Sanhi at lunas sa Rheumatoid Arthritis

ni Dr. / Atty. Erwin P. Erfe, M.D. - @Sabi ni Doc | December 14, 2021

Dear Doc Erwin,

Ako ay 30 years old at nagtatrabaho sa ahensiya ng gobyerno. Bata pa lang ako ay nagkaroon na ako ng arthritis. Matapos akong magpakonsulta sa espesyalista, sinabi sa akin na ako ay may rheumatoid arthritis. Mula noon ay uminom na ako ng mga gamot upang maibsan ang pamamaga at sakit sa aking mga joints sa kamay at paa.

Dahil sa kamahalan ng mga gamot na inireseta sa akin ay pinalitan ko ito ng generic na gamot, ang ibuprofen, na nakatulong naman na maibsan ang sakit na aking nararamdaman. Kamakailan ay nabasa ko sa newspaper na makatutulong sa aking rheumatoid arthritis ang turmeric o curcumin.

Ano ba ang rheumatoid arthritis? Ano ang sanhi nito? Makatutulong ba ang turmeric o curcumin sa aking rheumatoid arthritis? Maaari ko ba itong ipalit sa aking gamot na ibuprofen? Sana ay mapaliwanagan n’yo ako tungkol dito. – Raul S.

Sagot

Maraming salamat Raul sa iyong pagliham sa Sabi ni Doc.

Ang iyong sakit na rheumatoid arthritis ay isang uri arthritis kabilang sa mahigit 100 klase ng arthritis. May isa hanggang dalawang porsiyento ng mga adults sa buong mundo ay may rheumatoid arthritis. Karamihan ay may osteoarthritis, na ang kadahilanan ay ang mga pagbabago sa ating katawan dahil sa pagtanda. Kasama sa mga pagbabago ang bumababang kakayanan ng katawan na labanan ang inflammation, ang muscle wasting dahil sa pagtanda o tinatawag na sarcopenia, at dahilan din ang mabilis na bone turnover dala ng ating pagtanda.

Ang rheumatoid arthritis ay autoimmune disease kung saan ang sarili nating immune system, na tumutulong sa katawan upang labanan ang infection at iba’t ibang sakit ay umaatake laban sa joint tissues na nagiging sanhi ng pamamaga at pagsakit nito.

Maaaring ang dahilan nito ay genetic o mula sa iyong genes at ang infection gawa ng virus o bakterya ay maaaring mag-trigger ng sakit na ito. Mas mataas ang posibilidad na magkaroon nito ang mga babae, ang indibidwal na may family history ng rheumatoid arthritis. Mas mataas din ang risk ng mga naninigarilyo at overweight na magkaroon ng sakit na ito.

Bagama’t maraming klase ng arthritis, at magkakaiba ang mga kadahilanan nito, ang mga sintomas at paraan ng paggamot ay halos magkakapareho. Kadalasan ginagamit ang mga analgesics, steroids at non-steroidal anti-inflammatory drugs o NSAIDs tulad ng Ibuprofen upang gamutin ang rheumatoid arthritis at iba pang klase ng arthritis. Ang mga gamot na nabanggit ay nakatutulong upang mabawasan ang sakit at pamamaga ng mga joints.

Ang turmeric ay galing sa ugat ng halaman na may scientific name na Curcuma longa.

Ang halamang ito ay makikita sa India at iba’t ibang bansa sa southeast asia, tulad ng Pilipinas. Ayon kay Dr. Robert Ashley ng University of California sa Los Angeles, ang turmeric ay matagal ng ginagamit sa Ayurvedic medicine laban sa inflammation at pain.

Tungkol sa iyong tanong kung ang turmeric o curcumin ay makatutulong sa mga sintomas ng iyong arthritis, may pag-aaral na tungkol d’yan. Inilathala noong August 2016 sa Journal of Medicinal Food ay ikinumpara ang epekto ng turmeric o curcumin sa placebo at sa mga gamot na ginagamit laban sa arthritis pain, tulad ng ibuprofen, diclofenac at glucosamine. Sa pananaliksik na ito ay napag-alamang nabawasan ang arthritis pain sa indibidwal na uminom ng turmeric at ang epekto na ito ay kahalintulad ng epekto ng ibuprofen at diclofenac.

Tandaan, maaaring may mga side-effects ang pag-inom ng turmeric o curcumin, tulad ng sore throat, kabag, pamamaga ng paligid ng mga mata at pangangati. Ang mga sid-effects na ito ay kadalasan mararanasan kung ang dose ng turmeric o curcumin ay lalagpas sa 1,200 milligrams.

Kung ninanais mong ipalit ang turmeric o curcumin sa iyong gamot na ibuprofen dahil sa nabanggit na research study ay makabubuting sumangguni muna sa doktor.

Sana ay nasagot ng artikulong ito ang inyong mga katanungan.

---

Maraming Salamat sa inyong pagliham sa Sabi ni Doc at nawa’y magpatuloy sa pagbuti ang inyong kalusugan. Kung may mga katanungan pa, mag-email lamang sa Sabi ni Doc sa e-mail address na erwin.erfe@gmail.com o sa doc.bulgar@gmail.com

Babala sa mga puyat nang puyat!

ni Dr. / Atty. Erwin P. Erfe, M.D. - @Sabi ni Doc | December 11, 2021

Dear Doc Erwin,

Two years ago ay inatake ako sa puso sa edad na 41. Sa kasalukuyan ay naka-recover na ako at muling nakabalik sa pagtatrabaho. Noong nakaraang buwan ay lumabas sa aming annual physical examination sa kompanya na ako ay may high blood pressure at tumataas ang aking blood sugar. May inireseta sa aking mga gamot upang bumaba ang aking blood pressure at blood sugar. Dahil nabanggit ko sa aming company physician na ako ay natutulog lamang ng apat na oras gabi-gabi ay pinayuhan niya ako na sikaping magkaroon ng sapat na tulog. Ilang oras ba ang sapat na tulog para sa aking edad? – Emerson E.

Sagot

Maraming salamat Emerson sa iyong pagliham sa Sabi ni Doc.

Ayon sa Department of Health and Human Services ng Amerika ay kinakailangan natin matulog ng sapat upang maging malusog ang ating katawan at isip.

Magkakaiba ang haba ng tulog na ating kailangan base sa edad. Ayon sa US Center for Disease Control (CDC), sa iyong edad na 41, kinakailangan mo ng hindi bababa sa pitong oras na tulog.

Pagtuntong mo ng edad 61 hanggang 64 ay kailangan mo ng pito hanggang siyam oras ng tulog.

At sa edad na 65 ay pito hanggang walong oras naman ng tulog ang kakailanganin.

Sa mga teenagers naman, nararapat silang matulog ng walo hanggang 10-oras, sa newborns ay mula 14 hanggang 17-oras na tulog ang kailangan.

Ayon sa Center for Disease Control ng Amerika, kapag hindi sapat ang tulog ay tumataas ang risk na magkaroon ng high blood pressure, Type 2 diabetes at obesity. Kaya makabubuti sa iyong kalusugan na matulog ng sapat sa oras upang maiwasan ang pagtaas ng blood pressure at pagtaas ng blood sugar.

Ayon sa isang scientific article na inilathala noong August 2010 sa medical journal na Chest, ang official publication ng American College of Chest Physicians, ang kakulangan sa tulog at pagkakaroon ng insomnia ay dahilan ng pagtaas ng blood pressure o hypertension. Ang pagkakaroon ng hypertension ay maaaring maging dahilan ng pagkakasakit sa puso. Ayon sa Sleep Heart Health Study ang indibidwal na natutulog ng hindi hihigit sa limang oras ay mas mataas ang risk na magkaroon ng hypertension.

Habang tayo ay natutulog ay bumababa ang ating blood pressure ng 10 hanggang 20 porsiyento, ito ay tinatawag na “nocturnal dipping”. Ito ay normal na nangyayari at nakatutulong upang mapanatili ang kalusugan ng ating puso. Ang hindi pagkakaroon ng “nocturnal dipping” habang natutulog ay predictor ng cardiovascular risk. Ayon sa Ohasama Study, tumataas ang cardiovascular mortality kapag nababawasan ang nocturnal dipping. Ibig sabihin, kung kulang ang oras sa tulog ay nababawasan ang panahon na mababa ang ating blood pressure (dahil sa nocturnal dipping) at ito ang dahilan ng pananatiling mataas ang blood pressure dahilan ng pagkakasakit sa puso.

Sana ay nasagot ng artikulo na ito ang inyong mga katanungan.

---

Maraming Salamat sa inyong pagliham sa Sabi ni Doc at nawa’y magpatuloy sa pagbuti ang inyong kalusugan. Kung may mga katanungan pa, mag-email lamang sa Sabi ni Doc sa e-mail address na erwin.erfe@gmail.com o sa doc.bulgar@gmail.com

ALAMIN: Paraan para maiwasan ang paghina ng memorya

ni Dr. & Atty. Erwin P. Erfe, M.D. - @Sabi ni Doc | December 09, 2021

Dear Doc Erwin,

Nakaraan lamang ay nagkaroon kami ng reunion sa aming high school batch, class of 1973. Marami ang nagsabing sila ay nag-umpisa nang maging malilimutin at napansin na rin ng marami ang paghina ng kanilang memorya sa maraming bagay. Ako naman ay wala pang napapansin na paghina ng aking memorya. Mayroon ba akong magagawa upang maiwasan ang paghina ng aking memorya habang tumatanda?

Mayroon bang gamot o maaaring inumin upang makatulong sa pagpapanatili ng aking memorya? – Eugene T.

Sagot

Maraming salamat Eugene sa iyong pagliham sa Sabi ni Doc.

Habang tayo ay nagkaka-edad ay nagkakaroon ng mga pagbabago sa ating memorya.

Ayon sa Cleveland Clinic sa Amerika, ang simpleng pagiging malimutin tulad ng pansamantalang hindi maalalang pangalan, lugar o pangyayari ay maaaring parte ng pagtanda.

Ayon sa mga pag-aaral, ang parte ng ating memorya na kadalasan na apektado ng aging process ay ang kakayahan nating matutunan ang mga bagong kaalaman at ang maalala ang mga bagong mga natutunan. Dahil sa mga nabanggit, habang tayo ay tumatanda ay mas nahihirapan tayo matuto ng mga bagong kaalaman at maalala ang mga ito.

Ayon sa mga eksperto sa kaalaman sa cognitive functions at memorya ng tao, ang abilidad nating maalala ang mga matagal ng pangyayari (remote memory) ay hindi apektado ng pagtanda. Ito ang dahilan kaya tila malakas ang memorya ng mga senior citizens sa kanilang nakaraan.

Hindi rin apektado ng pagtanda natin ang procedural memory o memorya kung paano gagawin ang isang bagay at mga memorya na maituturing na general knowledge. Nape-preserve rin ang ating memorya sa pag-intindi ng lenggwahe, ang ating vocabulary at syntax.

Maaaring maapektuhan ng bahagya ang ating abilidad na gumamit ng ating lenggwahe.

Bagama’t nape-preserve natin ang ating vocabulary (verbal intelligence) ay bumabagal naman ang ating kakayahan sa pagproseso ng information. Bumabagal din ang ating reaction time, cognitive processing at ang abilidad natin sa multi-tasking.

Tungkol sa iyong katanungan kung mayroon kang magagawa upang maiwasan ang paghina ng memorya habang tumatanda, may mga suhestiyon ang mga eksperto. Ayon sa American Academy of Neurology practice guidelines, ang pinakamaiging gawin upang mapanatili ang kalusugan ng ating isipan ay ang pag-exercise dalawang beses sa isang linggo. Ang aerobic exercise, tulad ng swimming, brisk walking, cycling at hiking, ayon sa mga pag-aaral ang nakatutulong sa pag-improve ng memory function.

May pitong paraan din upang mapanatili ang memorya at matalas na pag-iisip ayon sa Mayo Clinic sa bansang Amerika. Ang mga ito ay isama ang physical activity sa araw-araw, manatiling mentally active o mag-brain training (halimbawa, mag-crossword puzzle o sudoku), iwasan ang stress at depression, maging organisado sa pang-araw-araw na gawain, matulog ng 7 hanggang 9 na oras, kumain ng healthy diet, at ang panghuli ay siguruhing nako-control ang mga chronic conditions, tulad ng hypertension, diabetes, mataas na cholesterol at hearing loss. Tandaan, ang mga gamot na iniinom natin ay maaaring makaapekto sa ating memorya, sumangguni sa inyong doktor upang malaman kung ang inyong gamot ay nakakaapekto sa memorya at congnitive function.

Importante rin ang pag iwas sa matatamis na pagkain at inumin. Sa animal study, nakita na ang matatamis na inumin ay may koneksiyon sa pagkakasakit ng dementia. Ang pagkain ng marami (high calorie diet) ay maaari rin makaapekto sa ating memorya bukod sa ito ay magiging dahilan ng pagtaba (obesity).

Sa iyong katanungan naman tungkol sa gamot na maaaring makatulong na mapanatili ang iyong memorya ay nararapat na sumangguni sa iyong doktor. Maaaring makatulong sa ‘yo ang resulta ng ilang pag-aaral kung saan nakita na ang Caffeine ay makatutulong sa ating long term memory, sa improvement ng ating pag-alala (memory recall), at ganun din sa short term memory. Ang kape at green tea ay parehong naglalaman ng Caffeine.

Ang pagkain rin ng dark chocolate (72% cocoa) ay makatutulong sa iyong memorya dahil ito ay nagpaparami ng blood flow sa ating utak. Ayon sa scientific article na inilathala noong June 2011 sa Physiology & Behavior Journal, ang cocoa (na makikita sa dark chocolate) ay naglalaman ng cocoa flavonols na nakatutulong upang mag-improve ang ating spatial memory and performance.

Sana ay nasagot ng artikulo na ito ang inyong mga katanungan.

---

Maraming Salamat sa inyong pagliham sa Sabi ni Doc at nawa’y magpatuloy sa pagbuti ang inyong kalusugan. Kung may mga katanungan pa, mag-email lamang sa Sabi ni Doc sa e-mail address na erwin.erfe@gmail.com o sa doc.bulgar@gmail.com