Masamang epekto ng pagkain ng instant noodles!

ni Dr. Shane Ludovice - @Sabi ni Dok | February 2, 2021

Dear Doc. Shane,

Ako ay single mom na may dalawang anak. Dahil sa sobrang busy sa work, pagkatapos ng online class ng mga anak ko ay madalas instant noodles lang ang naluluto ko sa kanila. Alam kong hindi ito healthy kaya nilalagyan ko na lang ng itlog at kaunting gulay. Masama ba talaga ang sobrang pagkonsumo sa instant noodles? – Jeya

Sagot

Kung ating papansinin, nahihilig ang mga bata sa instant noodles at pati na rin mga matatanda kasi napakadaling iprepara nito.

At kung dadalasan ang pagkain nito, hindi maganda ang maidudulot nito sa kalusugan at sa ating mga anak.

Mas mataas ang posibilidad ng pagkakaroon ng karamdaman sa puso at pagkakaranas ng stroke sa mga taong madalas kumain ng instant noodles. Ito ang lumalabas sa pag-aaral na isinagawa sa Bayer at Harvard University, mga pangunahing eskuwelahan sa Estados Unidos.

Ito ay dahil sa sangkap na taglay ng karamihan sa mga instant noodles na TBHQ o tertiary-butyl hydroquinone. Ang TBHQ ay isang uri ng preservative na hinahalo sa maraming uri ng pagkain upang ito ay magtagal. Napag-alaman sa pag-aaral na ang sangkap na ito ay walang benepisyo sa kalusugan at hindi rin kayang tunawin ng katawan. At dahil dito, maaaring maapektuhan ang metabolism ng indibidwal na maaari namang humantong sa pagkakaroon ng sakit sa puso, stroke at iba pang mga sakit.

Kaya kung kaya namang iwasan ang pagkain ng mga instant noodles ay iwasan na natin ito hangga’t bata pa.

Kaalaman tungkol sa dehydration

ni Dr. Shane Ludovice - @Sabi ni Dok | February 1, 2021

Dear Doc. Shane,

Last month, naospital ako sa sobrang dehydration dahil sa pagsususka at pagtatae nang ilang araw. Ngayon ko lang nalaman na kapag nasobrahan ka pala ng ganu’n ay made-dehydrate talaga at puwede mamatay kapag hindi naagapan. Sa pagtatae at pagsusuka lang ba puwedeng ma-dehydrate ang tao? Ano pang posibleng maging sanhi nito at ano ang mga sintomas? Naramdaman ko lang noon na nanghihina ako at parang hihimatayin anytime. – Emma

Sagot

Ang dehydration ay kondisyon na nararanasan kung may kakulangan sa tubig at katawan. Nagaganap ito kung hindi napapalitan nang husto ang tubig na lumalabas sa katawan o sa madaling salita, mas maraming lumalabas na tubig kaysa sa pumapasok na tubig sa katawan. Maraming paraan ng pagkawala ng tubig sa katawan bawat araw. Maaaring ito ay sa paraan ng pag-ihi, pagpapawis, pagdumi at maging sa paghinga. Ngunit, dahil sa ilang sirkumstansiya tulad ng ilang karamdaman, sobrang pagpapawis at sobrang init ng panahon at hindi naman sapat ang tubig na naiinom, may posibilidad na maubos ang tubig sa katawan at humantong sa dehydration.

Ang patuloy na kawalan ng tubig sa katawan ay maituturing na emergency na nangangailangan ng agarang gamutan. Sapagkat nawawala rin ang mga mineral at electrolytes kasabay ng nauubos na tubig sa katawan na kung magtutuluy-tuloy na maubos ay maaaring makamatay.

Ano ang mga sintomas ng dehydration?

Ang pagkakaranas ng dehydration ay maaaring magpakita ng iba’t ibang sintomas na depende sa lala ng kondisyon na nararanasan. Kung ang kakulangan ng tubig sa katawan ay katamtaman lamang, maaaring maranasan ang mga sumusunod na sintomas:

• Nanunuyo at nanlalagkit na bibig

• Pananamlay sa kabataan

• Madaling pagkapagod at pagiging antukin

• Pagkauhaw

• Kakaunting pag-ihi

• Kakaunti o halos walang luha sa pag-iyak

• Tuyong balat

• Pagkahilo

• Pananakit ng ulo

• Hirap sa pagdumi

Para sa mga malalalang kondisyon ng dehydration, maaari namang maranasan ang sumusunod:

• Sobrang pagkauhaw

• Pagkalito at pagiging iritable

• Sobrang panunuyo ng bibig

• Kakaunti o halos walang ihi

• Nanunuyong mga mata

• Sobrang panunuyo ng balat

• Mabilis na tibok ng puso

• Mabilis na paghinga

• Lagnat

• Pagdedeliryo o kawalan ng malay-tao

Kailan dapat tumakbo sa ospital?

Ang mga simpleng kaso ng dehydration ay kadalasang nalulunasan sa pag-inom ng sapat na tubig at mga sports drink na mayaman sa electrolytes. Ngunit, ang pagkakaranas ng mga malalang sintomas tulad ng sobrang panunuyo ng bibig, sobrang pagkauhaw, pagkakaroon ng mataas na lagnat, panghihina at hirap sa pag-ihi, makabubuting magpatingin na sa doktor. Tandaan na ang malalang kondisyon ng dehydration ay maituturing na emergency.

Sintomas ng sakit sa bato

ni Dr. Shane Ludovice - @Sabi ni Dok | January 31, 2021

Dear Doc. Shane,

Ang pagkakaroon ba ng mataas na creatinine ay sintomas ng sakit sa bato? Paano malalaman kung apektado na ang kidney? – Aura

Sagot

Kung may mga sintomas ng sakit sa bato, isa sa mahalagang pagsusuri na ipagagawa ng doktor ay ang blood chemistry o pagtingin sa sample ng dugo para makita ang iba’t ibang kemikal na naroon. Mahalagang malaman kung normal ang kanilang mga antas. Mahalaga rin ang sukat ng creatinine. Ang normal na sukat ng creatinine ay 0.6 hanggang 1.2 milligrams per deciliter sa mga kalalakihan at 0.5 hanggang 1.1 mg/dL sa kababaihan. Kung mataas ang creatinine, nangangahulugang maaaring may dipirensiya ang bato. Bagama’t, hindi puwedeng ito lamang ang gawing basehan para masabing may problema ang bato. Ang BUN o blood urea nitrogen ay isa ring sukat na mahalagang tingnan. Base sa creatinine, maaaring ma-compute ang glomerular filtration rate (GFR) na siyang sukat ng kakayahan ng mga bato na salain ang mga dumi ng katawan.

Bukod sa blood test, ang urinalysis o pagsusuri ng ihi ay mahalaga rin upang makita kung may protina o dugo sa ihi. Minsan, sinusukat din ang dami ng ihi sa loob ng 24-oras upang makita kung gumagana nang maayos ang mga bato.

Sa ilang mga kaso ng sakit sa bato, mahalagang makita kung ano ang hitsura ng mga bato at ang mabisang paraan ay ang paggamit ng ultrasound. Kung malala na ang sakit sa bato, maaaring mag-iba ang hugis ng mga ito at magmukhang kulubot. Bukod sa ultrasound, puwede ring CT scan ang ipagawa para masilip ang mga bato.