Sabi ni Doc 6/125

Ang mga benepisyo ng L-carnitine sa kalusugan

BULGAR

ni PAO Deputy Chief Dr/Atty. Erwin P. Erfe, M.D. @Sabi ni Doc | March 17, 2026

Dear Doc Erwin,

Magandang araw po, Doc Erwin! Ako si Quintina, isang senior citizen mula sa Candaba, Pampanga. Isa po akong masugid na tagasubaybay ng dyaryong BULGAR, lalo na ng inyong “Sabi ni Doc” column. Malaking tulong po sa amin ang inyong mga payo tungkol sa kalusugan.

Doc, nais ko sanang magtanong. Sa aking edad, madalas po akong makaramdam ng panghihina ng katawan at madaling pagkapagod, lalo na’t ako pa rin ang nag-aalaga sa aking mga apo araw-araw. Nabasa ko rin po na ang carnitine ay maaaring makatulong sa pagbawas ng timbang, na posibleng makabawas sa pananakit ng aking tuhod–dahil medyo mabigat na rin po ang aking timbang.

Bukod rito, makatutulong din ba ang L-carnitine para sa panghihina ng katawan na dulot ng pagtanda? Ligtas po ba ito para sa mga senior citizen tulad ko? Ano pa po ang mga benepisyo nito sa kalusugan at mayroon po ba itong mga side effects na dapat malaman?

Maraming salamat po at sana ay mapansin ninyo ang aking katanungan. — Quintina

Maraming salamat, Quintina, sa iyong liham at sa patuloy mong pagsubaybay sa “Sabi ni Doc” at sa pahayagang BULGAR.

Ang pagtanda o aging ay nagdudulot ng unti-unting paghina ng mga tungkulin ng katawan at ng mga organo. Kasama rito ang pagbaba ng kakayahan ng katawan na maayos na gamitin at balansehin ang enerhiya. May mahalagang papel dito ang mitochondria, na responsable sa paggawa ng enerhiya ng mga selula. Kapag nagkaroon ng pinsala sa mitochondrial DNA, maaaring bumaba ang kakayahan ng katawan na makagawa ng sapat na enerhiya para sa pisikal na aktibidad habang tumatanda ang isang tao.

Ang L-carnitine ay isang kemikal na sangkap na nagmumula sa mga amino acid na lysine at methionine. Natural itong ginagawa ng katawan at matatagpuan din sa ilang pagkain tulad ng karne at isda. Maaari rin itong inumin bilang dietary supplement. Tumutulong ang L-carnitine sa paggawa ng enerhiya sa pamamagitan ng paglipat ng taba papasok sa mitochondria ng mga selula kung saan ito ginagamit o “sinusunog” upang maging enerhiya.

Ayon sa isang pananaliksik na inilathala sa Journal of Translational Medicine noong 2025, ang pag-aaral tungkol sa carnitine pool ay hindi na lamang nakatuon sa fatty acid oxidation (FAO). Lumawak na rin ito sa iba’t ibang larangan tulad ng metabolismo ng enerhiya, mitochondrial homeostasis, epigenetic regulation, immune at inflammatory responses, at maging sa neuroprotection.

Sa isa pang pag-aaral na nalathala sa isang peer-reviewed journal noong 2021 tungkol sa musculoskeletal system, natuklasan na ang L-carnitine supplementation ay maaaring makatulong sa pagtaas ng enerhiya, pagpapabuti ng pisikal na kakayahan, at pagbawas ng pagkapagod. Ipinakita rin sa ilang pag-aaral na maaari itong makatulong sa mga programang rehabilitasyon, lalo na sa mga matatandang nakararanas ng matinding pagkapagod o pisikal na stress. Maaari rin itong makatulong sa pagpapabuti ng mental at kognitibong paggana.

Sa artikulong “L-Carnitine Supplementation in Older Women: A Pilot Study on Aging Skeletal Muscle Mass and Function” (2018), ipinakita na ang pagbaba ng L-carnitine sa katawan habang tumatanda ay maaaring magdulot ng panghihina at pagnipis ng kalamnan, o sarcopenia. Natuklasan sa pag-aaral na ang supplementation ay maaaring makatulong sa pagpapanatili ng lakas ng kalamnan.

Ayon naman sa mga pag-aaral na inilathala noong 2022 sa Saudi Journal of Biological Sciences, may iba’t ibang benepisyo sa kalusugan ang L-carnitine. Tumutulong ito sa metabolismo ng carbohydrates at sa paggawa ng enerhiya ng katawan. Kaugnay ng iyong tanong tungkol sa pagpapapayat, maaari rin itong makatulong sa pagbabawas ng timbang dahil sa papel nito sa pagpapahusay ng fat oxidation o proseso ng pagsunog ng taba sa katawan.

Bukod dito, ipinakita rin sa ilang pag-aaral na maaaring makatulong ang L-carnitine sa pagpapabuti ng glucose intolerance, kaya maaaring maging kapaki-pakinabang ito para sa mga pasyenteng may uremia at diabetes. Maaari rin itong makatulong sa pagbawas ng neuropathic pain, pagpapabuti ng nerve conduction, at pagpapalakas ng immune function. Mayroon din itong potensyal laban sa ilang neurological na karamdaman tulad ng Alzheimer’s disease, Parkinson’s disease, at iba pang uri ng neuropathies. Sa ilang pagkakataon, ginagamit din ang L-carnitine upang makatulong sa panunuyo ng mata at bilang suporta sa pagpapanatili ng kalusugan ng puso.

Ang karaniwang dosis ng L-carnitine para sa mga nasa hustong gulang ay mula 500 mg hanggang 2,000 mg bawat araw, depende sa payo ng doktor. Gayunman, mahalagang kumunsulta muna sa physician bago uminom ng suplementong ito, lalo na para sa mga senior citizen. Mas sensitibo ang mga nakatatanda sa side effects dahil sa unti-unting paghina ng atay at bato.

Ilan sa mga posibleng side effects ng L-carnitine ay pagkahilo, pagduduwal, pananakit ng tiyan, pagbabago sa presyon ng dugo, at allergic reactions gaya ng pantal.

Mahalaga ring regular na magpatingin sa doktor, uminom ng sapat na tubig, at kumain ng masustansyang pagkain upang mapanatili ang lakas at kalusugan ng katawan sa ginintuang edad. (Eunice Anne G. Garcia, RPh, MD)

Maraming Salamat sa inyong pagliham sa Sabi ni Doc at nawa’y magpatuloy sa pagbuti ang inyong kalusugan. Kung may mga katanungan pa, mag-email lamang sa Sabi ni Doc sa e-mail address na erwin.erfe@gmail.com o sa doc.bulgar@gmail.com

Mga natural na benepisyo ng Lion’s Mane mushroom sa utak at emosyon

BULGAR

ni PAO Deputy Chief Dr/Atty. Erwin P. Erfe, M.D. @Sabi ni Doc | March 16, 2026

Dear Doc Erwin,

Maraming salamat sa patuloy ninyong pagsulat sa mga makabagong pag-aaral tungkol sa kalusugan. Dahil sa inyong column sa BULGAR newspaper, nadadagdagan ang aming kaalaman upang mapanatili ang aming kalusugan at makaiwas sa sakit.

Nasa edad na ako kung kailan malapit na ang menopause, at napapansin ko ang epekto nito sa aking mental na kalusugan, gaya ng pabago-bagong mood, pagiging iritable, at hirap sa pagtulog nang mahimbing. Nais ko pong itanong kung mayroon bang mga partikular na pagkain o diet na makakatulong sa ganitong mga sintomas?

– Edith

Maraming salamat, Edith, sa iyong liham dito sa “Sabi ni Doc.”

Ang yugto ng perimenopause o ang paglapit sa menopause ay talaga namang mapanghamon dahil hindi lamang katawan ang nagbabago kundi pati na rin ang emosyon dahil sa paggalaw ng ating hormones. Ang iyong nararamdamang pagiging iritable at mood swings ay tunay at nararanasan ng maraming kababaihan sa ganitong yugto.

Tungkol sa iyong tanong kung may partikular na pagkain na makakatulong sa iyong nararanasan, nais kong ipakilala sa iyo ang isang uri ng nakakain na mushroom na kasalukuyang pinag-aaralan kaugnay sa mga benepisyo nito sa mental health—ang Lion’s Mane mushroom.

Ang Lion’s Mane (Hericium erinaceus) ay isang uri ng kabute na tila may mahahabang puting buhok, kaya naman tinawag itong "buhok ng leon." Karaniwan itong tumutubo sa mga puno sa kagubatan. Sa kasalukuyan, naging tanyag ito sa larangan ng siyensya dahil sa mga bioactive compounds nito na may malaking potensyal na mapabuti ang kalusugan ng utak, mood, at kalidad ng tulog.

Ang sikreto ng Lion's Mane ay ang dalawang mahalagang compounds: ang hericenones at erinacines. May kakayahan ang mga itong tumagos sa blood-brain barrier upang pasiglahin ang produksyon ng Nerve Growth Factor (NGF) at Brain-Derived Neurotrophic Factor (BDNF) na mga protinang nagsisilbing "pataba" sa ating utak.

Nakatutulong ang mga ito sa neurogenesis o ang pagtubo ng mga bagong neurons. Kapag malusog ang ating mga neurons at maayos ang komunikasyon sa pagitan ng mga ito, mas nagiging balanse ang ating emosyon at nababawasan ang sintomas ng anxiety at depresyon. Bukod dito, ang Lion’s Mane ay may anti-inflammatory properties na nagbabawas sa pamamaga sa utak (neuroinflammation) na madalas iugnay sa malungkot na disposisyon.

Ayon sa isang mahalagang pag-aaral (randomized control trial) na isinagawa ni Nagano, et al. sa Japan noong 2010, ang mga kababaihang nasa menopausal stage na kumonsumo ng Lion’s Mane extract sa loob ng apat na linggo ay nakaranas ng makabuluhang pagbawas sa iritabilidad, anxiety, at mood swings kumpara sa mga hindi uminom nito.

Bukod dito, ayon sa narrative review ni Contato, et al., ang kabuteng ito ay nakatutulong din sa pagpapabuti ng kalidad ng tulog sa paraang nakatutulong itong pakalmahin ang isip upang maging mahimbing ang pahinga. Bukod dito ay nakita din sa mga pag-aaral na pinapaganda nito ang memorya at konsentrasyon. Ang Lion’s Mane ay mayroong karagdagang potensyal na benepisyong proteksyon sa utak. Sa kasalukuyan, ito ay pinag-aaralan bilang panlaban sa paglala ng mga neurodegenerative diseases, kagaya ng Alzheimer’s at Parkinson’s disease.

Maaaring kainin ang sariwa o pinatuyong Lion’s Mane sa pamamagitan ng pagsasama nito sa iyong mga putahe. Kung iyong nais naman ng mas concentrated na dose, mayroon din itong mga supplement sa anyo ng capsules, powder, o liquid extracts.

Sa pangkalahatan, ligtas itong kainin. Gayunpaman, may ilang bihirang makaranas ng banayad na side effects tulad ng sakit sa tiyan o pangangati ng balat.

Mahalagang paalala na bagamat malaki ang potensyal ng Lion's Mane, mainam na kumonsulta muna sa iyong doktor bago sumubok ng anumang supplement, lalo na kung ikaw ay may iniinom na ibang gamot. Ang mga natural na lunas ay gabay lamang at hindi dapat ipalit sa propesyonal na payong medikal, lalo na kung ang mood swings o depresyon ay nagiging malubha na. (Sarrah F. Serrano, MD)

Posisyon sa pagtulog, may epekto sa kalusugan

BULGAR

ni PAO Deputy Chief Dr/Atty. Erwin P. Erfe, M.D. @Sabi ni Doc | March 13, 2026

Dear Doc Erwin,

Maraming salamat sa inyong mga payong medikal sa column na ito, na karaniwan ay hindi natatalakay ng ibang mga eksperto o medical professionals.

Nais ko lamang ibahagi ang aking katanungan tungkol sa pagtulog ng mister ko. Nadadatnan ko siyang natutulog nang nakatihaya at napansin ko na malakas ang kanyang paghilik. Bagaman napansin kong nababawasan ito kapag siya ay natutulog na nakadapa sa kanyang tiyan, hindi siya nagiging komportable dahil may kalakihan ang kanyang tiyan.

Dahil din sa posisyon na ito, nagdudulot ito ng mapait na lasa at pangangasim sa lalamunan. Madalas din siyang nagigising dahil dito at may reklamo ng pananakit ng likuran. May maipapayo po ba kayo para mabawasan ang mga sintomas na ito sa pagtulog at mapabuti ang kanyang pangkalahatan na pakiramdam? – Ana

Maraming salamat, Ana sa iyong pagsulat at pagsubaybay sa Sabi ni Doc at sa pagbabasa ng BULGAR newspaper.

Bilang kasagutan sa inyong katanungan, aming maipapayo na bigyang-pansin ang posisyon ng inyong mister habang natutulog. Bagama’t madalas na binibigyang-pansin ang dami at kalidad ng pagtulog, ang posisyon kung paano natutulog ang isang tao ay maaari ring magkaroon ng malaking epekto sa kalusugan.

Ayon sa isang pag-aaral na nailathala sa Journal of Sleep Disorders and Therapy, ang posisyon sa pagtulog ay may mahalagang papel sa pangkalahatang kalusugan at kagalingan ng ating pangangatawan. Ang pag-unawa sa mga benepisyo at disadvantages ng iba’t ibang posisyon sa pagtulog ay makatutulong sa mga tao na gumawa ng tamang desisyon, at magpatibay ng mga estratehiya upang mapahusay ang kanilang postura sa pagtulog.

Sa pamamagitan ng tamang pagpili ng unan, kutson, at mga teknik sa suporta, maaaring mapabuti ng mga tao ang kalidad ng kanilang pagtulog, mabawasan ang hindi komportableng pakiramdam, at maisulong ang mas magandang kalusugan. Dahil ang pagtulog ay isang mahalagang bahagi ng pang araw-araw na buhay ay ang pagbibigay-pansin sa posisyon sa pagtulog na isang mahalagang hakbang tungo sa pagkakaroon ng mahimbing at nakapagpapasiglang pagtulog. Bawat posisyon ay may natatanging implikasyon sa kalusugan at kaginhawaan.

Natalakay sa pag-aaral na nabanggit na ang pagtulog nang nakatihaya, na bagaman may mga maituturing na benepisyo sa pagtulog ay mas maaaring magdulot ng paghilik. Maaaring lumala ang paghilik sa posisyon na ito dahil bumabagsak ang dila pabalik at humaharang sa daanan ng hangin. Isa pang disadvantage ng posisyon na ito ay kapag walang tamang suporta, maaaring ma-strain ang ibabang bahagi ng likod na sumusuporta sa bigat ng katawan.

Ang isa pang posisyon sa pagtulog na nakakasama sa iyong mister ay ang pagtulog nang nakadapa sa tiyan. Bagaman ang pinakaprominenteng naitutulong ng posisyon na ito ay ang pagpapanatiling bukas ng daanan ng hangin para mabawasan ang paghilik, ito ay nakakaipit ng mga lamang-loob tulad ng sikmura na magdudulot ng pag-akyat ng asido sa lalamunan. Ang posisyong ding ito ay maaaring magdulot ng ngalay sa leeg at ibabang bahagi ng likod, na nagreresulta sa pananakit at hindi komportableng pakiramdam. Ang matagal din na pressure sa kasu-kasuan at ugat ay maaaring magdulot ng pamamanhid at pakiramdam na parang tinutusok-tusok.

Ayon sa impormasyong iyong binigay at sa pag-aaral na ating tinalakay, ang pinaka makakatulong na posisyon sa pagtulog ng iyong mister ay ang pagtulog nang nakatagilid. Ang posisyon na ito ay may iba’t-ibang uri. Una, fetal position o yung nakabaluktot sa isang tagiliran na nakataas ang tuhod papalapit sa dibdib. Pangalawa, log position o yung nakahiga sa tagiliran na nakalapat ang dalawang braso sa gilid. At pangatlo, na mas mairerekomenda natin na posiyon sa inyong mister, ay ang yearner position o yung nakahiga sa tagiliran na nakaunat ang mga braso pasulong.

Ang benepisyo ng pagtulog nang nakatagilid ay ang mga sumusunod. Una, pagbawas ng paghilik. Ang pagtulog nang nakatagilid ay nakatutulong upang manatiling bukas ang daanan ng hangin habang humihinga, kaya nababawasan ang paghilik. Pangalawa, pagkakaayos ng gulugod. Sa tamang suporta ng unan, nakatutulong ito sa maayos na pagkakahanay ng gulugod.

Inirerekomenda ang pagtulog sa tagiliran sa mga buntis at may kalakihan ang tiyan dahil nakabubuti ito sa sirkulasyon ng dugo papunta sa puso at nababawasan ang pressure sa atay. Kung sa kaliwa nakaharap habang nakatagilid, mapapanatili nito ang natural na posisyon ng sikmura at mababawasan ang pag-akyat sa lalamunan ng asido sa tiyan na dulot na din ng pagkakaipit ng ating mga lamang-loob. Hindi mairerekomenda na masyadong nakataas ang tuhod papalapit sa dibdib dahil maaari itong makaipit din ng ating mga lamang-loob.

Ang mga disadvantage ng pagtulog nang nakatagilid ay ang mga sumusunod. Una, ang epekto nito sa “pressure points.” Ang matagal na pagtulog sa tagiliran ay maaaring magdulot ng pananakit sa balikat at balakang dahil sa patuloy na diin sa mga bahaging ito, na karaniwan nating tinatawag na pangangalay.

Pangalawa, maaari itong magdulot ng kulubot sa mukha at paglaylay ng dibdib. Ang patuloy na pagdiin ng mukha sa unan ay maaaring magresulta sa paglitaw ng kulubot, habang ang epekto ng gravity sa paglipas ng panahon ay maaaring makaapekto sa tisyu ng dibdib.

Tunay na ang pagtulog ay isang mahalagang aspeto ng kalusugan ng tao, na kinakailangan para sa pisikal na pagpapanumbalik, tamang paggana ng ating kognitibong proseso, at para na rin sa katatagang-emosyonal. Ang posisyon sa pagtulog ay maaaring makaapekto sa lahat mula sa pagkakaayos ng ating mga gulugod hanggang sa paggana ng paghinga, at maging sa pag-usbong ng ilang kondisyon sa kalusugan.

Para sa inyong mister, maituturing na pinakamainam na posisyon sa kanyang pagtulog ay ang pagtulog ng nakatagilid sa kaliwa. Tulad ng nabanggit, mapapanatili nitong bukas ang daanan ng hangin na makakabawas ng kanyang paghilik, maayos ang pagkakahanay ng kanyang mga gulugod, at mapapanatili ang natural na posisyon ng sikmura para mabawasan ang pag-akyat sa lalamunan ng asido sa tiyan. ( Dr. Alexis Sulit, RN, MD, JD)

. .

Ang mga benepisyo ng L-carnitine sa kalusugan

Mga natural na benepisyo ng Lion’s Mane mushroom sa utak at emosyon

Posisyon sa pagtulog, may epekto sa kalusugan

RECOMMENDED