Mga diabetic, delikadong maputulan ng paa kapag napabayaan ang Peripheral Arterial Disease

Dr. Shane M. Ludovice, M.D / Sabi ni Doc

Dear Doc. Shane,

Ako ay isang ginang na edad 59 at limang tao na akong may diabetes. Meron akong maintenance para rito pero ang problema ko ay madalas sumakit ang aking mga binti lalo na kapag naglalakad-lakad ako o gumagawa ng ilang aktibidad. Minsan, parang nanlalamig ng mga ito lalo na kapag gabi. May kaugnayan ba ito sa aking diabetes? – Belen

Sagot

Ang mga ugat (daluyan ng dugo) sa mga paa ay puwedeng mabarahan ng taba kapag may diabetes ang tao. Dahil dito ay kumikipot ang mga ugat at nagkukulang ang daloy ng dugo sa mga paa at binti kaya ito ay sumasakit. Ang tawag dito ay Peripheral Arterial Disease (PAD). Kapag kulang ang dugong dumadaloy sa mga paa at binti, kulang din ang oxygen na nakakarating sa mga muscles.

Ano ang nararamdaman kapag may PAD?

• Masakit ang mga binti kapag naglalakad subalit, nawawala pagkatapos magpahinga ng ilang minuto.

• Namumulikat o madaling mapagod ang mga binti sa paglalakad.

• Namamanhid o nanlalamig ang mga paa o binti.

• Matagal maghilom ang mga sugat sa paa.

• Tuyo at puwedeng nagbabalat ang mga paa o cracked ang balat sa paa.

• Masakit ang mga daliri ng paa kahit na nakapahinga.

Karamihan ng tao, sa edad 50 pataas na may diabetes ay may PAD. Puwedeng sukatin ng doktor ang blood pressure sa mga binti at ikumpara ito sa blood pressure sa braso. Kapag mas mababa ang blood pressure sa binti kumpara sa braso ay puwedeng may PAD. Ibig sabihin, mas kaunti ang dumadaloy na dugo sa binti.

Makabubuti kung magpapakonsulta sa doktor tungkol Peripheral Arterial Disease (PAD) kung meron ng mga sintomas na nabanggit nang sa gayun ay maiwasan ang anumang peligro na atakihin sa puso, ma-stroke o maputulan ng mga paa.

Sintomas, sanhi at iba pang kaalaman tungkol sa acute gastroenteritis

Dr. Shane M. Ludovice, M.D / Sabi ni Doc

Tatalakayin natin ngayon ang tungkol sa acute gastroenteritis. Kapag sinabing “acute” ito ay tumutukoy sa pagkagrabe ng uri ng sakit. Ibig sabihin, ito ay kritikal o teribleng kaso ng sakit na kapag hindi maaagapan ay maaaring makapinsala nang husto sa kalusugan o maaaring itong ikamatay ng pasyente. Samantalang ang gastroenteritis naman ay ang pamamaga ng tiyan at mga bituka. Ito ay tumutukoy din sa stomach flu.

Sinuman o saanmang panig ng mundo ay puwedeng tamaan ng sakit na ito. Maaaring gumaling sa sakit na ito nang walang anumang komplikasyon, maliban na lamang kung ang pasyente ay dehydrated na.

Sa gastroenteritis, ang diarrhea ay sadyang matubig at naroon ang pagduduwal. Posible ring makaranas ng pananakit o pamimilipit ng tiyan, lagnat, pagsusuka, pananakit ng kalamnan at pananakit ng ulo.

Kapag nakaranas na ng mga sintomas na nabanggit ay kailangang maging maingat na huwag matuyuan ang katawan o makaranas ng dehydration.

Ang gastroenteritis flu ay maaaring maging sanhi ng iba’t ibang viruses—ang rotavirus at norovirus.

Ang rotavirus ang pinakanakahahawang virus na sanhi ng pagtatae. Pangkaraniwan ito sa mga sanggol at bata. Upang maiwasan ang rotavirus kailangan ang pagpapabakuna laban sa virus na ito. Maaaring makipag-ugnayan sa inyong mga doktor para rito.

Samantala, ang norovirus ay delikado rin sapagkat ito ay food-borne disease, ibig sabihin ay nakukuha ang sakit na ito sa mga pagkain at inumin.

Sintomas ng gastroenteritis:

• Pagtatae

• Pagsusuka

• Pagkahilo

• Dehydration

• Pananakit ng ulo

• Pananakit ng kalamnan

• Pananakit ng tiyan

• Sobrang pagkauhaw

• Hindi madalas na pag-ihi

• Matingkad na kulay ng ihi

• Pagkatuyo ng balat

• Pagkatuyo ng mga labi

• Pagkahimatay

• Mataas na lagnat

• Pangangalumata

Kapag ganito na ang pakiramdam ay huwag nang mag-atubiling pumunta sa doktor, lalo na kung ang mga sintomas na ito ay nakikita sa mga bata.

Labis na pag-inom ng alak at paninigarilyo, pangunahing dahilan ng stroke

Dr. Shane M. Ludovice, M.D / Sabi ni Doc

Dear Doc. Shane,

Maaari ba ninyong talakayin ang tungkol sa stroke? Ito ang ikinamatay ng kumpare ko at ang sabi nila ay malakas daw siyang uminom ng alak at manigarilyo kaya ito na-stroke. Totoo ba ‘yun? – Agustin

Sagot

Kung mayroong atake sa puso, mayroon ding atake sa utak at mas kilala ito sa tawag na stroke. Ang stroke ay nakamamatay na sakit na nakaaapekto sa utak.

Narito ang ilan sa mga dahilan nito:

• Malakas na pag-inom ng alak at paninigarilyo

• Pagkakaroon ng labis na timbang

• Pagkakaroon ng diabetes

• Pagkakaroon ng alta-presyon

Ang mga ito ay nagdudulot ng pagbabara o pagdurugo sa mga ugat ng utak dahilan upang hindi sumapat ang dumadaloy na oxygen sa mga ugat nito. Kapag nangyari ito, ang mga selula ng utak ay unti-unting mamamatay at posibleng maging sanhi ng permanenteng pinsala sa utak.

Kapag ang tao ay nagka-stroke, makararamdam siya ng pamamanhid sa kalahating bahagi ng kanyang katawan at mahihirapan din siya sa pagsasalita.

Mga uri:

• Ischemic stroke. Ito ay ang pinakalaganap na uri ng stroke. Base sa datos, 87% ng stroke ay ischemic stroke. Nagkakaroon nito kung ang mga ugat sa utak ay nabarahan ng mga namuong taba o dugo.

• Hemorrhagic stroke. Kung ang ischemic stroke ay ang pagbabara ng mga ugat, ang hemorrhagic stroke naman ay ang pagdurugo ng mga ugat. Dahil sa pagtaas ng presyon sa utak, ang mga ugat nito ay maaaring pumutok o malagot kaya nagkakaroon ng pagdurugo.

• Transient ischemic attack (TIA). Ito ay kaugnay ng ischemic stroke, pero hindi ito kasinlala nito. Sa TIA, nagkakaroon ng pansamantalang pagbabara ng mga ugat. Bagama’t hindi ito kasinglala ng ischemic stroke, hindi pa rin ito dapat balewalain. Ang TIA ay hudyat na maaaring magkaroon ng mas malalang stroke na magdudulot ng permanenteng pinsala sa utak.

• Cryptogenic stroke. Ito ay isang uri ng stroke na hindi malaman-laman kung ano ang dahilan kahit marami nang laboratory tests ang isinagawa. Sa kasong ito, nangangailangan pa ng maigting na kolaborasyon sa pagitan ng mga neurologist, cardiologist at electro physiologist.

• Brain stem stroke. Kapag nagka-stroke ang tao, ang kadalasang napaparalisa ay ang kalahating parte ng katawan. Pero kapag ito ay brain stem stroke, ang buong katawan ay napapaparalisa. Sa uri ng stroke na ito, hindi magagawang makapagsalita at makakilos ang pasyente.

Kung ma-diagnose ng sakit na stroke, hindi dapat mawalan ng pag-asa. Maraming gamot at lunas para rito. Isa pa, ang stroke ay madalas na nakukuha dahil sa maling lifestyle. Kaya kung aalagaan nang husto ang katawan, maiiwasan ang pagkakaroon nito.