Solusyon sa pagbaha, 'wag babagal-bagal

ni Judith Sto. Domingo @Asintado | AUgust 2, 2024

Muling tumambad sa atin ang kaawa-awang kalagayan ng mga mahihirap na kababayang labis na naapektuhan ng nakaraang malawakang pagbaha sa pagbisita natin sa mga tanggapan ng pamahalaang magkakatabi sa isang palapag ng isang mall diyan sa Bonifacio Global City o BGC kamakailan. 

Napakahaba ng pila ng mga nag-aaplay ng calamity loan sa tanggapan ng Social Security System (SSS) na tila may pa-raffle na inaabangan sa gitna ng hindi pangkaraniwang dagsa ng mga miyembro. Pati pila sa katabing photocopying center kung saan ipinapa-photocopy ang mga kinakailangang isumiteng dokumento ay napakahaba rin na tila may ipinamimigay na ayuda. 

Aba’y harang rin ang presyo ng nasabing photocopying center para sa bawat pahina, na tila na-hostage ang mga kailangang magpa-photocopy ng papeles na mga nangungutang na miyembro ng SSS. Kapos na nga sa pera at kailangang mangutang ng may interes kahit sabihin pang maliit lamang ito, ay pinagsasamantalahan pa ng iba sa samu’t saring paraan.

Samantalang hindi malaman ng mga nasalanta nating kababayan kung paano unti-unting makababangon sa hagupit ng delubyo, hindi pa rin matiyak ng gobyerno kahit sa paglipas ng maraming taon kung paano masosolusyunan ang malawakang mga pagbaha na parang kailangan na lamang patuloy na pagdusahan ng taumbayan. Huwag naman. 

Mapalad ang mga nasa BGC kung saan walang pagbaha, samantalang halos karamihan ay nakaranas magutom, mawalan ng kuryente, walang magamit na palikuran sa gitna ng mga pagbaha. Puwede namang hindi magbaha kung may tamang pagpaplano ang isang lugar tulad ng BGC na inihanda ito para maiwasan ang ganitong sasapitin. 

Kung tutuusin, maraming maaaring agarang maisagawa para maibsan ang pagbaha sa gitna ng banta ng tuluy-tuloy na pag-ulan. Maraming taon na rin ang nakalipas nang bahain kami nang husto riyan sa Maynila sa San Andres Bukid. Sa paghupa ng baha ay nagpadala ng truck ang Manila City Hall na humigop ng mga nanigas nang maitim na putik na tila mga bato na sa tigas. Ngayon, bumaha man doon, ay hanggang talampakan na lang ang taas at hindi na gaya ng dati kahit paano. 

Kaya kung talagang gugustuhin ng nasyonal at lokal na pamahalaan ay puwede namang may magawa na kaysa puro diskusyon o press statement at imbestigasyon, samantalang aksyon ang dapat unahin. Hay, ang buhay Pinoy nga naman, sino bang hindi masusulasok. 

Naalala ko tuloy ang sinabi ng aking kaibigang pinili na lamang magtrabaho sa ibang bansa. Noong panahong napapagod at nagsasawa na siya sa kanyang trabaho sa Singapore ay sinubukan niyang bumalik ng Pilipinas. Sa kanyang pagbalik ay tumambad sa kanya ang kasalaulaan ng paligid, ang pagbaha, ang mabigat na trapiko, kaya’t muli siyang nagising at piniling bumalik sa Singapore hanggang malipat siya sa New York dahil sa kanyang taglay na galing na ang pundasyon ay pinagtibay naman dito sa Pilipinas. 

Kaysa pagpapapogi na gasgas na para diumano ay ibsan ang pagbaha, aba’y diretso na sa totoo at sinserong pagkilos kahit walang pagpapasikat sa media na makakarating din naman sa kanila at ibabandera nila kapag may pagbabagong nakita. 

Hindi dapat muling anurin na lamang ng pagpapatumpik-tumpik at kabagalan ng gobyerno ang pangarap ng taumbayan na magtamasa ng maayos na buhay sa sariling bayan.  

---

Kung may reaksyon, sumbong o katanungan, sumulat sa ASINTADO ni Judith Sto. Domingo sa BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City o mag-email sa asintado.bulgar@gmail.com.

Pisikal na aktibidad, mainam gawin sa mga kumpanya at komunidad

ni Judith Sto. Domingo @Asintado | July 31, 2024

Nagawa n’yo na kaya, giliw na mambabasa, na maglakad nang pabaligtad o paatras?

Dahil sa social media ay nalalaman natin na parami nang parami sa mundo ang ginagawa na ito. Bagama’t tila uso lamang sa mga mahilig mag-ehersisyo, at kahit matagal nang pamilyar sa mga mahilig sa Tsinong tradisyon gaya ng Qigong at Tai Chi, mukhang hindi basta-basta malalaos ang backward walking o retro-walking dahil sa mga kabutihang maidudulot nito sa tao. Kumbaga, baligtad man sa nakagawian, makapagpapausad naman ng ating kalusugan at pangangatawan.

Ayon sa mga pagsusuri, nakatutulong ang paglalakad nang paatras sa maraming paraan. Kabilang dito ang pagpapabuti ng balanse at katatagan ng ating paggalaw-galaw, pati ng ating mga kasu-kasuan. Mapagaganda rin ng baligtad na paglalakad ang pagtibok ng ating puso at pagdaloy ng dugo sa ating mga ugat at makapagpapatibay din ng ating kalamnan. At dahil mas mangangailangan ng ating atensyon at konsentrasyon, magagawa ng ganitong tantiyadong paglalakad ang lalong pagpapabuhay ng iba’t ibang bahagi ng ating utak.

Napapanahon ang kaalamang ito lalo pa’t kabilang tayo sa naiulat ng World Health Organization nitong Hunyo na nasa may 1.8 bilyong mga nasa hustong gulang sa sangkatauhan na kulang sa pisikal na aktibidad. Ang nakababahalang katotohanan ng kakulangang iyan ay ang lalong pagpapalaki ng posibilidad ng mabibigat na mga uri ng karamdaman, gaya ng atake sa puso, atake na serebral o stroke, diabetis, demensya at kanser. 

Tuloy, dapat lalo tayong ganahang gumalaw-galaw para ang ating katauhan ay hindi agad manghina. Gaano karaming oras ang kailangan para rito? Mainam na kumonsulta at humingi ng payo sa ating doktor, ngunit kahit ilang minuto lang sa araw-araw bilang panimula ay malaki na ang maitutulong sa ating pagpapabuti at pagpapa-beauty. 

Ingat lang at piliin ang lugar ng paglalakad, para makaiwas sa aksidente at sa pag-apak sa hindi kanais-nais matapakan. Ang ating sariling tahanan, na kabisado natin ang mga espasyo at nilalaman, ay magandang pag-umpisahan.

‘Di maglalaon, magkakaroon dito sa atin ng mga retro-walkathon, kung saan masigla at masayang maglalakad nang paatras ang iba’t ibang kalahok, bata man o may katandaan.

Sa isang banda, idagdag na rin natin na marami ang sitwasyon sa ating bawat araw kung saan mas maganda ring “bumaligtad”.

Halimbawa ay ang pag-urong kaysa sumulong kung mainit ang ulo at nagnanais makasigaw, makasakit o makasira ng gamit. Mabuti nang mauwi sa kalmang usapan kaysa sa makawasak ng samahan o kasangkapan.

Maganda ring baligtarin, pataubin, ang simangot at lungkot, at imbes ay harapin ang suliranin nang may ngiti at pananalig sa Dios. Labanan at bungguin ang sariling takot, alinlangan at hinagpis imbes na magpaalipin dito.

Kung nakakaramdam din ng manaka-nakang katamaran, iwaksi ang pagnanais na ipagpaliban ang gawain at itulak ang sarili na kumilos at makausad sa responsibilidad.

Kapag natutukso na magpasasa o magpakalabis sa mga bagay na hindi angkop sa ating katawan, pigilan ang awtomatikong kahinaan at pagpatalo sa bisyo, at sa halip ay subukan at magtiwalang mananaig ang lakas ng loob.

Pagdating muli sa paglalakad, samantalahin ang mga pagkakataong magawa ito imbes na tamarin at sumakay na lang sa anumang sasakyan, elebeytor o eskaleytor. Kung may nais makasalamuha o makapanayam, gawin at ugaliing magpulong habang naglalakad imbes na nakaupo lamang.  

---

Kung may reaksyon, sumbong o katanungan, sumulat sa ASINTADO ni Judith Sto. Domingo sa BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City o mag-email sa asintado.bulgar@gmail.com.

Mga kaibigang bansa, ingatan, pahalagahan

ni Judith Sto. Domingo @Asintado | July 26, 2024

Ang darating na Martes, ika-30 ng Hulyo ay itinalagang International Day of Friendship ng may 43 member-states ng United Nations. Kahit walang bonggang taunang pagdiriwang nito sa Pilipinas, kabilang ang ating bansa sa mga miyembro ng UN na sumang-ayon noong 2011 sa deklarasyong nagtatag ng naturang espesyal na araw.

Layunin ng resolusyong iyon ang pag-uudyok ng pakikipagkaibigan ng iba’t ibang lahi sa isa’t isa saan man sa mundo upang maging malawakan ang pagkakaunawaan ng sangkatauhan sa kabila ng pagkakaiba ng mga kasaysayan, kultura at paniniwala, at nang sa gayo’y makamit ang inaasam na pandaigdigang kapayapaan.

Napakatayog man ng adhikaing ito at malayo sa ating kakayanan bilang ordinaryong mamamayan, magagawa pa rin nating magsimula sa kahit simpleng pagpapahalaga sa ating mga kaibigan at pakikipagkaibigan.

Daan-daan man o mabibilang sa isang kamay ang dami nila, hindi maikakaila ang importansya ng pagkakaroon ng mga kaibigan sa ating buhay. Sina mare/mars, pare/pards, pañero/repapips, ‘tol, bes, BFF, kapatid, sister, brad, ‘friendship’ o ano pang bansag sa kanila, ang ating tinatakbuhan sa labas ng pamilya o tahanan sa oras ng pagsubok o simpleng paghahanap ng makakakuwentuhan. Sila ang ating kinikilingan sa tuwinang mangangailangan ng tulong na hindi matutugunan ng kadugo o kabiyak. Sila ang nakakapagbigay ng wagas na saya na tila hindi maaaninag sa iba. 

Ang kaibigan ay tila susi na nakapagpapalaya sa atin, kahit sa ilang sandali lamang, mula sa selda ng araw-araw na pagsubok o mga kabigla-biglang dagok. Kaya naman ang pakikipagniigan sa mga kaibigan ay kadalasang may kasamang inumin, kape man o kaunting alak. Kaya din naman hindi mabibilang ang dami ng mga awitin ukol sa pagiging kaibigan sa kasaysayan ng musika.

Sa katunayan, may ’di maikakailang benepisyo sa ating kalusugan at katinuan ang pakikipagkaibigan. Ang mga katsokaran nga naman ay nakakaalis ng lumbay, nakapagpapagaan ng mga pinapasan at inaalala, nakatutulong sa pagpapalakas ng ating kalooban, nakapagdudulot ng inspirasyon sa pag-abot ng ating mga pangarap, at nakasusuporta sa ating pagtawid mula sa pagkakalugmok patungo sa magandang bukas.

Marami man sila sa ating personal na teleserye, lalabas at lalabas pa rin na ilan lang, o kaya’y isa lang sa mga ito ang ating maituturing na tunay na kaibigan, ang bukod-tangi sa kanilang lahat na hindi maihahalintulad kanino man.

Marahil, siya ay ang iyong kaisa-isang kamag-aral na nakagaanan ng loob sa klase at sa paglalakwatsa. Posibleng siya ang walang kaparis mong kabiruan sa hanapbuhay, na hindi kayo mauubusan ng mapaghuhugutan ng halakhak. Maaari ring siya ang magiliw mong maituturing na kapatid sa ibang ina dahil sa pagkakatugma ng mga hilig.

Ang tunay na kaibigan ay hindi lang mahalaga bilang katuwang sa mga bagay-bagay kundi mistulang paalala ng tadhana na hindi sila palaging nariyan at maaaring mawala sa isang iglap at agawin ng kapalaran. Ilan na ba ang ating mga naging matimbang na kaibigan ang wala na sa ating kamalayan dahil napalayo na tayo sa kanila at nag-iba sila ng landas? Kaya’t alalahanin natin ang ating mga tunay na kaibigan lalo na kung matagal-tagal na rin nang huli natin silang nakaugnayan. Kahit hindi sila nakapagpaparamdam, mangumusta tayo at baka naghihintay sila ng ating tawag o text, lalo na kung sila pala’y may suliranin na patagong hinaharap at tahimik pa lang naghihintay ng ating pagdamay.

Sa bandang huli, mayroong mangingibabaw na tunay na kaibigan sa ating kani-kanyang talambuhay. Mainam na sa rami ng mapagpipilian, asintaduhin ang pagmumuni-muni at pagninilay-nilay ukol sa kung sino nga ba siya para sa iyo. 

Sa ating palagay, ang tunay na kaibigan ay hindi lang basta tutulong sa iyo nang lubusan sa anumang oras ng pangangailangan. Bagkus, ito ay ang tao na laging pagsisikapan kang damayan sa kabila ng kanyang mga kakulangan, para sa iyong ganap na pagbangon at dalisay na kasiyahan — dahil ang iyong kaligayahan ay kanya rin, at ang iyong tagumpay ay tagumpay niya rin.

---

Kung may reaksyon, sumbong o katanungan, sumulat sa ASINTADO ni Judith Sto. Domingo sa BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City o mag-email sa asintado.bulgar@gmail.com.