Inuman na nauwi sa lamay, hatol ikinagulat ng lahat!

ni PAO Chief Persida Rueda-Acosta @Daing Mula sa Hukay | August 3, 2026

• 

ISSUE #406

Sa mga baryo kung saan ang gabi ay madalas nauuwi sa pagtitipon ng magkakaibigan, karaniwan ang inuman, tawanan, at kuwentuhan. 

Sa umpisa, payapa ang lahat. May barkadang magkakasama, may alak na iniikot, at may mga usapang lumalalim kasabay ng pagdilim ng paligid. Ngunit may mga pagkakataon na ang inuman ay nauuwi sa bangayan, ang biruan ay napapalitan ng biglaang hamon, at ang isang suntok ay nasusundan ng isa pa. 

Sa gitna ng kalituhan, ang dating simpleng inuman ay nauuwi sa kamatayang hindi inaasahan ninuman.

Sa ganitong mga kaso, palaisipan sa mga naulila: Sino ang maysala, at sino ang dapat managot? Kung may nakita silang nakipagsuntukan sa biktima, natural lamang na ru’n mapunta ang hinala. 

Ngunit sa ilalim ng batas, hindi sapat ang hinala. Hindi sapat na may away. Hindi sapat na may suntukan, sapagkat kinakailangang mapatunayan, nang lampas sa makatuwirang pagdududa, na ang akusado ang tunay na maysala sa pagkamatay ng biktima. 

Sa kasong kriminal, may malaking agwat sa pagitan ng “nakipagsuntukan” at “pumatay.” May malaking kaibahan ang taong nanuntok sa gitna ng away at ang taong napatunayang ang kilos ang direkta at legal na dahilan ng pagkamatay ng biktima.

Ito ang maselang usaping tinalakay ng hukuman sa kasong People of the Philippines v. Zafe, Criminal Case No. 6765, na dininig ng Regional Trial Court, Fifth Judicial Region, Branch 42, Virac, Catanduanes, sa panulat ni Honorable Judge Genie G. Gapas-Agbada, na may petsang 12 Disyembre 2019. 

Sa kasong ating ibabahagi, ang akusado ay tinulungan sa kanyang depensa sa pagkatao ni Manananggol Pambayan Tito M. Tonio III.

Batay sa impormasyon, noong ika-12 ng Oktubre 2018, bandang ala-1:00 ng madaling-araw, sa Brgy. Bigaa, Bayan ng Virac, Lalawigan ng Catanduanes, ang akusado ay itago na lamang natin sa pangalang alyas “Clinton” na kinasuhan ng krimeng Homicide dahil sa pagkamatay ng biktimang itago na lamang natin sa alyas “Bernardo.”

Ayon sa paratang, si Clinton umano ay kusang-loob, labag sa batas, at may intensyong kriminal na nanakit at bumugbog kay Bernardo sa iba’t ibang bahagi ng katawan. Dahil sa mga pinsalang tinamo, namatay umano si Bernardo. 

Sa arraignment, hindi umamin si Clinton sa kasalanan. Sa pre-trial conference, pinagkasunduan ng magkabilang panig ang ilang mahahalagang pangyayari. 

Una, si Clinton ang taong kinasuhan at iniharap sa hukuman. Ikalawa, kapwa residente ng Bigaa, Virac, Catanduanes sina Clinton at Bernardo. Ikatlo, kinilala ang Certificate of Death ni Bernardo. Ikaapat, si Bernardo ang unang nanuntok kay Clinton mula sa likuran habang umiihi ang huli. Ikalima, bago mamatay si Bernardo, nagpalitan sila ni Clinton ng suntok sa iba’t ibang bahagi ng kanilang katawan. Ikaanim, pinayapa o inawat sila ng isang kasamahan sa pamamagitan ng paghawak kay Bernardo at pag-uunat ng kanyang mga braso upang mapaghiwalay ang dalawa. At ikapito, pagkatapos ng mga suntukan, pumunta si Clinton sa bahay ng isang kakilala.

Pagkatapos nito, itinuloy ang paglilitis.

Sa panig ng tagausig, unang inilahad ang salaysay ni “Enrico,” isa sa mga kasamang nakipag-inuman noong gabing iyon. 

Ayon sa kanya, noong gabi ng Oktubre 11, 2018 hanggang madaling-araw ng Oktubre 12, 2018, nakipag-inuman siya sa kanyang mga kaibigan na sina “Allen,” “Andres,” Clinton, at iba pa. 

Kalaunan, dumating umano si Bernardo, na lasing, at sumali sa kanilang grupo. Umupo umano ito sa tabi ng grupo habang nagpatuloy ang inuman.

Ayon kay Enrico, tumayo si Clinton upang umihi sa gilid ng kalsada, nang bigla umano itong sinuntok ni Bernardo. Kaya agad na gumanti si Clinton at sinuntok pabalik si Bernardo. Namagitan umano si Allen upang payapain si Bernardo. Sa pakiusap ni Allen, umalis si Bernardo sa kinaroroonan nila at pumunta sa plaza. 

Subalit ayon pa kay Enrico, pagkatapos ng unang insidente, lumapit si Clinton sa lugar kung nasaan si Bernardo at sinipa umano ito. Pagkatapos, sinundan diumano ni Clinton si Bernardo sa plaza at muli itong sinuntok nang ilang beses. Nakasandal umano si Bernardo sa konkretong bakod habang nangyayari ito. Pinayapa ni Allen si Clinton, at tumigil naman ito. Ayon kay Enrico, hindi gumanti si Bernardo. Matapos noon, nagpatuloy umano ang grupo sa inuman. Ngunit ilang sandali pa, muling tumayo si Clinton, tinanggal ang kanyang tsinelas, at bumalik sa lugar kung saan naroon si Bernardo. Bago pa man siya makalapit, pinigilan siya ni Allen. Samantala, dumating din si Andres, at pagkatapos ay umalis sina Clinton at Andres patungo sa bahay ni Aldrin.

Ayon sa salaysay ng tagausig, nang bumalik ang ilan sa lugar, napansin nilang hindi na gumagalaw si Bernardo. Nang siya ay suriin, wala na siyang pulso. Tumestigo rin si “Andres,” na naroon din noong gabi ng insidente. 

Ayon sa kanya, bago pa man ang unang suntukan, nakita niyang lasing si Bernardo. Isinalaysay niya na unang sinuntok ni Bernardo si Clinton habang umiihi ito, na agad ding ginantihan ni Clinton. At nang namagitan ang grupo, tumigil ang kaguluhan.

Ngunit mahalaga ang isa pang bahagi ng testimonya ni Andres, dahil ayon sa kanya, nakita niya si Enrico na sumuntok din kay Bernardo. Una, sinuntok umano ni Enrico si Bernardo sa mukha. Pagkatapos nito, sinuntok pa umano ni Enrico ang biktima nang ilang beses sa batok o likurang bahagi ng ulo. Dahil dito, bumagsak umano ang biktima, kung saan nauna ang mukha sa lupa. Lumapit pa umano si Enrico na tila sisipain si Bernardo, ngunit pinigilan siya ng grupo. Mahalaga rin sa testimonya ni Andres na pagkatapos ng kaguluhan, nang paalis na sila, tinawag umano sila ni Bernardo. Humingi si Bernardo ng paumanhin kay Clinton dahil nasuntok niya ito. Sinabi umano ni Bernardo: “Ton, pasensya na kung nasuntok taka,” o sa diwa, humihingi siya ng tawad dahil nasuntok niya ang akusado. Agad diumanong sumagot si Clinton na wala naman siyang ginagawang masama kay Bernardo, ngunit hinamon siya nito ng away kaya sila ay nagkasuntukan.

Sa panig naman ng medico-legal evidence, tumestigo si Dr. “Elena,” ang sumuri kay Bernardo.

Ayon sa kanyang post-mortem examination, nagtamo ang biktima ng contusion hematoma sa ulo, sugat sa bibig, at pasa sa paligid ng mata. Ang nakasaad na sanhi ng kamatayan ay traumatic brain injury secondary to blunt head trauma.

Sa cross-examination, nilinaw ni Dr. Elena ang ilang mahahalagang bagay. 

Ayon sa kanya, ang contusion hematoma at dugo sa bibig ay maaaring dulot ng pagkatumba o pagkahulog. Sinabi rin niya na posibleng ang isang taong lasing, kapag nawalan ng balanse at tumama ang ulo sa sahig o lupa, ay magkaroon ng traumatic brain injury. Ipinaliwanag niya na kung ang isang tao ay mahina ang balanse dahil sa impluwensiya ng alak, at tumama ang kanyang ulo sa matigas na bagay, maaari itong magdulot ng blunt traumatic head injury. Mahalaga rin ang sinabi ng doktor na, maliban sa hematoma sa ulo, sugat sa bibig, at pasa sa mata, wala siyang nakitang ibang physical finding sa mukha ng biktima. Kaya kung ang teorya ng tagausig ay paulit-ulit na sinuntok, sinampal, at sinipa sa mukha si Bernardo, hindi ito lubos na sinuportahan ng medical findings.

Sa kabilang banda, itinanggi ni Clinton na siya ang pumatay kay Bernardo. Gayunman, hindi niya itinangging nagkaroon sila ng suntukan. 

Ngunit ayon sa kanya, si Bernardo ang unang nanuntok mula sa likuran habang siya ay umiihi. Gumanti lamang umano siya. Iginiit din niya na nang umalis siya sa plaza, buhay pa si Bernardo. 

Para sa depensa, hindi napatunayan na ang mga suntok ni Clinton ang direktang sanhi ng traumatic brain injury na ikinamatay ng biktima.

Sa pagresolba ng kaso, inilahad ng hukuman ang mga elemento ng Homicide sa ilalim ng Artikulo 249 ng Revised Penal Code. Upang mapanagot ang isang akusado sa Homicide, kailangang mapatunayan na: una, may taong namatay; ikalawa, ang akusado ang pumatay sa taong iyon nang walang legal na katuwiran; ikatlo, may intensiyon ang akusado na pumatay; at ikaapat, ang pagpatay ay hindi sinamahan ng alinman sa qualifying circumstances ng Murder, Parricide, o Infanticide.

Ipinaalala ng hukuman na sa lahat ng kasong kriminal, ang akusado ay may karapatang ipagpalagay na inosente hanggang sa mapatunayan ang kanyang pagkakasala beyond reasonable doubt. 

Ang pasaning ito ay nasa tagausig. Hindi tungkulin ng akusado na patunayan ang kanyang innocence o walang kamuwangan sa kasong isinampa sa kanya. Kailangang madaig ng tagausig ang constitutional presumption of innocence sa pamamagitan ng ebidensyang sapat upang magdulot ng moral certainty.

Ayon sa hukuman, nabigo ang tagausig na patunayan beyond reasonable doubt na ang mga suntok ni Clinton ang naging sanhi ng pagkamatay ni Bernardo. Una, hindi napabulaanan ng tagausig ang depensa na hindi lamang si Clinton ang nanakit kay Bernardo. Sa mismong ebidensya, lumitaw na may ibang tao tulad ni Enrico, na sumuntok din kay Bernardo, kabilang ang ilang suntok sa batok o likurang bahagi ng ulo. Ang bahagi ng katawan na iyon ay hindi basta-basta.

Sa kasong ito, ang sanhi ng kamatayan ay traumatic brain injury secondary to blunt head trauma. Kaya ang patunay na may ibang taong nanuntok sa ulo o batok ng biktima ay nagpasok ng seryosong pagdududa kung sino talaga ang may akda ng nakamamatay na pinsala.

Sinubukan ng tagausig na pahinain ang testimonya ni Andres dahil hindi umano ito lubos na nakasaad sa kanyang affidavit. Ngunit ipinaliwanag ng hukuman na ang affidavit ay karaniwang hindi kumpleto at madalas ay hindi naglalaman ng lahat ng detalye. Mas mabigat ang salaysay sa open court kapag ito ay malinaw, sinumpaan, at nasubok sa cross-examination. Kaya hindi basta-basta isinantabi ng hukuman ang testimonya ni Andres tungkol sa pananakit ni Enrico kay Bernardo.

Pangalawa, hindi rin nakumbinsi ang hukuman sa bersyon ng tagausig na si Clinton ay nagbigay ng sunud-sunod na suntok, sipa, at sampal sa mukha ni Bernardo. Kung totoo ito, inaasahang may higit pang physical injuries sa mukha ng biktima. Subalit ayon mismo kay Dr. Elena, ang natuklasang pinsala ay contusion hematoma, sugat sa bibig, at pasa sa paligid ng mata. Wala siyang ibang nakita na physical finding na magpapatunay sa paulit-ulit na suntok, sipa, at sampal gaya ng inilalarawan ng tagausig.

Ikatlo, mahalaga rin ang paliwanag ng medico-legal officer na ang traumatic brain injury ay maaaring dulot ng pagkahulog o pagtama ng ulo sa matigas na bagay, lalo na kung ang tao ay lasing. 

Sa kasong ito, hindi pinagtatalunan na lasing si Bernardo. May ebidensya rin na siya ay bumagsak. Kaya hindi maisasantabi ang posibilidad na ang blunt head trauma ay nagmula sa pagkahulog o pagtama ng ulo sa semento o konkretong bahagi ng lugar, at hindi sa suntok ni Clinton.

Ikaapat, kinilala ng hukuman na buhay pa si Bernardo nang umalis sina Clinton at Andres sa lugar. 

Ayon mismo sa salaysay na inilahad sa paglilitis, nang iwan nila si Bernardo, buhay pa ito. May sinabi pa umano si Bernardo na ang layunin niya ay pigilan ang kanyang sarili mula sa paghampas ng ulo sa semento dahil siya ay lasing. Ang bahaging ito ay lalo pang nagpalalim sa pagdududa kung ano talaga ang nangyari sa pagitan ng pag-alis ni Clinton at ng pagkakatuklas na wala nang pulso si Bernardo.

Ikalima, hindi rin napatunayan ang intensiyong pumatay. Ang mga pangyayari ay nagpakita ng isang biglaang suntukan sa gitna ng inuman at kalasingan. Si Bernardo ang unang nanuntok kay Clinton mula sa likuran habang umiihi ito. Nagkaroon ng palitan ng suntok. Pinayapa sila. May humingi ng paumanhin. Kaya walang malinaw na ebidensya na si Clinton ay may matibay, tiyak, at sinadyang layunin na kitilin ang buhay ni Bernardo.

Sa kabuuan, nakita ng hukuman na mayroong effective intervening cause. Ang pananakit ni Enrico kay Bernardo, lalo na sa ulo o batok, ay maaaring naging sanhi ng pinsalang ikinamatay ng biktima. Gayundin, ang posibilidad na ang biktima ay bumagsak at tumama ang ulo sa konkretong bahagi ng lugar ay hindi naalis ng tagausig. Dahil dito, naputol ang katiyakang kinakailangan upang masabing ang mga suntok ni Clinton ang legal at direktang sanhi ng pagkamatay ni Bernardo.

Ipinaliwanag ng hukuman na ang proof beyond reasonable doubt ay hindi nangangahulugan ng absolute certainty. Ngunit nangangailangan ito ng moral certainty. Ang hatol ng pagkakasala ay hindi maaaring ibatay sa hinala, posibilidad, o emosyon. Kapag ang ebidensya ay nag-iiwan ng makatuwirang pagdududa, tungkulin ng hukuman na magpawalang-sala.

Sa kasong ito, maaaring may nangyaring away. Maaaring may nangyaring suntukan. Maaaring nasaktan si Bernardo nang gabing iyon. Ngunit hindi sapat ang “maaari.” Ang kailangan ng batas ay katiyakan na lampas sa makatuwirang pagdududa. 

Sa pananaw ng hukuman, hindi ito naipakita ng tagausig. Dahil dito, pinawalang-sala ng hukuman si Clinton sa kasong Homicide dahil sa kabiguan ng tagausig na patunayan ang kanyang pagkakasala beyond reasonable doubt.

Sa huli, ang kasong ito ay nag-iwan ng masakit na daing. Una, ang daing ng pamilyang nawalan ng mahal sa buhay. Si Bernardo ay dumalo lamang sa isang inuman. Siya ay anak, kaibigan, kapitbahay, at mahal sa buhay na umuwi hindi sa sariling tahanan kundi sa katahimikan ng kamatayan. Para sa kanyang pamilya, ang anumang paliwanag ng batas ay hindi sapat upang ibalik ang buhay na nawala. Ngunit may isa pang daing. Ang daing ng isang akusadong hindi maaaring ikulong kung ang ebidensya ay hindi sapat. Si Clinton ay hindi pinawalang-sala dahil walang nangyaring suntukan. Hindi siya pinawalang-sala dahil walang namatay. Pinawalang-sala siya dahil hindi napatunayan, nang lampas sa makatuwirang pagdududa, na ang kanyang mga suntok ang tunay na naging sanhi ng pagkamatay ng biktimang si Bernardo.

Dito pinakamabigat ang tungkulin ng hukuman. Kailangang pakinggan nito ang iyak ng mga naulila, ngunit kailangang bantayan din nito ang karapatan ng isang taong hindi maaaring hatulan batay lamang sa hinala. Sapagkat ang katarungan ay hindi laging katumbas ng paghahanap ng taong maparurusahan. Minsan, ito ay ang matapang na pag-amin na may namatay, may nasaktan, may nasirang pamilya, ngunit hindi sapat ang ebidensya upang ikulong ang isang tao habambuhay sa anino ng pagdududa.

May mga daing na humihingi ng kasagutan, may mga daing na humihingi ng parusa, at may mga kasong gaya nito kung saan ang daing ng biktima at ang daing ng akusado ay parehong naririnig ng batas. Ngunit sa huli, kapag ang tanong ay kung sino ang dapat managot, ang batas ay hindi maaaring sumagot sa pamamagitan ng hinala. Kailangang ang sagot ay tiyak, malinaw, at napatunayan nang lampas sa makatuwirang pagdududa.

Biktimang nagtanong lamang, sinalubong ng saksak

ni PAO Chief Persida Rueda-Acosta @Daing Mula sa Hukay | July 26, 2026

• 

ISSUE #405

Ang isa sa mga malungkot na katotohanan, lalo na sa kasalukuyang panahon, ay sadyang naglipana na ang kasamaan at kapahamakan sa ating lipunan.

Mayroong mga pagkakataon na kahit walang ginagawang masama ang isang tao, nalalagay pa rin siya sa kapahamakan, at ang iba pa nga ay nauuwi sa kanilang kamatayan.

Tulad na lamang ng sinapit ni Sanny Boy, ang biktima sa kuwento na aming ibabahagi sa araw na ito, hango sa kasong may pamagat na People of the Philippines vs. John Romar Ayuhan, Rudymar Ayuhan Caballes and Wilbert Palingayan Becera (Criminal Case No. R-CDO-22-01169-CR, September 19, 2024). 

Samahan ninyo kami sa pagbabahagi ng mga kaganapan sa insidente na nagwakas sa buhay ng isang inosenteng biktima at alamin kung nakamit niya ang hustisyang laan para sa kanya.

Si Sanny Boy ay naglalakad malapit sa tindahan sa isang barangay sa Cagayan de Oro City, bandang alas-10:00 ng gabi, noong ika-18 ng Disyembre 2021. 

Batay sa salaysay ni Dennis na kasama umano ni Sanny Boy noong oras na iyon, mayroon silang nakasalubong na tatlong katao. Diumano, nagtanong si Sanny Boy sa isa sa tatlo kung kilala nila ang nagngangalang Bacala.

Maliban sa hindi pagtugon ng pinagtanungan ni Sanny Boy, bigla na lamang umano siya nitong sinaksak sa kanang binti gamit ang isang kutsilyo. Tumakbo umano si Sanny Boy sa kabilang bahagi ng kalsada, subalit hinabol pa rin siya ng tatlo, habang si Dennis naman ay tumakbo umano patungo sa bahay ng isang nagngangalang Tatay Ali.

Gayunman, hindi na umano pinayagang lumabas si Dennis. Kinaumagahan, pinuntahan diumano si Dennis ni PEMS Donasco sa bahay ni Tatay Ali at inalam sa kanya ang naganap na insidente. 

Ayon pa kay Dennis, nakasuot ng puting t-shirt, asul na shorts at itim na sombrero ang taong sumaksak kay Sanny Boy, habang ang kasamahan nito ay nakasuot ng puting shorts, ang isa ay naka-gray na t-shirt at ang isa na umiika-ika ay nakaitim na t-shirt. Diumano ay nagtamo ng matinding pinsala si Sanny Boy na naging dahilan upang siya ay bawian ng buhay.

Ang tatlong pinaratangan sa pananalakay at pagkakapaslang kay Sanny Boy ay sina John, Rudymar at Wilbert. At ang tatlo ay naharap sa kasong Murder. 

Batay sa Paratang na inihain laban sa kanila sa Regional Trial Court (RTC) ng Cagayan de Oro City, nagsabwatan at nagtulungan ang tatlo, nang mayroong pagtataksil at gamit ang kanilang higit na lakas, sa pananalakay kay Sanny Boy. Partikular na palihim at biglaang sinaksak ni John si Sanny Boy sa kanang binti nito gamit ang isang kutsilyo.

Nang makatakbo palayo si Sanny Boy ay hinabol siya ng tatlo, na naging sanhi upang lubha na magdugo ang kanyang tinamong sugat at dahilan upang makaranas ang biktima ng hypovolemic shock na siyang naging sanhi ng kagyat niyang kamatayan.

Tumayo bilang saksi para sa Tagausig sina Dennis at PEMS Donasco.

Ang mga akusado ay ipinrisinta ni Manananggol Pambayan M.N.A. Tamparong ng PAO-Cagayan de Oro City. “Not guilty” ang kanilang naging pagsamo sa hukuman ng paglilitis.

Inialok ni John sa hukuman ng paglilitis ang kahilingang gawaran ng parusa para sa krimen na Homicide. Ang nasabing alok ay sinang-ayunan ng Tagausig. Kaugnay nito, nagbaba ng desisyon ang RTC at hinatulan si John na nagkasala nang higit pa sa makatuwirang pagdududa para sa krimeng Homicide. Pagkakakulong ng anim (6) na taon at isang araw hanggang labing-apat (14) na taon ang parusa na ipinataw kay John.

Nagpatuloy naman ang paglilitis sa mga kapwa-akusado na sina Rudymar at Wilbert.

Batay diumano sa isinagawang imbestigasyon ni PEMS Donasco, nakita sa CCTV footage na tumatakbo ang tatlong katao at na sila ay sinundan pa ng dalawang katao. Sa karagdagan pa niyang pagsisiyasat, may natagpuan diumano na mantsa ng dugo sa sasakyan na nakaparada sa daan kung saan hinahabol ng salarin at ng kanyang mga kasamahan ang biktima. Kalaunan ay natagpuan diumano ang biktima sa loob ng terminal ng bus. Tila roon diumano naghanap ng mapagkukublihan ang biktima. Sa terminal na iyon na rin siya natagpuan na wala nang buhay. 

Pormal na inialok ng Tagausig ang kanilang mga dokumentaryo na ebidensya, na tinanggap ng hukuman ng paglilitis. Naghain naman ng motion for leave to file demurrer to evidence ang Depensa, na ipinagkaloob ng hukuman ng paglilitis. Gayunman, walang inihain na demurrer to evidence ang Depensa. 

Sa pagdinig noong ika-18 ng Hulyo 2024, inihayag ni Manananggol Pambayan M.N.A. Tamparong na hindi na magpiprisinta pa ng ebidensya ang Depensa.

Matapos ang maingat na pag-aaral sa kaso laban kina Rudymar at Wilbert, nagbaba ng Desisyon ang RTC na sila ay pinawawalang-sala sa pamamaslang kay Sanny Boy.

Bagaman napatunayan na bigla na lamang sinalakay at sinaksak si Sanny Boy at ang tinamo niyang pinsala ang naging sanhi ng kanyang pagpanaw, hindi naman nakumbinsi ang hukuman ng paglilitis na mayroong partisipasyon sa krimen sina Rudymar at Wilbert.

Naging kapuna-puna sa hukuman ng paglilitis na sa salaysay ng saksi na si Dennis ay iisang tao lamang ang kanyang nakita na sumalakay at sumaksak kay Sanny Boy – ito ay si John, na kalaunan ay umamin at umako sa responsibilidad sa naganap na krimen.

Bagaman nakita umano sa mga CCTV footages na mayroong tatlong katao na tumatakbo kasunod ng isang tao, wala nang nakita pang pananalakay sa puntong iyon. Kung kaya’t para sa hukuman ng paglilitis ay hindi naitaguyod na sinalakay at sinaksak ng mga kapwa akusado ni John na sina Rudymar at Wilbert ang pumanaw na biktima.

Ipinaalala ng hukuman ng paglilitis na ang pagpapatunay, nang higit pa sa makatuwirang pagdududa, ng pagkakakilanlan ng salarin ay kasing halaga ng pagpapatunay na naganap ang krimen. 

Sa kasong ito, ayon sa hukuman ng paglilitis, walang katibayan o anumang pagpapatunay na nakilala sina Rudymar at Wilbert na mismong sumalakay at sumaksak kay Sanny Boy o nagplano ng kamatayan ng naturang biktima. 

Ang malinaw lamang para sa hukuman ng paglilitis ay ang pag-amin ni John sa krimen, dahilan upang maabsuwelto ang kanyang dalawang kapwa-akusado. 

Binigyang-diin ng hukuman ng paglilitis na karapat-dapat ipawalang-sala ang bawat akusado kung ang kanilang pagkakasala ay hindi napatunayan nang higit pa sa makatuwirang pagdududa. Hindi ganap na katiyakan ang kinakailangan, bagkus pagpapatunay ng mayroong moral na katiyakan ay sapat upang sila ay mahatulan ng pagkakasala. 

Sa kaso laban kina Rudymar at Wilbert, nabigo ang Tagausig na itaguyod ang kanilang pagkakakilanlan kaugnay sa naganap na krimen nang higit pa sa makatuwirang pagdududa. Kung kaya’t minarapat ng hukuman ng paglilitis na sila ay ipawalang-sala. Ang nasabing Desisyon ng RTC Cagayan de Oro City na nilagdaan noong ika-19 ng Setyembre 2024 ay hindi na inapela o kinuwestyon pa.

Biktima, hindi nakamit ang hustisya dahil krimen ay walang nakakita

ni PAO Chief Persida Rueda-Acosta @Daing Mula sa Hukay | July 19, 2026

• 

ISSUE #404

Maraming krimen sa ating bansa ang hindi nalulutas bunsod ng kawalan ng saksi o kakulangan ng ebidensya. Dahil dito, maraming biktima—buhay man o namayapa ang patuloy na nananaghoy para sa inaasam na hustisya.

Isa na rito ang biktima sa kuwentong aming ibabahagi sa araw na ito, na hango sa kasong People of the Philippines vs. Momongan Tumarumpong alyas “Momong” (Criminal Case No. 22-26510, August 6, 2024).

Isang insidente ng pamamaril ang naganap noong ika-6 ng Abril 2022 sa isang purok sa Maigo, Lanao del Norte, na kumitil sa buhay ng isang residente na nagngangalang Roberto.

Si alyas “Momong” ang pinaratangang salarin sa naturang insidente na naging sanhi ng agarang pagkamatay ng biktima.

Sa bisa ng warrant of arrest na inilabas ng Regional Trial Court (RTC) ng Iligan City, Lanao del Norte, inaresto si Momong noong ika-15 ng Setyembre 2022.

Batay sa Information para sa kasong Murder na inihain sa RTC ng Iligan City, pinagbabaril umano ni Momong si Roberto sa iba't ibang bahagi ng katawan nito nang may pagtataksil, kalupitan, malinaw na paghahanda, at gamit ang higit niyang lakas.

Naganap ang krimen bandang alas-5:30 ng hapon noong ika-6 ng Abril 2022 sa mismong bahay ni Roberto. Ang mga pinsalang tinamo nito ang direktang naging sanhi ng kanyang pagkamatay.

Tumayo bilang saksi para sa Tagausig ang pinsan ni Roberto na si Josephine.

Batay sa kanyang testimonya, nakikitira si Josephine sa bahay nina Roberto, ng asawa nito, at ng kanilang mga anak. Bandang alas-3:00 ng hapon noong araw na iyon, nasa terasa siya ng bahay at kasama niyang nag-iinuman sina Roberto, Ken Ken, Bayda, at Momong.

Diumano, nang umalis na sina Ken Ken at Bayda, inutusan siya ni Roberto na ihanda ang higaan nito dahil nais na umano nitong matulog. Sinunod ni Josephine ang utos at iniwan sina Roberto at Momong sa terasa.

Habang inihahanda niya ang higaan ni Roberto, nakarinig siya ng dalawang putok ng baril. Matinding takot umano ang kanyang naramdaman. Hindi niya natanaw si Roberto dahil may nakaharang sa pintuan. Ilang saglit pa, narinig niya ang paghingi ng saklolo ng kanyang pinsan. Agad niya itong pinuntahan at nakita niyang sugatan at naliligo sa sariling dugo si Roberto. Wala na rin umanong ibang tao sa terasa nang mga oras na iyon.

Sa isinagawang cross-examination kay Josephine, kinumpirma niyang hindi niya personal na kilala si Momong at noong araw lamang ng insidente niya ito unang nakita.

Dagdag pa niya, nagkape lamang si Momong at wala siyang napansing may dala itong anumang bagay. 

Nilinaw rin ni Josephine na ang terasa ay nasa unang palapag ng bahay nina Roberto, samantalang nasa ikalawang palapag ang higaan na ipinahanda sa kanya. Kinumpirma rin niyang hindi niya aktuwal na nakita na binaril ni Momong si Roberto at nang humingi ng saklolo ang kanyang pinsan ay hindi nito nabanggit ang pangalan ni Momong.

Sa tulong at representasyon ni Manananggol Pambayan J.M. Alfeche ng PAO-Iligan City, mariing itinanggi ni Momong ang paratang laban sa kanya at iginiit ang kanyang kawalang-kasalanan sa naganap na pamamaslang kay Roberto.

Kasama ni Momong na tumayong saksi para sa Depensa ang kanyang asawa na si Kairon. 

Ayon sa kanya, bandang alas-5:30 ng hapon noong ika-6 ng Abril 2022 ay nagtitinda silang mag-asawa ng mga prutas sa Pagadian. May negosyo umano ang kanyang mga magulang doon kaya naroon sila sa naturang araw at oras. Hindi rin umano kilala ni Momong ang biktima at napakalayo ng tinitirahan nito sa barangay kung saan sila nakatira.

Maingat na sinuri ng hukuman ang bawat pangyayari kaugnay ng insidente ng pamamaril kay Roberto upang matiyak kung napatunayan ang lahat ng elemento ng krimeng Murder at kung si Momong nga ang may sala.

Sa ibinabang desisyon ng RTC ng Iligan City, ipinahayag ng hukuman na hindi ito nakumbinsi na si Momong ang pumaslang kay Roberto.

Binigyang-diin ng hukuman na upang magkaroon ng hatol na guilty sa Murder, kinakailangang mapatunayan ang apat na elemento nito: una, na may taong napatay; ikalawa, na ang akusado ang pumaslang sa biktima; ikatlo, na ang pagpatay ay ginawa sa ilalim ng alinman sa qualifying circumstances na nakasaad sa Artikulo 248 ng Revised Penal Code; at ikaapat, na ang pagpatay ay hindi saklaw ng krimeng parricide o infanticide.

Bagama't maaaring patunayan ang mga elementong ito sa pamamagitan ng circumstantial evidence, kinakailangan na higit sa isang sirkumstansya ang maipakita at ang mga ito, kapag pinagsama-sama, ay malinaw na magtuturo sa akusado bilang may sala at mag-aalis sa posibilidad na ibang tao ang gumawa ng krimen.

Sa kasong ito, walang direktang ebidensya na nag-uugnay kay Momong sa pamamaslang. Isinalalay ng Tagausig ang kaso sa mga sumusunod na circumstantial evidence batay sa testimonya ni Josephine: una, magkakasamang nag-iinuman sina Josephine, Roberto, Momong, Ken Ken, at Bayda bago ang insidente; ikalawa, noong araw lamang na iyon unang nakita ni Josephine si Momong; ikatlo, nagkape lamang si Momong at wala siyang napansing dala nitong anumang bagay; ikaapat, nang umalis sina Ken Ken at Bayda ay naiwan sa terasa sina Roberto at Momong habang pumasok si Josephine sa loob ng bahay; ikalima, habang inihahanda niya ang higaan ay nakarinig siya ng dalawang putok ng baril; ikaanim, matapos ang ikalawang putok ay narinig niya ang paghingi ng saklolo ni Roberto; ikapito, paglabas niya ay wala na ang akusado; at ikawalo, nakita niyang naliligo na sa sariling dugo ang biktima.

Para sa hukuman, bagama't may mga ebidensyang sumusuporta sa ilan sa mga elemento ng Murder, nanatili pa rin ang makatuwirang pagdududa sa pagkakasala ni Momong.

Napansin ng hukuman na walang naipakitang ebidensya na nagkaroon ng pagtatalo sa pagitan ng akusado at ng biktima o anumang kahina-hinalang pangyayari bago iniwan ni Josephine ang dalawa sa terasa. 

Ayon din mismo sa kanyang testimonya, hindi niya kilala ang akusado bago ang araw ng insidente kaya wala rin siyang nalalamang motibo nito upang patayin ang biktima.

Hindi rin nabanggit ni Josephine kung gaano katagal mula nang pumasok siya sa bahay hanggang sa marinig niya ang mga putok ng baril. Dahil sa mga kakulangang ito, hindi maisantabi ng hukuman ang posibilidad na nakaalis na si Momong sa lugar bago pa man maganap ang pamamaril.

Hindi rin ikinaila ng hukuman na likas na mahina ang depensang pagtanggi at alibi. Gayunman, ipinaalala nito na ang hatol ay hindi ibinabatay sa kahinaan ng depensa kundi sa lakas at tibay ng ebidensya ng Tagausig.

Dahil dito, napagpasyahan ng RTC ng Iligan City na hindi napatunayan ang pagkakasala ni Momong nang lampas sa makatuwirang pagdududa, kaya siya ay pinawalang-sala. Ang desisyong ito, na inilabas noong ika-6 ng Agosto 2024, ay hindi na inapela o kinuwestyon.

Dahil sa kabiguang maiugnay si Momong sa pamamaslang kay Roberto nang lampas sa makatuwirang pagdududa, hindi maalis sa aming isipan ang posibilidad na malaya pa ring nakagagala ang tunay na salarin.

Umaasa kami, gayundin ang mga mahal sa buhay ni Roberto, na darating ang panahon na may makakalap na sapat na ebidensya upang matukoy at mapanagot ang tunay na pumaslang sa kanya, nang sa gayon ay makamit ni Roberto ang hustisyang matagal nang hinihintay at ang katahimikan ng kanyang kaluluwa.