Iba’t ibang uri, sintomas, lunas at iba pang kaalaman tungkol sa luslos

Dr. Shane M. Ludovice, M.D / Sabi ni Doc

Dear Doc. Shane,

Ang sabi ng kinakasama ko ay meron daw siyang luslos pero hindi ako pamilyar kung ano ‘yun. Maaari ba ninyong talakayin ang tungkol dito? – Kim

Sagot

Ang luslos o hernia ay ang paglusot ng ilang mga organ sa marupok na bahagi ng abdominal wall. Ang karaniwang halimbawa nito ay ang ang paglusot ng bituka papuntang singit kaya nagkakaroon ng pag-umbok sa bahaging ito.

Kung minsan, ang pagkaluslos ay nawawala at kusang bumabalik ang organ sa dati nitong puwesto, lalo na kung nakahiga ang pasyente. Subalit, kung patuloy na tumataas ang pressure sa abdominal wall, maaaring bumalik ulit ito.

Ang luslos ay mayroong iba’t ibang mga uri. Upang mas maunawaan ang kondisyong ito, narito ang mga pangkaraniwang uri nito:

• Inguinal hernia. Sa kondisyong ito, ang ilang bahagi ng bituka ay lumulusot papuntang singit. Karaniwang nangyayari ito kapag ang tiyan ay patuloy na nakararanas ng mataas na pressure o dahil na rin sa katandaan.

• Femoral hernia. Halos natutulad ito sa inguinal hernia sapagkat ang umbok ay makikita rin sa may bandang singit. Ang kaibahan lamang ay mas mababa ang lugar ng umbok nito kaysa sa inguinal hernia at ang naaapektuhan nito ay ang femoral canal sa halip na ang inguinal ligament.

• Umbilical hernia. Ito ay karaniwan nangyayari sa mga sanggol kapag ang kanilang pusod ay hindi maayos ang pagkakasara. Gayunman, maaari rin nitong maapektuhan ang mga matatanda kung madalas na napuwepuwersa ang tiyan.

• Hiatal hernia. Sa uring ito, ang ilang bahagi ng bituka ay umaakyat at lumulusot papuntang chest cavity. Dahil dito, madalas na makararanas ang pasyente ng pangangasim ng lalamunan at sikmura. Ang uring ito ay pinakalaganap sa mga taong may edad 50 pataas.

• Ventral hernia. Sa uring ito, ang mga tisyu ay umuumbok mismo sa bahagi ng tiyan at tila nawawala kapag ang pasyente ay humiga. Ito ay karaniwang nakikita sa mga sangol, subalit nawawala rin ito sa kanilang paglaki. Maaari rin nitong maapektuhan ang mga matataba, atleta at buntis.

Bagama’t ang luslos ay may iba’t ibang uri, ang mga sanhi nito ay maaaring magkakatulad. Ilan lamang sa mga pangkaraniwang sanhi ng luslos ay ang mga sumusunod:

• Pagtitibi o labis na pag-iri habang dumudumi

• Malakas na pag-ubo

• Labis na katabaan

• Pagbubuhat ng mabibigat na bagay

• Paninigarilyo

• Kakulangan sa wastong nutrisyon

• Pagkakaroon ng congenital birth defect

• Pagkapinsala ng abdominal wall dahil sa operasyon

• Pagbubuntis

• Pagkakaroon ng labis na tubig sa tiyan o ascites

Mga sintomas:

• Paglaki ng bayag sa kalalakihan

• Pagkakaroon ng bukol sa apektadong bahagi tulad ng singit

• Pagkakaroon ng tila namamagang pakiramdam

• Pagsakit o pagkirot ng apektadong bahagi

• Pagsakit ng apektadong bahagi kapag tumatayo, umuubo o nagbubuhat

• Bahagyang pagkawala ng bukol o pananakit kapag humihiga

• Pagduduwal o pagsusuka

• Pagkaranas ng mga sintomas ng acid reflux tulad ng pangangasim, hirap sa paglunok at pananakit ng dibdib

Pag-iwas:

• Itigil ang paninigarilyo upang hindi magkaroon ng chronic cough na maaaring magdulot ng luslos.

• Panatilihin ang wastong timbang sa pamamagitan ng pagkain ng balanse at masusustansiyang pagkain at pag-eehersisyo.

• Iwasan ang labis na pag-iri habang dumudumi. Upang maiwasan ang pagtitibi, kumain ng mga pagkaing mayaman sa fiber tulad ng prutas at gulay.

• Uminom ng sapat na dami ng tubig upang lumambot ang dumi.

• Mag-ehersisyo araw-araw upang lumakas ang mga kalamnan ng tiyan.

Oatmeal, avocado, tokwa at iba pa, oks na pampababa ng kolesterol

Dr. Shane M. Ludovice, M.D / Sabi ni Doc

Dear Doc. Shane,

Bukod sa regular na pag-eehersisyo, gusto kong baguhin ang aking mga kinakain upang mas maging healthy ako. Maaari ba ninyong talakayin kung anu-ano ang mga pagkaing pampababa ng kolesterol? Maraming salamat! – Olga

Sagot

Ang pagtaas ng cholesterol ay isa sa mga karaniwang sanhi ng sakit sa puso at alta-presyon. Kailangang mapanatili ang normal cholesterol level at mabawasan ang triglycerides (taba) para sa ikagaganda ng kalusugan. Malaki ang maitutulong ng pagkain ng low cholesterol foods at pagkakaroon ng tamang diet.

Kailangang katamtaman lang ang konsumo ng pagkain at umiwas sa mga high cholesterol foods tulad ng matatabang karne. Kumain ng mas maraming good cholesterol foods tulad ng mga sumusunod:

1. Oatmeal. Ito ay nagtataglay ng soluble fiber na may kakayahang bawasan ang pagsipsip sa low-density lipoprotein (LDL) cholesterol ng dugo. Ang beta-glucan — klase ng fiber na matatagpuan sa oats — ay humihigop ng LDL at ilinalabas ito sa ating pagdumi.

Ayon sa mga eksperto, ang pagkonsumo ng 20 hanggang 35 grams ng fiber sa loob ng isang araw ay mabuti sa katawan, lalo na sa mga matataas ang cholesterol.

2. Avocado. Ito ay sagana sa monounsaturated fatty acids na nagpaparami ng HDL cholesterol o good cholesterol sa katawan. Kinukuha ng good cholesterol ang bad cholesterol sa mga ugat at dinadala ito sa atay upang mailabas sa ating sistema.

Bukod sa good cholesterol, naglalaman din ito ng beta-sitosterol, isang uri ng plant fat na pinipigilan ang pag-imbak ng cholesterol sa katawan.

3. Nuts. Ang mga nuts tulad ng walnuts, almonds, hazelnuts, peanuts, cashews at pistachios ay mayaman sa monounsaturated at polyunsaturated fatty acids. Ang pagkain ng 1.5 ounces ng walnuts araw-araw sa loob ng isang buwan ay magdudulot ng pagbaba sa kabuuang cholesterol (5.4%) at LDL cholesterol (9.3%) levels.

Masustansiya man ang nuts, ito ay mataas sa calories kaya dapat ay wastong dami lamang ang kakainin upang hindi tumaba. Maaari itong ihalo sa salad, idagdag sa cereal o gawing afternoon snack.

4. Isdang mayaman sa Omega-3. Ang salmon, tuna at iba pang fatty fish ay puno ng Omega-3fatty acids na kilalang nagpapababa ng triglycerides at LDL cholesterol sa dugo. Ayon sa American Heart Association, dapat kumain ng hindi baba sa 3.5 ounces ng fatty fish kada linggo upang maramdaman ang mga benepisyo ng Omega-3.

5. Soy o tokwa. Tulad ng isda, ang tofu ay masagana sa protina, Omega-3 at good cholesterol. Wala rin itong LDL cholesterol, na bumabara sa ating arteries na nagdudulot ng mga seryosong sakit. Ang pagkonsumo ng 25 grams ng soy protein ay kayang pababain ang dami ng bad cholesterol nang 5-6%. Bukod sa pagtatanggal ng bad cholesterol, ang tofu at iba pang soy products ay mayaman sa fiber, magnesium, calcium at Vitamin B.

Madalas na pagsakit ng balakang ng kababaihan, posibleng sintomas ng kanser sa matris

Dr. Shane M. Ludovice, M.D / Sabi ni Doc

Dear Doc. Shane,

Madalas akong magkaroon ng regla kahit pa kakatapos lang ng regular period ko. Madalas din sumakit ang balakang ko at ang aking ari kapag nakikipagtalik ako. Natatakot ako na baka kanser na ito dahil kanser sa matris ang ikinamatay ng nanay ko at naisip ko na baka namana ko ang sakit sa kanya. Maaari ba ninyong talakayin ang sakit na ito. – Jona

Sagot

Ang matris (uterus) ay ang bahagi ng katawan ng babae na nagdadala ng sanggol habang siya ay buntis. Kapag ang tisyu na nakapalibot sa matris (endometrium) ay tinubuan ng mga bukol, naaapektuhan ang babae ng kondisyong tinatawag na kanser sa matris o endometrial/uterine cancer.

Isa ang kanser sa matris sa mga pinakalaganap na uri ng kanser ng kababaihan. Kapag nagkaroon ng kondisyong ito, ang pasyente ay makararanas ng iba’t ibang sintomas tulad ng pagsakit ng balakang, pagdurugo ng ari (na hindi sabay sa pagreregla), pagsakit ng ari habang umiihi o tuwing nakikipagtalik at iba pa.

Bagama’t wala pang tukoy na dahilan kung bakit nagkakaroon ng kanser sa matris, tinitingnan na dahilan ang mutation o pagbabago ng DNA ng mga selula sa matris. Sa pagbabago ng mga selula, ang mga ito ay nagiging abnormal at nagkakaroon ng hindi mapigilang pagdami at paglaki.

Upang malunasan ang kondisyong ito, maaaring sumailalim ang pasyente sa operasyon, chemotherapy, radiation therapy at iba pang pamamaraan. Sa maagang pagtukoy at paglapat ng lunas sa sakit na ito, mas malaki ang posibilidad na tumaas ang survival rate ng pasyente.

Ang kanser sa matris ay may tatlong pangunahing uri.

• Type 1 endometrial cancer. Ito ay ang pinakalaganap na uri ng kanser sa matris. Kilala ito sa tawag na endometrioid cancer. Sa uring ito, ang mga bukol ay mabagal ang pagtubo at bihira lamang kumalat sa ibang bahagi ng katawan. Pinaniniwalaang nagkakaroon ng kondisyong ito kapag masyadong naparami ang produksiyon ng estrogen hormone ng kababaihan. Kumpara sa ibang mga uri, mas madali itong gamutin.

• Type 2 endometrial cancer. Ito ay mas mapanganib sapagkat ang mga bukol ay mabilis na tumutubo at kumakalat sa iba’t ibang bahagi ng katawan. Kaya nangangailangan ito ng matinding gamutan.

• Uterine sarcoma. Ang mga bukol ay tumutubo sa mismong kalamnan ng matris (myometrium). Napakadalang ng uring ito, subalit maaari itong kumalat sa ibang mga bahagi ng katawan.

Narito ang ilan sa mga sintomas nito:

• Pagsakit ng balakang

• Paglabas ng dugo sa ari (na hindi nai-uugnay sa regla)

• Pagdurugo ng ari kahit nag-menopause na

• Pananakit ng ari habang umiihi o nakikipagtalik

• Pagkakaroon ng mabahong discharge o likidong lumalabas sa ari

• Paglaki ng matris

• Hindi maipaliwanag na pagbaba ng timbang

• Panghihina sa tiyan, likod o mga binti

Maaaring maiwasan ang pagkakaroon ng kanser sa matris sa pamamagitan ng mga sumusunod:

• Pagpapanatili ng wastong timbang. Isa sa mga salik sa panganib ng kanser sa matris ay ang pagiging mataba. Upang hindi maapektuhan ng kondisyong ito, panatilihin ang wastong timbang sa pamamagitan ng pagpili ng balanse at masusustansyang pagkain.

• Pag-eehersisyo araw-araw. Kahit nasa wastong timbang ang katawan, hindi pa rin dapat kaligtaan ang pag-eehersisyo. Nakatutulong ito upang mabalanse ang mga hormone sa katawan tulad ng estrogen upang hindi magkaroon ng anumang uri ng kanser na na-uugnay sa pabagu-bagong dami ng mga hormone.

• Paggamit ng mga contraceptive. Bukod sa pag-iwas sa pagkakaroon ng anak, ang mga contraceptive tulad ng intrauterine device (IUD) at birth control pill ay nakatutulong upang mabalanse ang mga hormone sa katawan ng babae. Nakatutulong din ang mga ito upang hindi gaanong kumapal ang mga lining ng matris.

• Pagsasailalim sa hormone therapy. Ang hormone therapy ay ang pag-inom ng mga supplement upang mabalanse ang produksiyon ng estrogen at progesterone sa katawan. Upang malaman ang pinakaangkop na hormone therapy, kumonsulta sa doktor.