Panalo ang San Joseño... TRO ng PrimeWater vs. LGU, ibinasura

ni Chit Luna @News | June 3, 2026

Photo: Circulated / FB

San Jose del Monte, Bulacan (Hunyo 3, 2026) – Ibinasura ng Regional Trial Court ng Bulacan at Regional Trial Court ng Las Piñas ang magkakasunod na petisyon ng PrimeWater Infrastructure Corp. na humihiling ng temporary restraining order (TRO) at preliminary injunction laban sa Pamahalaang Lungsod ng San Jose del Monte at sa pansamantalang pangangasiwa nito sa lokal na operasyon ng tubig katuwang ang San Jose del Monte Water District. 

Sa unang TRO petition na inihain ng PrimeWater sa RTC Bulacan, napagdesisyunan ng korte noong Mayo 26, 2026 na bigo ang PrimeWater patunayan ang elemento ng agarang pagpapatigil sa LGU, sa pamamagitan ng TRO, sa kanilang mga gagawing effort ukol sa matinding problema sa suplay ng tubig. Aminado rin ang branch manager ng Primewater na inuulan sila ng libu-libong reklamo mula sa consumers dahil sa kakulangan ng tubig kaya may karapatan ang LGU na mag-intervene sa palala nang palalang krisis. 

“To the mind of the court, the public injury to the people of the City (of San Jose del Monte) caused by the continuous problem of water availability being protected by the City is more supreme than the contractual obligations provided by the JVA,” ayon sa desisyon ng korte na nagsasabing mas mahalaga ang kapakanan ng mga tao kaysa sa Joint Venture Agreement o kontrata ng Primewater sa local water district. 

Sa testimonya ng Primewater sa korte, inilahad nila na mayroong humigit-kumulang 130,000 kliyente, ngunit 10,000 hanggang 12,000 lamang umano ang apektado ng kakulangan ng tubig. Gayunman, sa pag-aaral ng Pamahalaang Lungsod na mahigit 47,611 kabahayan o 250,000 na residente na aabot ng 25% ng kabuuang populasyon ng lungsod, sa 62 barangay ang nakakaranas ng problema sa mahinang distribusyon ng tubig.

Dagdag pang sinabi ng RTC Bulacan na may batayan ang interbensyon ng Pamahalaang Lungsod, dahil ito ay sinusuportahan ng City Ordinance No. 2026-03-012 at niratipikahan ng Sangguniang Panlungsod sa pamamagitan ng Provincial Resolution No. 293-2026. Pinahihintulutan ng ordinansa ang City Mayor, sa panahon ng state of emergency sa water services, na pansamantalang pamahalaan ang lokal na operasyon ng tubig. Binanggit din ng korte na ang ordinansa at kaugnay na provincial resolution ay may presumption of regularity maliban na lamang kung ito ay mapawalang-bisa ng korte.Matapos ibasura ng RTC Bulacan ang TRO petition, naghain ang PrimeWater ng kaparehong relief sa RTC Las Piñas City. Ngunit muli itong ibinasura ng korte noong Hunyo 2, 2026.

“The plaintiff (PrimeWater) in this case was not able to prove all requisites for the issuance of a TRO. It failed to show any grave irreparable injury unto its company, specifically its duty to provide reliable water service in the City of San Jose Del Monte, Bulacan,” ayon sa desisyon ng RTC Las Piñas.

“Ikinagagalak namin ang desisyon ng korte dahil binibigyan tayo nito ng pagkakataong ipagpatuloy ang ating trabaho: pagbutihin ang serbisyo ng tubig, itama ang matagal nang mga problema sa sistema, at tugunan ang pangangailangan ng mga San Joseño. Pinagtitibay nito ang kaugnay na kapangyarihan ng lokal na pamahalaan na protektahan ang kapakanan ng taumbayan. Matagal nang naghintay ang ating mga kababayan, at hindi natin hahayaang maantala ng mga legal na taktika ang agarang aksyon,” ani Mayor Florida “Ate Rida” Robes.

Unified vape tax rate, nakikitang susi laban sa ilegal na bentahan ng vapes

ni Chit Luna @News | May 26, 2026

Photo: File

Itinulak ng mga mambabatas at mga eksperto sa fiscal policy ang panukalang pag-isahin ang excise tax rate sa vape products, kasabay ng babala na ang kasalukuyang dual-rate system ay patuloy na nagiging daan sa pandaraya sa buwis, misdeclaration, at paglaganap ng ilegal na kalakalan. Ayon sa kanila, makatutulong ang pagkakaroon ng iisang tax structure upang mapalakas ang koleksyon ng gobyerno at mas mapadali ang pagpapatupad ng batas laban sa illicit trade.

“Ang pagkakaiba ng tax rate sa pagitan ng nicotine salt at freebase products ay nagbigay ng oportunidad para sa malawakang misdeclaration at tax leakage. Kailangan natin ng mas simpleng sistema na magpoprotekta sa kita ng pamahalaan at tumutulong sa mga awtoridad na sugpuin ang ilegal na kalakalan,” ayon kay Cagayan de Oro Rep. Rufus Rodriguez.

Sinabi ni Rodriguez na mahalagang agarang matugunan ang mga umiiral na butas sa batas lalo na sa gitna ng mga hamong pang-ekonomiya na dulot ng nagpapatuloy na tensyon sa Middle East, na maaaring makaapekto sa pambansang ekonomiya at koleksyon ng gobyerno.

“Dapat ipagpatuloy agad ang mga talakayan at deliberasyon hinggil sa [House Bill 5207]. Habang tumatagal na hindi natutugunan ang mga butas sa batas, lalo pang nababawasan ang kita ng pamahalaan at mas nakikinabang ang mga ilegal na mangangalakal sa kahinaan ng kasalukuyang sistema,” ayon kay Rodriguez.

Layunin ng HB 5207, na suportado ng mahigit 40 mambabatas kabilang si Rodriguez at iba pang naghain ng kaparehong panukala, na alisin ang malaking agwat sa excise tax rates ng nicotine salt at freebase nicotine products. Sa kasalukuyan, binubuwisan ang nicotine salt ng ₱60.20 bawat milliliter habang ₱6.95 lamang bawat milliliter ang buwis sa freebase nicotine products.

Ayon sa mga tagasuporta ng panukala, nagagamit ang malaking disparity sa buwis upang makaiwas ang ilang traders sa mas mataas na excise tax sa pamamagitan ng maling deklarasyon ng produkto. Sa ilalim ng panukala, itataas ang buwis sa freebase nicotine products upang paliitin ang agwat at mapigilan ang pagsasamantala sa kasalukuyang sistema.

“Sa kabuuan, layunin ng panukalang batas na ito na bawasan ang pasanin ng mga lehitimong negosyo, gawing pantay ang laban sa merkado, hadlangan ang mga ilegal na gawain sa kalakalan na naglalantad sa mga mamimili sa unregulated products, at tiyakin ang patas na kompetisyon sa merkado,” ayon sa mga may-akda ng panukala.

Sinabi rin ni Rodriguez na makatutulong ang unified tax structure upang gawing mas simple ang regulasyon para sa enforcement agencies at sa mga lehitimong negosyo. Aniya, mas magiging madali ang pagpapatupad ng batas at mababawasan ang insentibo para sa manipulasyon ng product classifications.

“Kailangan nating tapalan ang mga butas sa batas at ibalik ang patas na laban sa merkado. Ang pagkakaroon ng iisang istruktura ng buwis ay nagpapadali sa pagsunod sa batas at mag-aalis ng insentibo para sa mga ilegal na operators na manipulahin ang klasipikasyon ng produkto,” aniya.

Dagdag pa ni Rodriguez, “Ang layunin ay hindi lamang basta magtaas ng buwis, kundi ang lumikha ng sistemang tunay na maipapatupad nang epektibo. Kapag masyadong komplikado ang framework at madaling abusuhin, nawawalan ng kita ang pamahalaan at lalo pang lumalago ang mga ilegal na operators.”

Sa pagdinig ng House Committee on Ways and Means noong Pebrero, nagpahayag ng suporta ang Bureau of Internal Revenue (BIR), Bureau of Customs (BOC), at Department of Trade and Industry (DTI) sa panukalang pag-isahin ang vape tax rates upang mapadali ang administrasyon at enforcement. Binanggit din ni Finance Undersecretary Carlo Adriano na tila “nawala” ang salt nicotine products sa opisyal na tax records noong 2024 at 2025, habang sinabi ng BOC na umaasa lamang ito sa dokumentasyong isinusumite sa DTI para sa product classification.

Nagpahayag din ng suporta ang think tank na CAPS and Partners sa panukalang pag-isahin ang buwis sa vape products, kasabay ng babala na nagiging mahirap nang ipatupad ang kasalukuyang sistema ng pag-uuri ng nicotine products. Ayon kay CAPS and Partners president Eric Castillo, nahihirapan ang mga enforcement agencies na tiyaking tama ang deklarasyon ng nicotine classification ng mga produkto, dahilan upang magkaroon ng mga butas sa sistema ng pagbubuwis.

“Isa sa mga kritikal na depekto sa kasalukuyang sistema ay ang pagkakaiba ng nicotine salt at freebase nicotine. Isa na itong lumang klasipikasyon na naging daan sa maling paglalabel, pag-iwas sa buwis, at kahinaan sa pagpapatupad ng batas,” ani Castillo.

“Sinasamantala ng mga trader ang butas na ito sa regulasyon sa pamamagitan ng maling deklarasyon ng mga produkto upang makaiwas sa mas mataas na excise tax,” dagdag niya.

Noong Marso ngayong taon, nasamsam ng Bureau of Customs (BOC) sa Navotas City ang halos 3,200 master boxes ng ilegal na e-cigarettes at vape products na nagkakahalaga ng mahigit ₱1 bilyon, na itinuturing ng ahensya bilang pinakamalaki nitong huli sa ganitong uri ng produkto.

Sinabi ng think tank na makatutulong ang panukalang batas upang gawing mas moderno ang sistema ng pagbubuwis sa nicotine products habang pinapalakas ang koleksyon ng gobyerno at kampanya laban sa illicit trade.

“Noong 2023 lamang, tinatayang umabot sa ₱25.5 bilyon ang nawalang kita ng gobyerno dahil sa illicit cigarette trade, ayon sa Bureau of Internal Revenue. Ang pagdami ng mga hindi rehistrado at hindi binubuwisang vapor products ay lalo pang nagpapahina sa koleksyon ng gobyerno at consumer protection,” ani Castillo.

Suportado ang youth access prevention... Lehitimong vape retailers, nananawagan ng mas maigting na enforcement vs. illegal sellers

ni Chit Luna @News | May 8, 2026

Photo: Binigyang-diin ni Sen. Hontiveros na mahalaga ang balanse sa ginagawa ng Senate committee. “The onus right now is mostly on us legislators to come up with the best possible amendment or change to the law, meeting those different interests." Image: Senate of the Philippines / Philippine E-cigarette Industry Association

Inendorso ng Philippine E-Cigarette Industry Association (PECIA) ang mas mahigpit na regulatory enforcement, mga hakbang para pigilan ang youth access, at pakikipagtulungan sa gobyerno, habang nananawagan sa mga mambabatas na huwag parusahan ang mga sumusunod sa batas dahil sa mga paglabag ng illicit traders.

Sa pagdinig ng Senado ngayong araw hinggil sa Vape Law, kinilala ni PECIA president na si Joey Dulay ang magkakaparehong pangamba ukol sa youth access sa vapor products, ngunit iginiit na nasa pagpapatupad ng kasalukuyang regulasyon ang solusyon, habang nagbabala laban sa mga pagbabago na maaaring magdulot ng destabilization sa mga lehitimong negosyo.

Isinagawa ng Committee on Health and Demography at ng Committee on Trade, Commerce and Entrepreneurship ang pagdinig, na pinamunuan ni Risa Hontiveros.

Binigyang-diin ni Sen. Hontiveros na mahalaga ang balanse sa ginagawa ng Senate committee. “The onus right now is mostly on us legislators to come up with the best possible amendment or change to the law, meeting those different interests,” she said. “Let me be clear: This is not anti-industry. This is pro-health, pro-youth. Hindi ito tungkol sa produkto. Ito ay tungkol sa tao.”

Iginiit ni Dulay na sapat na ang mga probisyon ng R.A. 11900 dahil mayroon na itong age restrictions, product standards, at penalties, at sinabi niyang ang tunay na kakulangan ay nasa enforcement, hindi sa batas mismo.

Tinukoy niya ang walang habas na pagkalat ng illicit vape products bilang pangunahing dahilan ng youth access at ng mga panganib na dulot nito.

“The market is flooded with unregistered, non-compliant illegal vape products, so the real gap is not in the current law but in its enforcement, particularly against illicit products and black-market retailers,” Dulay said. “These are the devices young people are using and pose the greatest danger.”

Dagdag pa niya, “There are two types of sellers in the market, a compliant industry and an illicit one. Treating all vape sellers as if they are the same is not appropriate. From our perspective, legitimate businesses are being unfairly lumped together with illicit products.”

Sinabi ni Dulay na bagama’t maaaring maganda ang layunin ng mas mahihigpit na hakbang, hindi nito nasosolusyunan ang ugat ng problema at maaari pang makapagpahina sa mga sumusunod sa batas na negosyo. “The illicit industry operates outside the regulatory framework. They do not care whether the minimum age is set at 25, 28, or 31—they simply ignore it. If flavors are restricted, they ignore that as well. Because they do not comply, they also do not pay taxes, do not register with the DTI [Department of Trade and Industry], and bypass proper channels, going straight to the market.”

Binigyang-diin ni Dulay na nararapat magkaroon ng balanseng pagtrato sa lehitimong vape industry. “We support efforts to prevent youth uptake, but we also need government support for adult smokers like us,” he said.

Binigyang-diin ng PECIA, na kumakatawan sa mahigit 300 kumpanya at libu-libong manggagawang Pilipino, na hindi dapat maparusahan ang mga lehitimong negosyo dahil sa maling gawain ng illicit operators, habang nananawagan ng mas maigting na aksyon laban sa illegal supply chains.

“Our position is that there must be a balance between maintaining a working law and punishing those who operate illegally. The strongest protection for youth comes from strong enforcement of balanced regulation that removes illegal supply, not from repeatedly reopening or altering the law,” Dulay said.

Dagdag pa niya, “We are one with civil society, health groups, and parents. Your concern on youth access is also our concern. Let us all work together in addressing this problem. You need to report those who are selling to the youth and selling unlicensed vapes that are attractive to the youth.”

Binigyang-diin ni Dulay na handa ang PECIA na makipagtulungan nang mas malapit sa enforcement agencies upang maparusahan ang mga lumalabag. “If you report retailers selling to minors or offering unlicensed products, we will work with the DTI and law enforcement agencies to go after these violators.”

Nanawagan din ang mga kinatawan ng mga pangunahing e-commerce platforms ng mas matibay na pakikipagtulungan sa regulators upang palakasin ang oversight at enforcement online.

Binigyang-diin ni Atty. Jaimmie Hans-Segovia, na kumakatawan sa Shopee Philippines, ang safeguards ng platform at ang papel nito sa shared responsibility para sa enforcement. “We acknowledge that bad actors continue to test safeguards across all online platforms, often by misrepresenting products or disguising listings. We believe that enforcement is more most effective when platforms and regulators operate from shared specific reference points.”

Samantala, sinabi ni John Kenneth Estiller, na nagsalita para sa Lazada Philippines, na aktibo ang platform sa pagpapatupad ng enforcement measures at pakikipagtulungan sa mga awtoridad upang palakasin ang compliance. “We recognize that the open nature of e-commerce can be exploited by bad actors, but we also believe that the responsible platforms have a duty, and an opportunity to be part of the solution.”