Sanhi, sintomas at lunas sa pamamanas

ni Dr. Shane Ludovice - @Sabi ni Dok | March 16, 2021

Dear Doc. Shane,

Ano ang dahilan ng pamamaga o pamamanas ng paa ng tao? Gayundin, ano ang dapat gawin upang ito’y mawala? – Girlie

Sagot

Kapag ang fluid ay tumagas o nag-leak mula sa dinadaluyan ng dugo patungo sa mga nakapaligid na tissues, nagkakamanas tayo. Ang pamamanas ay abnormal kaya hindi dapat balewalain. Maaaring ito ay sintomas ng sakit—karaniwan itong sintomas ng sakit sa puso.

Natural na paraan at gamot sa pamamanas ng paa:

• Bawasan ang sodium intake

• Dagdagan ang potassium intake

• Bawasan ang caffeine intake

• Uminom ng mas maraming tubig

• I-elevate o itaas ang paa sa tuwing nagpapahinga

• Magsuot ng maluluwag at komportableng kasuotan pang-ibaba

• Panatilihing cool ang pakiramdam o katawan

• Magsuot ng high-waist compression socks o stockings

• Maglakad-lakad

• Magsuot ng komportableng sapatos

• Magpamasahe

Mga sintomas ng colon cancer, alamin!

ni Dr. Shane Ludovice - @Sabi ni Dok | March 13, 2021

Dear Doc. Shane,

Last year ay namatay ang aking nanay sa edad na 61 dahil sa colon cancer. Maaari ba naming mamana ang sakit na ito? Ano ba ang sanhi ng colon cancer at ano ang mga sintomas na dapat bantayan? – Ramil

Sagot

Ang colon cancer ay isang uri ng sakit sa large intestine o colon, ang ibabang bahagi ng sistemang panunaw. Ang rectal cancer naman ay kung matatagpuan ang cancer sa huling apat na pulgada ng bituka. Ang sakit na ito ay kadalasang tinatawag na colorectal cancer.

Sa maraming pagkakataon, ang cancer sa bituka ay nagsisimula bilang maliit, hindi cancerous na bukol na tinatawag na adenomatous polyp. Pagdaan ng panahon, ang iba sa mga polyp na ito ay nagiging colon cancer.

Ang polyp ay maaaring maliit at nagpapalabas ng kaunting mga sintomas. Sa dahilang ito, maaaring magrekomenda ang doktor ng regular na pagsusuri para maiwasan ang cancer sa bituka sa pamamagitan ng pagkilala at pagtanggal sa polyp bago pa ito maging cancer sa bituka.

Sintomas ng colon cancer:

• Pagkakaroon ng pagbabago sa pagdumi, pagtatae o kahirapan sa pagdumi

• Pagdurugo ng puwit, pagkakaroon ng dugo sa dumi

• Madalas na pagsakit ng tiyan, paghilab, kabag at iba pa

• Panghihina o pagkahapo

• Hindi maipaliwanag na pagbagsak ng timbang

Maraming pasyenteng may colon cancer ang hindi nakararanas ng mga sintomas sa unang yugto ng kanilang karamdaman. Kapag ang sintomas ay lumitaw, kadalasan ay malala na ang sakit. Subalit, ito ay depende naman sa laki at lokasyon ng cancer.

Mga sanhi ng colon cancer:

Hindi malinaw kung ano ang sanhi ng cancer sa bituka. Subalit, alam ng mga doktor na ang colon cancer ay nangyayari kung ang malusog na mga selyula sa bituka ay nagkaroon ng pagkakamali sa DNA nito.

Ang malusog na mga selyula ay lumalaki at nahahati sa maayos na paraan para mapanatiling malusog ang katawan ng tao. Kapag ang DNA ay nasira at ang selyula ay naging cancerous, ito ay patuloy pa rin sa pagpaparami kahit pa hindi naman kailangan ng bagong mga selyula. Habang dumarami ang depektibong cells, nabubuo naman ang tumor. Sa paglipas ng panahon, ang cancer cells ay lalong dumarami habang sinisira ang malusog na tissues na malapit sa kanila. Ang cancerous cells ay may kakayahang maglakbay sa iba pang bahagi ng katawan.

Ang pagkakaroon ng namanang sakit sa genes ay maaaring magpalaki ng posibilidad na magkaroon ng colon cancer. Ito ay maaaring maipasa sa pamilya, subalit, kakaunting porsiyento lamang nito ang nauuwi sa cancer sa bituka. Ang minanang gene defects ay hindi naman ginagawang hindi maiiwasan ang cancer, pinatataas lamang nito ang posibilidad na magka-cancer.

Narito ang ilang mga sitwasyon na nagpapataas ng posibilidad na magka-colon cancer ang tao:

• Matandang edad

• Pagkakaroon ng colorectal cancer o polyp

• Kamag-anak na nagkaroon ng cancer sa bituka

• Pagkain ng matataba

• Kakulangan sa ehersisyo

• Labis na katabaan

• Paninigarilyo

• Pag-inom ng alak

Sanhi at lunas sa malabnaw na semilya

ni Dr. Shane Ludovice - @Sabi ni Dok | March 12, 2021

Dear Doc. Shane,

Paano ba magiging malapot ang semilya? May gamot ba para rito? Gaano ba karami dapat ang semilya kapag nilabasan ang lalaki? – Alex

Sagot

Ang pagiging malapot o malabnaw ng semilya ng lalaki ay nakadepende sa ilang bagay. Halimbawa, kung kulang sa tubig, maaaring maging malapot ang tamod.

Ang pagkakaroon ng impeksiyon sa prostate o prostate gland at pag-inom ng ilang uri ng gamot ay posible ring magpalapot ng semilya. Kung walang problema sa pag-inom ng tubig at napadalas ang pagpapalabas ng tamod, maaari naman itong maging malabnaw. Nagbabago ang lapot o labnaw ng semilya depende sa mga bagay na ito at karaniwan ay hindi ito dapat ikabahala.

Dagdag pa, ang semilya ng lalaki ay sadyang malapot sa unang 5 minuto pagkatapos itong ilabas at nagiging malabnaw na pagkatapos, ito ay normal din.

Ano ang gamot sa malabnaw na semilya?

Ang paglabnaw ng semilya ay kadalasang normal lamang. Ito ay indikasyon na normal ang antas ng tubig (hydration) sa iyong katawan. Isa pa, ang masyadong madalas na pagsasalsal o pakikipag-sex ay puwedeng maging sanhi ng pagiging malabnaw masyado ng semilya. Ito ay dahil hindi nabibigyan ng sapat na oras ang iyong katawan na mabuo ang semilya na may tamang lapot. Tandaan din na normal lang na nag-iiba ang lapot o labnaw ng semilya at kalimitan wala itong masamang kahulugan sa kalusugan.

Gaanong karami ang lumalabas na semilya sa bawat pagpapalabas?

Ang normal na lumalabas na semilya ay mula 2 hanggang 5 ml o kalahati hanggang isang kutsarita, subalit maaari itong magbago. Kapag sobrang dalas ng pagsasalsal o pakikipag-sex, maaari itong maging mas kaunti at kung natagalan naman na hindi nakapagpalabas, puwede itong maging mas marami.

Saan gawa ang sperm o semilya ng lalaki?

Ang semilya ng lalaki ay ginagawa sa iba’t ibang bahagi na natatagpuan sa itlog ng lalaki o nakapalibot sa lagusan ng semilya. Ito ay binubuo ng ‘sperm cells’ na siyang nakikipagbuklod sa ‘egg cell’ ng babae upang maging ‘zygote’ na siya namang magiging baby at ang likido na binubuo naman ng fructose (isang klase ng asukal) at iba’t ibang bitamina at protina.