Early childhood care and development bill, aprub na sa Senado

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | Dec. 19, 2024

Pasado na sa huli at ikatlong pagbasa sa Senado ang panukalang batas na nagsusulong sa paghahatid at pagpapaigting ng kalidad ng early childhood care and development (ECCD) services sa buong bansa. 

Mahalagang reporma ang pagpapatatag sa ECCD dahil dito nakasalalay ang pagkakaroon ng matibay na pundasyon ng ating mga kabataan. Kailangang maabot natin ang bawat batang wala pang limang taong gulang, tugunan ang kanilang mga pangangailangang pangkalusugan, at tiyakin ang kanilang kahandaang pumasok sa sistema ng edukasyon.

Sa ilalim ng Early Childhood Care and Development Act (Senate Bill No. 2575) na isinulong ng inyong lingkod, palalakihin natin ang sakop ng universal ECCD access sa lahat ng mga batang wala pang limang taong gulang. Gagawin natin ito sa pamamagitan ng pagpapalawak sa National ECCD System sa mga probinsya, lungsod, munisipalidad, at barangay. Sasaklawin ng ECCD System ang kabuuan ng mga programang may kinalaman sa kalusugan, nutrisyon, early childhood education, at social services na tutugon sa pangangailangan ng mga batang wala pang limang taong gulang. 

Sa naturang panukala, magiging mandato sa bawat lungsod at munisipalidad na lumikha ng ECCD office na sasailalim sa administrative supervision ng alkalde. Pamumunuan ng tanggapang ito ang pagpapatupad ng mga ECCD programs, kabilang ang pangangasiwa ng mga child development teachers (CDTs) at child development workers (CDWs). 

Isinusulong din ng Early Childhood Care and Development Act ang professionalization ng mga CDTs at ang reskilling at upskilling ng mga kasalukuyang CDWs. 

Para sa mga CDWs, magiging mandato sa kanilang sumailalim sa mga reskilling at upskilling training programs sa ECCD. Kailangan din nilang sumailalim sa libreng assessment at certification mula sa Technical Education and Skills Development Authority (TESDA). Ang ECCD Council ang magiging responsable pagdating sa mga naturang programang ito. 

Patatatagin din ng panukalang batas ang ECCD Council upang matiyak ang pagpapatibay ng pundasyon ng mga kabataang wala pang limang taong gulang. Ang ECCD Council ay itatalaga sa ilalim ng Department of the Interior and Local Government (DILG). Ang mga kalihim ng Department of Education (DepEd) at DILG ang magsisilbing mga co-chairperson ng governing board ng council, habang magsisilbi namang vice-chairperson ang ECCD Council executive director.

Kung tuluyang maisabatas ang ating panukala, matutulungan natin ang bawat bata na magkaroon ng mas magandang oportunidad pagdating sa edukasyon tungo sa magandang kinabukasan.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Good news para sa mga tutor ng ARAL Program

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | Dec. 17, 2024

Magandang balita para sa ating mga kababayan, pirmado na ang implementing rules and regulations ng Academic Recovery and Accessible Learning (ARAL) Program Act na isinulong ng inyong lingkod. 

Ngayong inaasahan natin ang pagpapatupad ng ARAL Program, inaanyayahan din natin ang ating mga guro, para-teachers, at ang ating mga pre-service teacher na maging mga tutor. Mahalaga ang pakikilahok ng ating mga guro, para-teachers, at mga pre-service teacher upang mapatupad natin ang ARAL Program na tutugon sa learning loss ng ating mga mag-aaral. Kaya naman noong binabalangkas natin ang batas, tiniyak nating makakatanggap sila ng umento o benepisyo bilang pagkilala sa kanilang mahalagang papel sa tagumpay ng programa.

Para sa kaalaman ng ating mga kababayan, ang mga para-teacher ay kumuha ng Licensure Examination for Teachers (LET) ngunit hindi naging kuwalipikado. Sa kabila nito, meron silang special permit mula sa Board for Professional Teachers, kung saan nakasaad ang lugar kung saan sila nakatalaga. Ang mga pre-service teacher naman ay mga mag-aaral na naka-enroll sa teacher education degree programs o mga kursong may kinalaman sa edukasyon.

Para sa ating mga gurong magsisilbing tutor ng ARAL Program, mabibigyan sila ng umento alinsunod sa mga angkop na probisyon ng Magna Carta for Public School Teachers at sa mga pamantayan ng Department of Education (DepEd) at Department of Budget and Management (DBM). 

Ipagkakaloob ang karagdagang bayad na ito sa mga guro kung nagampanan na nila ang kanilang tungkuling magturo sa classroom sa loob ng anim na oras. Ang dagdag na bayad sa mga guro ay hindi naman lalagpas sa halagang katumbas na bayad sa dalawang oras batay sa Prime Hourly Teaching Rate. Ang mga para-teacher na magsisilbing mga tutor ay babayaran mula sa pondo ng DepEd o sa Special Education Fund (SEF) ng local school board.

Para naman sa ating mga pre-service teacher na may balak mag-apply sa mga plantilla position sa DepEd, mabibilang na relevant teaching experience ang pagiging tutor sa ilalim ng ARAL Program.

Malaking hamon para sa ating bansa na tugunan ang learning loss ng ating mga mag-aaral. Ngunit tiwala ako na sa ating pagtutulungan, maibabangon natin ang sektor ng edukasyon at mawawakasan natin ang krisis na kinakaharap nito.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com

Evacuation center, itatayo sa bawat lungsod at munisipalidad

ni Kuya Win Gatchalian @Win Tayong Lahat | Dec. 12, 2024

Batas na sa wakas ang matagal na nating panukalang magkaroon ng totoong evacuation center sa bawat lungsod at munisipalidad sa bansa. 

Umaasa ang inyong lingkod na sa pamamagitan ng batas na ito, darating ang araw na hindi na tayo gagamit ng mga classroom bilang evacuation center sa panahon ng sakuna. Kung babalikan natin ang ating mga karanasan, madalas ginagamit ang mga classroom at ibang mga pasilidad sa paaralan sa panahon ng mga kalamidad. Taliwas ito sa Children’s Emergency Relief and Protection Act (Republic Act No. 10821), kung saan nakasaad na maaari lamang gamiting evacuation center ang mga paaralan kung wala nang ibang espasyong maaaring magamit. Ngunit dahil madalas ginagamit pa rin ang mga paaralan bilang evacuation center, naaantala ang ligtas na pagbabalik-paaralan at pagpapatuloy ng edukasyon ng ating mga mag-aaral.

Kasunod ng pagkakahalal sa atin bilang senador noong 2016, inihain natin sa unang pagkakataon noong 17th Congress ang panukalang magpatayo ng evacuation center sa bawat lungsod at munisipalidad. Muli nating inihain ito noong 2019 sa ilalim ng 18th Congress. Ngayong 19th Congress, ganap nang batas ang Ligtas Pinoy Centers Act (Republic Act No. 12076). 

Nakasaad sa naturang batas na dapat itayo ang mga evacuation center sa mga strategic at ligtas na lokasyon sa komunidad. Magsisilbing agaran at pansamantalang silungan ang mga evacuation center para sa mga naapektuhan ng mga kalamidad at sakuna kagaya ng mga bagyo, baha, lindol, pagsabog ng bulkan, sunog, outbreak ng mga sakit, at iba pa. Nakasaad din sa naturang batas na dapat kayanin ng mga evacuation center ang mga hanging may bilis na hindi bababa sa 300 kilometers per hour at lindol na hindi bababa sa 8.0 magnitude. 

Nakasaad sa batas kung anu-anong mga pasilidad ang kinakailangang mayroon sa bawat evacuation center. Kabilang dito ang mga health care areas kagaya ng isolation area para sa mga may sakit, klinika, mental wellness space, at counseling room.

Tinitiyak din ng batas na magkakaroon ng mga ligtas na espasyo para sa kababaihan at mga bata. Mahalaga ang mga pasilidad na ito, lalo na’t mas nahaharap sa panganib ang mga kabataan at mga kababaihan sa panahon ng mga sakuna.

Sa pamamagitan din ng Ligtas Pinoy Centers Act, mapapaigting natin ang kakayahan ng mga local government units na itaguyod ang kaligtasan ng ating mga kababayan sa panahon ng kalamidad.

---

May katanungan ka ba, reklamo o naisihingi ng tulong? Sumulat sa WIN TAYONG LAHAT ni Kuya Win Gatchalian, BULGAR Bldg., 538 QuezonAve., Quezon City

o mag-email sa surewin.bulgar@gmail.com