (FLEMMS) ay isang household-based nationwide survey na isinasagawa kada limang taon. Ang FLEMMS noong 2019 ang ika-siyam sa mga serye ng survey na isinagawa simula noong 1989.

Mahalaga ang survey na ito para sa mas maigting na pagsusukat at pagtutok sa literacy rate ng bansa. Ang problema, masyadong mahaba ang limang taong pagitan sa pagsasagawa nito.

Kaya kung ako ang tatanungin, dapat gawing mas regular ang pagsasagawa ng naturang survey.

Kasabay nito ang Second Congressional Commission on Education (EDCOM II), Literacy Coordinating Council (LCC,) at mga local government units para masukat nang husto ang literacy rate sa bansa at matukoy kung anu-anong mga literacy programs ang dapat na ipatupad.

Noong nagsagawa ang Senado ng pagdinig sa panukalang budget ng National Economic and Development Authority (NEDA) at mga kalakip nitong ahensya, inalam natin sa Philippine Statistics Authority (PSA) kung posible nga ba ang mas regular na pagsasagawa ng FLEMMS.

Sabi ni National Statistician Dr. Dennis Mapa na humingi ang PSA ng pondo noong nakaraang taon para isagawa ang FLEMMS, lalo na’t nakita natin ang pinsalang dulot sa literacy ng COVID-19 pandemic. Pero hindi ito napagbigyan. Gayunpaman, nakahanda ang PSA na ituloy ang pagpapatupad ng FLEMMS sa susunod na taon, bagay na saklaw na ng panukalang budget ng ahensya.

Ipinaliwanag din ni Dr. Mapa na sa susunod na pagpupulong ng PSA board, tatalakayin nila ang posibilidad ng mas maikling pagitan sa pagsasagawa ng FLEMMS. Ibinigay din niyang halimbawa ang Family Income and Expenditure Survey (FIES) na dating isinasagawa kada tatlong taon.

Ngunit, nagpasya ang PSA board na gawin ang naturang survey kada dalawang taon upang maging mas regular ang pagkakaroon ng opisyal na datos pagdating sa kahirapan. Aniya, maaaring isagawa ang FLEMMS kada tatlong taon.

Base sa 2019 FLEMMS, mahigit anim na milyong Pilipino na may edad na lima pataas ang hindi pa talaga literate. Ibig sabihin nito ay hindi sila makabasa o makasulat nang may pag-unawa sa mga simpleng mensahe. Halos pitong milyong Pilipinong may edad na 10 hanggang 64 ang itinuturing na functionally illiterate. Ibig sabihin, wala silang kakayahan na makilahok nang ganap sa mga pang-araw-araw na gawain gamit ang sapat na kakayahan sa komunikasyon.

Maliban sa mas regular na pagsasagawa ng FLEMMS, iminungkahi rin natin na gawin ang survey hanggang sa mga siyudad. Sa assessment ni Dr. Mapa, kakailanganin ng dagdag na pondo para maisagawa ito. Tinatayang P60 milyon ang kailangan para sa pagpapatupad ng isang cycle ng FLEMMS.

Ang pagsugpo sa illiteracy sa ating bansa ang isa sa mga pinakamahalagang hakbang upang matiyak na walang sinuman ang mapagkakaitan ng magandang kinabukasan.

Upang maging epektibo ang pagpapatupad ng mga programa para sa pagsugpo ng illiteracy, mainam na gawing regular ang pagsasagawa ng nasabing survey.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

‘Pinas, top 2 sa kaso ng online child sexual abuse sa buong mundo

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | October 03, 2023

Hindi natin maitanggi ang pagkadismaya dahil pangalawa ang Pilipinas sa may pinakamaraming kaso ng online sexual abuse and exploitation of children (OSAEC) sa buong mundo, ayon sa isang ulat ng Department of Information and Communications Technology (DICT) noong nakaraang pagdinig sa Senado hinggil sa panukalang pondo ng DICT at mga attached agencies nito para sa 2024.

Sa naturang pagdinig, inamin ni DICT Secretary Ivan John Uy na kulang pa ang kakayahan ng gobyerno upang mahuli ang mga sangkot sa ganitong uri ng krimen. Kaya kailangan ng matinding pagsisikap na mawala sa pagiging number two sa buong mundo ang ating bansa pagdating sa OSAEC, hanggang sa tuluyang mawala na tayo sa listahan.

Tinataya ng Scale of Harm Survey ng International Justice Mission (IJM) at ng University of Nottingham Rights Lab na may 471,416 na mga batang Pilipino ang naging biktima ng trafficking para sa produksyon ng child sexual exploitation materials noong 2022.

Isa pang mahalagang aspeto ay ang bilateral relationship ng Pilipinas sa ibang bansa upang masugpo ang OSAEC. Isang halimbawa nito ang insidente kung saan nakatulong ang isang tip mula sa ibang bansa sa pagkakatuklas ng isang insidente ng OSAEC sa Metro Manila.

Maliban sa hardware at ilang gamit na kailangan natin, may mga bagay na dapat tayong gawin nang mabilis upang mapaigting ang ugnayan, komunikasyon, at pagbabahagi ng impormasyon.

Mayroon nang bilateral partnerships ang DICT sa mga counterpart agencies nito sa ibang bansa.

Nakikipag-ugnayan naman ang Cybercrime Investigation and Coordinating Center (CICC) sa Unibersidad ng Pilipinas upang isalin ang mga materyales na magsusulong sa kaalaman tungkol sa OSAEC, lalo na sa mga geographically isolated and disadvantaged areas. May koordinasyon na rin ang ahensya sa mga telecommunication companies upang harangin ang child sexual abuse and exploitation materials (CSAEM).

Aminado tayong malaking trabaho ito. Kaya naman hinihimok natin ang pamahalaan na paigtingin na ang pagsugpo sa krimeng ito. Isa ang inyong lingkod sa mga may akda ng dalawang batas upang paigtingin ang kakayahan ng gobyernong sugpuin ang OSAEC. Ito ay ang Anti-OSAEC and Anti-CSAEM Act (Republic Act No. 11930) at Expanded Anti-Trafficking in Persons Act of 2022 (Republic Act No. 11862).

Mahalaga ang pagpapatatag natin sa mga batas kontra human trafficking. Sa kabila ng patuloy na pagtaas ng mga kaso ng pang-aabuso sa ating mga kabataan, kailangan nating paigtingin ang pagbibigay ng proteksyon sa kanilang kapakanan.

Buhay ng ating mga mag-aaral ang pinakamahalaga sa lahat. Kung sila ay ligtas mula sa kapahamakan, mas mainam silang magkaroon ng dekalidad na edukasyon. Panatilihin natin ang kanilang seguridad sa lahat ng pagkakataon.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

TESDA graduates, para sure magkatrabaho, bigyan ng nat’l. certification

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | September 28, 2023

Hindi lahat ng nagtapos ng Technical Education and Skills Development Authority (TESDA) ay dumaan sa assessment. Sa isinagawang pagdinig sa panukalang budget ng TESDA para sa taong 2024, nalaman nating bumaba pa ang target na Technical Vocational and Education Training (TVET) graduates ng ahensya na dumaan ng assessment.

Nasa 60 porsyento lamang ang target na TVET graduates na dadaan sa assessment sa susunod na taon, mas mababa kumpara sa kasalukuyang assessment rate na 70 porsyento. Ibig sabihin, ang 60 porsyento na ito ng TVET graduates lamang ang may tsansang makakuha ng trabaho dahil sila lang ang mabibigyan ng national certification.

Noong 2022, pumalo lang sa 64 porsyento ang TESDA graduates na sumailalim sa assessment, kaya naman sila lang din ang nabigyan ng mga national certifications. Bakit umabot tayo sa ganitong sitwasyon at bakit mababa ang target ngayon?

Sa perpektong sitwasyon, 100 porsyento dapat ng TVET graduates ang dumadaan sa assessment na inaasahan nating papasa at makakakuha ng certification. Magaganda ang mga kurso ng ating mga TESDA learners, ngunit para saan naman ito kung hindi kumpleto ang proseso. Kung ang mga employers ang tatanungin, malaking bagay ang certification para sa kanila.

Mahalagang may certification para sa mga teknikal na kursong ganito. Kailangan muna ng training regulations bago sila magsanay, habang kailangan naman ng training regulations upang makapagsagawa ng assessment.

Ayon naman kay TESDA Deputy Director General Aniceto Bertiz III, walang training regulations ang mga kursong kinukuha ng mga mag-aaral na hindi dumadaan sa assessment at hindi nakakatanggap ng certification. Kabilang sa mga kursong ito ang creative web design at iba pang mga information and technology (ICT) courses, pati na rin ang mga language training courses.

Wala ring training regulations ang mga programang tulad ng enterprise-based at community-based programs.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com