P160M pondo para sa mental health crisis sa kabataan

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | November 16, 2023

Sa ating pagsusuri sa panukalang pondo ng Department of Education (DepEd) para sa susunod na taon, wala man lang pondong nakalaan para sa mga programa sa mental health. Kaya isinusulong ng inyong lingkod ang paglalagay ng line item sa 2024 national budget at tatawagin itong “Strengthening Mental Health Programs and Advocacies,” na may pondong P160 milyon para sa mga programang pang-mental health.

Nakakaalarma ang mga datos, kung ating titingnan. Mula pa noong 2017, ang bilang ng mga mag-aaral na nagtangkang magpakamatay ay umabot na sa 7,892 at 1,686 naman ang tuluyan nang nagpakamatay.

Nakakabahala ito kaya nga ating iminumungkahi ang pagtataas ng pondo para sa mga adhikain ng naturang ahensya na may kaugnayan sa mental health sa mga paaralan.

Kung matatandaan natin ang resulta ng 2018 Programme for International Student Assessment (PISA), sa 79 na bansang lumahok, ang Pilipinas ang may pinakamataas na porsyento ng mga mag-aaral na may edad na 15 ang nakaranas ng bullying. Lumalabas sa datos na 65 porsyento ng mga kabataang ito ang nag-ulat na nakaranas sila ng pambu-bully ng ilang beses sa loob ng isang buwan.

Gayundin ang naging resulta sa datos ng 2019 Southeast Asia Primary Learning Metrics (SEA-PLM). Mas maraming mga mag-aaral sa Pilipinas ang nakakaranas ng bullying (63.2 porsyento), aggression (9.2 porsyento), violence o karahasan, (12.3 porsyento), at offensive behavior (28.8 porsyento) kung ikukumpara sa ibang mga mag-aaral sa ASEAN.

Bilang chairman ng Senate Committee on Basic Education, patuloy na isinusulong ng inyong lingkod ang Basic Education Mental Health and Well-Being Promotion Act. Layon nitong gawing institutionalized ang School-Based Mental Health Program, at itaguyod ang mental health at kapakanan ng mga mag-aaral sa mga pampubliko at pribadong mga paaralan.

Bukod dito, layon din ng panukala na tiyakin na may sapat na access ang mga kabataang mag-aaral sa school-based mental health services sa mga ipapatayong Care Center, katuwang ang mga mental health specialists at associates. Kaunti na lang ang gugugulin nating panahon upang maisabatas na ito dahil pasado na ang panukalang batas sa huli at ikatlong pagbasa sa Senado.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Tiyakin ang kapakanan ng mga ALS Learners at teachers

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | November 14, 2023

Mahalaga ang pagpapatuloy ng edukasyon, anuman ang edad o estado sa buhay. Kaya naman, patuloy na ginugugulan ng panahon ng inyong lingkod ang pagtataguyod ng mga programa at pasilidad para sa pagsusulong ng Alternative Learning System (ALS), kung saan una natin itong itinaguyod sa Lungsod ng Valenzuela noong ako’y nanilbihan bilang alkalde ng siyam na taon.

Noong 2020 ay pinalawak at pinalaki pa natin ang ALS Barangay Parada sa Valenzuela. Sinimulan natin ang pagpapatayo sa dalawang karagdagang palapag kung saan matatagpuan ang karagdagang pitong silid-aralan at multi-purpose hall kung saan ginaganap ang mga pagsasanay at ilang mga aktibidad para sa mga estudyante at mga guro.

Ang Republic Act No. 11510 (ALS Act) na iniakda ng inyong lingkod, ang siyang nag-institutionalize sa ALS. Ang programa ay isang impormal na sistema kung saan nagsisilbi itong alternatibo sa pormal na sistema ng edukasyon sa bansa. Bahagi ng ALS ang mga ‘di-pormal na mga paraan ng pagbabahagi ng kaalaman na nagbibigay ng pangalawang pagkakataon sa mga kababayan nating hindi nakapagtapos ng kanilang pag-aaral, kabilang ang mga out-of-school children in special cases, mga nakatatanda, indigenous peoples, children in conflict with the law, at mga may kapansanan. Sa ilalim ng batas sa ALS, pinapaigting ang basic at functional literacy at life skills ng mga sumasailalim dito.

Sa pamamagitan ng batas, inaasahan nating ang bawat mag-aaral na produkto ng ALS ay nagpapamalas ng kanilang talino at kakayahan. Mapapatunayan nating walang imposible sa taong determinado na handang suungin anuman ang pagsubok para sa kanyang mga pangarap.

Bukod sa mga ALS learners, mahalaga rin na marinig natin ang boses ng ating mga ALS teachers.

Pinag-aaralan na natin sa ngayon ang isang panukalang batas na planong amyendahan at gawing angkop sa kasalukuyang panahon ang Magna Carta for Public School Teachers (Republic Act No. 4670). Maglalagay tayo ng mga bagong probisyon na tiyak na magtataguyod sa kapakanan ng mga public school teachers — kabilang na ang pagbibigay ng special hardship allowance sa mga mobile teachers at ALS teachers.

Isusulong din natin na mabigyang proteksyon ang mga guro mula sa mga out-of-pocket expenses at pagsasagawa ng mga non-teaching tasks. At siyempre, kasama sa pagtataguyod sa mga kapakanan ng mga guro ang pagbibigay sa kanila ng longevity pay.

Ipinapakita ng programang ALS ang mensahe ng katatagan, pagbabago, at pag-asa na hindi lamang para sa mga ALS learners kundi para rin sa kanilang mga pamilya, komunidad, at buong bansa. Sama-sama natin itong ipagmalaki, at sama-sama nating gawing inspirasyon ang kanilang tagumpay upang mas marami pang kababayan natin ang mahikayat na magpatuloy sa pag-aaral.

Bilang chairman ng Senate Committee on Basic Education, patuloy nating sisiguruhing makakatanggap ng suporta ang mga mag-aaral at guro ng ALS upang hindi sila mapagkaitan ng magandang kinabukasan.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Free WiFi sa lahat ng public schools, madaliin

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | November 9, 2023

Kasabay ng ating pakikiisa sa paglulunsad ng Digital Education 2028 o Digi-Ed ng Department of Education (DepEd) ay ang walang patid nating pagsusulong ng panukala para sa digital transformation sa sektor ng edukasyon.

Ang naturang panukala ng inyong lingkod ay ang Digital Transformation in Basic Education Act (Senate Bill No. 383) na naaayon sa Free Internet Access in Public Places Act (Republic Act No. 10929). Sa ilalim ng nasabing panukala, magiging mandato sa Department of Information and Communications Technology (DICT) na pabilisin ang paglalagay ng libreng public Wi-Fi sa lahat ng mga pampublikong paaralan.

Nakasaad din sa panukalang batas na dapat paigtingin ng DepEd ang pagpapatatag sa kakayahan ng mga paaralan pagdating sa kanilang information and communications technology (ICT) upang magpatupad ng distance learning. Kabilang rin sa ating ipinapanukala ang mandato sa Department of Science and Technology (DOST) na tulungan ang DepEd at DICT sa paggamit ng agham, teknolohiya, at inobasyon para gawing moderno ang pag-aaral at pagtuturo, at upang ihanda ang sektor ng edukasyon para sa Fourth Industrial Revolution — o pag-usbong ng digitalization, connectivity at teknolohiya.

Isinusulong din sa panukalang batas ang mas mabilis na pagpapatayo ng pambansang imprastraktura para sa Information and Communications Technology (ICT). Imamandato naman sa National Telecommunications Commission (NTC) na tukuyin ang mga lugar na patatayuan ng mga telecommunications tower sites. Bibigyang prayoridad ang mga lugar na nananatiling hindi konektado sa internet, pati na rin ang mga lugar na itinuturing na unserved o underserved.

Ang panukala ng inyong lingkod ay tiyak na magsisilbing suporta sa programang Digi-Ed ng DepEd dahil isinusulong din nito ang pagpapalaganap ng digital textbooks, online learning resources at internet connectivity sa mga pampublikong paaralan sa bansa.

Hindi na natin maiiwasan ang paggamit ng teknolohiya sa pag-aaral at pagtuturo, lalo na’t maraming iniwang aral ang ating mga karanasan noong pandemya. Sa ngayon, dalawang libong mga paaralan ang nabigyan na ng satellite para sa WiFi internet connectivity at 25 na paaralan naman ang napili para subukan ang proof of concept ng American company na Starlink, ayon kay Vice President at DepEd Secretary Sara Duterte.

Bilang inyong chairman ng Senate Committee on Basic Education, patuloy nating isusulong ang mga panukalang batas na magpapalaganap sa pagpapalawak ng paggamit ng teknolohiya sa pag-aaral at pagtuturo.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com