Sabi ni Doc 4/125

Ulasimang bato, likas na lunas laban sa gout at mataas na uric acid

BULGAR

ni PAO Deputy Chief Dr/Atty. Erwin P. Erfe, M.D. @Sabi ni Doc | March 30, 2026

Sabi ni Doc - Peperomia pellucida WIKI - FP

Dear Doc Erwin,

Taos-pusong pasasalamat sa patuloy ninyong pagtuturo tungkol sa kalusugan. Ang inyong column sa BULGAR ay nagsisilbing gabay namin upang mamuhay nang mas malusog at ligtas sa sakit.

Bilang isang guro sa pampublikong paaralan, ang aking katawan ang aking puhunan sa pagtuturo. Kaya naman napakabigat para sa akin kapag sinusumpong ako ng gout; bukod sa sobrang sakit na halos hindi ako makalakad, naapektuhan din ang pag-aaral ng aking mga estudyante dahil hindi ako makakilos at makapagturo nang may buong sigasig.

Gusto kong itanong kung paano ba mabisang makokontrol ang uric acid para maiwasan ang ganitong mga atake ng gout. Anobang mga pagkain o natural na lunas ang maaaring makatulong sa akin? Maraming salamat po. — Mel

Maraming salamat, Mel, sa iyong pagbabahagi ng iyong karanasan at sa hamong kinakaharap mo sa iyong kalusugan.

Ang Peperomia pellucida, o mas kilala sa lokal na pangalang Ulasimang Bato o Pansit-pansitan, ay isa sa pinakatanyag at pinag-aaralang halamang gamot sa Pilipinas.

Bagaman madalas itong ituring na damo lamang dahil sa mabilis nitong pagtubo sa mga mamasa-masang lugar, ang halamang ito ay kinikilala na ngayon ng Department of Science and Technology (DOST), Department of Health (DOH), at ng mga dalubhasa bilang isang mabisang sandata laban sa mataas na uric acid at gout.

Ang hyperuricemia ay ang kondisyon kung saan ang antas ng uric acid sa dugo ay masyadong mataas. Kapag hindi ito naagapan, nagbubuo ito ng mga kristal sa mga kasukasuan na siyang sanhi ng matinding sakit at pamamaga na nagdudulot ng sakit na gout.

Ayon sa pag-aaral nina Alvero, Quijano, et al., napatunayan sa laboratoryo ang kakayahan ng halamang ito na pababain ang antas ng uric acid. Sa nasabing eksperimento, ang mga binigyan ng extract ng Peperomia pellucida ay nagpakita ng makabuluhang pagbaba ng uric acid sa kanilang dugo na maihahambing sa epekto ng ilang komersyal na gamot. Ipinapakita nito na ang bisa ng halaman ay hindi lamang base sa tradisyonal na paniniwala, kundi suportado ng matibay na siyentipikong ebidensya.

Hindi lamang pagpapababa ng uric acid ang kayang gawin ng Ulasimang Bato. Ayon sa Department of Science and Technology - Philippine Council for Health Research and Development (DOST-PCHRD), ang halamang ito ay may taglay ding mahahalagang anti-inflammatory properties. Ang pamamaga ng mga kasukasuan na dulot ng gout ay labis na masakit at madalas na nakakapilay. Sa pamamagitan ng pagbuo ng mga drug formulations mula sa Ulasimang Bato, nabibigyan ang mga Pilipino ng karagdagang opsyon na mas abot-kaya at likas na paraan upang mabawasan ang pamamaga na dulot ng gout at hyperuricemia. Ang inobasyong ito ay bahagi ng layunin ng bansa na gawing mas accessible ang de-kalidad na gamot para sa masa.

Dahil sa potensyal nito, patuloy ang pag-unlad ng teknolohiya sa pagproseso ng halamang ito upang matiyak ang kaligtasan ng mga gagamit. Sa ulat na "Conceptual design development of a Peperomia pellucida decoction machine," binibigyang-diin ang pangangailangan para sa mga kagamitang makakapag-standardize ng paggawa ng tsaa o decoction mula rito. Layon ng teknolohiyang ito na matiyak na ang tamang dosis at kalidad ng gamot ay mapapanatili sa bawat paghahanda, upang ang bawat pag-inom ng halamang gamot na ito ay maging ligtas, puro, at epektibo.

Ang Ulasimang Bato ay isang paalala na ang kalikasan ay may sariling "botika" na handang magbigay ng lunas sa ating mga karamdaman. Sa tulong ng mga komprehensibong pag-aaral at suporta ng DOST, malinaw na ang Peperomia pellucida ay hindi lamang dekorasyon sa hardin kundi isang mahalagang yaman sa medisina. Sa tamang paggamit, patuloy na pananaliksik, at regular na pagkonsulta sa doktor, ang munting halamang ito ay patuloy na magbibigay ng ginhawa at pag-asa sa libu-libong Pilipinong nagdurusa sa gout at hyperuricemia. (Sarrah F. Serrano, MD)

Maraming Salamat sa inyong pagliham sa Sabi ni Doc at nawa’y magpatuloy sa pagbuti ang inyong kalusugan. Kung may mga katanungan pa, mag-email lamang sa Sabi ni Doc sa e-mail address na erwin.erfe@gmail.com o sa doc.bulgar@gmail.com

Benepisyo ng creatine sa kalusugan ng katawan at utak

BULGAR

ni PAO Deputy Chief Dr/Atty. Erwin P. Erfe, M.D. @Sabi ni Doc | March 27, 2026

Dear Doc Erwin,

Magandang araw, Doc. Ako si Rolan, isang propesyonal na nagtatrabaho sa isang pampublikong institusyon at regular na tagabasa ng inyong “Sabi ni Doc” column sa BULGAR newspaper.

Dahil sa abalang iskedyul at stress sa trabaho, bihira akong magkaroon ng sapat na oras para sa gym o regular na ehersisyo. Kamakailan ay may narinig ako tungkol sa creatine supplement na sinasabing nakakatulong sa pagpapalaki ng muscle o katawan. Nais ko sanang malaman kung totoo ba na epektibo ito kahit limitado ang oras sa pag-eehersisyo, o kailangan ba talaga itong sabayan ng regular na resistance training upang makita ang resulta?

Nais ko ring malaman kung may mga posibleng side effects o limitasyon ang paggamit ng creatine, kung mayroon pa itong ibang benepisyo sa kalusugan, at kung ito ay ligtas gamitin, kabilang na ang tamang dosis nito.

Maraming salamat po at patuloy nawa kayong makapagbigay ng mahahalagang kaalaman sa inyong mga mambabasa. — Rolan

Lubos akong nagpapasalamat sa iyong liham, Rolan, at sa iyong patuloy na pagtangkilik sa “Sabi ni Doc” at sa pagbabasa ng BULGAR newspaper.

Ang iyong katanungan tungkol sa creatine ay napapanahon, lalo na para sa mga katulad mong abala sa trabaho ngunit nagnanais pa ring mapangalagaan ang pisikal na pangangatawan. Ang creatine ay isang likas na substance sa ating katawan na matatagpuan din sa mga pagkain tulad ng pulang karne at seafood. Pangunahing tungkulin nito ang magbigay ng mabilis na enerhiya sa mga kalamnan, lalo na sa mga aktibidad na nangangailangan ng biglaang lakas.

Sa usapin ng pagpapalaki ng muscle, mahalagang linawin na ang creatine ay hindi isang "magic supplement" na magpapalaki ng katawan nang walang kaakibat na pagkilos.

Ayon sa Journal of the International Society of Sports Nutrition (2024), ang benepisyo nito sa muscle mass at lakas ay mas nakikita at nagiging makabuluhan kapag sinasabayan ng resistance training o pagbubuhat. Ang mekanismo nito ay gumagana sa pamamagitan ng pagtaas ng phosphocreatine sa muscle, na tumutulong sa paggawa ng ATP—ang pangunahing enerhiya ng ating mga selula. Dahil dito, mas nagiging matagal ang iyong stamina sa pag-eensayo, na kalaunan ay nagreresulta sa paglaki ng kalamnan. Kung iinom nito nang walang ehersisyo, maaaring makaranas ng kaunting pagbigat dahil sa "water retention" o pagpasok ng tubig sa muscle cells, ngunit hindi ito nangangahulugang tunay na paglaki ng fiber ng kalamnan.

Bukod sa pisikal na aspeto, ang mga makabagong pag-aaral tulad ng kina Kotnis et al. (2025) ay nagpapakita na ang creatine ay may positibong epekto rin sa kalusugan ng utak. Nakatutulong ito sa cognitive function, memorya, at bilis ng pag-iisip, na tiyak na kapaki-pakinabang sa isang propesyonal na katulad mo na nakakaranas ng stress sa trabaho. May mga paunang ebidensya rin na maaari itong makatulong sa pagprotekta laban sa mga sakit na neurological tulad ng Parkinson’s disease, Huntington’s disease, at Amyotrophic Lateral Sclerosis (ALS). Dagdag pa rito, ayon kina Młynarska et al. (2025), ang paggamit ng creatine na may kasamang ehersisyo ay nakakatulong sa mas maayos na paggamit ng asukal sa katawan, na isang mabisang paraan sa pag-iwas at pamamahala ng Type 2 Diabetes.

Sa pangkalahatan, ang creatine supplement ay itinuturing na ligtas para sa mga malulusog na indibidwal kapag ginagamit sa tamang dosis. Gayunpaman, may ilang posibleng side effects tulad ng pananakit ng tiyan, pagsusuka, diarrhea, muscle cramps, at pagtaas ng timbang dahil sa pagpasok ng tubig sa muscle cells.

Ang karaniwang inirerekomendang dosis ng creatine supplement ay humigit-kumulang 3 hanggang 5 gramo bawat araw. Ipinapakita ng ilang pag-aaral na ang pag-inom ng mas mataas na dosis o tinatawag na ‘loading’ ay hindi nagbibigay ng dagdag na benepisyo at maaaring magdulot lamang ng dagdag na strain sa mga bato (kidneys).

Mahalagang gamitin ang creatine ayon sa tamang dosis, uminom ng sapat na tubig, at sabayan ito ng regular na ehersisyo at balanseng pagkain upang mas maging epektibo. Mainam ding kumonsulta muna sa doktor o health professional bago magsimula ng anumang supplement, lalo na kung may umiiral na kondisyon sa kalusugan. (Dr. Eunice Anne G. Garcia, RPh, MD, CCS)

Benepisyo ng okra sa mga may diabetes

BULGAR

ni PAO Deputy Chief Dr/Atty. Erwin P. Erfe, M.D. @Sabi ni Doc | March 26, 2026

Dear Doc Erwin,

Isa ako sa mga tagasubaybay ng Sabi ni Doc column sa BULGAR newspaper.

Ako po ay may diabetes at hindi po kontrolado ang aking blood sugar kahit ako ay umiinom ng mga gamot. Nais ko sanang magtanong tungkol sa okra. Naririnig ko po mula sa ibang tao na maaaring makatulong ang okra sa mga may diabetes. Paano nakakatulong sa ating katawan ang pagkain ng okra? Totoo bang makakatulong ito sa pagkontrol ng blood sugar? Ano po ang benepisyo na makukuha sa pagkain ng okra?

May mga tao rin na nagsasabing mabuti raw uminom ng tubig na pinagbabaran ng okra. May sapat na bang pag-aaral tungkol sa paraang ito? At gaano po kadalas ligtas kainin ang okra bilang bahagi ng pang-araw-araw na pagkain? Nawa’y masagot ninyo ang aking katanungan. — Buknay

Ang Okra o Abelmoschus esculentus ay isang gulay na karaniwang kinakain sa maraming bansa, kabilang na ang Pilipinas. Kilala ito sa pangalang lady’s fingers o gumbo. Mataas ang laman ng okra na dietary fiber, bitamina, at mineral. Kapag hiniwa ang okra, lumalabas ang mucilage o malapot na hibla. Ang bahaging ito ang nagbibigay ng kakaibang tekstura sa okra kapag niluto. Ang mucilage ay pinag-aaralan ng mga siyentista sa papel nito sa kalusugan ng tiyan at metabolismo ng asukal sa dugo. Dahil hindi gumagawa ng dietary fiber ang katawan, kinakailangan ang pagkain upang makuha ang sustansiyang ito. Dito pumapasok ang papel ng mga gulay sa pang-araw-araw na pagkain.

Interesado ang mga siyentista sa epekto ng okra sa pagkontrol ng asukal sa ating katawan. Sa isang pag-aaral na inilathala sa Journal of Pharmacy and BioAllied Sciences noong 2011, nakita ang pagbaba ng asukal sa dugo matapos ang ilang linggo ng pagkonsumo ng katas ng okra. Sa isa pang pag-aaral na inilathala sa Journal of Nutrition & Food Sciences noong 2015, sinuri ang epekto ng okra sa mga indibidwal na may type 2 diabetes at nakita ang pagbaba ng asukal sa dugo sa ilang kalahok matapos ang regular na pag-inom ng katas ng okra sa loob ng ilang linggo. Ilan sa mga posibleng mekanismo na tinukoy ng mga mananaliksik ay ang mataas na soluble fiber, pagbagal ng pagsipsip ng asukal sa bituka, at pagbaba ng glycemic response matapos kumain.Kapag bumagal ang pagpasok ng asukal sa dugo, mas kontrolado ang pagtaas ng blood sugar matapos kumain. Dahil dito, isinasaalang-alang ang okra bilang bahagi ng pagkain para sa mga taong may problema sa blood sugar.

May papel din ang okra sa kalusugan ng puso. Sa isang pag-aaral na inilathala sa Journal of Nutritional Biochemistry noong 2014, nakita ang pagbaba ng bad cholesterol sa mga pinakain ng okra extract. Dahil dito, bumababa ang lebel ng cholesterol sa dugo. Sa ilang pag-aaral sa nutrisyon, ang mga sangkap ng okra ay nauugnay sa mas mababang panganib ng sakit sa puso.

Mahalaga rin ang okra sa kalusugan ng tiyan. Sa isang pag-aaral na inilathala sa Nutrients noong 2020, ipinakita na ang mga pagkain na mataas sa soluble fiber ay tumutulong sa pagdami ng good bacteria sa bituka. Kapag maayos ang balanse ng good bacteria, mas maayos ang kalusugan ng tiyan at mas regular ang pagdumi, lalo na sa mga taong madalas kumain ng gulay na mataas sa fiber tulad ng okra.

May interes din ang mga siyentista sa epekto ng okra laban sa oxidative stress at pamamaga sa katawan na kaugnay sa ilang kondisyon tulad ng diabetes, altapresyon, at sakit sa puso. Sa isang pag-aaral na inilathala sa Biomedicine & Pharmacotherapy noong 2018, sinuri ang mga sangkap mula sa okra at iba pang gulay, at ito ay nagpakita ng pagbaba sa mga marka ng oxidative stress.

Sa kasalukuyan, tinitingnan ang okra bilang bahagi ng pagkain na sumusuporta sa pangkalahatang kalusugan. Madaling isama ang okra sa pang-araw-araw na pagkain. Karaniwan itong niluluto bilang gulay sa pinakbet, sinigang, o ginisang gulay. Maaari rin itong ihain bilang pinakuluang side dish. Ang lutong okra ay naglalaman ng dietary fiber, bitamina at mineral na mahalaga sa kalusugan ng puso, resistensya, at metabolismo ng katawan.

May mga tao rin na umiinom ng tubig na pinagbabaran ng okra. Karaniwang ginagawa ang paraan na ito sa bahay sa pamamagitan ng pagbabad ng hiwang okra sa tubig at pag-inom nito. Sa ngayon, kulang pa ang pag-aaral tungkol sa paraang ito. Ang karamihan ng mga pag-aaral tungkol sa okra ay gumagamit ng extract o powder.

Ang okra ay bahagi ng balanseng pagkain. Hindi ito kapalit ng gamot para sa diabetes, altapresyon, o ibang karamdaman. Para sa mga taong may diabetes, mahalaga pa rin ang tamang pagkain, regular na ehersisyo, monitoring ng blood sugar, at pagsunod sa payo ng doktor. Ang pagkain ng iba’t ibang gulay araw araw ay bahagi ng pangangalaga sa kalusugan. Ang okra ay isa lamang sa maraming gulay na nagbibigay ng fiber, bitamina at mineral na sumusuporta sa maayos na paggana ng katawan. Hindi ito kapalit ng tamang gamutan at konsultasyon sa doktor. (Dr. Gabriel Mark P. Mercado, RN, MD, CFP)

. .

Ulasimang bato, likas na lunas laban sa gout at mataas na uric acid

Benepisyo ng creatine sa kalusugan ng katawan at utak

Benepisyo ng okra sa mga may diabetes

RECOMMENDED