Kaalaman tungkol sa mga Tumor markers

ni Dr. / Atty. Erwin P. Erfe, M.D. - @Sabi ni Doc | December 12, 2022

Dear Doc Erwin,

Ako ay 56 years old na empleyado sa pribadong kumpanya. Ilang buwan na ang nakakaraan ng mag-umpisa akong makaranas ng madalas na pag-ihi at tuwing ako ay umiihi ay nararamdaman ko na may natitira pang ihi sa aking pantog. Dahil dito minarapat ko ng magpatingin sa doktor. Ako ay ini-refer sa urologist, na siya namang nag-request ng laboratory tests, kasama ang tumor markers.

Ano ang tumor markers? Bakit kinakailangan na mag-request ang doktor ng tumor markers? - Rolando

Sagot

Maraming salamat Rolando sa iyong pagliham sa Sabi ni Doc.

Ang tumor marker ay mga substances, tulad ng protein, na pino-produce ng cancer cells o kaya ng mga normal cells in response sa cancer. Maaari rin mag-produce ng tumor marker ang mga hindi cancerous na tumor.

Maaaring makita ang tumor marker sa dugo, sa ihi o sa ating dumi. Maaari rin itong makita sa mismong tumor (bukol) at sa ibang body fluids, tulad ng tubig sa ating utak (cerebrospinal fluid).

Maraming uri ng tumor markers ang ginagamit ng mga doktor upang makatulong sa panggagamot o kaya ay makatulong sa diagnosis ng cancer. Halimbawa, ang alpha-fetoprotein (AFP) na makikita sa dugo ay ginagamit para ma-diagnose ang liver cancer at masundan ang response ng pasyente sa gamutan. Ang Bladder Tumor Antigen (BTA) naman ay makikita sa ihi at ginagamit ito upang i-monitor ang cancer sa pantog (bladder). Ang tumor marker na CA 15-3 ay ginagamit sa diagnosis at monitoring ng breast cancer. Ang CA-125 naman na makikita rin sa dugo, tulad ng nabanggit na CA 15-3 ay mahalaga upang ma-diagnose, ma-monitor ang response sa gamutan at malaman kung muling bumalik ang ovarian cancer.

Base sa inyong binanggit na sintomas, maaaring nakararanas kayo ng paglaki ng inyong prostate. Ang mga tumor markers na ni-request ng inyong doktor ay maaaring may relasyon sa inyong prostate. Ang kadalasan na tumor marker upang ma-monitor ang kalagayan ng prostate ay ang Prostate-specific antigen (PSA) at ang Prostatic Acid Phosphatase (PAP).

Ang PSA ay ginagamit ng mga doktor upang makatulong madiagnose ang prostate cancer, malaman ang response sa gamutan at ma-monitor kung bumalik ang prostate cancer. Ayon sa National Cancer Institute ng Amerika, ginagamit din ang PSA ng mga doktor bilang screening at monitoring sa mga kalalakihan na may edad na 50 pataas. Bukod sa prostate cancer, maaaring tumaas din ang PSA level kung may prostatitis (pamamaga ng prostate) o kung mayroong paglaki ng prostate (benign prostatic hyperplasia).

Matapos ninyong magpa-laboratory examination at tumor marker test ay kinakailangan bumalik at muling kumunsulta sa inyong doktor upang maipaliwanag sa inyo ang resulta ng examination ng mga tumor markers. Ang interpretasyon ng tumor markers ay ginagawa matapos ang iba pang diagnostic examination, tulad ng physical examination at imaging tests.

---

Maraming Salamat sa inyong pagliham sa Sabi ni Doc at nawa’y magpatuloy sa pagbuti ang inyong kalusugan. Kung may mga katanungan pa, mag-email lamang sa Sabi ni Doc sa e-mail address na erwin.erfe@gmail.com o sa doc.bulgar@gmail.com

Paano nilalabanan ng intermittent fasting ang cancer?

ni Dr. / Atty. Erwin P. Erfe, M.D. - @Sabi ni Doc | December 3, 2022

Dear Doc Erwin,

Na-diagnose ng breast cancer ang nanay ko kamakailan at sumailalim siya sa operasyon. Nagmungkahi ang kanyang doktor matapos ang operasyon na siya ay sumailalim sa chemotherapy ngunit pinili ng nanay ko na sumangguni sa doktor ng natural medicine.

Isa sa mga alternative na paglaban sa cancer na iminungkahi sa kanya ay fasting. Mabisa umano itong paraan upang maiwasang bumalik ang cancer o kumalat ito. Nais ko sanang malaman kung may pag-aaral ang mga scientists sa bisa ng fasting laban sa cancer at kung ito ay makabubuti o makasasama sa kalusugan ng aking ina. - Janjan

Sagot

Maraming salamat Janjan sa inyong pagliham sa Sabi ni Doc.

Sa review article na inilathala noong August 12, 2021 sa scientific journal na CA: A Cancer Journal for Clinicians ay sinabi ng mga scientists mula sa Washington University School of Medicine ng Missouri, USA at Faculty of Medicine and Health ng University of Sydney sa New South Wales, Australia na ang fasting may “powerful anticarcinogenic actions”. Sa madaling salita, ayon sa mga dalubhasa sa medisina itinuturing nila ang fasting bilang mabisang paraan upang labanan ang cancer.

Isa sa mga uri ng fasting na naging popular ay ang Intermittent Fasting o IF. Ayon sa International Food Information Council Foundation (IFICF), Intermittent Fasting ang madalas isinasangguni ng mga cancer patients sa kanilang oncologists (doktor na specialista sa cancer) upang malaman ang mga beneficial effects nito upang maiwasan at gamutin ang cancer.

Ayon sa mga naunang pag-aaral, ang pagpa-fasting ng mga pasyenteng may cancer ay ligtas at mabisa rin upang mabawasan ang paglaganap ng cancer. Mabisa rin itong pamamaraan upang mabawasan ang side effects sa mga pasyenteng may cancer na sumasailalim sa chemotherapy, tulad ng pagkapagod, pagsusuka, sakit ng ulo at muscle cramps.

Paano nga ba nilalabanan ng intermittent fasting ang cancer? Maraming pag-aaral kung paano nilalabanan ng intermittent fasting ang cancer.

Dahil ang obesity at diabetes ay risk factors sa pagkakaroon ng cancer, anumang paraan na makapagpapabawas ng timbang at nagbabawas ng insulin resistance ay makatutulong upang makaiwas sa cancer. Kung mataas ang insulin resistance ay tumataas ang blood sugar level at mabilis din ang pagtaba. Ayon sa mga pag-aaral, nakatutulong ang intermittent fasting upang mabawasan ang insulin resistance at tumaas ang insulin sensitivity. Dahil dito, bumababa ang blood sugar level at nababawasan ang timbang ng taong nag-i-intermittent fasting. Ayon sa medical researchers, dahil sa improvement ng insulin sensitivity ay nahihirapan ang cancer na lumaki o kumalat. Dahil din dito ay bumababa ang risk ng pagkakaroon ng cancer.

Ang isa pang paraan na nilalabanan ng intermittent fasting ang cancer ay ang pag-stimulate nito ng autophagy. Ang autophagy ay paraan ng ating katawan upang irecycle o gamitin muli ang mga nasirang cells o abnormal cells tulad ng cancer cells. Ayon sa mga pag-aaral dahil sa intermittent fasting at pag-stimulate nito ng autophagy ay nagiging aktibo ang tumor-suppressing genes o genes natin na responsible sa pagpigil sa cancer.

Ayon sa scientific article na inilathala noong June 5, 2014 sa journal na Cell Stem Cell, ang pagpa-fasting mula 48-hours hanggang 120-hours ay nagpapalakas ng immune system. Ina-activate nito ng immune system upang labanan ang mga toxins at stress. Dahil din sa fasting ay ginagawang aktibo ang mga stem cells ng ating immune system upang maparami ang white blood cells. Ang white blood cells ay lumalaban sa infection at mga sakit, kasama na ang cancer.

Nakatulong din ang intermittent fasting upang mas lumakas ang ating katawan nang sa gayun ay mabawasan ang toxic effects ng chemotherapy sa mga cancer patients. Pinoprotektahan nito ang dugo sa masamang epekto ng chemotherapy.

Sana ay nasagot natin ang iyong mga katanungan at makatulong sa inyong pagdedesisyon na gamitin o hindi ang intermittent fasting upang labanan ang cancer ng iyong ina. Maaari kayong sumangguni muli sa inyong doktor na natural medicine specialist upang malaman kung makabubuti ang intermittent fasting sa sakit ng iyong ina.

---

Maraming Salamat sa inyong pagliham sa Sabi ni Doc at nawa’y magpatuloy sa pagbuti ang inyong kalusugan. Kung may mga katanungan pa, mag-email lamang sa Sabi ni Doc sa e-mail address na erwin.erfe@gmail.com o sa doc.bulgar@gmail.com

Epekto ng multivitamins sa mga senior

ni Dr. / Atty. Erwin P. Erfe, M.D. - @Sabi ni Doc | November 22, 2022

Dear Doc Erwin,

Ako ay regular na tagasubaybay ng inyong Sabi ni Doc column. Retirado akong elementary teacher at naging kaugalian ko na ang magbasa ng dyaryo, araw-araw. Sabi nila ang pagbabasa ay makatutulong upang maiwasan ang unti-unting panghihina ng memorya ng nakakatanda. Bukod sa pagbabasa ay regular din akong nag-e-exercise at umiinom ng multivitamins. Makatutulong umano ang multivitamins upang mapanatili ang malusog na katawan at isipan kung hindi sapat ang masustansyang kinakain araw-araw. Ito ang dahilan kung bakit patuloy akong umiinom nito kahit may kamahalan.

Nais kong malaman kung may makabagong pag-aaral tungkol sa benepisyo ng regular na pag-inom ng multivitamin ng mga seniors na tulad ko. - Eugenia

Sagot

Maraming salamat Ma’am Eugenia sa inyong pagliham sa Sabi ni Doc.

Tradisyunal ng ipinapayo ng mga doktor ang regular na pag-e-exercise at pagkain ng masusustansyang pagkain upang mapanatili ang malusog na pangangatawan at kaisipan. Ngunit may pagkakaiba ng opinyon ang mga doktor tungkol sa regular na pag-inom ng multivitamins.

Tingnan natin ang pinakamalaking clinical trial na isinagawa noong 1997 hanggang 2011. Tinawag itong Physicians’ Health Study II. Sa trial ay pinag-aralan ang epekto ng pag-inom ng Vitamin C, Vitamin E at multivitamin/mineral supplement upang makaiwas sa sakit sa puso, cancer, sakit sa mga mata at cognitive decline. Mahigit 14, 000 kalalakihan na may edad 50 pataas ang lumahok sa clinical trial na ito.

Ang resulta—matapos ang sampung taon na pag-aaral (natapos noong 2007) ay hindi nakatulong ang Vitamin C at Vitamin E upang makaiwas sa sakit sa puso at cancer.

Ngunit maganda ang naging resulta ng epekto ng pag-inom ng multivitamins sa pagkakaroon ng cancer at catarata. Matapos ang mahigit 11 taon na pag-aaral (natapos ito noong 2011) ay nabawasan ng 12 porsyento ang risk na mamatay sa iba’t ibang uri cancer. Bagama’t walang nakitang epekto ang regular na pag-inom ng multivitamins sa pagkakaroon ng prostate cancer ay nakatulong ito sa pagbaba ng risk na magkaroon ng catarata.

Sa pinakabagong clinical trial na isinagawa sa North Carolina, USA at inilathala nito lamang September 14, 2022 sa official scientific journal ng Alzheimer’s Association na Alzheimer’s & Dementia ay nakitaan ng magandang epekto sa overall brain health, memory at executive functions ng seniors edad 65 pataas. Ayon sa Wake Forest University School of Medicine sa North Carolina ay makatutulong ang regular na pag-inom ng multivitamins upang mapabagal ng halos 60 porsyento ang unti-unting paghina ng brain function.

Kung ang pagbabasehan natin ay ang pinakabagong clinical trial sa Amerika, kung saan lumahok ang mahigit 2,000 na may average age na 73 years old at ang nakaraan na Physicians’ Health Study II kung saan mahigit na 14, 000 ang mga study participants, makatutulong ang pag-inom ng multivitamins. Bukod sa pagbagal ng paghina ng brain function ay maaari rin itong makatulong upang mapababa ang risk na magkaroon ng iba’t ibang uri ng cancer.

Sumangguni sa inyong doktor kung ninanais ninyong ipagpatuloy o mag-umpisang regular na uminom ng multivitamins upang makasigurong ang multivitamin supplement ay nararapat at makabubuti sa inyong kalusugan.

---

Maraming Salamat sa inyong pagliham sa Sabi ni Doc at nawa’y magpatuloy sa pagbuti ang inyong kalusugan. Kung may mga katanungan pa, mag-email lamang sa Sabi ni Doc sa e-mail address na erwin.erfe@gmail.com o sa doc.bulgar@gmail.com