Mataas na buwis nagpapalala sa paninigarilyo sa Pilipinas

ni Chit Luna @News | May 27, 2025

File Photo

Isang eksperto sa pandaigdigang seguridad ang nagbabala na ang sobrang taas na buwis sa tabako ay nagpapataas ng bilang ng mga naninigarilyo sa Pilipinas.

Ayon kay Rohan Pike, isang security expert na may 25 taong karanasan sa pulisya at customs mula sa Australian Federal Police at Australian Border Force, ang pagtaas ng bilang ng mga naninigarilyo sa Pilipinas, lalo na sa mga kabataan, ay nagpapahiwatig na ang pagkakaiba sa presyo sa pagitan ng legal at ilegal na sigarilyo ay umaakit ng mga bagong naninigarilyo at nagpapalakas sa black market.

Binigyang-diin ni Pike na dapat matuto ang Pilipinas mula sa mga pagkakamali ng Australia kung saan ang mga mahigpit na patakaran at mataas na buwis ay nagpalakas sa ilegal na kalakalan at nagpawalang-saysay sa mga hakbang para makontrol ang paggamit ng tabako.

Sinabi ito ni Pike bilang resource person sa kamakailang pagdinig sa Senado ng House Bill 11360. Ang panukalang batas na ito ay naglalayong sugpuin ang iligal na kalakalan sa sigarilyo at produkto ng tabako.

Ito ay isinagawa ng Senate Committee on Ways and Means na pinamumunuan ni Senador Sherwin Gatchalian.

Iminumungkahi ng bill ang iskedyul ng pagtaas ng buwis, na may 2 percent na pagtaas tuwing even-number na taon simula Enero 1, 2026, at 4 percent na pagtaas tuwing odd-number na taon simula Enero 1, 2027.

Nagsusulong din ito ng pinag-isang excise tax rate para sa freebase at nicotine salt vapor products.

Ang Australia, na may isa sa pinakamahigpit na patakaran sa tabako at vaping sa mundo, ay nagtaas ng buwis sa tabako ng 800 porsyento simula 2010, ayon kay Pike. Dahil dito, ang isang pakete ng legal na sigarilyo sa Australia ay nagkakahalaga na ngayon ng tatlong beses na mas mahal kaysa sa isang pakete ng ilegal na sigarilyo.

Sa Pilipinas, ang isang pakete ng puslit na sigarilyo ay maaaring nagkakahalaga lamang ng P40, na halos tatlo at kalahating beses na mas mura kaysa sa isang pakete ng legal na sigarilyo na nagkakahalaga ng humigit-kumulang P140.

Ayon sa datos na ipinrisinta sa nakaraang pagdinig, tumaas ang bilang ng mga naninigarilyo sa Pilipinas mula 18.5 porsyento noong 2021 tungo sa 23.2 porsyento noong 2023.

Ayon kay Pike, apektado rin ng ilegal na kalakalan ang kita ng gobyerno. Bumaba nang husto ang koleksyon ng buwis ng Australia mula $16.3 bilyon noong 2020 sa $7.4 bilyon—o 55% na pagbaba.

Ang koleksyon ng excise tax ng Pilipinas ay bumagsak mula P176 bilyon noong 2021 sa P160 bilyon noong 2022 at lalo pang bumaba sa P135 bilyon noong 2023. Noong 2024, bumaba pa ito sa P134 bilyon.

Ayon sa mga kinatawan ng lokal na industriya ng e-cigarette, ang mga iligal na produkto ng vaping ay bumubuo ng hanggang 80 porsyento ng merkado sa Pilipinas. Ayon kay Pike, mas malala ang sitwasyon sa Australia kjung saan ang iligal na bentahan ng vape ay umaabot sa 95%.

Ang lumalaganap na iligal na kalakalan sa sigarilyo at vape sa Australia ay nagpapalakas din sa organisadong krimen at karahasan. Sa nakalipas na dalawang taon lamang, sinabi ni Pike na ang kanyang sariling estado ng Victoria ay nakaranas ng mahigit 200 insidente ng panununog sa mga tindahan at bodega na may kaugnayan sa iligal na tabako. Mayroon ding mga kaso ng pagpatay, pagdukot, pangingikil, armadong pagnanakaw ng legal na tabako.

Nagrekomenda si Pike ng tatlong-pronged, proporsyonal, at evidence-based na pamamaraan para labanan ang iligal na kalakalan sa tabako at vape sa Pilipinas. Una, dapat magtakda ng angkop na buwis para sugpuin ang pangunahing nagtutulak ng ilegal na kalakalan. Pangalawa, dapat palakasin ang pagpapatupad at pag-uusig. Pangatlo, dapat isaalang-alang ang mga estratehiya sa pagbabawas ng pinsala mula sa tabako, aniya.

Inirekomenda din ni Pike ang pag-freeze o pagbawas ng excise tax sa tabako at vape para pigilan ang paglago ng iligal na kalakalan. Hinimok din niya ang pagpapatibay ng mga diskarte sa harm reduction sa pamamagitan ng pagbibigay-insentibo sa mga alternatibong nikotina.

Aniya, sa pamamagitan ng pagkuha ng isang proporsyonal, evidence-based na diskarte, ang Pilipinas ay maaaring bawasan ang antas ng paninigarilyo, patatagin ang kita at mapanatiling ligtas at malusog ang mga mamamayan nito.

Kawawa ang publiko sa puslit na sigarilyo, vape — eksperto, consumer groups

ni Chit Luna @News | May 16, 2025

File Photo: FP

Ang pagkalat ng mga peke at puslit na produktong tabako sa merkado ay nagpapataas ng panganib sa kalusugan at humahadlang sa pagtatangka ng mga naninigarilyo na huminto, ayon sa mga eksperto sa kalusugan at mga grupo ng consumer.

Hindi lamang nito pinagkakaitan ang gobyerno ng bilyun-bilyong kinakailangang kita kundi pinalalala rin nito ang krisis sa kalusugan ng publiko sa pamamagitan ng paglalantad sa mga mamimili sa mas murang mga produkto na lubhang nakakalason at hindi regulado, sabi ng mga eksperto.

Natuklasan ng isang pag-aaral na inilathala sa Canadian Medical Association Journal na ang pagkakaroon ng mga sigarilyong hindi binubuwisan o kontrabando ay sumisira sa pagtatangka ng mga naninigarilyo na huminto sa pamamagitan ng pagbibigay ng mas murang alternatibo at pagpapataas ng posibilidad ng pagbalik sa bisyo o patuloy na paggamit.

Ang parehong kalakaran ay naobserbahan din sa Pilipinas, kung saan maraming mga iligal na sigarilyo ang ibinebenta nang mas mababa sa kalahati ng presyo ng mga legal na brand.

Ang murang mga iligal na sigarilyo ay sumisira sa mga estratehiya ng gobyerno tulad ng 'sin taxes,' na idinisenyo para pigilan ang paninigarilyo. Kung ang mga naninigarilyo ay maaari pa ring makakuha ng mga murang alternatibo, natatalo ang layunin sa kalusugan ng publiko, ayon kay Adolph Ilas, chairman ng Consumer Choice Philippines.

Ang iligal na kalakalan ay lumitaw din bilang isang malaking pagkawala ng kita para sa gobyerno. Ang datos mula sa Bureau of Internal Revenue (BIR) na binanggit ng OSSTG Ways and Means Committee ay nagpapakita na ang maling deklarasyon at pagpupuslit ng mga produktong vape ay magdudulot ng P62.52-bilyong kakulangan sa koleksyon ng excise tax ngayong taon.

Sa unang bahagi pa lamang ng 2025, mahigit P5 bilyong halaga ng mga iligal na vape ang nakumpiska.

Tumaas din muli ang antas ng paninigarilyo sa Pilipinas matapos ang halos isang dekada ng pagbaba. Base sa datos ng gobyerno sa isang pagdinig sa sponsorship para sa House Bill 11360, sinabi ni Nueva Ecija Representative Mikaela Suansing na ang paglaganap ng paninigarilyo ay tumaas sa 23.2 porsiyento noong 2023 mula sa 18.5 porsiyento noong 2021. Ito ay iniuugnay sa pagkakaroon ng mas mura at iligal na mga produktong tabako na bumaha sa merkado nitong mga nakaraang taon.

Ang mga natuklasan mula sa ilang internasyonal na pag-aaral ay nagpapakita na ang mga iligal na produktong tabako ay naglalaman ng mas mataas na antas ng mga mapaminsalang sangkap. Ipinakita ng isang pag-aaral na inilathala ng U.S. Centers for Disease Control and Prevention (CDC) na ang mga pekeng sigarilyo ay naglalaman ng mataas na antas ng cadmium, lead, at thallium, mga metal na nauugnay sa kanser, pinsala sa bato at iba pang malubhang sakit.

Ang mga iligal na produktong tabako ay mas mapanganib kaysa sa mga legal dahil hindi ito ginagawa sa ilalim ng anumang uri ng pangangasiwa sa kaligtasan, ayon kay Dr. Lorenzo Mata, presidente ng Quit for Good, isang grupo na nagtataguyod ng pagbabawas ng pinsala mula sa tabako.

Sinabi rin ni Suansing na bagama't ang Sin Tax Law ay unang nagdulot ng mas mataas na kita at mas mababang antas ng paninigarilyo, ang koleksyon ng excise tax ay patuloy na bumababa mula noong 2021.

Itinuro niya na ang excise tax collection na bumaba sa P160 bilyon noong 2022 mula sa P176 bilyon noong 2021. Ito ay patuloy na bumaba sa P135 bilyon noong 2023.

Nagpatuloy ang kalakaran hanggang 2024, kung saan iniulat ng BIR na bumaba pa ang koleksyon sa P134 bilyon.

Ibinunyag naman ni Senate Ways and Means Committee Chairman Sherwin Gatchalian sa isang pagdinig noong 2024 na ang pagkalugi sa buwis mula sa iligal na kalakalan ng sigarilyo ay umabot sa P342 milyon, habang ang mula sa iligal na mga produktong vape ay umabot sa P64 milyon.

Bilang tugon, pinaigting ng BIR ang mga aktibidad laban sa mga iligal na sigarilyo at mga produktong vape at nagsagawa ng 141 operasyon laban sa iligal na pagbebenta ng vape noong 2023.

Pinaigting din ng Bureau of Customs (BOC) ang mga inisyatiba nito laban sa smuggling. Sinabi ni BOC assistant commissioner Vincent Maronilla na nakahuli ang ahensya ng 318 kargamento ng mga iligal na produkto noong 2024, na may tinatayang halaga na P9.19 bilyon, o mahigit limang beses sa P1.71 bilyong halaga ng mga nahuli mula sa 131 operasyon noong 2021.

Sa buong mundo, tinataya na 14 hanggang 15 porsiyento ng lahat ng produktong tabako na kinokonsumo taun-taon ay iligal, na bumubuo sa halos 500 bilyong sigarilyo. Ang mga produktong ito ay karaniwang puslit at ginagawa nang hindi sumusunod sa mga pamantayan ng regulasyon, kaya't mas mura at mas madaling makuha ng mga mamimiling may mababang kita at ng kabataan.

Iniulat din ng International Chamber of Commerce (ICC) Counterfeit Intelligence Bureau na ang mga nakumpiskang pekeng sigarilyo ay naglalaman ng hanggang limang beses na mas maraming cadmium, anim na beses na mas maraming lead, 160 porsiyento na mas maraming tar at 133 porsiyento na mas maraming carbon monoxide kumpara sa mga legal na brand.

WHO, binatikos sa pagkuha ng mas maraming senior directs sa gitna ng kakulangan sa budget

ni Chit Luna @News | May 3, 2025

World Health Organization - WHO / Circulated

Nahaharap sa matinding pagsusuri ang World Health Organization (WHO) dahil sa pagpaparami ng senior director positions sa Geneva, na nagdudulot ng pangamba sa tamang paggamit ng limitadong pondo. 

Ayon sa mga kritiko, naililihis nito ang pondo mula sa mahahalagang initiatives sa pampublikong kalusugan, lalo na’t humaharap ang organisasyon sa kakulangan sa badyet.

Batay sa pagsusuri ng Health Policy Watch sa datos ng human resources ng WHO, tumaas nang malaki ang bilang ng D2-level directors — isang mataas na posisyon sa ilalim ng senior team ng Director-General — mula 39 noong Hulyo 2017 patungong 75 pagsapit ng Hulyo 2024.

Tinatayang umaabot sa $92 milyon ang pinagsamang gastos para sa mga senior position na ito, kasama ang team ng Director-General.

Maaari pa itong umabot sa $130 milyon kung isasama ang mga P6-level staff na may katulad na responsibilidad sa pamamahala. Binatikos ng Nicotine Consumers Union of the Philippines (NCUP) ang prayoridad ng WHO sa paggastos.

“It is time for the WHO to refocus on its mandate of improving public health, instead of spending its resources on highly-paid officials who support their dogmatism, such as alienating the hundreds of millions of smokers who deserve less harmful alternatives. With the US withdrawing its support from the WHO, hiring more executives is unjustifiable,” ani Antonio Israel.

Ipinahayag din niya ang pag-aalala sa pagdepende ng WHO sa pribadong pondo, na maaaring magdulot ng conflict of interest.Binanggit niya ang Bloomberg Philanthropies, na dati nang inakusahan ng Kongreso ng Pilipinas ng panghihimasok sa lokal na mga polisiya. 

Sa isang imbestigasyon sa Kongreso tungkol sa pagtanggap ng Food and Drug Administration (FDA) ng dayuhang pondo para sa paggawa ng mga regulasyon para sa non-combustible alternatives sa sigarilyo, kinondena ng mga mambabatas ang ganitong gawain na nagbibigay ng impluwensya sa mga pribadong organisasyon sa pambansang patakaran sa pamamagitan ng mga grant na ibinibigay sa mga ahensya ng gobyerno.

“The WHO can still fulfill its mandate of promoting health and safety while helping the vulnerable worldwide by actually extending medicines and vaccines to those that need them the most and not by engaging in endless debates on whether modern technologies such as smoke-free products should be banned or not,” dagdag pa ni Israel.

Binatikos din niya ang nalalapit na WHO Framework Convention on Tobacco Control Conference of the Parties (COP 11), na aniya ay isang pag-aaksaya ng pondo at plataporma lamang para isulong ang partikular na agenda.

Aniya, muli na namang pipilitin ng mga WHO directors ang mga bansa na tanggapin ang kanilang prohibitionist dogma sa COP 11, nang hindi pinakikinggan ang milyun-milyong konsyumer at stakeholder na mas apektado.

Hinimok ni Israel ang WHO na iwasan ang pagkiling at ikonsidera ang tunay na ebidensya sa benepisyo ng mga produktong may mas mababang panganib, sa halip na magpatupad ng malawakang pagbabawal na maaaring pumigil sa mga naninigarilyo sa pag-access ng mas ligtas na alternatibo.

Ipinakita ng hiring analysis na karamihan sa mga bagong D2 position ay nasa punong tanggapan ng WHO sa Geneva, na siyang may pinakamataas na gastusin. Malaki rin ang itinaas ng bilang ng mga posisyon sa iba’t ibang rehiyon, kabilang ang Africa.Naganap ang pagpapalawak na ito sa kabila ng $175 milyong kakulangan sa badyet ng WHO para sa 2025, na pinalala ng pag-atras ng Estados Unidos sa pagbibigay ng pondo — na dati’y humigit-kumulang 15 porsyento ng kita ng WHO.

Bilang tugon, inanunsyo ni Director-General Tedros Adhanom Ghebreyesus ang mga hakbang sa pagtitipid, kabilang ang hiring freeze, pagbabawas ng temporary staff, at pagbuo ng mga komite para sa karagdagang pagsusuri sa kahusayan. 

Nagsagawa rin ang WHO ng limitasyon sa mga kontrata at nag-alok ng early retirement options.

Ayon sa mga kritiko, mas apektado ng mga hakbang na ito ang mga mas mababang posisyon, habang patuloy namang dumarami ang mga matataas na opisyal. 

Iminungkahi rin nila ang paglilipat ng mga staff sa regional at country offices, pagbawas ng top-level positions, at pagpapatupad ng merit-based strategy sa human resources. 

Binanggit din ang kakulangan ng transparency sa gastos ng staff, dahil hindi isinasama sa publikadong salary figures ang mga allowance at benepisyo.

Tumaas din ang pagdepende ng WHO sa mga consultant, kung saan mahigit doble ang dami ng mga kontrata mula noong 2018. Nagbabala ang ulat na maaaring magdulot ito ng pagkawala ng institutional knowledge at kasanayan.

Ayon kay WHO Spokeswoman Margaret Harris, ang organisasyon ay nakatuon sa “cost containment” at paglilipat ng pondo sa mga country-level programs.

Nanawagan ang mga kritiko ng mas mataas na transparency sa gastusin sa staff at ng “recalibration of the pyramid” na nagbibigay-diin sa kahusayan at bisa, na dapat simulan sa pinakamataas na antas ng organisasyon. 

Wala pang tiyak na pahayag ang WHO kaugnay sa pagtaas ng D2 positions at kabuuang gastos sa staff.