Mga patakaran ng “right of way’ sa batas-trapiko

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | December 15, 2025

Dear Chief Acosta,

Nais ko lang malaman kung ano ba ang depinisyon ng “right of way” sang-ayon sa batas, ukol sa usaping trapiko, lalo na sa isang interseksyon. – Dante

---

Dear Dante, 

Ang kasagutan sa iyong katanungan ay matatagpuan sa ating mga batas at mga desisyon ng Korte Suprema kaugnay sa tamang pag-uugali ng mga motorista sa kalsada. Bilang panimula, nakasaad sa Republic Act No. 4136, o ang Land Transportation and Traffic Code, ang pangunahing batas tungkol sa right of way sapampublikong kalsada, viz:

“Section 42. Right of way.

(a) When two vehicles approach or enter an intersection at approximately the same time, the driver of the vehicle on the left shall yield the right of way to the vehicle on the right, except as otherwise hereinafter provided. The driver of any vehicle traveling at an unlawful speed shall forfeitany right of way which he might otherwise have hereunder.” 

Nilinaw pa ito ng Korte Suprema sa kasong Caminos v. People (G.R. No. 147437, 8 May 2009, sa panulat ni Kgg. na Kasamang Mahistrado Dante Tiñga), kung saan ipinaliwanag ang kahulugan ng right of way sa konteksto ng batas-trapiko:

“In traffic law parlance, the term "right of way" is understood as the right of one vehicle to proceed in a lawful manner in preference to another approaching vehicle under such circumstances of direction, speed and proximity as to give rise to a danger of collision unless one of the vehicles grants precedence to the other. Although there is authority to the effect that the right of way is merely of statutory creation and exists only according to express statutory provision, it is generally recognized, where no statute or ordinance governs the matter, that the vehicle first entering an intersection is entitled to the right of way, and it becomes the duty of the other vehicle likewise approaching the intersection to proceed with sufficient care to permit the exercise of such right without danger of collisions.” 

Samakatuwid, ayon sa batas at sa desisyon ng Korte Suprema, ang mga sumusunod ang mga pangunahing prinsipyo: 

a) una, ang sasakyang unang pumasok sa interseksyon ang may right of way;

b) pangalawa, kung sabay namang dumating ang dalawang sasakyan, ang nasa kaliwa ang may obligasyong magbigay-daan sa nasa kanan; 

at c) ikatlo, ang driver na tumatakbo nang lampas sa legal na bilis ay nawawalan ng right of way, at obligado siyang magbigay-daan kahit pa siya ang unang makarating.

Ang mga patakarang ito ay naglalayong maiwasan ang banggaan at mapanatili ang kaayusan sa mga interseksyon kung saan madalas nagkakaroon ng hindi pagkakaunawaan ukol sa prayoridad sa pagdaan.

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyon na iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay. 

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.

Hustisya na 16 taong hinintay, nauwi sa wala

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Daing mula sa hukay | Dec. 15, 2025

ISSUE #377

Ang prayoridad ng bawat tao ay sadyang hindi pare-pareho, kung kaya’t maaaring sabihin na sa pangkalahatan ay dalawa ang uri ng tao sa mundo. 

Sa isang banda, merong mga patuloy na naghahangad ng kayamanan sa materyal na bagay. Hindi natin sila masisisi, sapagkat sino nga ba naman ang hindi nagnanais ng maganda at marangyang buhay? Sila ‘yung mga todo-kayod at nagsusumikap upang makamit ang kaginhawaan at karangyaan na kanilang pinapangarap. 

Sa kabilang banda, ang iba naman ay simpleng bagay lang ay sapat na. Wala mang materyal na kayamanan, hindi nila ito alintana, sapagkat para sa kanila, maayos na kalusugan at buong pamilya ang pinakamahalaga.

Ang kasong kriminal na merong pamagat na People of the Philippines vs. Jeremy Capiral y Bautista (Criminal Case No. 15-86, August 1, 2024) na aming ibabahagi sa araw na ito ay merong kaugnayan sa payak na paghahangad ng isang maybahay – ito ay ang makita at makapiling na muli ang kanyang kabiyak na tuluyan nang nawalay sa kanyang buhay. 

Sa kasong ito, sa panulat ni Honorable Elmira S. Cruz-Casaido (Presiding Judge, ng Branch 68, Regional Trial Court of Camiling, Tarlac, sama-sama nating tunghayan ang pagbabahagi ng kuwento, at nawa ay maipaalala sa atin na pahalagahan ang ating mga mahal sa buhay habang sila ay kapiling pa natin sa mundong ito.

Noong ika-31 ng Disyembre 2006, kasagsagan ng bisperas ng Bagong Taon, nang matanggap ni Patricia ang isang nakapanlulumong balita – natagpuang wala nang buhay si Ariel na kanyang asawa.

Batay sa testimonya ni Patricia, siya ay nasa Sitio Tala, San Jose, Tarlac, noong araw na iyon habang si Ariel naman ay umalis para sunduin ang kanilang mga anak sa Sula, San Jose, Tarlac upang sila ay sama-samang makapagdiwang ng Bagong Taon. Ngunit, hindi inasahan ni Patricia na matatanggap niya noong gabi na iyon ang napakasamang balita. 

Ang kanyang bayaw na si Resty umano ang nagsabi sa kanya na natagpuang wala nang buhay si Ariel.

Ang inakusahan na pumaslang kay Ariel ay si Jeremy. Batay sa paratang para sa krimen na Homicide na inihain laban sa kanya sa Regional Trial Court ng Camiling, Tarlac (RTC Camiling, Tarlac), kusa, labag sa batas at makasalanan na merong layunin na pumatay na sinalakay at pinagsasaksak ni Jeremy si Ariel gamit ang matalim na sandata. 

Ang mga tinamong saksak sa katawan ng naturang biktima ang naging sanhi ng agaran niyang pagkamatay. 

Naganap ang malagim na krimen, bandang alas-7:30 ng gabi, noong ika-31 ng Disyembre 2006. At naaresto lamang si Jeremy noong Ika-9 ng Hunyo 2022 o makalipas ang halos 16 na taon mula nang maganap ang nabanggit na pananalakay at pananaksak kay Ariel. 

Gayunman, “not guilty” ang naging pagsamo ni Jeremy sa hukuman ng paglilitis.

Sa paglilitis ng kaso na ito, si Patricia lamang ang tumayong saksi para sa tagausig, tanging ang kanyang sinumpaang salaysay at ang death certificate ni Ariel lamang ang isinumite na ebidensya ng tagausig.

Diumano, nang malaman ni Patricia ang sinapit ni Ariel ay agad siyang nagtungo sa punerarya sa Sula, San Jose, Tarlac, at hindi na umano siya nagpunta sa pinangyarihan ng insidente. Sa kanyang cross-examination, kinumpirma ni Patricia na hindi sila magkasama ni Ariel nang mangyari ang insidente, kung kaya’t hindi niya nakita kung sino ang pumaslang sa kanyang kabiyak. Diumano, ipinaalam lamang sa kanya na si Jeremy ang sumaksak kay Ariel at hindi rin niya alam kung bakit natagpuan ang bangkay ng kanyang kabiyak sa bahay ni Jeremy.

Mariing pagtutol naman sa pagpapatuloy ang ipinaabot ni Jeremy sa hukuman ng paglilitis. Siya ay tinulungan at iprinisinta ni Manananggol Pambayan L.F. Catay Jr. mula sa PAO- Camiling, Tarlac District Office, na ipinagpatuloy ng noon ay Manananggol Pambayan na si G.C. Briones mula sa parehong distrito. Upang ipagtanggol ang kalayaan ng akusado, pormal na naghain ng Demurrer to Evidence ang Depensa. Kanilang iginiit na hindi sapat ang inihaing ebidensya ng tagausig upang maipagpatuloy ang kaso at mahatulan ang akusado.

Sa pagpapasya sa inihain na pagtutol ni Jeremy sa paratang laban sa kanya, ipinaliwanag ng RTC Camiling, Tarlac, na kinakailangan lamang tiyakin ng hukuman ay kung meron bang karampatan o sapat na ebidensya na sumusuporta sa akusasyon o na susuporta sa hatol ng pagkakasala sa taong inaakusahan. Ang karampatang ebidensya ay tumutukoy sa karakter, timbang o halaga ng katibayan na ipinrisinta ng isang partido na legal na magbibigay ng katuwiran sa panghukuman o opisyal na aksyon na hinihiling batay sa mga pangyayari. Upang masabi na merong karampatang ebidensya, mahalaga na mapatunayan na: (a) naganap ang krimen, at (b) ang partikular na antas ng pakikilahok ng akusado. 

Kaugnay nito, ipinaalala ng hukuman ng paglilitis na ang pangunahing tungkulin ng tagausig ay hindi ang patunayan na naganap ang krimen; bagkus, ito ay ang patunayan ang pagkakakilanlan ng salarin, sapagkat walang saysay na mapatunayan ang naganap na krimen kung hindi naman mapapanagot ang salarin dahil ang kanyang pagkakakilanlan ay hindi napatunayan.

Para sa RTC Camiling, Tarlac, nabigo ang agausig na patunayan kung sino ang may-akda ng pananalakay at pananaksak kay Ariel na nagdala sa nasabing biktima sa kanyang huling hantungan. 

Ang testimonya ng natatanging saksi para sa tagausig na si Patricia ay hindi naitaguyod ang pagkakakilanlan ng inakusahan bilang tao na pumaslang sa biktima. Maging ang partisipasyon ni Jeremy sa naganap na krimen ay hindi naitaguyod. Binigyang-pansin din ng hukuman ng paglilitis ang katotohanan na hindi nasaksihan ni Patricia ang mismong krimen at nalaman lamang niya na pumanaw na si Ariel batay sa impormasyon na ibinahagi sa kanya ni Resty. Maging ang impormasyon kung paano niya nalaman na si Jeremy ang sumaksak kay Ariel ay hindi nabanggit ni Patricia. Maliban sa mga ito, wala ring circumstantial evidence na ipinrisinta sa pag-uusig kay Jeremy.

Bunsod ng mga nabanggit na kadahilanan, minarapat ng RTC Camiling, Tarlac na pagbigyan ang naturang Demurrer to Evidence. Alinsunod dito, ipinroklama ng hukuman ng paglilitis noong ika-1 ng Agosto 2024 ang hatol ng pagpapawalang-sala kay Jeremy. Hindi na inapela o kinuwestyon pa ang nasabing resolusyon, kung kaya’t ito ay naging final and executory.

Naisin man ng hukuman ng paglilitis na ipagkaloob kay Patricia at sa kanyang namayapang asawa ang inaasam na hustisya, hindi maaaring magbaba ang hukuman ng hatol ng pagkakasala kung ang pagkakakilanlan ng akusado ay hindi napatunayan nang lampas sa makatuwirang pagdududa. Ito ay alinsunod sa garantiya ng ating Saligang Batas na pagpapalagay ng kawalan ng kasalanan ng taong inaakusahan hanggang sa ang kanyang pagkakasala sa batas ay mapatunayan nang merong moral na katiyakan.

Pagpapawalang-bisa ng kasunduan sa upa

ni Atty. Persida Rueda-Acosta @Magtanong Kay Attorney | December 14, 2025

Dear Chief Acosta,

Kami ay nangungupahan lamang. Sa nakalulungkot na pangyayari, hindi na  matirahan ang nasabing bahay dahil sa baha na hindi na humupa o nawala kahit pa man sa paghinto ng ulan. Ano ba ang sinasabi ng batas patungkol sa upa o lease sa ganitong pagkakataon? Maaari na bang ihinto o itigil ang upa sa nasabing kadahilanan? — Jamel

---

Dear Jamel, 

​Ang sagot sa iyong katanungan ay matatagpuan sa ating mga batas, at kaugnay na kaso. Ayon sa mga Artikulo 1654, 1655, 1660, at 1662 ng Republic Act No. 386, o mas kilala sa tawag na New Civil Code of the Philippines, nabanggit ang mga sumusunod:

“Article 1654. The lessor is obliged:

(1) To deliver the thing which is the object of the contract in such a condition as to render it fit for the use intended;

(2) 

(3) To maintain the lessee in the peaceful and adequate enjoyment of the lease for the entire duration of the contract. (1554a)

Article 1655. If the thing leased is totally destroyed by a fortuitous event, the lease is extinguished. If the destruction is partial, the lessee may choose between a proportional reduction of the rent and a rescission of the lease.

Article 1660. If a dwelling place or any other building intended for human habitation is in such a condition that its use brings imminent and serious danger to life or health, the lessee may terminate the lease at once by notifying the lessor, even if at the time the contract was perfected the former knew of the dangerous condition or waived the right to rescind the lease on account of this condition.

Article 1662. If during the lease it should become necessary to make some urgent repairs upon the thing leased, bWhen the work is of such a nature that the portion which the lessee and his family need for their dwelling becomes uninhabitable, he may rescind the contract if the main purpose of the lease is to provide a dwelling place for the lessee.” 

Hinggil sa mga nabanggit, sinasabi na maaaring tapusin sa pamamagitan ng tinatawag na rescission ang kasunduan sa upa kung ang inuupahan bilang tahanan ay hindi na maituring na habitable o matitirhan. 

Sa kasong Martin v. BS Bank Philippines, Inc. (G.R. No. 174632, 16 June 2010, sa panulat ni Kgg. na Kasamang Mahistrado Roberto Abad), sinabi rin ng Korte Suprema na:

“Here, it is undisputed that the floods of May 25 and August 13, 1997 submerged the DBS offices and its repossessed vehicles. The floods rendered the place unsuitable for its intended uses. And, while the Martins did some repairs, they did not restore the place to meet DBS’ needs. BS and the Martins the right to rescind the agreement in the event the property becomes untenantable due to natural causes, including floods, unless proper repairs and rehabilitation are carried out." 

Samakatuwid, gamit ang mga nabanggit na batas at desisyon ng Korte Suprema, kung ang iyong inuupahang bahay ay hindi na matitirhan o naging mapanganib na sa buhay o kalusugan dahil sa mga pangyayari gaya ng matinding pagbaha, maaari mo nang tapusin ang kontrata o humiling ng bawas sa upa, depende sa lawak ng pinsala.

Sana ay nabigyan namin ng linaw ang iyong katanungan. Ang payong aming ibinigay ay base lamang sa mga impormasyon na iyong inilahad at maaaring magbago kung mababawasan o madaragdagan ang mga detalye ng iyong salaysay. 

Maraming salamat sa iyong patuloy na pagtitiwala.