Pagdami ng mga ‘di makabasa at makasulat, dapat tutukan

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | November 28, 2023

Ipinanukala natin ang pagdaragdag sa pondo ng pagsasagawa ng Functional Literacy, Education, and Mass Media Survey (FLEMMS). Ang FLEMMS ay isang household-based nationwide survey na nagtitipon ng mga impormasyon tungkol sa basic at functional literacy rates, pati na mga educational skills qualifications.

Sa ilalim ng committee report ng Senado sa panukalang 2024 national budget, makakatanggap ang Philippine Statistics Authority (PSA) ng P208.97 milyon para sa pagpapatupad ng FLEMMS. Mas mataas ito ng 254.3 porsyento sa P58.9 milyon sa ilalim ng National Expenditure Program (NEP) at ng General Appropriations Bill (House Bill No. 8980).

Sa isinagawang pagdinig sa panukalang budget ng PSA, iminungkahi ng inyong lingkod ang pagsasagawa ng survey na ito sa bawat siyudad sa bansa upang siguradong malaman ang pulso ng bawat mamamayan at matukoy talaga ang mga lugar na may mataas na illiteracy rates. Magagamit din nang husto ang mga datos na ito ng Second Congressional Commission on Education (EDCOM II). Sa ganitong paraan, makakapaglunsad tayo ng mga programa na mag-aangat ng antas ng edukasyon sa bawat lugar.

Mahalaga ang pagsasagawa ng FLEMMS upang mas mapaigting ang pagsukat at pagtutok sa literacy rate ng bansa.

Taong 2019 pa nang huling ginawa ang naturang survey, at ito ang ikaanim sa serye nito na nagsimula noong 1989. Base sa 2019 FLEMMS, mahigit anim na milyong Pilipino na may edad na lima pataas ang hindi pa talaga masasabing literate. Ibig sabihin nito ay hindi sila makabasa o makasulat nang may pag-unawa sa mga simpleng mensahe.

Ayon sa datos, halos pitong milyong Pilipinong may edad na 10 hanggang 64 ang itinuturing na functionally illiterate. Sa madaling salita, wala silang kakayahan na makilahok nang ganap sa mga pang-araw-araw na gawain gamit ang sapat na kakayahan sa komunikasyon.

Iminungkahi rin natin ang mas regular na pagsasagawa ng FLEMMS dahil masyadong mahaba ang limang taong pagitan sa pagsasagawa nito.

Sinabi rin ng PSA na pag-aaralan nila ang posibilidad ng pagsasagawa nito nang mas regular o kada tatlong taon.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

‘Pinas, Top 2 sa online sexual abuse ng mga bata sa buong mundo, dapat aksyunan

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | November 23, 2023

Mariin nating pinananawagan ang mas mataas na pondo pagdating sa iba’t ibang anyo ng human trafficking, kabilang na ang Anti-Online Sexual Abuse or Exploitation of Children o OSAEC.

Iminumungkahi ng inyong lingkod na dagdagan ng P70.74 milyon ang P76.28 milyong nakalaan sa ilalim ng National Expenditure Program (NEP) para sa Anti-Trafficking in Persons (ATIP) enforcement. Isinusulong din natin ang paglalaan ng P39.42 milyon mula sa pondong ito para sa Inter-Agency Council Against Trafficking (IACAT) Secretariat at P31.32 milyon para sa National Coordination Center (NCC) Against OSAEC and Anti-Child Sexual Abuse or Exploitation Materials (CSAEM) Secretariat.

Base sa ulat ng Cybercrime Investigation and Coordinating Center (CICC), Pilipinas ang pangalawa pagdating sa online sexual abuse and exploitation of children. Sa datos naman ng Scale of Harm Survey ng International Justice Mission (IJM) at University of Nottingham Rights Lab, mayroong 471,416 na batang Pilipino ang naging biktima ng human trafficking para sa paglikha ng bagong child sexual exploitation materials noong 2022.

Bukod dito ay nasaksihan din ng bansa ang pag-akyat ng bilang ng mga insidente ng human trafficking dahil sa Philippine Offshore Gaming Operators (POGOs). Noong nakaraang Oktubre 27, nailigtas ng mga awtoridad ang higit 700 mga Pilipino at dayuhang manggagawa sa isang ni-raid na POGO hub sa Pasay, kung saan karamihan sa mga ito ay biktima ng human trafficking.

Mahalagang matiyak ng pamahalaan ang epektibong pagpapatupad ng mga batas para mahuli ang mga child traffickers, kabilang dito ang Expanded Anti-Trafficking in Persons Act of 2022 (Republic Act No. 11862) at ang Anti-Online Sexual Abuse or Exploitation of Children (OSAEC) and Anti-Child Sexual Abuse or Exploitation Materials (CSAEM) Act (Republic Act No. 11930).

Hindi natin maaaring hayaang magpatuloy lang ang operasyon ng mga sindikatong kriminal sa bansa. Tungkulin nating ipatupad ang mga batas upang matiyak ang kaligtasan ng ating mga kababayan at mga kabataan mula sa iba’t ibang anyo ng trafficking. Tungkulin nating tulungan ang mga biktima na makabangon muli at magkaroon ng pag-asa.

Ang ating panukalang karagdagang pondo ay makatutulong para maipagpatuloy ng mga awtoridad ang kanilang tungkulin na mahuli ang mga kawatan, mailigtas ang mga biktima ng human trafficking, at imbestigahan at sugpuin ang mga kaso ng online sexual abuse sa bansa.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Isulong ang pondo para sa certification ng tech-voc senior high school graduates

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | November 21, 2023

Tinanggap ng Senate Committee on Finance ang panukala ng inyong lingkod na pondohan ang certification ng mga mag-aaral sa Grade 12 na nasa technical-vocational-livelihood (TVL) track. Malaking tulong ito upang itaas ang tsansang makapasok sa magandang trabaho ang mga mag-aaral na ito.

Bilang chairman ng Senate Committee on Basic Education, iminumungkahi natin ang paglalaan ng P438.16 milyon sa ilalim ng development regulatory program ng Technical Education and Skills Development Authority (TESDA). Gagamitin ang naturang pondo para sa assessment at certification ng tinatayang 420,967 mag-aaral sa Grade 12 na nasa TVL track.

Nakakaalarma kasi ang tinatawag nating ‘dead end’ para sa mga mag-aaral ng senior high school na nasa TVL track.

Base sa datos ng Department of Education (DepEd) para sa School Year (SY) 2020-2021, 6.7 porsyento lamang o 32,965 sa 473,911 graduates ng senior high school sa TVL track ang dumaan sa assessment para sa national certification. Sa mga kumuha ng national certification, 31,933 o 97 porsyento ang pumasa.

Ang nagiging sagabal sa pagkuha ng assessment para sa national certification ay ang gastos na nagkakahalagang P760 hanggang P1,370. Mahalagang hakbang ang paglalaan natin ng pondong ito sa certification ng ating mga senior high school graduates upang magkaroon sila ng magandang trabaho.

Batay din sa pananaliksik ng ating tanggapan, 50 porsyento ng mga senior high school TVL graduates ang nagtatrabaho sa mga elementary occupations, o iyong mga trabaho na nasa pinakamababang kategorya pagdating sa skills requirement. Halimbawa ng mga trabahong ito ang mga street vendors, cleaners, domestic helpers, car at window washers, at street sweepers.

Nakakadismayang isa na naman itong pahiwatig na hindi natupad ang pangako ng sistema ng edukasyon na ihanda ang mga senior high school graduates para sa trabaho o sa pagnenegosyo.

Isinusulong din ng inyong lingkod ang pagsasabatas ng Batang Magaling Act (Senate Bill No. 2367) na layong ihanda ang mga senior high school graduates para sa kolehiyo, middle-skills development, trabaho, o pagnenegosyo. Iminumungkahi rin ng panukalang batas ang libreng national competency assessment para sa mga senior high school learner ng DepEd.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com