Pelikulang Pinoy, nagpapaalala ng mga kuwentong sumasalamin sa atin

ni Judith Sto. Domingo @Asintado | Jan. 8, 2025

Katatapos nitong Martes ng pinakabagong edisyon ng taunang Metro Manila Film Festival o MMFF, bagama’t magpapatuloy sa linggong ito ang pagpapalabas sa mga sinehan ng mga pinakatanyag sa mga kalahok dito. 

Matapos ang ilang taon na palagi na lang kinarindihan ng pihikang mga manonood ang mga palabas ng kada MMFF, tila nanumbalik ang filmfest na ito kahit papaano sa kataliman ng kasaping mga pelikula noong panahon ng Martial Law, kung saan ang mga kalahok ay may kabuluhan at nakapupukaw ng isipan ng mga tumatangkilik sa mga obrang pang-pinilakang tabing. 

Kahit nga naman hindi ubod ng lalim ng tema ng mga kalahok sa kasalukuyang MMFF, mapapansing hindi rin nuknukan ng babaw ang mga palabas dito, kahit ang ilan sa mga kasaling artista ay kilala sa pagpapatawa o pagpapaiyak sa pamamagitan ng pag-arte at linyang gasgas o may kabaduyan. Bagkus ay mas may katinuan sa kanilang bagong pinagbibidahan at tila nakinig sila, sa wakas, sa mga kritikong umasang hindi susuklian ang mga mahilig magsine ng mga paandar na nakapapailing imbes na nakahuhumaling.

Kung kaya’t nakakatuwang makita na marami ang nagtiyagang pumila sa mga takilya nitong nakaraaang panahon ng paglinya ng mga inaanak para makatanggap ng aginaldo mula sa kanilang mga ninang at ninong.Anuman ang kategorya ng sampung MMFF 2024 na mga pelikula at ang iba’t ibang kuwentong nakapaloob sa mga ito, magigisnan na nagkakapareho sila sa paglalarawan ng karaniwang tema ng pagtutunggali ng kabutihan at kasamaan.

Pero imbes na karaniwang salpukan ng mala-bayaning bida at mala-demonyong kontrabida, naipamalas na ang pagiging mabuti at pagiging masama ay tila magkahalo’t patuloy na nagbabanggaang mga puwersa sa anumang aspeto ng buhay — sa kalooban man ng bawat tao, sa kapaligiran o sa lipunan.

Iminumungkahi ng kung hindi man lahat ay karamihan sa MMFF 2024 entries na, halimbawa, hindi lahat ng mga bilanggo ay lubos na makasalanan at hindi lahat ng marikit ang kaanyuhan ay dalisay ang asal. Kumbaga, ang pangunahing mga pelikula nitong nakaraang filmfest ay mga malikhaing pagpapatunay ng walang hanggang kasabihan na huwag husgahan ang sinuman base sa kanilang panlabas na anyo — gaya ng mga manonood na disente ngunit nakaiirita dahil maya’t maya tumitingin sa kanilang telepono sa kahabaan ng palabas. 

Ang isang kagandahan sa pistang ito ng pelikulang Pilipino ay ang masisiyasat na paalala na ang mga kuwento, hango man sa katotohanan o sadyang kathang-isip lamang, ay sumasalamin sa atin. At gaya ng anumang salamin, makatutulong ito na makita natin ang ating mga sarili at maunawaan kung ano ang nakikita sa atin, at ano ang ating naipapakita, sa madla.

Tuloy, ano man ang ating magiging reaksyon sa ating masasaksihan sa mga sine ay repleksyon ng ating pag-unawa sa sarili o sa isa’t isa. Kaya naman natatawa tayo sa katangahan o kabulastugan, titili tayo sa mga kahindik-hindik na katatakutan, makukunsumi sa nakagagalit na nilalang o kilos, mapapangiti at baka mapaluha sa pampaantig ng damdamin.

Ang posibleng resulta nito, na ebidensiya ng patuloy na kapangyarihan ng pelikula, ay mapapaisip tayo kung paano pa magiging mabuti at umunlad at, sa mas magandang banda, lalo pang makatulong sa iba.

Ngunit bukod diyan at sa anumang kapupulutang aral o kuro-kuro sa mga nagisnan ng libu-libo sa atin nitong Kapaskuhan, naipaunawa sa atin ng laman ng matagumpay muling MMFF na hindi lang marami ang posibleng mga kuwento na maikakatha ng mga manunulat at bubuhayin ng mga direktor at iba pang mga manggagawa sa industriyang pelikula.

Higit pa rito, naipabatid nang banayad sa mga tagamasid na ang bawat tao ay hindi lang istorya; ang bawat tao mismo ay isang kuwento. 

Sinuman tayo, ano man ang ating kalagayan at kahit kaunti lang ang nakakakilala sa atin, ay may kani-kanyang salaysay, may talambuhay na, bagaman may kahalintulad sa ilang mga anggulo, katangian o karanasan, walang siyento-por-siyentong kaparis sa kasaysayan ng sangkatauhan. Kung tatanawin natin ang isa’t isa hindi lamang bilang tao kundi bilang masigla’t maalab na kuwentong may halaga, maliit man o malaki, sa pag-ikot ng mundo, marahil ay mas gaganda ang magiging pagtanaw at pakikitungo natin sa bawat isa.

Kung tatratuhin natin ang kahit hindi kadugo o kakilala bilang mahahalagang bahagi ng buhay at ng bansa, marahil ay maiwawaksi natin ang panlilinlang, pang-aabuso o pananamantala sa kapwa at tuluyang matatamo ang maaliwalas at malawakang katiwasayan at kapayapaan hindi lamang para sa iilan kundi para sa lahat.

---

Kung may reaksyon, sumbong o katanungan, sumulat sa ASINTADO ni Judith Sto. Domingo sa BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City o mag-email sa asintado.bulgar@gmail.com.

Maging handa sa pagharap sa panibagong taon

ni Judith Sto. Domingo @Asintado | Jan. 3, 2025

Ilang beses na nating naranasang kumuha ng larawan o video gamit ang ating cellphone pero ayaw nitong tumuloy o tila mabagal ang paggana, dahil puno na pala ang iyong gadget at kulang na sa espasyo para sa maidadagdag pa sana. Kaya mainam na sa tuwina ay magpurga ng laman nito sa pamamagitan ng pag-delete o paglipat ng naipong mga kuha papunta sa kompyuter o kagamitang pang-imbak ng digital files gaya ng flash drive o natatanggal na hard disk. Kapag nagawa ito ay mapapansing bibilis ang andar ng paborito nating aparato at malalagyan iyon ng bagong mga imahen ng mga tauhan, bagay o lugar na nais nating masulyapan nang ilang ulit matapos makuhanan.

Sa pagsisimula nitong naipagkaloob sa atin na bagong taon, mainam ding burahin sa ating pamumuhay ang maraming bagay na maaaring nakapagpapabigat sa ating kamalayan at nakapagpapabagal ng ating pag-unlad at pagginhawa nang kahit paunti-unti. 

Sa isang banda, baka may mga kagamitan pa tayo sa bahay o sa pinapasukan na nakabalandra lamang at matagal nang walang silbi ngunit hindi pa naididispatya dala ng pagiging abala, dahil nakatamaran na o gawa ng taglay nitong matimbang na alaala ng nasirang kadugo, kasintahan o matalik na kaibigan. Kung mas makatutulong din lang naman ay pakawalan na ang mga bagay na hindi nagagalaw at napag-iipunan lang ng alikabok, gaya ng pag-alay ng mga ito sa ilang institusyong pangkawanggawa. Kaya magpaalam sa mga butas na medyas, mga aklat na hindi nabubuklat o tapos nang basahin, mga damit na ilang buwan o taon nang hindi isinusuot, o mga napaglumaang kasangkapan. 

Pagnilay-nilayan din ang pagwaksi sa kalagayan o kinalalagyang ang tanging dulot ay pagdurusa o paglason sa ating pagkatao. Nakakakaba man ang hindi pa makita o mawaring hinaharap ngunit malamang ay mainam pa rin iyon kung ang kapalit ay paglaya mula sa nakapipinsalang dalamhati o kalugmukan sa kasalukuyan. 

Iwaksi sa isipan at diwa ang anumang pagkahumaling sa nakaraan, lalo na sa mga napalampas at nakaalpas na mga pagkakataon o kaya’y mga nagawang pagkakamali na ang tanging naidudulot ay walang patid na pagsisisi. Imbes ay pulutin ang natutuhang mga aral at baunin ito sa pagpapatuloy sa pakikipagsapalaran sa mundo.

Ibasura rin ang mga kaugaliang nakasasayang lang ng ating lakas at oras, gaya ng pagpupuyat nang walang saysay o pagkagumon sa mobile games o walang humpay na panonood ng nagkalat na mga video. Paboran ang pagtalakay sa mga gawaing mas makapagpapausbong ng ating mga kakayahan at kabuhayan, gaya ng ehersisyong makapagpapatibay ng katawan at mga sanaysay o libangang makapagpapatalas ng utak.

Kumalas sa pag-aalinlangan sa nais maipatupad o maipamalas sa madla at pakawalan ito mula sa pagkakakubli sa ating kalooban. Malay mo, ito pala ang susi upang makamit ang mailap na tagumpay.

Lalong sanayin ang sarili na maging matibay pagdating sa damdamin at kumawala sa pagiging balot na balot ng poot o lungkot tuwing darating ang iba’t ibang uri ng pagsubok. Kahit walang karamay, maaaring malabanan ang galit o lumbay kung hihinto at pagmamasdan ang sarili at makikita ang sitwasyon nang may kaluwagan imbes na kasikipan ng pananaw. Idagdag natin dito ang pagbawas sa pagtingin sa malayo, lalo na kung ang resulta niyon ay ang makaligtaan ang nakatambad na nang malapitan sa iyong harapan. 

Palitan ng mas nakaaakit na pagpapakumbaba ang anumang nakakainis na yabang, ngunit piliin ding pairalin ang lakas ng loob sa mga pagkakataong hindi makatutulong ang pagkamahiyain. 

Itigil din ang sukdulang pag-aalala sa mga nakababagabag na bagay na maaaring mas masahol pa habang iniisip at malayo namang maging katotohanan. 

Sakto ang usaping ito ngayong simula ng bagong taon, na may dalang pagkakataong makapag-umpisang muli nang hindi pa puno ang sisidlan, ang kahon, ang silid, o ang salop ng ating katauhan. 

Kung maisasabuhay natin ang kahit ilan lamang o lahat ng kapaki-pakinanabang na mga payo at aral tulad ng mga nabanggit, hindi lamang gagaan ang ating pakiramdam at kamalayan. Magiging handa pa tayo sa pagharap sa darating na mga araw, linggo at buwan, gayundin sa pagtanggap ng mga karanasan, aral at biyayang nakapaloob dito para sa atin.

---

Kung may reaksyon, sumbong o katanungan, sumulat sa ASINTADO ni Judith Sto. Domingo sa BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City o mag-email sa asintado.bulgar@gmail.com.

Maging patok imbes na magpaputok

ni Judith Sto. Domingo @Asintado | Dec. 27, 2024

Salamat sa Maykapal at paparating na ang isang Bagong Taon. Ito ay sasalubungin ng marami sa atin ng pagsindi ng iba’t ibang klase ng paputok kahit yaong mga bawal. Na mauuwi sa kasayangan ng naipong salapi, sa nakabibinging ingay lalo na sa mga barangay na dikit-dikit ang mga bahay, sa paglalason sa ating baga at kay Inang Kalikasan, dagdag-basura sa mga lansangan, at posibleng ang biglaang pagiging duguang pasyente sa emergency room ng mga ospital.

Matagal nang kasabihan na ang pagpapaputok ay pagtataboy sa masasamang espiritu, kamalasan, kalungkutan at kahirapan mula sa ating buhay. Ngunit ilang dekada na ang lumipas ay patuloy pa rin namang bahagi ng ating mga araw ang mga iyan. Sa bandang huli, nasa sa atin kung paano mahaharap at malalampasan ang anumang hamon ng buhay.

Kung kaya’t mainam na sa halip na magpaputok ng mga ipinagbabawal ay pagsikapang maging patok, sa kahit maliit na paraan, nang may tapat na paniniwala sa kabutihang idudulot nito para sa ating kapwa. 

Iwaksi ang pag-aalinlangan sa sariling abilidad na maisakatuparan ang dalisay na hangarin at adhikain sa gitna ng pagiging abala sa hanapbuhay.

Ibasura ang pagkamahiyain at ilabas ang kakayanang maging tagapayo, tagapagsalita o kasapi sa anumang adbokasiya o pinagkakaabalahan sa buhay. Maging mapagpakumbaba habang naglalahad ng impormasyong kapaki-pakinabang na ibahagi sa iba, habang iniisip ang kapakanan ng binabahaginan. 

Kalimutan ang pagpapabaya sa sarili at alagaan ang pangangatawan, isipan at damdamin. Sa gitna ng kasagaran ng kabaitan, buhos na pagmamalasakit o wagas na pagsinta ang ialay sa iba — na madalas ay hindi tayo nasusuklian — yakapin natin ng pagmamahal at pang-unawa ang ating mga sarili.

Kung matagal nang ipinagpapaliban ang pag-aayos ng samu’t saring kalat sa ating tahanan o sariling espasyo, simulan na ito, upang makatulong din sa pagpapaaliwalas ng ating isipan at maghawi ng ating alinlangan tungo sa pagsasaayos ng ating sariling pamumuhay na lagi nating ninanasang gawin ngunit nauuwi sa pagpapatumpik-tumpik.  

Kung higit pa ang ginagastos kaysa kinikita, isa-isang balikan ang mga pinaglalaanan ng salapi at pag-aralan kung paano makakatipid kahit kaunti. Pigilin ang sarili sa hindi kinakailangang paggastos. Humanap ng side hustle o dagdag na pagkikitaan na maaaring kalaunan ay siyang maghatid ng inaasam na malaking kita na magpapalaya sa pagiging trabahador o empleyadong limitado ang suweldo. 

Kung sinasakluban ng pagsisisi sa gitna ng naranasang pagkabigo — sa relasyon man o pangarap marating — ay tanggapin nang maluwag sa kalooban ang sinapit at huwag nang magtanim ng sama ng loob sa mga taong naging instrumento nito. Bumangon mula sa pagkakalugmok, gaano man kahirap. Walang ibang tutulong sa ating sarili kundi tayo rin lamang. Kumalma at itigil na ang paninisi sa ibang tao, habang inaako ang sariling mga pagkukulang, kahinaan at responsibilidad na daan sa pagtahak ng ninanasang pagbabago sa buhay. 

Gunitain ang mga naging pangunahin o makabuluhang naisakatuparan at nakamit nitong 2024 at pagbulay-bulayan ang mga bahagi sa buhay na kailangang bigyan ng pansin at ayusin. Pakalimiin kung paano natin dinala ang papatapos na taong ito at ang mga pagkakataon at hamon na kaakibat nito. Ginawa ba natin ang lahat ng ating makakaya? Naging patas ba tayo sa lahat? Ginamit ba natin ang bawat pagkakataong ibinigay sa atin para maghatid ng kabuluhan sa buhay ng ating kapwa? Binigyang puwang ba natin ang paglilingkod sa bawat sirkumstansyang iniharap sa atin? Ano nga ba ang naging prayoridad natin sa taong 2024?  Tayo ba ay nagsilbing pinakamainam na bersiyon ng ating sarili?

Anuman ang ating kasagutan sa mga nabanggit na katanungan, may sisilay na Bagong Taon na may dala-dalang panibagong pag-asa. Kaya’t asintaduhin natin ang pagbubuhos ng lakas at sigla sa pagharap sa pangarap na kinabukasan. Ang 2025 ay taon ng bawat nanalig at nagsusumikap — angkinin ang biyaya ng 2025.

---

Kung may reaksyon, sumbong o katanungan, sumulat sa ASINTADO ni Judith Sto. Domingo sa BULGAR Bldg., 538 Quezon Ave., Quezon City o mag-email sa asintado.bulgar@gmail.com.