Pagiging mapagbigay, nakapagpapagaan ng buhay

ni Judith Sto. Domingo @Asintado | June 19, 2024

Naranasan n’yo na ba, giliw na mambabasa, na tila mas masarap ang pagkain kung ibinahagi mo ang kahit kapiraso nito sa iba? 

Sa kapamilya man, kaibigan, kabarkada o sa estrangherong nangangailangan, nagbibigay tayo at hindi lamang ang sikmura ang nabubusog kundi maging ang puso at pagkatao. 

Hindi man pantay-pantay ang antas ng ating pamumuhay ay hindi naman nito dapat limitahan ang lalim at lawak ng ating kakayanang maging bukas-palad sa kapwa, ‘di ba?

Ultimo ang sanggol, na iiyak kung may aagaw ng kanyang pinapapak na gatas, ay nakapagpapabalon ng ligaya mula sa kanyang pagngiti at pagkislap ng mga mata sa kanyang nagmamasid na magulang o tagapag-alaga. 

Kahit ang batang paslit na may kagawiang ipagkait ang laruan o tsokolate sa kapatid o kalaro, ‘di maglalaon ay hindi rin mapipigilang magpahiram o magbigay kahit saglit o kaunti. 

Hindi likas sa bawat nilalang ang pagiging makasarili, na nagpapakitid sa pananaw, nagpapapayak sa buhay, nagsasaklob ng lungkot at panghihinayang sa mga nasayang na sandali upang dumamay sa kapwa.

Ang mga may adhikaing organisasyon o kumpanya, malaki man o munti, ay malalim ang kayang gawin, sa ngalan ng pagkakawanggawa, para agarang makatulong sa iba — gaya ng feeding program o donation drive — o hindi agarang madarama ang bunga, tulad ng pagtatanim ng puno o wastong paghihiwalay ng basurang nabubulok sa hindi. 

Pati ang tinatawag na crowdsourcing o pagbubuklod ng maraming tao, kahit online lamang at hindi kilala ang isa’t isa, upang makakalap ng kaalaman o makalikom ng pondo para makalutas ng suliranin o makatugon sa makabuluhang pangangailangan, ay nakaugat sa taglay nating pagiging mapagbigay.  

At ang tunay na nakamamangha, kahit hindi manghingi ng kapalit o maghanap ng pagkilala sa pagmamagandang-loob ay iinog at iinog ang alaala ng ipinamalas na kabutihan, at babalik at babalik sa nagbigay o kanyang mga inapo balang-araw ang itinanim sa kapwa. 

Tulad ng pagbibigay ng sariling dugo para makapagdugsong ng buhay ng iba ay may kaakibat na pakinabang maging sa kalusugan ng nagbigay nito. 

Gaya ng pagpapasaya sa ibang tao, na nakatutulong makapagpahaba ng buhay, hindi lamang ng pinapasaya kundi pati ng taong nagpapasaya — nakapagpapakawala sa loob ng ating katawan ng hormone na oxytocin na nakakapagpagaan at nakapagpapaaliwalas ng pakiramdam, at nakapagpapagiliw ng ating pakikisama sa kapwa — kapamilya man, kasamahan sa trabaho o organisasyong sinasalihan, kapitbahay o kasuwal na nakakasalamuha.  

Kung isasapuso ng bawat Pilipino ang pagiging mapagbigay, maiibsan ang pasanin at paghihirap ng ating mga kababayan. Sa walang humpay nating panawagan sa gobyerno para magpakamakatao, gayundin ang ating pagdulog sa bawat may pusong kababayan na buksan ang sariling balon ng kabutihan upang ito ay dumaloy sa ibang nangangailangan. 

Matamis ang buhay kung ito ay may kabuluhan. Hitik ang pag-asa kung may pagpapahalaga sa kapwa. Mabunga ang pagkatao kapag may paglalaan sa iba. Ang isang buto ng kabutihang itinanim ay umaalpas upang lumago at magkasanga-sanga hanggang sa mahitik sa bungang mapipitas at mapakikinabangan ng mas nakararami.  

Ang bawat isa sa atin, ikaw at ako, ay maraming maaaring maiambag sa lipunan at maitulong sa kapwa bukod sa salapi — oras, talento, lakas, karunungan at panalanging wagas. Piliin nating maging mapagbigay sa lahat ng oras. Kailangan tayo ng bayang Pilipinas.

---

Kung may reaksyon, sumbong o katanungan, sumulat sa ASINTADO ni Judith Sto. Domingo sa BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City o mag-email sa asintado.bulgar@gmail.com.

Paggamit ng mass transport system, para mas maginhawa sa mga senior at PWD

ni Judith Sto. Domingo @Asintado | June 14, 2024

Nabalitaan natin kamakailan na naglalagay na ng elevator para sa senior citizens at persons with disabilities o PWDs para maginhawang makatungo sa sakayan ng mga busway sa Metro Manila. 

Napanood rin natin sa ilang kuha ng video camera kung paanong kasalukuyang nagtitiyaga sa pag-akyat-panaog sa matatarik na hagdanan ang ilan nating may kapansanan para makasakay sa public utility vehicles o PUVs hindi lamang sa point-to-point buses kundi pati sa LRT at MRT. 

Naalala ko na namang muli ang nakaraan naming biyahe ng aking pamilya sa Bangkok na nauna ko na ring naikuwento sa inyo. Nakakainggit ang kanilang maaasahang elevated railway system na may mga elevator para sa mga nakatatanda at may kapansanan, gayundin ang mga escalator para sa mga sumasakay. Bukod pa riyan ay may mga malilinis itong palikuran, hindi gaya ng sa atin sa Metro Manila na kalunus-lunos at walang tubig.  

Bakit nga ba hindi magawang mintinahin ang mga palikuran sa ating railway system samantalang simpleng aksyon lamang ang kinakailangan tulad ng paglalagay ng mga tagalinis nito at paniniguro ng daloy ng tubig upang hindi bumaho at pumanghi ang amoy dito?

Bakit ba kailangang pahirapan sa pag-akyat sa baitang-baitang na mga hagdanan ang mga ordinaryong mamamayan sa halip na bigyan ng maaasahang escalator para sa kanilang kaginhawahan? 

Bakit ba tila ipinagkakait ang gumaganang elevator sa ating mga nakatatanda at may kapansanan sa pagsakay nila sa mga tren ng ating elevated railway system para naman makaiwas sa pagkadupilas sa mga hagdanang madulas at nang hindi sila maipit at mapitpit sa mga nagkukumahog na mas batang mga komyuter sa pag-akyat sa mga istasyon ng tren? 

Ang mga kagaanang ganito na dala man lang sana ng elevator, escalator at palikuran sa mga istasyon ng ating pampublikong transportasyon ay hindi lamang para maibsan ang pagod ng mga pasahero kundi para tulungan din sila sa kanilang hanapbuhay at kabuhayan, padaliin ang pagkamit ng kanilang mga pangarap, kasama na ang pagbibigay ginhawa sa mga turistang gugustuhing sumakay dito kung magiging katanggap-tanggap na ang serbisyo nito. 

Ang ating inaasam at kinasasabikang kaayusan ng pangmasang transportasyon ay siyang gulong sa pag-usad ng ating ekonomiya, siyang manibelang gumigiling at pumipihit kung saan naroon ang maluwang na daan para sa kaunlaran, at langis na nagpapadali at nagpapabilis sa pagdaloy ng mga oportunidad na sa kasalukuyan ay salat. 

Administrasyong Marcos Jr., maraming simpleng bagay ang maaari ninyo nang itala at ipagawa sa mga departamento at ahensya na malaking tulong na sa ating mga kababayan lalo na sa aspeto ng pampublikong transportasyon na araw-araw iniiyak at pinaninikluhod ng ating mga kababayan mula sa gobyerno. 

Asintaduhin natin ng ganap na pagmamalasakit ang simpleng pangangailangan ng taumbayan at huwag nang patagalin pa ito!

---

Kung may reaksyon, sumbong o katanungan, sumulat sa ASINTADO ni Judith Sto. Domingo sa BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City o mag-email sa asintado.bulgar@gmail.com.

Nasa ating mga kamay ang kalayaan

ni Judith Sto. Domingo @Asintado | June 12, 2024

Kasaysayan man ang konteksto ng ating paggunita ngayon ng Araw ng Kalayaan, mainam na pagkakataon din ang Miyerkules na ito para mapagnilay-nilayan ang kahulugan ng pagiging malaya at ang sari-saring anyo nito sa ating buhay. 

Matimbang na salita ang kalayaan, na sa kalaliman at kalakihan ng kinasasaklawan nito ay hindi natin lubos na mayakap. Matimyas ito sa ating kamalayan, lalo na sa gitna ng patuloy na pagmamalabis ng mga hukbong Intsik sa West Philippine Sea. Nananaghoy ang ating mga puso sa nagaganap na pagsalaula ng Tsina sa ating karapatan bilang malayang bayan. 

Ang lalong nagpapahirap, ang bawat isa sa atin ay nakagapos o nakakadena rin sa hindi kakaunting mabibigat na sitwasyon: patong-patong na bayarin, tambak na trabaho, kapos na sahod, mabigat na trapiko habang lulan ng bulok na pampublikong sasakyan, mausok at mainit na kapaligiran, mataas na presyo ng mga bilihin, mga pasaway sa paligid, sa trabaho at lalo na sa gobyerno. 

Sa kabilang banda, may mga natatamasa rin tayong mga bagay na maaaring ituring na munting kalayaan. Ang panandaliang pagkakape, ang pagbabasa nitong ating paboritong pahayagan (Bulgar), ang paghulagpos ng ating mga luha sa panonood ng teleserye o K-drama, ang pagtunghay sa nakaaantig na maikling video tulad ng isang aso na masugid na sumusubaybay sa sanggol ng amo nito, ay ilan lamang sa mga payak na kalayaang maaari nating piliing maramdaman at maranasan sa araw-araw.  

Kasali rito ang mga hindi mapigilang hilig nating mga Pilipino: ang pagkanta, kahit sintunado, nang may hugot o pagpapalaya sa ating mga binurong emosyon. Kaya’t naandiyan ang milyun-milyong masasabayang awitin, ballad man o maingay na musikang nakapagpasigaw, gaya ng mga nilalaman ng maalamat na Independence Day album ng Pinoy punk na grupong Urban Bandits.

Sa isang banda, ang iba’t ibang natatamo nating kalayaan sa bawat araw ay may mahalagang mensahe: anumang bigat ng pasanin, maaari tayong malayang makapili ng ating gagawin at patutunguhan; anumang pagsubok o pagkalugmok ay maaaring maging daan sa pagpapakatatag at pagtatagumpay.

Ang pagpapalaya sa ating mga sarili mula sa pagkakabilanggo at pagkakalungo sa samu’t saring pagkagapi ay landas din para makamit ng iba ang inaasam na kagaanan — mula sa tapat nating pakikinig sa kanilang hinaing, sa paglalaan ng ating balikat ng pagdamay, sa pangungusap na magbibigay kaginhawahan, sa pagdampi ng kahit kaunting kabutihan sa kanilang nararanasang kabigatan. 

Sa maraming paraan at pagkakataon, nakasalalay sa atin ang ating kalayaan — sa ating pagkakaisa, lakas ng loob, determinasyon, pagtitiyaga, tibay ng pananalig kasabay ng taimtim na dasal na malalampasan natin lagi ang hamon ng bawat sigalot at pasanin. 

Ang asintadong puno’t dulo nito: ang bawat isa sa atin ang susi sa ating paglaya sa nakaririmarim na mga sitwasyon. Bawat isa sa atin ay may magagawa sa ngalan ng wagas na kalayaan ng bayan at sarili. Ginagawa ba natin ang ating papel at panawagan ayon sa nararapat?

---

Kung may reaksyon, sumbong o katanungan, sumulat sa ASINTADO ni Judith Sto. Domingo sa BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City o mag-email sa asintado.bulgar@gmail.com.