Aano at paano maiiwasan ang leptospirosis?

ni Mabel Vieron @Health & Life | August 29, 2024

File Photo

Tag-ulan na naman kung kaya uso na muli ang sakit na leptospirosis, ang iba sa atin ay ‘di pa rin alam kung ano nga ba ang ibig sabihin nito. Sa artikulong ito ating ipapaliwanag kung ano nga ba ang leptospirosis at paano ito maiiwasan. 

Ang leptospirosis ay isang malubhang impeksyon dulot ng bacteria na inilalabas ng mga hayop sa kanilang pag-ihi. Kadalasang nakukuha ito sa tubig-baha na kontaminado ng ihi ng daga.

Bukod sa mga daga, maaari ring maging carriers ang mga baka, baboy at aso. 

Mahalagang maging alerto sa sintomas ng leptospirosis kung napasugod sa baha lalo na kapag may sugat sa binti at paa.

Ang sintomas ng leptospirosis ay karaniwang nararamdaman 4 hanggang 14 na araw matapos ma-expose. Ito ang tinatawag na incubation period at sa oras na ito maaaring maramdaman ang mga sumusunod:

• Lagnat

• Pag-ubo

• Panginginig

• Pagkahilo at pagsusuka

• Pagkawala ng ganang kumain

• Pamamantal ng balat

• Pagsakit ng mga kalamnan lalo na sa hita at likod

Maaaring lumubha ang leptospirosis at maging dahilan ng pagkamatay kapag hindi agad ito naagapan. Ang malubhang karamdaman ng leptospirosis ay tinatawag na Weil’s disease. Ito ang ilan sa mga sintomas:

• Paninilaw ng balat at ng puting bahagi ng mga mata

• Pananakit ng dibdib

• Seizures

• Pag-ubo ng dugo

• Kawalan ng gana kumain

• Pamamantal ng balat

• Pamumula ng mga mata

• Pagsakit ng mga kalamnan lalo na sa hita at likod

Ang sakit na ito ay kadalasang naaagapan sa pamamagitan ng leptospirosis prophylaxis o ang pag-inom antibiotics tulad ng penicillin at doxycycline. 

Mahalagang tapusin ang pag-inom ng gamot ayon sa iyong doktor dahil maaaring bumalik ang bacteria kapag itinigil ang medikasyon. 

Umiwas sa mga maruruming tubig at lupa na maaaring kontaminado ng ihi ng mga hayop lalo na kung ikaw ay mayroong sugat. Kung hindi maiwasan ang paglusong sa tubig-baha, magsuot ng bota at maging listo sa mga sintomas ng leptospirosis. 

Kung sa iyong palagay ay posible kang makakuha ng bacteria mula sa iyong alagang hayop, magtanong sa isang veterinarian tungkol sa bakunang ito. Kung kayo ay makararanas ng sintomas ng leptospirosis, agad na pumunta sa inyong doktor upang magpakonsulta at para mabigyan ng tamang lunas ayon sa inyong karamdaman.

Ngayong patuloy pa rin ang pag-ulan, please lang mga ka-BULGAR, alagaan natin ang ating mga sarili. Okie?

Huwag mag-panic, besh! MPOX, ‘di kasing lala ng COVID-19

ni Mabel Vieron @Health & Life | August 27, 2024

File Photo

Sulit ba ang inyong long weekend mga Ka-BULGAR? Tiyak akong nakapag-unwind at nakapagliwaliw na kayo nyan. Hindi ba? Pero bago tayo patuloy na magsaya, aware na ba kayo sa panganib na kinakaharap natin? 

Sa ngayon, may cases na ng monkeypox (MPOX) ang naitala rito sa ‘Pinas. Nakakatakot hindi ba? O baka naman ‘di ka pa aware kung ano nga ba ito, pero ‘wag kang mag-alala, dahil kasama n’yo ako sa pagtalakay nito. Kaya halina na! 

Ang MPOX ay isang sakit na maaari mong makuha sa hindi inaasahang pangyayari. Ngayon, mas mahalaga na malaman natin ang tungkol dito—mula sa mga sintomas, at paano ito maiiwasan. 

Ang MPOX ay isang viral na sakit, tulad ng smallpox. Nagdudulot ito ng mga sintomas na kinabibilangan ng lagnat, pananakit ng katawan, at isang pantal na maaaring magdulot ng mga maliliit na paltos sa balat.

Ang monkeypox ay maaari pa ring magdulot ng seryosong sakit at komplikasyon, lalo na sa mga taong may mahinang immune system.

PAANO NAKAKAHAWA ANG MONKEYPOX? Ang monkeypox ay maaaring magkalat sa pamamagitan ng direktang kontak sa mga taong may sakit nito. 

Pangalawa, paghawak sa kagamitan, tulad ng mga kumot o damit na ginamit ng taong may sintomas ng MPOX.

Pero paano nga ba natin maiiwasan ang monkeypox? Halina’t alamin natin ito, oki? 

1. PAGHUHUGAS NG KAMAY. Regular na maghugas ng kamay gamit ang sabon at tubig, o gumamit ng alcohol-based hand sanitizer upang maalis ang anumang virus na maaaring nailipat sa iyong mga kamay.

2. PAG-IWAS SA MGA TAONG MAY MPOX. Iwasan ang direktang kontak sa mga taong may sintomas ng monkeypox, pati na rin ang kanilang mga gamit at kumot.

3. PALAKASIN ANG IMMUNE SYSTEM. Panatilihing malusog ang katawan sa pamamagitan ng balanseng diyeta, regular na ehersisyo, at sapat na tulog upang mapanatili ang malakas na immune system.

4. PAGPAPASURI AT PAGGAMOT.  Kung ikaw ay nakaranas ng sintomas ng monkeypox o exposed sa isang taong may sakit, agad na kumonsulta sa isang doktor para sa tamang pagsusuri at paggamot.

5. PAGGAMIT NG PERSONAL NA PROTEKSYON. Kung ikaw ay nasa mataas na panganib na lugar, gumamit ng mga personal na proteksyon tulad ng mga mask at gloves upang maiwasan ang pagkakahawa.

Sa pamamagitan ng pagsunod sa mga hakbang na ito, maaari mong maprotektahan ang iyong sarili at ang iba mula sa kumakalat na MPOX. Kung may alinmang katanungan o pag-aalala, huwag mag-atubiling kumonsulta sa mga health professional para sa karagdagang impormasyon at gabay. 

Pero ang MPOX ay hindi kasing delikado ng ibang mga sakit tulad ng COVID-19. Mahalaga na manatiling kalmado at magkaroon ng tamang kaalaman upang maiwasan ang pagkalat nito. Huwag mag-panic, mga Ka-BULGAR dahil sa pamamagitan ng pag-aaral at tamang pag-iwas, maaari nating mapanatili ang ating kalusugan at seguridad. Huwag agad maniniwala sa mga chismis na kumakalat. Oks?

Mga konsyumer patuloy na nagsusulong ng mas mabuting alternatibo sa sigarilyo

ni Chit Luna @News | July 2, 2024

Nanawagan ang mga consumer groups sa mga bansa na igalang ang kanilang karapatang pumili ng mas ligtas na alternatibo sa sigarilyo para mabawasan ang kanilang pagkakalantad sa mga nakakalasong kemikal mula sa usok nito.

Sinabi ni Carissa Düring, direktor ng Considerate Pouchers sa Sweden, isang pandaigdigang grupo ng nagtataguyod sa karapatan ng mga konsyumer, na sila ay may mahalagang papel sa pagwawakas sa problema sa paninigarilyo.

Ang grupo ni Düring ay sumusuporta sa karapatan ng mamimili na pumili ng alternatibo sa sigarilyo na may higit na mas mababang dulot na panganib.

Ang Sweden ay madalas na binabanggit bilang isang matagumpay na bansa sa pagbawas sa pinsala ng sigarilyo o tobacco harm reduction (THR).

Ang THR ay isang diskarte sa kalusugan ng publiko na nagtataguyod sa mga produktong may mas mabababang mapanganib at walang usok na alternatibo sa sigarilyo tulad ng vape, heated tobacco at oral nicotine pouches.

Sinabi ni Düring sa 11th Global Forum on Nicotine (GFN) na ginanap sa Poland kamakailan na nauna ang Sweden sa paggamit ng nicotine pouch at snus. Dahil dito, nagtala ang Sweden ng pinakamababang smoking rate sa buong European Union.

Iniugnay ni Düring ang tagumpay ng Sweden sa pagrespeto sa karapatan ng mga mamimili. Aniya, ang mga konsyumer mismo ang humiling sa European Union na huwag pakialaman ang kanilang snus.

Dahil dito, inaasahan ang Sweden na magiging unang bansa sa Europe na makamit ang smoke-free status.

Ang mga consumer advocates tulad ni Düring ay nasa unahan ng pandaigdigang kampanya para wakasan ang problema ng paninigarilyo at magligtas ng buhay ng mga nininigarilyo.

Hinihimok nila ang mga awtoridad na gumamit ng diskarteng nakabatay sa agham at kilalanin ang THR na nagsusulong nga mga alternatibong walang usok bilang mas mahusay na kapalit sa sigarilyo.

Sinasabi ng mga grupong ito na ang mga alternatibong walang usok ay may mahalagang papel sa THR.

Layunin ng THR na bawasan ang pinsalang dulot ng paninigarilyo, ang pinakamapanganib na paraan ng paggamit ng tabako. Hinihikayat nito ang mga naninigarilyo na lumipat sa mga produktong nikotina na walang usok.

Ipinapakita ng mga siyentipikong pag-aaral na ang mga produktong walang usok ay 95 porsiyentong mas mabuti kaysa sa tradisyonal na sigarilyo. Hindi tulad ng mga sigarilyo, ang mga produktong ito ay hindi nagsusunog ng tabako o gumagawa ng usok na naglalaman ng libu-libong nakakapinsalang kemikal.

Maraming mga bansa, gayunpaman, ay patuloy na naghihigpit sa mga produktong ito kumpara sa sigarilyo.

Sinabi ni Asa Saligupta, direktor at founding member ng ENDS Cigarette Smoke Thailand (ECST) at miyembro ng Parliament's Committee on Laws and Regulations of E-Cigarettes, na isa ang Thailand sa mga bansang patuloy na nagbabawal sa pag-angkat ng e-cigarettes.

Sa kabila ng pagbabawal, ang Thailand ay may higit sa 1.5 milyong vapers, ayon kay Saligupta. Aniya, ang ECST (ENDS Cigarette Smoking Thailand), na may mahigit 100,000 miyembro, ay nagtatrabaho upang turuan ang publiko at makipag-usap sa gobyerno para baligtarin ang pagbabawal.

Si Ignacio Leiva, tagapagtatag at pangulo ng Association of Vaporizer Consumers of Chile (ASOVAPE) at kalihim ng ARDT Iberoamerica, ay gumanap ng mahalagang papel sa pagtataguyod ng THR sa Chile.

Inorganisa niya ang unang pro-vaping na pampublikong demonstrasyon sa Latin America.

Aniya, patuloy silang nagtuturo sa publiko tungkol sa benepisyo ng THR.

Sinabi ng mga consumer groups na patuloy silang nahaharap sa mga hamon kabilang ang kumplikadong polisiya ng mga bansa, ang hindi pagsali sa kanila sa mga talakayan at patakaran at patuloy na pagtanggi ng World Health Organization na isama ang kanilang pananaw.